Displaying items by tag: ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Ποιος είναι ο σημαντικότερος παράγοντας δυσφορίας στη ζωή μας; Με μια λέξη το “πρέπει”. Με περισσότερες λέξεις συνέχισε να διαβάζεις.
Θυμάμαι όταν έδωσα Πανελλήνιες. Τα αποτελέσματα βγήκαν και ανακοίνωναν στην τηλεόραση τις βάσεις και τους πρώτους δυο που πέρασαν σε κάθε σχολή. Ο παρουσιαστής είπε πως είχα περάσει δεύτερος στο Μαθηματικό Θεσσαλονίκης. Τα τηλεφωνήματα για συγχαρητήρια στο σπίτι έπεφταν βροχή.
Εγώ ήθελα να κρυφτώ και να μη μιλήσω σε άνθρωπο. Ευτυχώς δεν είχαμε τότε κινητά για να μπορούν να με βρίσκουν και έτσι έπρεπε να παίρνουν τηλέφωνο στο σταθερό (υπήρξε και αυτή η εποχή, ναι).
Άκου δεύτερος… Ντροπή!
Ενώ τώρα γελάω με τα καμώματά μου, τότε ήμουν εμφανώς ενοχλημένος. Μια αντικειμενική επιτυχία αποτέλεσε για μένα πηγή δυσφορίας. Δεν μπορούσα να δεχτώ το ότι πέρασα δεύτερος. Έπρεπε να είχα περάσει πρώτος.
Ευτυχώς, τέσσερα χρόνια μετά, τελείωσα πρώτος τη σχολή και έτσι το κόμπλεξ του δεύτερου σταμάτησε να με ταλαιπωρεί.
Μόνο όσον αφορά στο συγκεκριμένο αντικείμενο όμως. Στην υπόλοιπη ζωή μου εξακολουθούσα να πιστεύω πως έπρεπε να είμαι ο καλύτερος σε ό,τι καταπιανόμουν.
Όπως καταλαβαίνετε δεν ήμουν και πολύ ευτυχισμένος. Όταν το ελάχιστο προαπαιτούμενο μου ήταν το να είμαι ο καλύτερος σε κάτι που έκανα, τότε αντιμετώπιζα δυο εκδοχές.
1. Να ήμουν όντως ο καλύτερος. Τότε δε χαιρόμουν ιδιαίτερα αφού το περίμενα. Είχα προεξοφλήσει αυτό το αποτέλεσμα. Έγινε απλά αυτό που έπρεπε.
2. Να μην ήμουν ο καλύτερος (η πιο συχνή έκβαση). Τότε απογοητευόμουν γιατί δεν τα κατάφερα όπως θα έπρεπε. Είχα αποτύχει. Άκου δεύτερος…
Καλό σενάριο από άποψη ευτυχίας δεν υπήρχε.

Δυστυχώς σχεδόν όλοι οι άνθρωποι είναι σαν κι εμένα. Δε θέλουν όλοι να είναι οι καλύτεροι (Ευτυχώς! αν και υπάρχουν και αυτοί). Όλοι όμως βασίζουμε την ευτυχία μας στις προσδοκίες μας. Στο τι θα έπρεπε να κάνουμε.
Όταν οι προσδοκίες μας ικανοποιούνται (για μένα να έρθω πρώτος), τότε νιώθουμε ικανοποιημένοι, όχι τόσο ευτυχισμένοι.
Όταν οι προσδοκίες μας δεν ικανοποιούνται τότε απογοητευόμαστε.
Όταν οι καταστάσεις ξεπερνούν τις προσδοκίες μας, τότε νιώθουμε πραγματικά ευτυχισμένοι.

Πώς διαμορφώνεται ο πήχης των προσδοκιών μας;
Είναι πολυπαραγοντικό το πρόβλημα αυτό, όμως μεγάλο ειδικό βάρος στη διαμόρφωση των προσδοκιών μας διαδραματίζουν όσα ακούμε και διαβάζουμε γύρω μας. Από τα μηνύματα με τα οποία η κουλτούρα μας μάς βομβαρδίζει. Από τις φωνές που με καλή διάθεση(;) θέλουν να μας σπρώξουν να πετύχουμε κάτι παραπάνω. Να πάμε πιο μπροστά. Πιο ψηλά.
«Γίνε αυτό που αξίζεις», «Ζήσε με πάθος!», «Μη συμβιβάζεσαι», «Σκέψου Θετικά», «Πέσε επτά φορές και σήκω οκτώ», «Μη στεναχωριέσαι, άλλοι δεν έχουν ούτε τα μισά που έχεις εσύ», «Μην κάνεις έτσι, θα περάσει», «Μπορείς να αποκτήσεις τον τέλειο σύντροφο», «Φτιάξε το τέλειο σώμα», «Μπορείς να βρεις την δουλειά των ονείρων σου», «Να είσαι αυθεντικός», «Διώξε τους τοξικούς ανθρώπους από γύρω σου», «Μην νοιάζεσαι για τη γνώμη των άλλων» και άλλα πολλά.

Ποιο είναι το κοινό όλων αυτών των καλοπροαίρετων(;) τσιτάτων;

Το κοινό είναι ότι σου λένε πως πρέπει να κάνεις κάτι διαφορετικό από αυτό που ήδη κάνεις.
Το κρυφό μήνυμα είναι πως αυτό που κάνεις δεν είναι αρκετά καλό.
Δεν είσαι αυτό που αξίζεις.
Δε ζεις με πάθος, όπως θα έπρεπε.
Συμβιβάζεσαι και δεν πρέπει.
Δεν πρέπει να κάνεις αρνητικές σκέψεις.
Πέφτεις και πρέπει να ξανασηκωθείς.
Δεν πρέπει να στεναχωριέσαι.
Δεν πρέπει να κάνεις έτσι.
Ο σύντροφός σου είναι σκάρτος και αν δεν έχεις σύντροφο τότε μπορεί να είσαι εσύ σκάρτος.
Το σώμα σου πρέπει να είναι καλύτερο.
Η δουλειά σου δεν είναι όπως θα έπρεπε να είναι.
Δεν είσαι όσο αυθεντικός θα έπρεπε να είσαι.
Δεν πρέπει να έχεις τοξικούς ανθρώπους στη ζωή σου.
Δεν πρέπει να σε νοιάζει η γνώμη των άλλων.
Το πρόβλημα είναι πως εσύ τα κάνεις όλα αυτά (ή τουλάχιστον κάποια από αυτά).
Και δε ζεις πάντα με πάθος. Και συμβιβάζεσαι. Και κάνεις αρνητικές σκέψεις. Και στεναχωριέσαι. Και υπάρχουν πολλές στιγμές που ο σύντροφός σου δε σου κάνει. Και εσύ δεν του κάνεις. Και η δουλειά σου δεν είναι η καλύτερη που θα μπορούσες να σκεφτείς. Και το σώμα σου δεν είναι όπως των περιοδικών. Και δεν είσαι πάντα αυθεντικός. Και σε νοιάζει τι θα πουν οι άλλοι. Και η ζωή σου φαίνεται δύσκολη. Και, και, και…

Ε, και;
Εδώ είναι η μεγαλύτερη πηγή δυσφορίας, πιστεύω. Όχι στο τι κάνεις, αλλά στο τι πιστεύεις ότι θα έπρεπε να κάνεις. Η μη ρεαλιστική, ελιτίστικη προσδοκία ότι θα έπρεπε να ζεις ένα μοντέλο ζωής το οποίο μάλλον δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα.

Γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Το ξέρεις από πρώτο χέρι. Όχι επειδή στο λέω εγώ. Επειδή το βλέπεις γύρω σου.
Αν σταματήσεις να ακούς αυτές τις φωνές και αρχίσεις να βλέπεις τι συμβαίνει στο περιβάλλον σου θα δεις ότι:
Οι περισσότεροι άνθρωποι δε ζουν με πάθος, συμβιβάζονται και κάνουν συχνά αρνητικές σκέψεις. Είναι φυσιολογικό. Πολλοί άνθρωποι που πέφτουν κάθονται για λίγο καιρό στον πάτο επειδή έχουν προσωρινά κουραστεί. Μετά σχεδόν όλοι ξανασηκώνονται. Στο δικό τους χρόνο. Το έχεις κάνει κι εσύ.
Όλοι οι άνθρωποι στεναχωριούνται συχνά για καταστάσεις που για άλλους θα φαινόταν ιδανικές (βλέπε πέρασα δεύτερος). Όλες οι σχέσεις έχουν πολλά προβλήματα και σχεδόν όλα τα σώματα έχουν ατέλειες. Κανείς δεν είναι απόλυτα ευχαριστημένος με τη δουλειά του, καθώς κάθε δουλειά έχει πάρα πολλές πτυχές που είναι δυσάρεστες και βαρετές. Σχεδόν κανένας άνθρωπος δεν είναι 100% αυθεντικός και πολλοί από εμάς έχουμε ανθρώπους στη ζωή μας που φέρονται τοξικά ή φερόμαστε τοξικά πολλές φορές κι εμείς οι ίδιοι. Και φυσικά όλοι νοιαζόμαστε για το τι θα πει ο κόσμος… Και όλες οι ζωές είναι γεμάτες δυσκολίες.

Τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει ότι αν ορίσουμε το φυσιολογικό ως αυτό το οποίο συμβαίνει κατά κόρον γύρω μας, τότε όλες αυτές οι συμπεριφορές είναι φυσιολογικές. Όλοι, ή σχεδόν όλοι, τις έχουμε. Το αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα, λοιπόν, είναι ότι δεν είσαι προβληματικός αν και εσύ τις έχεις. Είσαι ένας φυσιολογικός άνθρωπος.
Δε θα έπρεπε να είσαι αλλιώς. Αυτή είναι η ανθρώπινη φύση. Τα στατιστικά μιλάνε από μόνα τους. Μπορείς να το αποδεχτείς;
Όμως στους ανθρώπους μας αρέσει να ελπίζουμε πάντα σε κάτι πιο “όμορφο”. Έτσι οι γκουρού πουλάνε ελπίδα και η ελπίδα πουλάει…

Άλλο αποδοχή, άλλο παραίτηση
Κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί: «Δηλαδή τι μου λες; Να παραιτηθώ από κάθε προσπάθεια προσωπικής βελτίωσης; Να πω ‘έλα μωρέ δεν πειράζει’ και να αφεθώ στην μετριότητά μου; Είναι σωστό αυτό;» θα συμπλήρωνε.
Αυτή είναι μια πολύ συχνή παρεξήγηση των θέσεων που προτείνω.
Αν θέλεις, μπορείς να αλλάξεις και να πετύχεις σχεδόν το οτιδήποτε. Αν δουλέψεις πολύ σκληρά μπορείς. Πραγματικά έχεις απίστευτες δυνατότητες σαν άνθρωπος. Και δεν πρέπει να πετύχεις. Υπάρχουν μάλιστα πάρα πολλά οφέλη και στην αποτυχία.
Αν θέλεις μπορείς να γίνεις αλλιώς. Και ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ να ήσουν αλλιώς. Η ανθρώπινη φύση είναι βαθιά «ελαττωματική» σύμφωνα με τα κριτήρια επιτυχίας και ηθικής που ο κόσμος μας χρησιμοποιεί.
Αν θέλεις μπορείς να αλλάξεις. Και δεν είσαι προβληματικός όπως είσαι. Είσαι φυσιολογικός. Είσαι μέτριος. Όλοι μέτριοι είμαστε. Και δεν πειράζει.

Είναι σαν να θέλεις να μαγειρεύεις όπως ο Πετρετζίκης. Αν θέλεις να το κάνεις μπορείς. Υπάρχει μέθοδος και τρόπος. Μπορείς να στρωθείς και να περάσεις ώρες στην κουζίνα και να το πετύχεις. Αλλά αν δε μαγειρεύεις ήδη έτσι, δεν είσαι προβληματικός…
Αν θέλεις μπορείς να γίνεις άλλος άνθρωπος. ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙΣ. Δεν πρέπει καν να το θέλεις…
Κατανόησε την φύση σου και δείξε συμπόνοια στον εαυτό σου. Η αυτο-συμπόνοια είναι η ισχυρότερη κινητοποιητική δύναμη, όπως όλες οι έρευνες δείχνουν. (Το περιγράφω λεπτομερώς στο νέο μου βιβλίο και δίνω πρακτικές τεχνικές για την αποκτήσεις).
Η γνώση είναι δύναμη όπως λέω συνέχεια. Το μόνο που προτείνω να κάνεις είναι να γνωρίζεις ποιος είσαι. Και μετά κάνε αυτό που θέλεις. Χωρίς αυταπάτες. Με επίγνωση των συνεπειών αν αλλάξεις και αν δεν αλλάξεις. Με επίγνωση των παρόντων δυνάμεών σου. Χωρίς τις ενοχές του πρέπει.
Ο σκοπός είναι να κάνεις ό,τι κάνεις επειδή έχεις όρεξη να ζήσεις κάτι διαφορετικό. Όχι επειδή το τώρα σου δεν είναι αρκετά καλό. Να αλλάξεις λόγω ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ. Όχι λόγω ΕΛΛΕΙΨΗΣ. Δεν έχει σημασία το τι κάνουμε. Σημασία έχει ΜΟΝΟ το ΓΙΑΤΙ το κάνουμε, όπως περιγράφω στο βιβλίο μου. Εκεί είναι το νόημα για τη ζωή.
Όταν σκέφτεσαι ότι θα έπρεπε να είσαι διαφορετικός τότε αυτό το «θα έπρεπε» είναι που σε βαραίνει και σου κόβει τα πόδια πριν καν αρχίσεις. Αρχίζεις με γκολ από αποδυτήρια. Σου φοράς την ταμπέλα του ελαττωματικού και είναι πολύ πιο δύσκολο να πετύχεις το οτιδήποτε με αυτή την βαριά ταμπέλα να κρέμεται από το λαιμό σου.

Κάπως έτσι κι εγώ αποδέχομαι πλέον τη μετριότητά μου. Εξ άλλου κατά μέσο όρο, όλοι είμαστε μέτριοι. Και προσπαθώ να γίνομαι “καλύτερος” όποτε μπορώ και αντέχω. Όχι επειδή πρέπει. Αλλά επειδή απολαμβάνω τη διαδικασία της αλλαγής.
Αν κι εσύ αποδεχθείς την a priori «ελαττωματική» σου φύση, θα νιώσεις φυσιολογικός, ανάλαφρος. Και ίσως τότε με όρεξη, χωρίς ενοχές, θα μπορέσεις να προχωρήσεις και να αλλάξεις. Όχι αυτά που πρέπει να αλλάξεις αλλά…
Αυτά που πραγματικά εσύ θέλεις (αν θέλεις) να αλλάξεις!

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Κάποτε είχε βρεθεί ο Βούδας σε ένα χωριό. Στο ίδιο μέρος, το μοναχοπαίδι μιας πλούσιας γυναίκας, της Κίσα Γκαουτάμι, είχε πεθάνει εκείνες τις μέρες. Η άτυχη μητέρα πήγαινε από σπίτι σε σπίτι ρωτώντας τους συγχωριανούς της με ποιον τρόπο θα μπορούσε να φέρει το παιδί της πίσω στη ζωή. Κάποιος την προέτρεψε να βρει τον Βούδα, ο οποίος ήταν ο μόνος που ίσως είχε το φάρμακο που θα μπορούσε να τη βοηθήσει.
Η γυναίκα έτρεξε, με το νεκρό παιδί στην αγκαλιά της και όταν τον βρήκε, τον ρώτησε:
«Δάσκαλε, πέθανε ο γιος μου ο μονάκριβος. Έχεις κάποιο φάρμακο το οποίο θα μπορούσε να τον φέρει πίσω στη ζωή;»
«Ναι, έχω», αποκρίθηκε ο Βούδας.
Κατά το έθιμο της εποχής ο ασθενής έπρεπε να παράσχει τα βότανα για την κατασκευή του φαρμάκου, οπότε η γυναίκα ρώτησε το Βούδα τι θα χρειαζόταν να του φέρει για να το παρασκευάσει.
«Θα χρειαστώ μόνο κάποιους σπόρους από σινάπι», της απάντησε.
Η γυναίκα ήθελε απελπισμένα να πιστέψει ότι το φάρμακο θα δούλευε αλλά ταυτόχρονα εντυπωσιάστηκε από την απλότητα των πρώτων υλών του. Υποσχέθηκε να του φέρει τους σπόρους αμέσως.
«Με έναν όρο, κόρη μου. Οι σπόροι θα πρέπει να προέρχονται από ένα σπίτι όπου κανένα παιδί, κανένας γονιός, κανένας σύζυγος και κανένας σκλάβος δεν έχει πεθάνει», είπε ο δάσκαλος.
Η Κίσα έγνεψε καταφατικά και έφυγε γεμάτη ελπίδα για να τους βρει. Με το παιδί στην αγκαλιά της άρχισε να πηγαίνει από σπίτι σε σπίτι ζητώντας τους σπόρους σιναπιού.
«Ορίστε, οι σπόροι καλή μου γυναίκα». Όλοι οι συγχωριανοί ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Όταν όμως τους ρωτούσε αν κάποιος είχε πεθάνει της απαντούσαν:
«Μα τι ρωτάς κυρία μου; Οι νεκροί είναι πολλοί, οι ζωντανοί λίγοι». «Έχασα το γιο μου». «Πέθανε ο πατέρας μου». «Σκοτώθηκε ο σκλάβος μου»
Στο τέλος, αφού γύρισε όλα τα σπίτια, μην μπορώντας να βρει ούτε ένα όπου κανένας δεν είχε πεθάνει, το μυαλό της φωτίστηκε. Συνειδητοποίησε πως το να υποφέρουμε είναι μέρος της ζωής. Συνειδητοποίησε πως ο θάνατος είναι αναπόφευκτος και θα συμβεί σε όλους μας. Μόνο τότε κατάφερε να σταματήσει το πένθος της. ‘Εθαψε το γιο της στο δάσος και γύρισε για να τιμήσει το δάσκαλο και να γίνει μαθήτριά του.

Συνεπώς…
Έχει μεγάλη θεραπευτική δύναμη η συνειδητοποίηση πως η απάντηση στην ερώτηση: «Γιατί να τύχει αυτό σε μένα» είναι: «Δεν τυχαίνει μόνο σε σένα. Συμβαίνει σε όλους». Είναι πολύ καταπραϋντικό να καταλαβαίνεις πως τη δυσκολία που βιώνεις τώρα εξ αιτίας της κρίσης, του κορονοϊού, της ακρίβειας ή εξ αιτίας μιας απώλειας, μιας ατυχίας, μιας απόρριψης τη μοιράζεσαι με πολλούς ανθρώπους. Δε συμβαίνει μόνο σε σένα.
Μπορείς να αντλήσεις πολύ κουράγιο αν αποδεχθείς ότι ο πόνος είναι αναπόφευκτος και στενά συνυφασμένος με τη ζωή. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της. Είναι βασικό συστατικό της. Η πάλη με την αλήθεια αυτή παρατείνει και πιθανώς προκαλεί και επιτείνει τα αρνητικά συναισθήματα που η κατάσταση ενέχει από μόνη της.
Ο Βούδας πάλι είχε πει, πως όταν τραυματίζεσαι από ένα βέλος, νιώθεις δυο πόνους. Ο πρώτος είναι ο πόνος από την πληγή του βέλους. Ο δεύτερος είναι ο πόνος του: «Γιατί να μου συμβεί αυτό». Ο δεύτερος πόνος συνήθως είναι πολύ μεγαλύτερος. Τον πρώτο πόνο δεν μπορείς να τον αποφύγεις. Για τον δεύτερο πόνο, όμως, που είναι και ο μεγαλύτερος, μπορείς να κάνεις κάτι. Αρκεί να συνειδητοποιήσεις πως είναι φυσιολογικό μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης ο πόνος. Τι να κάνουμε τώρα. Δεν είναι η ζωή όπως θα ήλπιζες ότι είναι. Όχι επειδή σου το λέω εγώ. Απλά κοίτα γύρω σου.

Όχι άλλη θετικότητα
Αν σταματήσεις να διαβάζεις άρθρα θετικότητας, τσιτάτα αυτοβελτίωσης και φωτογραφίες κινητοποίησης τραβηγμένες από λαμπερά πρόσωπα, αν σηκώσεις το βλέμμα από το κινητό και αρχίσεις να παρατηρείς τους κανονικούς ανθρώπους, θα δεις ότι ο πόνος βρίσκεται ολόγυρά σου. Γιατί είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πραγματικότητας. Και δεν πειράζει.
Όχι μόνο δεν πειράζει, αλλά επιπλέον δε θα ήθελες να μην πονάς. Ο πόνος είναι ένδειξη πως κάτι δεν πάει καλά στο σώμα σου ή στη ζωή σου και θέλει προσοχή. Αν δεν πονούσες καθώς έκοβες λίγο το δάχτυλό σου με το μαχαίρι καθαρίζοντας το καρπούζι (αλλά κοιτάζοντας αλλού) θα έκοβες ολόκληρο το δάχτυλο.
Αν δεν πονούσες όταν σε πλήγωνε ένας σύντροφος, δε θα έκανες ποτέ κάτι για να αλλάξεις την κατάστασή σου και να διεκδικήσεις κάτι καλύτερο για σένα. Αν δεν πονούσες όταν ένιωθες μοναξιά, δε θα έψαχνες ποτέ να βρεις παρέα και θα ζούσες μια άδεια ζωή.
Αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Αν δεν παίρνουμε κλήση όταν παρκάρουμε πάνω στις διαβάσεις, σε λίγες μέρες δε θα είχαν από που να περάσουν οι πεζοί. Δεν είναι ότι η τιμωρία είναι ο μόνος τρόπος να δημιουργήσεις μια κουλτούρα σεβασμού, αλλά σίγουρα το να υπάρχει η αίσθηση της ποινής (κάτι που θα μας πονέσει) παίζει ισχυρό ρόλο.
Ο πόνος είναι σαν το λαμπάκι της βενζίνης. Αν δεν άναβε ποτέ, δε θα ήξερες ότι κάτι πάει στραβά και θα έμενες από βενζίνη.
Το να θέλεις να μην πονάς είναι σαν να θέλεις να μην πεινάς. Δε γίνεται.
Αν δεν πεινούσες κάποια στιγμή απλά θα πέθαινες από την πείνα.

Συμπέρασμα
Δεν είναι ευχάριστος ο πόνος. Δε θα μιλήσω για τους μαζοχιστές… ?
Όμως στη ζωή είναι απαραίτητος και αναπόδραστος. Όσο το συνειδητοποιείς τόσο θα κατανοείς ότι η απάντηση στο “Γιατί να μου συμβεί εμένα αυτό;” είναι “ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΜΗ ΣΟΥ ΣΥΜΒΕΙ ΕΣΕΝΑ ΑΥΤΟ;” Έχεις κάποια ειδική συμφωνία με το Θεό ή το Σύμπαν που εσένα σε αποκλείει από τις αναποδιές της ανθρώπινης ζωής;
Ίσως να είναι ατυχία κάτι που σε βρήκε, αλλά σίγουρα δεν είναι αδικία. Αυτά τα πράγματα συμβαίνουν. Γιατί να μη σου συμβούν κι εσένα; Υπάρχει μεγάλη ανακούφιση σε αυτή τη συνειδητοποίηση. Δεν είσαι καταραμένος. Είσαι απλά άνθρωπος. Τι να κάνουμε. Οι άνθρωποι πονάμε.
Σε πλήγωσε το βέλος. Και αυτό πονάει.
Μην σε πονάς παραπάνω, κρίμα είναι.
Από το βιβλίο μου Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής\

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

«Ποιος είναι ο πραγματικός μου εαυτός; Πώς μπορώ να βρω ποιος πραγματικά είμαι;»
Ερωτήσεις που απασχολούν σχεδόν όλους μας. Για να ζήσουμε μια πιο ευτυχισμένη ζωή ακούμε πως είναι απαραίτητο να μάθουμε ποιοι είμαστε. Και έτσι μπαίνουμε στη διαδικασία να βρούμε τον «αληθινό» εαυτό μας.
Μήπως όμως ο τρόπος που θέτουμε το ερώτημα περιέχει παγίδες;

Τι σημαίνει ψάχνω να βρω τον «πραγματικό» μου εαυτό;
Όταν ψάχνω να βρω κάτι, τότε υποθέτω ότι αυτό που ψάχνω υπάρχει κάπου κρυμμένο κι εγώ θέλω να το βρω, να το ανακαλύψω. Ίσως είναι κάτω από το κρεβάτι, ίσως πίσω από το ψυγείο. Πάντως, κάπου υπάρχει. Το μόνο που πρέπει είναι να βρω που είναι.
Αντίστοιχα όταν ψάχνω τον πραγματικό εαυτό μου, υποθέτω ότι υπάρχει κάπου ένας κρυμμένος «πραγματικός» εαυτός, έτοιμος διαμορφωμένος, και εγώ το μόνο που έχω να κάνω είναι να τον βγάλω στο φως. Και όλα θα είναι εντάξει μετά.
Αν για παράδειγμα είμαι ένα υπάκουο «καλό παιδί» που δε λέει ποτέ όχι στους άλλους, και καταλαβαίνω ότι πιέζομαι, τότε η φράση βρίσκω τον «πραγματικό» εαυτό μου με παραπέμπει να ψάξω κάπου μέσα μου να βρω αυτό που “πραγματικά” θέλω. Κάπου μέσα μου υπάρχει ένας «αληθινός» εαυτός, με τα δικά του θέλω και το μόνο που έχω να κάνω είναι να τον ξεθάψω. Έτσι θα πάψω να καταπιέζομαι. Αυτό τουλάχιστον λένε πολλοί ψυχολόγοι και άνθρωποι του χώρου της αυτοβοήθειας.
Δυστυχώς τα πράγματα συνήθως δεν είναι τόσο απλά. Στην πράξη ίσως έχω περισσότερους από έναν εαυτούς. Στην πράξη, αν έχω μάθει να μη λέω όχι, τότε ο σημερινός μου εαυτός βαθυθέλει να ικανοποιεί τους άλλους. Μόνο αυτό υπάρχει μέσα μου. Όταν αναρωτηθώ τι θέλω να κάνω στη ζωή μου, συχνά δεν υπάρχει ένας άλλος αληθινός εαυτός μέσα μου να μου δώσει μια απάντηση.
Ακούμε τα τσιτάτα να λένε ότι “Η ψυχή σου μιλάει και πρέπει να μάθεις να την ακούς. Τα σημάδια υπάρχουν. Χρειάζεται μόνο να τα ανακαλύψεις“. Το μοναδικό αποτέλεσμα από τέτοιες ασαφείς δηλώσεις που ακούγονται ψαγμένες και δε δίνουν ΚΑΜΙΑ ένδειξη για το ΠΩΣ να το κάνω, είναι να νιώσω βαθιά ανεπαρκής που δεν καταφέρνω να ακούσω την ψυχή μου (δηλαδή τα συναισθήματά μου ουσιαστικά) και να έχω την αίσθηση πως πάλι κάτι δεν κάνω καλά. Έχω πρόβλημα.

Πραγματικά θα ήθελα τόσο πολύ να απαγορέψω όλα αυτά τα τσιτάτα που μας πληγώνουν και μας βάζουν σε πόλεμο με τον εαυτό μας. Λες και το συναίσθημα είναι το καλό και ο νους το κακό. Αυτή η θεώρηση με βάζει σε αντιπαλότητα με τον ίδιο μου τον εαυτό. Είμαι και τα δυο. Δεν είναι το συναίσθημα (η ψυχή) το καλό και ο νους το κακό. Χρειάζονται και τα δυο για να ζήσει κάποιος αρμονικά τη ζωή του. Η δαιμονοποίηση του νου και η εξύψωση των συναισθημάτων είναι μια τεράστια παγίδα.
Η ανευθυνότητα και η άγνοια όσων διαδίδουν αυτά τα τσιτάτα ενίοτε με θυμώνει. Μετά τους καταλαβαίνω ότι έχουν (ελπίζω) καλό σκοπό και έτσι μένω με την απογοήτευση και τη λύπη στο τέλος εξαιτίας της παραπληροφόρησης που δημιουργούν και της τεράστιας επίδρασής τους επάνω στους αναγνώστες.
Τα τσιτάτα αυτά φταίνε που δεν είμαστε καλά με τον εαυτό μας. Όχι το πώς είμαστε εμείς.
Απελπίζομαι.

Διώξε όσα σου έχουν φορέσει. Χμμμ…
Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει με την απλοϊκή συμβουλή «Διώξε από πάνω σου όσα σου έχουν φορέσει». Και αυτή η συμβουλή υποθέτει ότι υπάρχει ένας «πραγματικός» εαυτός με τον οποίο ήρθες στον κόσμο και μετά οι γονείς σου, η κοινωνία ή όποιος άλλος, σου φόρεσαν τα δικά τους θέλω.
Έτσι, για παράδειγμα, ίσως έγινες καλός μαθητής επειδή ήθελες να ικανοποιήσεις τους γονείς σου και να σε αγαπάνε. Δεν ήταν Δικό Σου, θα πουν όσοι υποστηρίζουν αυτή την προσέγγιση (αρκετοί ψυχολόγοι, δηλαδή). Τα θέλω σου είναι φορεμένα από την κοινωνία. Εσύ ίσως κρύβεις έναν καλλιτέχνη μέσα σου (αλήθεια η κοινωνία δε θέλει καλλιτέχνες;)
Αν το σκεφτούμε λίγο πιο βαθιά, τι θα πει Δικό Σου όμως; Τι είναι πραγματικά Δικό Σου; Το DNA σου;
Τι εννοούν άραγε; Αν το φιλοσοφήσουμε λίγο πιο ψύχραιμα και δεν αρκεστούμε σε μια επιφανειακή συναισθηματική δήλωση που ακούγεται ωραία αλλά δεν έχει υπόσταση, που θα καταλήξουμε;
Το DNA μας είναι σημαντικό (αν αυτό εννοούν), αλλά ακόμα πιο σημαντική είναι η διάδραση με το περιβάλλον μας, όπως όλες οι έρευνες δείχνουν. Η προσωπικότητά μας (δηλαδή ο εαυτός μας) διαμορφώνεται μέσα σε ένα πολύπλοκο πλαίσιο συνεχούς αλληλεπίδρασης με τους γονείς μας και τα πρώτα σημαντικά πρόσωπα της ζωής μας. Η εφηβεία φαίνεται να είναι η κυριότερη περίοδος διαμόρφωσης των πιο σημαντικών δομών του εγκεφάλου μας, όσον αφορά στη χρήση τους στην εήλικη ζωή μας. Και φυσικά η διαμόρφωση του εγκεφάλου μας δε σταματάει ποτέ κατά τη διάρκεια της ζωής μας, μέσω της νευροπλαστικότητας.
Οπότε, σε ποια φάση ακριβώς είμαστε εμείς ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΕΜΕΙΣ και αρχίζουν μετά να μας φοράνε οι άλλοι τα δικά τους θέλω (τα οποία υποτίθεται πως δεν είμαστε ΕΜΕΙΣ); Το επιχείρημα υπέρ του πραγματικού εαυτού φαίνεται να μη στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα…
Αν το ψάξουμε λίγο παραπάνω η μοναδική λογική ερώτηση είναι: Υπάρχει άραγε κάτι που δε μας το έχουν φορέσει;
Η απάντηση φαίνεται να γέρνει προς το όχι. Όλα κατά μια έννοια φορεμένα είναι. Και τα «άσχημα» αλλά και τα όμορφα. Έτσι αποκτούμε ταυτότητα. Έτσι γινόμαστε ΕΜΕΙΣ. Αυτή είναι η διαδικασία για κάθε άνθρωπο.
Αν είσαι ευγενικός σαν άνθρωπος είναι επειδή μεγάλωσες σε μια ευγενική οικογένεια. Φορεμένο είναι. Αν είσαι δοτικός είναι επειδή έτσι εξασφάλιζες την αγάπη στην οικογένειά σου. Φορεμένο είναι. Αν είσαι φιλόδοξος είναι επειδή αυτό το προώθησαν οι γονείς σου. Φορεμένο είναι.
Αν είσαι καλλιτέχνης, τότε μπορεί να σε ενέπνευσε ένας δάσκαλος στο Δημοτικό, ένας γονέας, ένας αδερφός και να ασχολήθηκες με την τέχνη. Φορεμένο είναι και αυτό. Όλα φορεμένα είναι.
Και δεν πειράζει…

Γιατί τα λένε;
Δε θέλω να καταλογίσω κακή πρόθεση σε όσους διαδίδουν τα τσιτάτα περί πραγματικού εαυτού. Είναι μια φυσιολογική απάντηση στη συναισθηματική ανάγκη του να νιώσω καλύτερα με τη ζωή μου, όταν νιώθω πως οι επιλογές μου και η μέχρι τώρα πορεία της δε με εκφράζει πια. Είναι πιο εύκολο να λέω πως κάποιος “κακός” μου τα φόρεσε όλα και να νιώσω πως δε φταίω εγώ που δεν περνάω καλά στο σήμερα. Άλλοι με έκαναν έτσι. Είμαι απλά το κακόμοιρο θύμα. Κανείς δε θέλει να νιώθει ότι φταίει.
Η φιλοσοφία “Βρες τον Εαυτό σου”, πουλάει σεμινάρια, βιβλία, Retreats και ταινίες, δημιουργεί “γκουρού” αυτοβοήθειας και δίνει δουλειά στους εκάστοτε “δασκάλους” και όχι μόνο.
Το να βρεις τον εαυτό σου, το νιώθεις σαν μια πράξη επανάστασης απέναντι στην “κακιά” κοινωνία και στους “κακούς” γονείς, οπότε νιώθεις και επαναστάτης που είναι ωραίο. Όχι μόνο δεν έχεις ευθύνη, είσαι και αντιδραστικός απέναντι στο “σύστημα”! Το τέλειο συναισθηματικό δόλωμα από όσους το προωθούν. Επαναλαμβάνω ότι δεν καταλογίζω πρόθεση. Μόνο άγνοια και απουσία κριτικής σκέψης.

Μια εναλλακτική πρόταση
Ίσως να υπάρχει μια εναλλακτική πρόταση στην προτροπή βρες τον πραγματικό σου εαυτό.
Δημιούργησε τον εαυτό που σου αρέσει.
Αντί να ψάξεις να βρεις τι είναι πραγματικό δικό σου, εστίασε στο να γνωρίσεις τον τωρινό εαυτό σου και αποδέξου ότι όλα όσα βρεις αυτή τη στιγμή είναι δικά σου.
Διότι είναι…

Αυτή τη στιγμή το ότι δε λες όχι, το ότι είσαι το καλό παιδί, το ότι είσαι δικηγόρος αντί για ζωγράφος (για κάποιο λόγο ξαναλέω όσοι βρίσκουν τον εαυτό τους συνηθίζεται να υπονοείται ότι ήταν εν δυνάμει ζωγράφοι…) όλα αυτά ΕΙΣΑΙ ΕΣΥ.
Στο εδώ και τώρα Αυτός Είσαι. Δεν είσαι κάποια από αυτά και κάποια όχι. Είσαι το σύνολο των χαρακτηριστικών σου. Ακόμα και αν νιώθεις καταπιεσμένος με ορισμένες συμπεριφορές σου, για κάποιο λόγο σε εξυπηρετούν και τις κρατάς. Είσαι και η αυτοκαταπίεσή σου. Τι να κάνουμε τώρα.

Αναγνώρισέ το και αποδέξου το.
Και μετά δες τι από όλα αυτά θέλεις να κρατήσεις και τι να αλλάξεις. Δες ποιον εαυτό θα ήθελες να δημιουργήσεις. Πώς θα ήθελες να είσαι από εδώ και πέρα; Φτιάξε έναν νέο εαυτό πιο κοντά σε αυτό που θα σου άρεσε να είσαι.

Ποια η διαφορά;
Όσοι προτρέπουν να βρεις τον «αληθινό» εαυτό σου, συνήθως προτείνουν την ίδια διαδικασία. Με την πολύ σημαντική διαφορά ότι θα πουν: βρες τι είναι πραγματικά δικό σου και τι όχι, και πέτα όσα δεν είναι δικά σου.

Η προσέγγιση αυτή ενέχει δυο σημαντικούς κινδύνους:

1) Σε βάζει αυτόματα στο ρόλο του θύματος. Είσαι ο καλός άνθρωπος που οι άλλοι σου φόρεσαν τα «άσχημα» χαρακτηριστικά σου. Έτσι κινδυνεύεις να μείνεις περισσότερο στο στάδιο του να κατηγορείς τους άλλους που σε «κατέστρεψαν» αντί να εστιάσεις στο πώς να αλλάξεις ό,τι εσύ τώρα θέλεις. Αντίθετα, αν αποδεχτείς ότι αυτός είναι τώρα ο εαυτός σου αναλαμβάνεις πλήρως την ευθύνη της κατάστασής σου και δουλεύεις με ό,τι έχεις. Και αυτό μας εξελίσσει. Η ανάληψη της ευθύνης του εαυτού μας. Όντως πολλοί άλλοι σε επηρέασαν και είσαι εδώ που είσαι τώρα. Όλα είναι φορεμένα. Όταν θυματοποιείσαι όμως, κινδυνεύεις να μείνεις με το αίσθημα ότι η κοινωνία σου χρωστάει, ότι οι γονείς σου ή ο κόσμος είναι κακοί και να νιώσεις περισσότερο θυμωμένος από όσο σε βοηθάει. Όμως δε συμβαίνει αυτό. Αυτό που ζεις, είναι το δράμα του να είσαι άνθρωπος. Δεν φταις για τίποτα, αλλά έχεις την ευθύνη για τα πάντα. Αντί για θυμό θα νιώσεις μελαγχολία.

2) Όταν ψάχνεις να βρεις ποιος είσαι, δημιουργείται αμέσως το ερώτημα: πώς θα ξέρω ότι αυτό που βρήκα είμαι «πραγματικά» εγώ; Ειδικά αν είσαι ανασφαλής (όπως οι περισσότεροι από εμάς) θα έχεις χαμηλή εμπιστοσύνη στη διαίσθησή σου. Κι αν κάνεις λάθος; Αν δε βρεις τον «σωστό» εαυτό; Τι θα γίνει τότε; Πόσο δύσκολο! Αντίθετα η πρόταση δημιούργησε τον εαυτό σου μειώνει αισθητά την αγωνία ενός πιθανού λάθους. Καταλαβαίνεις ότι φτιάχνεις κάτι καινούριο. Δε χρειάζεται να ακούς την ψυχή σου και άλλα αφηρημένα λόγια. Αποφασίζεις τι σου αρέσει να είσαι από εδώ και τώρα. Δεν ψάχνεις στα άδυτα της ψυχής σου (όπου και αν είναι αυτά).
Στο νέο μου βιβλίο -“Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής“ αφιερώνω τουλάχιστον Τέσσερα Κεφάλαια ακριβώς σε αυτό το θέμα, αλλά και ολόκληρο το βιβλίο περιγράφει την πορεία ενός ανθρώπου προς τη δημιουργία ενός νέου εαυτού στην πράξη.

Νέα εικόνα 3
Πώς δημιουργείς τον νέο σου εαυτό;
Στην πράξη θα χρειαστεί να κάνεις ό,τι κάνει και ένα μικρό παιδί. Να δοκιμάσεις. Ένα παιδί δοκιμάζει χάντμπολ, ποδόσφαιρο, τζούντο και κιθάρα και επιλέγει να ασχοληθεί με το τζούντο. Έτσι κι εσύ. Μπες στη διαδικασία να σκεφτείς με όρους μου αρέσει – δε μου αρέσει. Δοκιμάζεις και αν κάτι σου αρέσει γίνεται κομμάτι της νέας ταυτότητας που χτίζεις. Αν όχι, τότε δε γίνεται.
Επίσης εξετάζεις τις υπάρχουσες συνήθειές σου. Αν κάποια σου αρέσει, τότε παραμένει στο χαρτοφυλάκιο του νέου σου εαυτού. Αν όχι, τότε δουλεύεις για να την αλλάξεις. Ίσως χρειαστείς και τη βοήθεια ενός ειδικού. Δεν έχει σημασία τι είναι φορεμένο και τι όχι. Σημασία έχει τι θέλεις να φοράς από εδώ και πέρα.
Οδηγός σου θα είναι οι αξίες σου αλλά αυτό θα το αναφέρουμε σε κάποιο επόμενο άρθρο.

Στην πράξη
Ίσως έχεις περάσει αρκετό χρόνο ψάχνοντας να βρεις τον «πραγματικό» εαυτό σου. Βίωσες την αγωνία που η διαδικασία εμπεριέχει. Μπερδεύτηκες αμφισβήτησες, θύμωσες και ίσως και να απελπίστηκες.
Στην πράξη, για να εξελιχθείς και να ζήσεις μια πιο ευτυχισμένη ζωή, να αναγνωρίσεις πως είσαι το σύνολο των μέχρι τώρα εμπειριών σου. Είσαι όλα όσα σου έχουν συμβεί.
Στην πράξη, αν θέλεις να αλλάξεις τον εαυτό σου μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, θα βοηθηθείς πολύ περισσότερο αν έχεις στο μυαλό σου να φτιάξεις ένα νέο εαυτό και όχι να βρεις έναν άλλο υποθετικό «πραγματικό» εαυτό.
Ο νέος εαυτός είναι μια διαδικασία δημιουργίας. Όχι μια διαδικασία ανακάλυψης.
Φτιάξε τη νέα προσωπικότητά σου. Γιατί αν την ψάχνεις μόνο, ίσως και να μην τη βρεις ποτέ…

(Βασισμένο στο νέο μου βιβλίο “Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής“).

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Σου έχει τύχει να έχεις κάτι σημαντικό να κάνεις και να μην αποφασίζεις να ασχοληθείς με αυτό; Να το αφήνεις μέχρι την ώρα που δεν πάει άλλο και πρέπει να ασχοληθείς μαζί του γιατί οι συνέπειες θα είναι σοβαρές;
Ίσως να έχεις να διαβάσεις για να δώσεις ένα μάθημα που δε σου αρέσει και περνάνε οι μέρες χωρίς να κάνεις τίποτα. Ίσως να πρέπει να ψάξεις να αλλάξεις αυτοκίνητο και σε αγχώνει η διαδικασία, οπότε μέχρι να σου μείνει στο δρόμο αυτό που έχεις, βολεύεσαι. Ίσως να πρέπει να ασχοληθείς με τα λογιστικά σου και περιμένεις την τρίτη παράταση για να το κάνεις. Ίσως να έχεις να κάνεις μια εργασία και εσύ απλά κοιτάζεις τον υπολογιστή βλέποντας βιντεάκια.
Τα παραδείγματα είναι ατελείωτα….

Οι συνέπειες
Όπως καταλαβαίνεις δε σε βοηθάει ιδιαίτερα αυτή η στάση σου. Ίσως πέρασες τρεις ώρες χαζεύοντας στα social, έφαγες ό,τι υπήρχε σε γλυκό ή λιπαρό εντός και εκτός ψυγείου, μίλησες στο τηλέφωνο με όποιον ήταν διαθέσιμος (αλήθεια οι νέοι το κάνουν ακόμα αυτό;) αλλά αυτό που έπρεπε να κάνεις είναι ακόμα εκεί. Έτσι οι ενοχές που νιώθεις έχουν πιάσει κόκκινο.
Ξέρεις ότι το «σωστό» είναι να το κάνεις επιτέλους να τελειώνεις. Ίσως να μην είναι και τίποτα, λες στον εαυτό σου. Λίγο ακόμα να χαζέψεις στο YouTube και θα ξεκινήσεις. Αλλά δεν το κάνεις, οπότε οι σκέψεις σε κάνουν να νιώθεις χειρότερα. Νιώθεις άχρηστος και ανεπαρκής.
Αδιέξοδο.

Η εξήγηση
Γιατί υποβάλεις τον εαυτό σου σε αυτό το μαρτύριο; Όπως έχω περιγράψει στο πρώτο μου βιβλίο, οι άνθρωποι έχουμε μέσα μας ένα εσωτερικό πονόμετρο, το οποίο καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές μας. Συγκρίνουμε αυτόματα και υποσυνείδητα τις διαθέσιμες επιλογές και διαλέγουμε αυτή που εκείνη τη στιγμή μας πονάει λιγότερο.
Συνεπώς, αν «επιλέγοντας» τη μη-δράση περνάς το μαρτύριο της αναβλητικότητας, τότε κάτι πολύ μεγαλύτερο σε πονάει στο ενδεχόμενο να ασχοληθείς με αυτό που πρέπει να κάνεις. Τι μπορεί να είναι αυτό;
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό που σε πονάει μπορεί να είναι ο τρόπος που ερμηνεύεις την αποτυχία. Αυτές σχολιάζει αυτό το άρθρο. Τι σημαίνει για σένα το ενδεχόμενο να μην τα πας καλά κάπου;
Αν ήταν να μαντέψω, θα έλεγα ότι δεν έχεις μεγάλη ανεκτικότητα σε αυτό. Σαφώς σε κανέναν δεν αρέσει να αποτυγχάνει. Όμως για σένα είναι λίγο πιο έντονο. Όταν κάτι το αναβάλεις, αυτό σημαίνει ότι στον συγκεκριμένο τομέα παίρνεις πολύ βαριά την αποτυχία. Για σένα, απέτυχα σημαίνει ΕΙΣΑΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ αποτυχημένος.

Δηλαδή…
Δηλαδή, αν έχεις να κάνεις μια εργασία, τότε το ενδεχόμενο του να μην την κάνεις καλά θα το μεταβολίσεις ψυχικά (έτσι για να βάζω και καμιά ψαγμένη λέξη στα άρθρα μου) σαν συνολική δική σου αποτυχία. Δεν έκανες την εργασία καλά; Άρα ΕΙΣΑΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ άχρηστος. Δεν έκανες τα λογιστικά σου σωστά; ΕΙΣΑΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ανεύθυνος. Δεν πήγες καλά στην εξέτασή σου; ΕΙΣΑΙ ΣΥΝΟΛΙΚΑ βλάκας.
Εσωτερικά, η αποτυχία σε αυτό που κάνεις έχει ένα γενικευμένο αντίκτυπο στο ποιος ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΕΙΣΑΙ. Το βάρος του να μην τα πας καλά μέσα σου είναι τεράστιο. Το πονόμετρο βαράει κόκκινο.

Μήπως δε σου βγάζει νόημα;
«Όντως φοβάμαι μήπως δεν τα πάω καλά, αλλά αν ήταν έτσι όπως το λες» θα αντιτάξεις, «τότε δε θα έπρεπε να τα δώσω όλα ώστε να είμαι σίγουρος ότι θα τα πάω καλά; Να καταβάλω κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να έχω το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα; Μήπως άρχισες τις αμπελοφιλοσοφίες Δημήτρη;»
Χαίρομαι που συμφωνήσαμε ότι φοβάσαι την αποτυχία. Και τώρα δες πόσο έξυπνος είσαι και πώς ξεφεύγεις από την παγίδα της.
Αν τα έδινες όλα, όπως λες, αν έδινες την ενέργεια που απαιτείται σε αυτό που αναβάλεις, τότε μπορεί να ελαχιστοποιούσες την πιθανότητα να αποτύχεις, αλλά ταυτόχρονα θα μεγιστοποιούσες τις ψυχολογικές συνέπειες του αν αποτύγχανες. Δηλαδή, αν τα δώσεις όλα και αποτύχεις, τότε ΜΟΝΟ ΜΙΑ δυνατή εξήγηση υπάρχει για το φιάσκο. Ότι ΕΙΣΑΙ αποτυχημένος.
Οπότε τι κάνεις; Πώς ξεφεύγεις από αυτή την παγίδα; Αναβάλλοντάς το και αφήνοντάς το για τελευταία στιγμή δημιουργείς μια εναλλακτική σωτήρια ερμηνεία μέσα σου για την περίπτωση αποτυχίας.
«Εντάξει δεν πήγε και τόσο καλά, αλλά έφταιγε που δεν είχα αρκετό χρόνο. Δεν είναι ότι ΕΙΜΑΙ βλάκας»
Δεν καταβάλεις την προσπάθεια που χρειάζεται ώστε να μπορείς να έχεις την ψυχολογική ασφαλιστική δικλείδα της ελλιπούς προσπάθειας σε περίπτωση που δεν πάει καλά.
Αν τα δώσεις όλα και στραβώσει, φταις εσύ.
Αν το αφήσεις τελευταία στιγμή και στραβώσει, φταίει που δεν είχες αρκετό χρόνο.
Έτσι σώζεις την υπόληψή σου σε σένα.
Δηλαδή, δε σε ανησυχεί το να αποτύχεις, αλλά το πώς θα εξηγήσεις την αποτυχία στον εαυτό σου. Όντας αναβλητικός δημιουργείς μια ψυχολογική καβάντζα.
«Δεν έφταιγα εγώ. Μπορούσα να το κάνω. Απλά δεν πρόλαβα. Δεν είμαι ανίκανος».
Δε σε νοιάζει τόσο η εργασία, όσο το να μην ΕΙΣΑΙ βλάκας. Δε σε νοιάζει το να πάρεις αυτοκίνητο όσο το να μην κάνεις τη «λάθος» επιλογή και ΕΙΣΑΙ χαζός.
Σου είναι πιο σημαντικό να έχεις ένα ψυχολογικό άλλοθι σε περίπτωση που αποτύχεις, παρά το να μην αποτύχεις.
Σου δημιουργεί τρόμο η πιθανότητα αποτυχίας. Όχι η αποτυχία.
Κινείσαι με βάση το φόβο. Όχι την επιθυμία.
Στο εσωτερικό σου πονόμετρο, τις στιγμές αυτές, πονάει περισσότερο το η πιθανότητα να «αποδειχθείς» ανίκανος από το να είσαι αναβλητικός. Έτσι αναβάλεις.
Ξαναλέω ότι αυτό είναι μια από τις συνθήκες όπου αναβάλεις και μπορεί να είσαι αναβλητικός και για άλλους λόγους. Αλλά αυτός ο λόγος είναι ο συχνότερος με μεγάλη διαφορά.

Οι αιτίες
Αν διαβάζεις τα άρθρα μου ή τα βιβλία μου, θα καταλαβαίνεις πως όλο αυτό σχετίζεται με την παιδική σου ηλικία. Πόσο σε μάλωναν οι γονείς σου όταν έκανες κάτι παρόμοιο «λάθος»; Ή ακόμα πιο πολύπλοκα: Πώς σου έλεγαν Μπράβο οι γονείς όταν τα πήγαινες καλά σε κάτι αντίστοιχο;
Μήπως σου έλεγαν: «Μπράβο που πήρε μεγάλο βαθμό. ΕΙΣΑΙ πολύ έξυπνος!» Αν συνέβαινε κάποιο από τα δυο (ή και τα δυο) αυτό σημαίνει πως μέσα σου έχεις συνδέσει την απόδοσή σου σε τέτοιου είδους καταστάσεις, με την ταυτότητά σου. Απέτυχες; Άρα ΕΙΣΑΙ αποτυχημένος. Για σένα είναι υπαρξιακό θέμα το να μην τα πας καλά κάπου.
Αναλύω διεξοδικά το συγκεκριμένο θέμα σε δυο κεφάλαια στο νέο μου βιβλίο Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής και αν σε απασχολεί σε ικετεύω να το διαβάσεις, καθώς είναι αρκετά πολύπλοκο για να το αναλύσω εδώ.

 Νέα εικόνα 1

Δεν είσαι πια παιδί
«Και τι να κάνω;» θα ρωτήσεις.
Πρώτον χρειάζεται να συνειδητοποιήσεις όσα μόλις διάβασες. Είναι άραγε τόσο βαρύ το να μην τα πας καλά στην εργασία σου; Όταν ήσουν παιδί ήταν όντως βαρύ να ακούσεις τα σχόλια ενός γονέα σχετικά με την απόδοσή σου, είτε αρνητικά είτε θετικά με αυτή τη μορφή (για τις επιπτώσεις του τρόπου επιβράβευσης στα παιδιά μπορείς να δεις περισσότερα σε αυτό το άρθρο).
Τώρα όμως είσαι ενήλικας. Τώρα έχεις τη δύναμη ΕΣΥ να ορίσεις εξ αρχής τι είναι όντως σημαντικό για σένα.
Είναι άραγε τόσο καταστροφικό να μη φέρεις ένα καλό αποτέλεσμα σε αυτό που έχεις να κάνεις; Τι θα έλεγες αν ένας φίλος σου είχε το ίδιο θέμα;
Δεν είσαι πια παιδί. Ο ενήλικας έχει δυνάμεις που το παιδί δεν έχει.

Το τραμ και το καμάκι. Μια άλλη οπτική…
Μιλούσα με ένα φίλο (που ανέβαλε διαρκώς το να κάνει μια εργασία που είχε και την άφηνε για τελευταία στιγμή) για το πώς ήταν με τις κοπέλες.
Μου είπε: «Αν είμαι σε ένα τραμ και δω μια κοπέλα που μου αρέσει θα πάω να της μιλήσω. Ακόμα και αν είναι να κατέβει στην επόμενη στάση».
«Γιατί το κάνεις αυτό;» τον ρώτησα.
«Διότι δεν μπορώ να συγχωρήσω στον εαυτό μου το να μην έχω προσπαθήσει» απάντησε με ειλικρίνεια.
«Και αν πει όχι;» ρώτησα ξανά.
«Δεν πειράζει. Έτσι συμβαίνει. Επτά φορές στις δέκα θα πουν όχι. Είναι φυσιολογικό και δε με ενοχλεί. Αυτό που με νοιάζει είναι να έχω δώσει στον εαυτό μου την ευκαιρία να την γνωρίζω».
Ο ίδιος άνθρωπος αντιδράει με διαφορετικό σκεπτικό σε δυο διαφορετικούς τομείς ανάλογα με το πώς ερμηνεύει υποσυνείδητα την αποτυχία στον καθένα.
«Απέτυχα» σημαίνει ΕΙΜΑΙ βλάκας στο θέμα το ακαδημαϊκό γιατί από μικρός άκουγε πως ΕΙΝΑΙ πολύ έξυπνος που τα πηγαίνει καλά στα μαθήματα.
«Απέτυχα» είναι απλά μέρος της διαδικασίας στο θέμα του να γνωρίσει μια κοπέλα.
Έτσι το υποσυνείδητο σκεπτικό του στις εργασίες είναι:
«Το να αποτύχω πονάει. Οπότε καλύτερα να μην τα δώσω όλα, να τα αφήσω για τελευταία στιγμή, για να έχω δικαιολογία ότι δεν προλάβαινα αν κάτι πάει στραβά. Καταστροφή αν αποτύχω!»
Ενώ με τις κοπέλες είναι:
«Το να αποτύχω είναι φυσιολογικό. Οπότε καλύτερα να τα δώσω όλα για να έχω την καλύτερη πιθανότητα να πετύχω. Καταστροφή αν δεν προσπαθήσω!»
Στην πρώτη περίπτωση αντιδράει με βάση τον φόβο του να αποτύχει. Στη δεύτερη με βάση την επιθυμία για αυτό που θέλει να ζήσει.

Έτσι κι εσύ
Αν είσαι αναβλητικός σε κάποιον τομέα, όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, τότε συνειδητοποίησε τους βαθύτερους λόγους για τους οποίους το κάνεις. Δεν είσαι κακός / άχρηστος / τεμπέλης. Φοβισμένος είσαι. Το επόμενο βήμα δεν είναι πάντα εύκολο. Ίσως χρειαστεί τη βοήθεια ενός ειδικού.
Σου αξίζει να απελευθερώσεις τον εαυτό σου από το φόβο της αποτυχίας και να σου προσφέρεις το δώρο της επιθυμίας για ζωή. Διάβασε ένα βιβλίο που μπορεί να σε διαφωτίσει και να σε εμπνεύσει.
Μια ζωή την έχουμε. Είναι κρίμα να μην προσπαθήσουμε για όσα είναι σημαντικά για εμάς…
www.dimitrisflamouris.com

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ
Πέρασε άλλος ένας χρόνος και το συμπέρασμα είναι ένα. Μεγαλώνουμε. Κάθε μέρα ο χρόνος κυλάει «ανελέητα». Τα καλύτερα μας χρόνια φεύγουν διαρκώς.Ή μήπως συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο;

Είναι θέμα κουλτούρας

Σε κάποιες κουλτούρες η μεγάλη ηλικία σχετίζεται με τη σοφία και το σεβασμό. Στα χωριά μας όπου ο γέροντας του χωριού θα δώσει συμβουλές ή στις φυλές όπου οι μεγάλοι άνθρωποι θεωρούνται ως ένας σύνδεσμος με τους προγόνους και την ιστορία της φυλής.
Στη Σενεγάλη ζει μια κυρία 93 ετών που το κράτος την τιμάει ιδιαίτερα και οι τουρίστες πηγαίνουμε να τη δούμε για να μας δώσει την ευχή της.
Σε άλλες κουλτούρες θαυμάζουμε τη νεότητα και τη φυσική ομορφιά. Σε μια έρευνα με 83000 ανθρώπους από 57 χώρες βρήκαν πως όσο μεγαλύτερο το εισόδημα της χώρας, τόσο λιγότερο σεβασμό έδειχνε στους ηλικιωμένους. Σε αυτές τις χώρες παρατηρούνται τα φαινόμενα να προσπαθούν οι άνθρωποι να νικήσουν ον χρόνο στην εμφάνισή τους.

Τι πιστεύεις για τα γηρατειά;
Εσύ τι πιστεύεις για τα γηρατειά; Ανυπομονείς να μεγαλώσεις ή μήπως φοβάσαι τα χρόνια που είναι να έρθουν; Έχει βρεθεί ότι καλύτερη άποψη για τα γηρατειά συνεισφέρει έως και 7.5 χρόνια ζωής. Γιατί μεγαλώνουμε, αλλά νιώθουμε νεότεροι. Μάλιστα η άποψή μας για τα γηρατειά είναι καλύτερος προγνωστικός παράγοντας για την υγεία μας από τη χαμηλή χοληστερίνη, τη χαμηλή πίεση ή το βάρος μας.

Η ζωή είναι για τους νέους;
«Ωραία όλα αυτά, αλλά πώς να παραμυθιαστώ;» θα μου πεις. Ποιος θέλει να μεγαλώσει; Η ζωή είναι για τους νέους. Λέμε συχνά πως έφυγαν τα καλύτερά μας χρόνια. Είναι άραγε αλήθεια;
Το τυπικό διάγραμμα ευτυχίας και ηλικίας έχει την παρακάτω μορφή:

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ

Όπως βλέπουμε ξεκινάμε σαν χαρούμενα παιδάκια και μετά η ευτυχία μειώνεται σταδιακά καθώς μεγαλώνουμε. Πιάνει πάτο στην τρυφερή ηλικία των 47,8. (Άσχημα νέα για μένα φέτος…)
Μετά όμως τα πράγματα αλλάζουν. Υπάρχει φως στο τέλος του τούνελ και δεν είναι το φως από τον Παράδεισο που μας καλεί να μπούμε. Όσο μεγαλώνουμε τόσο πιο ευτυχισμένοι γινόμαστε (πάντα κατά μέσο όρο).

Υπάρχει λόγος γι αυτό.

Γιατί είναι καλύτερο να μεγαλώνεις;
Όσο περνάει ο καιρός, ο εγκέφαλός μας έχει την τάση να ωραιοποιεί παλιές στιγμές, ενώ όταν τις ζούσαμε δεν περνάγαμε τόσο ωραία. Σας έχει τύχει ποτέ να έχετε περάσει μια τρελή ταλαιπωρία, την οποία μετά περιγράφατε με χαρούμενο τόνο σε άλλους;
«Θυμάσαι, τότε που είχαμε χάσει το καράβι και κοιμηθήκαμε στο λιμάνι για να πάρουμε το πρωινό; Πολύ γέλιο!»
Όταν το ζούσατε δεν είχε καθόλου γέλιο, αλλά ο χρόνος (που όλα τα απαλύνει) μας βοηθάει να βλέπουμε τα πράγματα αλλιώς.
Ακόμα και αν ήταν καλές οι μέρες που ζήσαμε όμως παλιά, τότε και πάλι πώς επιλέγουμε να τις δούμε; Με νοσταλγία και πόνο;
«Αχ, πόσο ωραία ήταν η φοιτητική ζωή. Ποτέ δε θα ξαναπεράσω έτσι…»
Ή σαν κατάθεση στον ψυχικό μας λογαριασμό;
«Αχ, πόσο ωραία ήταν η φοιτητική ζωή. Ζωάρα έκανα ο μπαγάσας!»
Όπως είπε η Βασίλισσα Ελισσάβετ Β’
«Οι καλές αναμνήσεις είναι η δεύτερη ευκαιρία μας να νιώσουμε ευτυχία»

Πώς είναι να είσαι ηλικιωμένος;
Πριν φτάσουμε στις μεγάλες ηλικίες, το μόνο που βλέπουμε είναι ένα μη-σφριγηλό σώμα και πιθανά προβλήματα υγείας. Κι όμως συχνά οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι βλέπουν αλλιώς τα γηρατειά. Ο φόβος μειώνεται. Είναι πιο πολύ ο εαυτός τους. Δεν χρειάζεται να προσποιούνται πια.
Σύμφωνα με έρευνες, οι ηλικιωμένοι βιώνουν λιγότερο στρες, λιγότερη εχθρότητα, λιγότερα αρνητικά συναισθήματα. Ίσως επειδή οι εγκεφαλικές δομές που σχετίζονται με την επεξεργασία αρνητικών συναισθημάτων ατροφούν πιο γρήγορα με την ηλικία!).
Επιπλέον τείνουν να βλέπουν τα κοινά των ανθρώπων και όχι τις διαφορές. Εστιάζουν περισσότερο στο παρόν και να απολαύσουν τον περιορισμένο χρόνο τους. Όπως γράφω στο βιβλίο μου «Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής» ένας τρόπος να βρεις τι έχει αξία για σένα στη ζωή είναι να φαντάζεσαι το θάνατό σου. Όταν έχεις την αίσθηση ότι ο χρόνος σου τελειώνει δεν αναλώνεσαι σε ανούσια θέματα.
Έτσι οι ηλικιωμένοι δείχνουν λιγότερο ενδιαφέρον για νέες γνωριμίες και υψηλότερη προτεραιότητα για τις υπάρχουσες. Και όπως έχω ξαναγράψει οι καλές ανθρώπινες σχέσεις είναι ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας.
Έχοντας μάθει μέσα από τις δεκαετίες να ελέγχουν τα συναισθήματά τους, αποφεύγουν άτομα ή καταστάσεις που τους δημιουργούν δυσάρεστα συναισθήματα και συνήθως παραβλέπουν την κριτική περισσότερο. Ακούμε συνεχώς να μη μας νοιάζει τι λένε οι άλλοι, αλλά τελικά χρειάζεται να μεγαλώσουμε πολύ για να το κάνουμε κτήμα μας.
«Παίρνει πολύ καιρό για να γίνεις νέος», είπε ο Πικάσο.

Εμείς και οι ηλικιωμένοι
Αλλά και οι άλλοι τους φέρονται καλύτερα. Από ειδικές εκπτώσεις στα εισιτήρια, την θέση που παραχωρούμε στο λεωφορείο, τα ψώνια που θα κουβαλήσουμε για μια ηλικιωμένη κυρία, μέχρι την καλή θέση στο τραπέζι, είναι όλο προνόμια που έρχονται με την ηλικία.
Επίσης, δείχνουμε μεγαλύτερη κατανόηση σε κάποιον μεγαλύτερο. Τον μαλώνουμε λιγότερο, τον επικρίνουμε λιγότερο και τον συγχωρούμε περισσότερο σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα.
«Μεγάλος άνθρωπος είναι. Μην το παίρνεις προσωπικά…»

Σοφία
Σε μια έρευνα με νεαρούς και ηλικιωμένους όπου έπρεπε να μάθουν κάτι καινούριο είδαν όταν μεγαλώνουμε ΚΑΙ μπορούμε να μάθουμε κάτι καινούριο αλλά ΚΑΙ κρατάμε τη γνώση αυτή αφού την αποκτήσουμε. Δεν σταματάμε ποτέ να εξελίσσουμε το μυαλό μας.
Η αγγλική παροιμία που λέει πως δεν μπορείς να διδάξεις σε ένα γέρικο σκυλί νέα κόλπα αποδεικνύεται παντελώς ψευδής!
Οι μεγαλύτεροι ενήλικες επίσης έχουν το πλεονέκτημα της αποκρυσταλλωμένης ευφυίας. Συνδυάζουν αποκτημένη γνώση με την εμπειρία για να αντιμετωπίσουν νέα προβλήματα.
Αυτού του είδους η ευφυία μεγαλώνει με την ηλικία. Αυτή είναι η σοφία.

Συμπέρασμα
Αν δεν καλοβλέπεις τα γηρατειά, όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, τότε ελπίζω ότι αυτό το άρθρο να σου έδωσε μια διαφορετική οπτική. Η κουλτούρα μας προωθεί τη νεότητα και ο George Bernard Shaw είπε πως «Είναι κρίμα που η νεότητα ξοδεύεται στους νέους», αλλά τελικά φαίνεται πως…
…τα καλύτερα έρχονται!!

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

Σου έχει τύχει να κάνεις μια βλακεία και μετά να πεις; «Γιατί το έκανα αυτό; Τι σκεφτόμουν; Ποιος ήταν ο λόγος;»
Ένα είναι σίγουρο. Ότι μάλλον δεν ήταν αυτός που νομίζεις…

Γιατί το έκανα αυτό;
Συχνά αναρωτιόμαστε για ποιο λόγο κάναμε κάτι άσχημο, κάτι «κακό» ή κάτι λάθος και συνήθως καταλήγουμε στο ίδιο συμπέρασμα. Ο λόγος που το κάναμε είναι επειδή είμαστε «κακοί» άνθρωποι. Δε μας αξίζει να μας φέρονται καλά, δεν μας αξίζει να ζούμε, δε θέλουμε τη συμπόνοια κανενός, που τραγουδούσε κι ο… Στέλιος Καζαντζίδης!
Ευτυχώς κάνουμε και σε αυτό λάθος…
Οι άνθρωποι δεν ξυπνάνε και ξαφνικά θέλουν να κάνουν κακό σε κάποιον.
Δεν ξυπνάνε ξαφνικά και χάνουν μια προθεσμία στη δουλειά.
Δεν ξυπνάνε και πληγώνουν τα συναισθήματα ενός άλλου.
Υπάρχει πάντα λόγος.
Υπάρχει πάντα απόλυτα ψυχο-λογική εξήγηση για ό,τι κάνουμε και είναι πολύ διαφορετική από αυτή που εμείς δίνουμε για εμάς. Ο λόγος που κάνουμε ό,τι κάνουμε είναι επειδή με κάποιο τρόπο έχουμε ταλαιπωρηθεί στο δικό μας παρελθόν.

Οι λόγοι
Πληγώνεις τους άλλους;
Αν έχεις την τάση να πληγώνεις τους δικούς σου ανθρώπους, μάλλον φοβάσαι να συνδεθείς, γιατί όταν ήσουν μικρός δεν εισέπραξες την αγάπη όπως την είχες ανάγκη. Μάλλον υπήρξε πολύ πόνος στη δική σου ανατροφή και από τότε έχεις υποσυνείδητα συνδέσει τις κοντινές σχέσεις με τον πόνο. Αναγκαστικά, πληγώνεις τους άλλους και επιλέγεις άλλους που σε πληγώνουν.
Μας έλκει το γνώριμο, όχι το ευχάριστο.
Δεν είσαι κακός.
Πληγωμένος είσαι.
Δυσκολεύεσαι στις κοντινές σχέσεις;
Αν δυσκολεύεσαι να κάνεις κοντινές σχέσεις, αν επιλέγεις ανθρώπους που δεν είναι διαθέσιμοι, τότε κατά πάσα πιθανότητα όταν ήσουν παιδί, οι γονείς σου ήταν απόμακροι προς τις δικές σου ανάγκες. Δεν ήταν διαθέσιμοι για σένα όπως τους είχες ανάγκη και δε σε φρόντισαν επαρκώς. Αυτό έμαθες.
Δεν είσαι κακός. Ταλαιπωρημένος είσαι.
Δεν τα καταφέρνεις και σαμποτάρεις τον εαυτό σου;
Αν χάνεις προθεσμίες στη δουλειά, αν τα κάνεις όλα τελευταία στιγμή, αν φτάνεις μέχρι τη βρύση και τελικά δεν πίνεις νερό, δεν είσαι τεμπέλης ή έχεις κακή οργάνωση χρόνου. Μάλλον μέσα σου φοβάσαι να επιτύχεις γιατί από μικρός είτε έμαθες πως πρέπει να μειώνεις την αξία σου για να υπάρχει ισορροπία στην οικογένεια, ή ότι δεν είναι «σωστό» να δείχνεσαι στους άλλους, ή ότι κάποιος θα στεναχωρηθεί με τη δική σου επιτυχία. Έμαθες να φοβάσαι τις ευθύνες που η επιτυχία φέρνει.
Δεν είσαι κακός.
Φοβισμένος είσαι.

Αγχώνεσαι πολύ;
Αν αγχώνεσαι διαρκώς με όλα, αν πολλές καταστάσεις σου προκαλούν πανικό, αν νιώθεις πως πρέπει να τους έχεις διαρκώς όλους ευχαριστημένους, υπάρχει εξήγηση. Ίσως μεγάλωσες σε μια αυστηρή οικογένεια, όπου έπρεπε να κάνεις τα πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο για να είναι καλά οι γονείς σου.
Ίσως άκουγες συχνά την ατάκα: «Μη με στεναχωρείς παιδί μου κι εσύ» από τη μαμά σου.
Ίσως μεγάλωσες με έναν γονιό με κατάθλιψη, ο οποίος ήταν χαμένος στο δικό του κόσμο και ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί ερμηνεύει μια τέτοια κατάσταση είναι ότι εκείνο φταίει που η μαμά δεν του μιλάει. Η λύση που εφευρίσκει είναι ότι θα είναι όσο καλύτερο παιδί γίνεται, μήπως και καταφέρει να είναι καλά η μαμά. Δεν έχει την ωριμότητα να αντιληφθεί τι πραγματικά συμβαίνει.
Ίσως μεγάλωσες με ένα γονέα (ή δυο) πολύ αγχωτικό που ανησυχούσε διαρκώς για όλα και έμαθες και εσύ να είσαι πάρα πολύ προσεκτικός για να μην τον αγχώνεις έξτρα, αφού εκείνος δεν μπορούσε να διαχειριστεί το δικό του άγχος. Δεν είσαι κακός.
Αγχωμένος και φοβισμένος είσαι.

Είσαι επιθετικός και δύστροπος;
Αν είσαι επιθετικός, απότομος, απόμακρος και οργισμένος με τους άλλους, τότε μάλλον ο κόσμος σου έχει φερθεί πολύ άσχημα κι εσένα από πολύ μικρό. Ίσως έχεις φάει ξύλο στην οικογένειά σου ή στο σχολείο, ίσως σε έχουν προδώσει τα πρόσωπα που αγαπούσες ή που έπρεπε να σε αγαπάνε και έτσι ασυνείδητα σχημάτισες την εικόνα πως όλοι οι άνθρωποι θα σε πληγώσουν. Οπότε καλύτερα να τους αποφεύγεις ή να τους διώχνεις από τη ζωή σου για να μην ξαναπεράσεις τα ίδια. Μέσα σου θέλεις τόσο πολύ κάποιος να σε πλησιάσει και να σου δείξει πως όσα πιστεύεις είναι λάθος, αλλά φοβάσαι να το κάνεις. Δεν είσαι κακός.
Απίστευτα πληγωμένος και φοβισμένος είσαι.

Είσαι αναποφάσιστος;
Αν είσαι αναποφάσιστος και δεν μπορείς να πάρεις μια απόφαση ακόμα και στα απλά πράγματα, αν δεν μπορείς να βρεις τι θέλεις από τη ζωή σου (κάτι το οποίο είναι απόλυτα φυσιολογικό για τους περισσότερους ανθρώπους) τότε πιθανώς να μεγάλωσες σε ένα περιβάλλον το οποίο δεν νοιαζόταν ιδιαίτερα για το τι ήθελες εσύ. Είτε επειδή υπήρχαν πολλοί κανόνες, είτε επειδή σου έγινε ξεκάθαρο ότι έπρεπε να είσαι το καλό παιδί για να πάρεις την αγάπη των γονιών σου (ακόμα και αν δεν ίσχυε αυτό στην πραγματικότητα). Εσύ έμαθες ότι πρέπει να πληροίς προϋποθέσεις προκειμένου να είσαι αποδεκτός από τους γονείς σου, χωρίς να φταις καθόλου που το έμαθες αυτό. Δεν έμαθες να ψάχνεις τι θέλεις. Έμαθες να ψάχνεις τι θέλουν οι άλλοι.
Δεν είσαι κακός.
Ταλαιπωρημένος και φοβισμένος είσαι.
Και το ίδιο είναι και όλοι οι άλλοι…

Η κοινωνία
Αλλά εσύ δεν καταλαβαίνεις τον εαυτό σου. Και κανείς δεν καταλαβαίνει εσένα. Και εσύ δεν καταλαβαίνεις τους άλλους. Αυτό είναι το δράμα του να είσαι άνθρωπος, όπως αναλύω στο νέο μου βιβλίο <<Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής.


Ζούμε σε μια κοινωνία που, ακόμα και μετά από παραπάνω από 120 χρόνια ψυχολογίας, αρνείται πεισματικά να κατανοήσει πώς λειτουργεί ο άνθρωπος. Τόσες φωνές στο χώρο της Αυτοβοήθειας σου φωνάζουν να βρεις τα όνειρά σου και ξεχνάνε πως δεν είναι τόσο απλό το να έχεις όνειρα.
Σου λένε πώς να πετύχεις τους στόχους σου και ξεχνάνε πως δεν αρκεί να θέλεις για να τους πετύχεις. Ψυχολογικοί παράγοντες σε εμποδίζουν από το να κάνεις πράξη όσα θεωρητικά θέλεις.
Σου λένε ανεύθυνα πως είσαι ξεχωριστός και μοναδικός και έτσι σε κάνουν να νιώθεις ακόμα πιο μόνος και θυμωμένος.
Η κοινωνία μας σε κάνει να νιώθεις διαρκώς ανεπαρκής. Οι γκουρού θα σου προσφέρουν βοήθεια ανεφάρμοστη, ώστε να μην μπορείς να την εφαρμόσεις, να νιώθεις ότι εσύ φταις που δεν την εφαρμόζεις και να συνεχίσεις να τους πληρώνεις για το επόμενο πανάκριβο σεμινάριο που θα έχει εξίσου ουτοπικές συμβουλές (οι οποίες ακούγονται πολύ ωραίες) τύπου: «Σκέψου Θετικά», «Να πιστεύεις στον εαυτό σου», «Άκου την καρδιά σου» και «Να μην ακούς τι σου λένε οι άλλοι, αλλά να κάνεις το δικό σου».

Μα τι ωραία που τα λένε. Πρέπει να είναι πολύ σοφοί αυτοί οι άνθρωποι…

Αν καταλάβαινες τον εαυτό σου…
Αν καταλάβαινες τον εαυτό σου, όπως πραγματικά είναι, θα συνειδητοποιούσες πόσα έχεις περάσει. Πόσο έχεις ταλαιπωρηθεί. Δεν είναι ότι σου αξίζει καμιά ιδιαίτερη μεταχείριση, καθώς όλοι τα ίδια τραβάμε. Αλλά σου αξίζει να σου δείξεις συμπόνοια. Γιατί και εσύ τραβάς ό,τι τραβάμε όλοι. Και όλοι αξίζουμε αυτή τη συμπόνοια. Μόνο και μόνο επειδή υπάρχουμε.
Μόνο και μόνο επειδή είμαστε άνθρωποι.
(Τους μύθους της αυτοβελτίωσης και την ανάγκη για αυτό-συμπόνοια αναλύω διεξοδικά στο νέο μου βιβλίο)

Δυστυχώς κρίνουμε τον εαυτό μας και τους πάντες και οι πάντες κρίνουν εμάς. Ο θυμός και τα νεύρα περισσεύουν σε όλους, καθώς πνιγόμαστε στις παρεξηγήσεις.
Κι όμως όλοι είμαστε άνθρωποι που χρειαζόμαστε να γίνουμε λίγο πιο ευγενικοί με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Όχι να δικαιολογήσουμε τις πράξεις μας (ή τις πράξεις των άλλων) αλλά να κατανοήσουμε πως τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται με πρώτο μάτι.
Η συμπόνοια δεν είναι συγχωροχάρτι. Η συμπόνοια είναι το πρώτο βήμα προς την αναγνώριση της ατελούς, προβληματικής και τόσο ταλαιπωρημένης ανθρώπινης φύσης. Είναι το βήμα για να κάνουμε επιτέλους ειρήνη με τον εαυτό μας και με τους άλλους.
Και από εκεί και μετά να χτίσουμε κάτι καινούριο. Με γερές βάσεις. Όχι με όμορφα λόγια και ελκυστικές θεωρίες. Αλλά με το βρώμικο χώμα και τη λάσπη από τα οποία είμαστε όλοι φτιαγμένοι.
Από εκεί δεν βγαίνουν άλλωστε και τα πιο ωραία λουλούδια;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

 

Είναι αλήθεια ότι η παιδική μας ηλικία καθορίζει σε τεράστιο βαθμό το ποιοι άνθρωποι θα γίνουμε ως ενήλικες. Οι γονείς μας θα έχουν βαθιά επιρροή στη μετέπειτα ζωή μας. Πολλά από όσα τραβάμε σήμερα, έχουν να κάνουν με το πώς μεγάλωσαν.
Γιατί μας μεγάλωσαν έτσι;

Συζητώντας με ένα φίλο
Πρόσφατα συζητούσα με έναν φίλο μου επί ευκαιρία του τελευταίου άρθρου για το φόβο της απόρριψης και μου λέει:
«Καλά τα λες. Για όλα φταίμε εμείς. Ας ελπίσουμε να μας μιλάνε τα παιδιά μας όταν μεγαλώσουν».
Εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα κάτι που συζητάω συχνά, αλλά δεν το έχω καταγράψει πολύ ξεκάθαρα, ίσως. Ότι είναι τρομερά δύσκολο να είσαι γονέας!

Εν αρχή…
Εν αρχή είναι το διάβασμα. Διαβάζοντας ένα βιβλίο ψυχολογίας μπορείς να πας βαθύτερα στην αυτογνωσία σου και να κατανοήσεις για ποιο λόγο ο χαρακτήρας σου είναι αυτός που είναι. Θα δεις πόσο πολύ ο τρόπος με τον οποίο μεγάλωσες, το πόσο σε μάλωναν οι γονείς σου, το πόσο αυστηροί ήταν με σένα ή με τα αδέρφια σου, ακόμα και το πώς σου έλεγαν μπράβο μπορεί να έχει πολύ ισχυρές συνέπειες για την τωρινή ζωή σου. Ό,τι ηλικία κι αν έχεις.
Είναι τόσο εύκολο να κάνεις το επόμενο βήμα και να σκεφτείς:
«Γιατί με μεγάλωσαν έτσι; Τι τους έφταιγα;»
Αμέσως μετά, η επόμενη σκέψη είναι:
«Εγώ είμαι καλός γονιός;» «Τι κακό θα προκαλέσω στα παιδιά μου;» «Πώς τα έχω κάνει έτσι με την ανατροφή τους!»
Στο δεύτερο βιβλίο μου, αφιερώνω ένα κεφάλαιο στο πόσο δύσκολο είναι να είσαι γονέας μικρών παιδιών. Εν τούτοις με την κουβέντα με το φίλο μου, συνειδητοποίησα ότι δεν έχω γράψει για το τι αισθάνεται ένας γονέας, τόσο ένας φρέσκος, όσο και ένας μεγαλύτερος, όταν μετά από κάποια ενασχόληση του με την ψυχολογία, καταλάβει την επίδραση των δικών του συμπεριφορών πάνω στα παιδιά του.

Μα, τι γονέας είμαι;;
Ένας «ψαγμένος» γονέας, ο οποίος διαβάζει και ασχολείται με την ψυχολογία, είναι πολύ εύκολο να απελπιστεί και να φτάσει στο συμπέρασμα ότι έχει κάνει πολύ κακό στα παιδιά του. Ότι δεν τους έχει φερθεί με τον ιδανικό τρόπο (όποιος και αν είναι αυτός) και ότι τους έχει προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες που θα τις πληρώσει το παιδί του μελλοντικά.
Ίσως να έχει και δίκιο.
Όμως δε φταίει ο ίδιος. Όπως περιγράφω ξανά και ξανά στο νέο μου βιβλίο «Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής», κανείς δε φταίει. Είναι πολύ δύσκολο είναι να είσαι άνθρωπος.

Νέα εικόνα 3

Και ο γονέας είναι άνθρωπος. Και ο γονέας είναι ένα παιδί του δικού του γονέα. Και ο δικός του γονέας είναι παιδί του δικού του γονέα (του παππού). Κανείς δε φταίει.
Κάθε γονέας θα προκαλέσει ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ τραύματα στο παιδί του. Αυτό είναι το πεπρωμένο της ανθρώπινης φύσης. Τι να κάνουμε. Δεν είναι πολύ ευχάριστο, αλλά αυτό είναι.
Αν είσαι γονέας, το θέμα δεν είναι αν θα προκαλέσεις τραύματα, αλλά ποια τραύματα θα προκαλέσεις. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Τι να κάνουμε. Δεν είναι πολύ ευχάριστο, αλλά αυτό είναι.

Το σκάφος
Είναι η πιο σημαντική δουλειά στο κόσμο και ταυτόχρονα ίσως η πιο δύσκολη το να είσαι γονέας. Δεν μαθαίνουμε πουθενά πώς είναι να είμαστε γονείς. Εκπαιδευόμαστε για κάθε άλλο πράγμα (πώς να οδηγάμε, να μιλάμε αγγλικά, να κάνουμε ένα επάγγελμα, αλλά όχι για τον σημαντικότερο ρόλο της ζωής μας. Δυστυχώς για κάποιο λόγο υποθέτουμε ότι είναι έμφυτη η ικανότητα στους ανθρώπους να είναι γονείς. Κάτι που ο καθένας ανακαλύπτει πόσο λάθος είναι όταν γίνει ο ίδιος γονέας.
Είναι σαν να κυβερνάς ένα σκάφος χωρίς να έχεις πάρει μαθήματα ιστιοπλοΐας. Λίγο θυμάσαι τι έκανε ο πατέρας σου όταν σε πήγαινε εκδρομή με το φουσκωτό, λίγο ξεκλέβεις καμιά ματιά από το τι κάνουν οι άλλοι, επίσης αδαείς, με το δικό τους σκάφος και κάπως έτσι προσπαθείς να τα βγάλεις και εσύ πέρα.
Όλοι πλέουμε σχεδόν χωρίς πυξίδα και χωρίς επαρκείς οδηγίες πλεύσης. Δεν είναι περίεργο λοιπόν, όταν ο ουρανός καθαρίζει λίγο να βλέπουμε ότι το πλοίο μας έχει βγει εκτός πορείας. Μπορεί καμιά φορά να πέσει και πάνω στα βράχια.

 Νέα εικόνα 2

Είναι φυσιολογικό.

Ψυχοπλάκωμα;
Κάποιος μπορεί να πει ότι αυτό τον ψυχοπλακώνει. Ίσως να ακούγεται δυσάρεστο σε πρώτο άκουσμα. Κανείς δε θέλει να προκαλέσει ζημιά στα παιδιά του, που τα αγαπάει τόσο.
Είναι όμως πραγματικά δυσάρεστο;
Αν το σκεφτούμε λίγο θα συνειδητοποιήσουμε ότι είναι αρκετά απελευθερωτικό. Κάτι θα πάει στραβά. Ας το αποδεχτούμε. Είναι τρομερά αγχωτικό να προσπαθείς να είσαι ο τέλειος γονέας που θα τα κάνει όλα σύμφωνα με τις οδηγίες (ποιες είναι αυτές άραγε;) και να δημιουργήσεις έναν νέο άνθρωπο χωρίς κανένα ψυχολογικό θέμα. Και μόνο το άγχος να μην κάνεις «λάθος» με το παιδί σου, θα είναι υπεύθυνο για πολλά από τα «λάθη» που θα κάνεις.
Δε χρειάζεται να είσαι τέλειος. Αρκεί να είσαι ο επαρκής γονέας (good enough parent), όπως είπε και ο Donald Winnicott.
Παρ’το απόφαση. Τα πράγματα θα πάνε ΚΑΙ στραβά. Δεν πειράζει. Και σε σένα πήγαν και κοίτα που είσαι τώρα. Αν είσαι γονέας, μπράβο σου που διαβάζεις ψυχολογία και έχεις την ευαισθησία να αντιλαμβάνεσαι τι μπορεί να μην πηγαίνει καλά στο πώς μεγαλώνεις τα παιδιά σου.
Μπράβο σου που παίρνεις το χρόνο να σκεφτείς και να αναλογιστείς πάνω στην ανατροφή των αυτών των τόσο σημαντικών για σένα ανθρώπων. Των παιδιών σου.

Θυμήσου
Θυμήσου πως είσαι κι εσύ άνθρωπος που έχεις τη δική σου ιστορία ταλαιπωρίας, όπως όλοι μας. Δεν είσαι κακός γονέας. Κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς και πολλές φορές το καλύτερο που μπορείς δε θα είναι αρκετό. Δεν πειράζει. Τόσο μπορείς αυτή τη στιγμή. Σιγά σιγά. Κάνεις το καλύτερο δυνατό.
Θυμήσου να μην είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου. Περιέργως αυτό θα σε βοηθήσει να μην είσαι αυστηρός και με τα παιδιά σου. Έτσι θα τα μεγαλώσεις ακόμα καλύτερα.
Θυμήσου πως κι εσύ έχεις περάσει δύσκολα. Δεν είσαι κακός γονέας. Υπάρχει πολύ καλός λόγος που ζορίζεσαι και ο λόγος αυτός είναι στη δική σου παιδική ηλικία. Όταν οι δικοί σου δυσκολεμένοι γονείς δε σε φρόντισαν όπως εσύ τότε το είχες ανάγκη.
Θυμήσου πως με τα παιδιά υπάρχει πάντα δεύτερη ευκαιρία. Ό,τι και να έχει συμβεί, δεν είναι ποτέ αργά να κάνεις μια νέα αρχή. Να κάνεις μικρές διορθωτικές κινήσεις. Θα υπάρξει αποτέλεσμα!

Συμπέρασμα
Δεν είναι εύκολο να είσαι «ψαγμένος» γονέας. Είναι πολύ εύκολο να νιώσεις ενοχές για το πώς φέρεσαι πολλές φορές στα παιδιά σου. Θυμήσου πως ο μόνος που καταφέρνεις να νιώσεις ενοχές, είναι επειδή έχεις επίγνωση του που δυσκολεύεσαι. Και αυτό είναι ήδη ένα τεράστιο βήμα.
Δείξε συμπόνια και κατανόηση στον εαυτό σου. Και χωρίς να το καταλάβεις, θα αρχίσεις να δείχνεις συμπόνοια και κατανόηση και στα παιδιά σου.
Και χωρίς να το καταλάβεις, θα έχεις γίνει ένας ακόμα καλύτερος γονέας!


Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

φλαμ1

Το έχουμε νιώσει σχεδόν όλοι.
Είναι ο δισταγμός πριν πούμε κάτι δυσάρεστο.
Είναι ο κόμπος στο λαιμό που μας πιάνει όταν δαγκώνουμε τη γλώσσα μας για να μην πούμε αυτό που σκεφτόμαστε.
Είναι ο φόβος ότι θα πούμε ή θα κάνουμε κάτι που μπορεί να απογοητεύσει κάποιον σημαντικό άλλο και μετά εκείνος θα μας απορρίψει. Θα μας μαλώσει. Θα θελήσει να απομακρυνθεί από τη ζωή μας.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε το φόβο της απόρριψης;

Η ρίζα του «κακού»
Πριν απαντηθεί αυτή η ερώτηση είναι πάρα πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε τι συνετέλεσε στη δημιουργία αυτού του φόβου. Να καταλάβουμε πότε και υπό ποιες συνθήκες εμφανίστηκε.
Οι ρίζες του φόβου της απόρριψης βρίσκονται στην παιδική μας ηλικία. Όταν μεγαλώναμε, στις τρυφερές ηλικίες έως να συμπληρώσουμε τα 5-7 έτη, ο παιδικός εγκέφαλος αναπτυσσόταν ραγδαία και απορροφούσε ό,τι γινόταν στο περιβάλλον μας, ώστε να μάθει το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Στη γλώσσα της ψυχοθεραπείας, ήταν η περίοδος όπου αναπτυσσόταν ο ψυχισμός μας.
φλαμ2
Από όσα πράγματα μαθαίναμε, αυτό το οποίο είχε τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα για την επιβίωσή μας ήταν η σχέση με τους γονείς μας (ή τους κύριους φροντιστές όπως είναι ο όρος στην ψυχολογία). Εκείνοι ήταν υπεύθυνοι για την τροφή και την ανατροφή μας. Έπρεπε πρώτα απ’όλα να βρίσκουμε τρόπους ως παιδιά για να τους έχουμε ευχαριστημένους, ώστε να καταφέρουμε να έχουμε την, τόσο απαραίτητη για εμάς, φροντίδα τους.
Σε εκείνη την πολύ ευαίσθητη για εμάς περίοδο ο ιδανικός γονέας υποστηρίζει το παιδί, το καταλαβαίνει και το βοηθάει να εκφράσει αυτά που νιώθει. Του βάζει όρια με κατανόηση και του δίνει το χώρο που χρειάζεται ώστε να αναπτυχθεί με έναν υγιή τρόπο.
Δυστυχώς η πλειοψηφία, αν όχι όλοι οι γονείς, δεν μπορούν παρά να απέχουν πολύ από αυτό το πρότυπο. Είναι άνθρωποι και αυτοί και δεν μπορούν να είναι τέλειοι. Όλοι οι γονείς θα προκαλέσουν τραύματα στα παιδιά τους. Άλλοι περισσότερα άλλοι λιγότερα. Δε γίνεται αλλιώς. Δεν υπάρχει ο τέλειος γονέας.
Η εστίαση δεν είναι στο να κατηγορήσω σε αυτό το άρθρο αλλά στο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στα παιδιά λόγω του τρόπου με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν από τους γονείς τους, στα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Δηλαδή, τι συμβαίνει σε όλους μας. Τι έχει συμβεί και στους γονείς μας…

Μη αποδοχή
Είναι πολλές οι συνθήκες οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν έντονο φόβο απόρριψης σε ένα παιδί.
Ένας αυστηρός γονέας που κάνει πολλές παρατηρήσεις δημιουργεί την αίσθηση ότι το παιδί έπρεπε να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να είναι αποδεκτό.

Ένας γονέας που απειλεί συχνά ότι θα το παρατήσει («Αν δε φας το φαγητό σου θα σε δώσω στους…»)
Ένας καταθλιπτικός γονέας που δεν είχε διάθεση για τίποτα και το παιδί ένιωθε ότι δεν μπορούσε να πάρει την προσοχή του καθόλου εύκολα. Ή ότι έφταιγε αυτό που η μαμά είναι στεναχωρημένη.
Ένας γονέας που δούλευε σε άλλη πόλη ή χώρα, καθώς το παιδικό μυαλό δεν μπορεί να κατανοήσει για ποιο λόγο ο μπαμπάς ή η μαμά λείπει και είναι πιθανό να νομίζει ότι φταίει εκείνο γι αυτό.
Ένας γονέας που το συνέκρινε συχνά με το αδερφάκι του ή που μάλωνε συχνά το ένα παιδί και το άλλο άκουγε τι συνέβαινε. Έτσι μάθαινε τι έπρεπε να αποφεύγει.
Μια υιοθεσία όπου το παιδί νιώθει ότι το απέρριψαν και το παράτησαν από τις πρώτες του στιγμές.
φλαμ3

φλαμ4

 

Η λίστα φυσικά δεν εξαντλείται εδώ.

Παρελθόν και παρόν
Όποια και να είναι η πρωταρχική αιτία του φόβου της απόρριψης, το βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι προέρχεται σχεδόν ανεξαιρέτως από το παρελθόν. Κι όμως τον αισθανόμαστε τόσο έντονα στο παρόν μας.
Τον νιώθουμε σε καταστάσεις όπου μας έρχονται οι σκέψεις:
-Κι αν θυμώσει μαζί μου και δε θέλει να μου ξαναμιλήσει;
-Κι αν τον στεναχωρήσω και δε θέλει να κάνουμε πια παρέα;
-Κι αν τον δυσαρεστήσω και μετά φύγει;
Τις στιγμές αυτές, μοντέλα σχέσεων που έχουμε κάνει στο παρελθόν μας αναδύονται ισχυρά στο παρόν μας και στοιχειώνουν τις σκέψεις μας και όλο μας το είναι.
Είναι τόσο ακινητοποιητικός ο φόβος της απόρριψης που συνήθως υπαγορεύει πλήρως τις κινήσεις μας και έτσι δεν έχουμε βρει ποτέ την δύναμη να τον τεστάρουμε και να δούμε αν όντως αληθεύει. Ο τρόμος του «τι μπορεί να συμβεί αν» μας κρατάει δέσμιους σε μια γνώριμη αλλά και βασανιστική, επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Κάνουμε πίσω. Μαζευόμαστε.

Η πρόκληση
Προκειμένου να αντιμετωπίσουμε το φόβο της απόρριψης καλούμαστε να κατανοήσουμε ότι ένα μοντέλο που δημιουργήθηκε στο παρελθόν επηρεάζει καταστάσεις του παρόντος μας. Τη στιγμή που σκεφτόμαστε ότι μπορεί να έχει θυμώσει μαζί μας ο άλλος, ενεργοποιείται ο φόβος ότι ένας γονέας μπορεί να μας παρατούσε αν δεν συμπεριφερόμασταν όπως ήθελε.
Όταν ψάχνουμε γύρω μας σημάδια για το αν έχουμε πει καμιά βλακεία, όταν νιώθουμε την αγωνία μήπως και κάναμε κάτι που στεναχωρήσαμε τον άλλον και γι αυτό έχει πέντε λεπτά να απαντήσει στο μήνυμά μας, εμφανίζεται ο φόβος ότι ο ένας γονέας δε μας δίνει τη σημασία που έχουμε ανάγκη και θα μας εγκαταλείψει.
Όταν τρέμουμε να πούμε ΟΧΙ σε κάτι που μας ζητείται αναδύεται ο φόβος ότι αν δεν ήμασταν «καλά» παιδιά τότε θα χάναμε την αγάπη των γονιών μας.
Έχουμε μεγαλώσει όμως από τότε. Οι καταστάσεις δεν είναι πλέον οι ίδιες. Οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι τόσο σημαντικοί για την επιβίωσή μας όσο ήταν τότε οι γονείς μας. Επίσης, οι άνθρωποι του παρόντος μας δε νοιάζονται τόσο για εμάς ούτε είναι τόσο ευαίσθητοι στις αντιρρήσεις μας όσο εμείς φοβόμαστε. Έχουν και εκείνοι τα δικά τους τραύματα να τους ανησυχούν.
Τα σενάρια που κάνουμε είναι αυτόματες, ασυνείδητες εικασίες βασισμένες στα δεδομένα του παρελθόντος. Όχι του παρόντος.
Για να το πούμε λαϊκά, <καήκαμε στο γάλα και φυσάμε και το γιαούρτι>.
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι πολλές φορές μπορεί να μη θυμόμαστε που έχουμε καεί. Να έχουμε απωθήσει αυτές τις πληροφορίες. Εκεί η συνδρομή ενός ειδικού μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη ώστε να αντιληφθούμε το γιατί.

Στην πράξη
Είμαι και μαθηματικός και με ενδιαφέρει τι μπορεί να γίνει στην πράξη. Στην πράξη, την ώρα που θα νιώσεις το δισταγμό όταν κληθείς να πεις ΟΧΙ, θυμήσου πως το παρελθόν σου υπαγορεύει ότι θα έρθει η καταστροφή του κόσμου. Όχι το παρόν σου. Όσο έντονα κι αν νιώθεις τον φόβο, αυτό δεν είναι ένδειξη για την ισχύ του στο παρόν.
Θύμισε στον εαυτό σου εκείνη τη στιγμή: «Το παρελθόν μου λέει ότι θα με απορρίψει ο άλλος».
«Το παρελθόν μου λέει ότι αν πω ΟΧΙ θα σταματήσει να θέλει να κάνουμε παρέα»
Θυμήσου ότι ο πολύ αληθινός φόβος που νιώθεις στο παρόν σου προέρχεται από το παρελθόν σου. Δε συνδέεται με το εδώ και τώρα. Ό,τι νιώθεις δεν είναι απαραίτητα αλήθεια. Είναι η δική σου τραυματική ιστορία που ξαναζωντανεύει. Όχι η πραγματικότητα που τώρα ζεις.
φλαμ5
Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να κάνει το επόμενο βήμα και τότε θα δεις ότι μπορεί να:
-Μη θυμώσει και να σου ξαναμιλήσει.
-Να τον στεναχωρήσεις ή να μην τον στεναχωρήσεις αλλά να μην επηρεαστεί η παρέα σας.
-Να μην τον δυσαρεστήσεις και να μείνει.
-Να δεχτεί ό,τι του πεις χωρίς καμία αντίρρηση (συχνά το πιο πιθανό αποτέλεσμα!).
Η δράση αυτή θα χτίσει νέες εμπειρίες. Έτσι θα μπορέσεις σταδιακά να ανατρέψεις τα μοντέλα το παρελθόντος και να τα αντικαταστήσεις με τα μοντέλα των σχέσεων που ισχύουν στη σημερινή σου πραγματικότητα.
Δεν είναι απλό και χρειάζεται αρκετή προσπάθεια. Θα ξεχαστείς πολλές φορές και δεν πειράζει. Δεν αλλάζουν πεποιθήσεις μιας ζωής σε μια μέρα. Μπορεί να χρειαστεί να ζητήσεις και βοήθεια. Όμως γίνεται. Περιγράφω αναλυτικά τη διαδικασία στo Kεφάλαιο 3 του δεύτερου βιβλίου μου.

BIBLIA BLAMOYRH

Συμπέρασμα
Η γνώση είναι δύναμη.

Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να απελευθερωθεί από ένα τεράστιο βάρος. Κατανόησε ότι τις αποσκευές του παρελθόντος ακόμα και αν τις νιώθεις ισχυρές, εκείνες ανήκουν στο παρελθόν.
Άφησέ τις εκεί που τους αρμόζει…

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ on 17 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, 2021

Νέα εικόνα 5

Μήπως έχεις συχνά την αίσθηση ότι τρέχεις πίσω από τη ζωή σου; Ότι οι υποχρεώσεις είναι πολλές και πως δεν υπάρχει αρκετός χρόνος μέσα στην ημέρα; Ότι οι ρυθμοί που ζεις στο τέλος σε εξουθενώνουν;
Τι ακριβώς συμβαίνει;
Όλα πιο γρήγορα
Γιατί δεν προλαβαίνεις τη ζωή σου; Είσαι εσύ αργός ή όλα γύρω σου κινούνται όλο και πιο γρήγορα; Η απάντηση είναι το δεύτερο. Οι ταχύτητες με τις οποίες το περιβάλλον σου κινείται είναι όλο και μεγαλύτερες. Παρακάτω είναι μερικά μόνο από τα παραδείγματα.
TAINIEΣ
Είναι παντού γύρω σου. Οι ταινίες έχουν όλο και μεγαλύτερες εναλλαγές στα καρέ. Αν βάλεις να δεις οποιαδήποτε ταινία του ’50 ή του ’60 θα δεις πόσο πιο αργές ήταν οι εναλλαγές στις σκηνές. Μερικές ταινίες ήταν το ίδιο αργές ακόμα και στη δεκαετία του ’90.
Νέα εικόνα 6
Σήμερα όμως δε θα ανεχόμασταν εύκολα να κάτσουμε στο σινεμά να δούμε μια ταινία σαν κι αυτή. Σήμερα το κοινό επιζητά ταινίες με γρήγορες εναλλαγές. (Και τρεις εικόνες στο διαφημιστικό. Όχι μόνο μια…)
Νέα εικόνα 7
YouTube και άλλα
Όταν θέλεις να παρακολουθήσεις ένα βίντεο πλέον είναι πολύ πιθανό να το δεις σε μεγαλύτερη ταχύτητα από τη φυσική. Προσωπικά συχνά βλέπω ομιλίες και ενδιαφέροντα βίντεο στο x1.5 και έτσι «γλυτώνω» λίγο χρόνο. Αντί να «ξοδέψω» 20 λεπτά για κάτι «ξοδεύω» μόνο 13.5.
Τo Whatsapp έχει βάλει πλέον γρηγορότερες ταχύτητες για να ακούς τα ηχητικά μηνύματα των φίλων σου. Έτσι «ξεμπερδεύεις πιο γρήγορα.
Email ή Chatrooms?
Σε πολλούς μεγάλους διεθνείς οργανισμούς οι εργαζόμενοι δεν επικοινωνούν πλέον μέσω email. Αντί γι αυτό έχουν εσωτερικά chat rooms και επικοινωνούν μέσω αυτών. Είναι πιο άμεσα και φυσικά πιο γρήγορα. Τα email είναι μόνο για βαρετά διοικητικά θέματα. Αρκετοί εργαζόμενοι σε αυτές τις εταιρείες τα τσεκάρουν πια πολύ σπάνια.
Facebook ή Instagram?
Όλα ξεκίνησαν με το Facebook. Ποστάραμε ιστορίες και τα νέα μας. Και μετά βγήκε το Instagram. Ποστάραμε ΜΟΝΟ φωτογραφίες. Ξαφνικά όλοι μετακινήθηκαν εκεί. Γιατί;
Ίσως γιατί είναι πιο γρήγορο. Που να διαβάζεις τώρα κείμενα. Βλέπε μόνο φωτογραφίες. Σκρολάρεις και στον ίδιο χρόνο έχεις περισσότερα ερεθίσματα.
Έτσι ακολούθησαν και τα stories. Θα εξαφανιστούν σε μια μέρα και διαρκούν λίγο. Όλα, όλο και πιο γρήγορα.
Και τώρα η νέα μόδα είναι το Tik Tok. Βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Για να τα ξεπετάς γρήγορα και να πηγαίνεις στο επόμενο. Και στο επόμενο.

Βιβλία
Την τάση του Tik Tok ακολουθούν ακόμα και τα βιβλία. Τα Κεφάλαια γίνονται όλο και μικρότερα. Πιο εύπεπτα. Τα δημοφιλέστερα βιβλία στο χώρο της αυτοβοήθειας, βιβλία με χιλιάδες πωλήσεις, έχουν κεφάλαια των 3-6 σελίδων. Για να ξεμπερδεύεις με το κάθε κεφάλαιο (αλλά και με το βιβλίο) όλο και πιο γρήγορα. Καταιγισμός σύντομων μηνυμάτων.
Άρθρα και τσιτάτα
Παλιά διαβάζαμε εφημερίδα. Μετά άρθρα στο ίντερνετ. Τα άρθρα άρχισαν να γίνονται όλο και πιο σύντομα. Με τίτλους που θα σου κρατήσουν την προσοχή και λίγες λέξεις για να μη βαρεθείς και το παρατήσεις.
Και μετά βγήκε το Instagram και οι influencers. Οπότε λες, γιατί να διαβάζω το άρθρο; Θα διαβάσω μόνο το τσιτάτο. Το απόφθεγμα. Τη συμπυκνωμένη σοφία.
Νέα εικόνα
Μα τι λες βρε Ιπποκράτη; Τόσο απλά ε; Πώς τα κάνω όλα λάθος εγώ και έχω άγχος και έγνοιες…
Η ζωή δεν είναι τόσο απλή. Ας συνέλθουμε όλοι μας.
Το περπάτημα
Σε μια έρευνα μελετήσανε την ταχύτητα με την οποία οι άνθρωποι περπατάνε στις μεγάλες πόλεις και στις μικρότερες, αλλά και σε χωριά. Βρήκαν πως όσο μεγαλύτερη η πόλη τόσο πιο γρήγορα περπατάνε οι άνθρωποι στους δρόμους.
Οι ρυθμοί είναι πιο γρήγοροι στην κυριολεξία. Όχι μόνο ψυχολογικά.
Νέα εικόνα 1
Οι συνέπειες
Ο κόσμος κινείται όλο και πιο γρήγορα. Καθημερινά βομβαρδίζεσαι με περισσότερες πληροφορίες από όσες ο εγκέφαλός σου μπορεί να επεξεργαστεί. Στον υπερσυνδεδεμένο κόσμο μας, πάντα κάτι γίνεται. Και δυστυχώς εσύ το μαθαίνεις.
Θα μάθεις για την πλημμύρα στη Βιρμανία, για τον φόνο στην Κένυα , για τις φωτιές στην Αυστραλία, αλλά και για τον μεγάλο σεισμό στο Περού, όπως και για τη ληστεία στα Πετράλωνα και το σχολείο που έμεινε κλειστό λόγω βροχής στην Προσοτσάνη της Δράμας. Έχεις διαρκώς περισσότερα ερεθίσματα από όσα αντέχεις, οπότε αναγκαστικά η αίσθηση που σου δημιουργείται είναι ότι δεν προλαβαίνεις. Γιατί όντως δεν προλαβαίνεις να τα μεταβολίσεις όλα.
Όλες τα νέα τα νιώθεις σημαντικά την ώρα που τα διαβάζεις, αλλά δε σου αφήνουν τίποτα σαν επίγευση. Γιατί πρωτού τα επεξεργαστείς, θα πεταχτεί η επόμενη ειδοποίηση στο κινητό σου.
Κατακλύζεσαι από μια βροχή πληροφοριών που σου παρουσιάζονται ως σημαντικές, αλλά δεν έχουν καμία ουσιαστική σημασία για τη δική σου ζωή. Είναι πολύ κρίμα που γκρεμίστηκαν τα σπίτια στο Νεπάλ μετά από την κατολίσθηση, αλλά εσύ τι πρέπει να την κάνεις αυτή την πληροφορία; Γιατί πρέπει να το ξέρεις;
Νέα εικόνα 2
Ενώ δεν έχει αξία να το ξέρεις, ταυτόχρονα έχει πολύ μεγάλη αξία το να μην το ξέρεις. Διότι όσο περισσότερη ενέργεια δαπανάς στο να μεταβολίζεις τα άσχετα με τη ζωή σου νέα (ή βλέποντας βιντεάκια για το πώς μπορείς να φτιάξεις ένα έπιπλο από άχρηστα υλικά, ή πώς σώθηκε ένας σκύλος σε μια παγωμένη λίμνη, ή πώς μπορείς να κάνεις κρεμάστρες από καλαμάκια και να κουρέψεις τις γλάστρες σου μόνο με ένα μολύβι) τόσο λιγότερη ενέργεια μένει διαθέσιμη ώστε να επεξεργαστείς τα πραγματικά σημαντικά για εσένα πράγματα.
Το τι πάει στραβά με τη σχέση σου και πώς θα τη βελτιώσεις. Το τι θα κάνεις με τη δουλειά σου που δε σε γεμίζει. Το πώς θα μιλήσεις με το παιδί σου που φαίνεται να απομακρύνεται όλο και περισσότερο και να χάνεται στον δικό του ψηφιακό κόσμο. Το πώς θα αρχίσεις να φροντίζεις περισσότερο το σώμα σου, που πονάει όλο και παραπάνω και διαμαρτύρεται.
Νέα εικόνα 3
Πόσο πιστεύεις ότι ζεις;
Ίσως η χειρότερη συνέπεια του να τρέχεις πίσω από τη ζωή σου να είναι πως τελικά δεν ζεις τη ζωή σου. Όταν από το πρωί τρέχεις σε δουλειά ή σε δουλειές και μετά φαγητό γρήγορα και μετά κι άλλες δουλειές και άλλες δραστηριότητες, τότε πόσο παρόν είσαι σε κάθε μία από αυτές;
Σκέψου πόσο ευχαριστιέσαι ένα γεύμα στα όρθια μπουκώνοντας τον εαυτό σου με άγχος και πόσο ευχαριστιέσαι ένα γεύμα όπου παίρνεις τον χρόνο σου και τρως αργά και με όρεξη. Η βιασύνη είναι αντιστρόφως ανάλογη της ευχαρίστησης. Όσο πιο πολλά πράγματα κάνεις, τόσο πιο πιθανό είναι να σκορπίζεις τον εαυτό σου και να τον αναλώνεις σε πολλά. Τόσο λιγότερο τα απολαμβάνεις… Τόσο λιγότερο ζεις.
Υπάρχει μια έκφραση στα αγγλικά. Spreading yourself too thin.
Πόσο βάθος και πόσο επιφάνεια υπάρχει στη δική σου ζωή;

Ώρα για διατροφή
Ακούς παντού γύρω σου για την ανάγκη για σωστή διατροφή. Είσαι ό,τι τρως λένε….. Άραγε εσύ πώς ταΐζεις το μυαλό σου;
Κι εγώ δεν είμαι καλύτερος, μη νομίζεις. Από το καλοκαίρι διάβασα παραπάνω από δέκα βιβλία και έχω ακούσει πολλές ομιλίες στο YouTube, αλλά τι μου έχει μείνει από όλα αυτά; Τι έχω επεξεργαστεί από ό,τι διάβασα;
Όσο γράφω αυτό το άρθρο, έχω δει δυο βιντεάκια του Federer…
Είμαι και εγώ εθισμένος στη ζωή των πολλών ερεθισμάτων. Όπως έχω γράψει στο παρελθόν, όταν συνηθίσεις σε υψηλό βαθμό ερεθισμάτων, μετά το να μειώσεις τους ρυθμούς, το βιώνεις ως βαρετό. Αυτή είναι η βιολογία μας. Αναζητούμε υψηλές δόσεις ντοπαμίνης, έτσι, στην πράξη, δυσκολευόμαστε αντικειμενικά να μειώσουμε τους ρυθμούς μας, όσο και αν στη θεωρία λέμε ότι μας αρέσει η ιδέα.
Όπως είναι δύσκολο να κόψεις τα πολλά γλυκά, αν έχεις συνηθίσει να τα τρως, έτσι είναι δύσκολο να κόψεις τα πολλά ερεθίσματα, αν έχεις συνηθίσει να ζεις με αυτά στο περιβάλλον σου.

Αξίζει τον κόπο
Κι όμως αξίζει τον κόπο να δώσεις βάθος και χρόνο στη ζωή σου. Για να διαβάζεις ακόμα αυτό το άρθρο, σημαίνει ότι εκτιμάς μια πιο ρεαλιστική και σκεπτόμενη προσέγγιση στην ζωή. Έχεις την υπομονή να διαβάσεις 1200 λέξεις και να συνεχίσεις να βρίσκεις ενδιαφέρον χωρίς να πας στο επόμενο ερέθισμα. Μπράβο σου.
Επίλεξε προσεχτικά τις πηγές πληροφόρησής σου. Διάβαζε άρθρα μεγάλης έκτασης από πηγές που εμπιστεύεσαι και όχι σύντομα αρθράκια και τσιτάτα που έχουν σαν σκοπό να πάρουν την προσοχή σου και να μη σου δώσουν τίποτα ουσιαστικό. Κάτι σαν τα πατατάκια στο φαγητό.
Νέα εικόνα 4
Δημιούργησε όσο μπορείς χρόνο για τον εαυτό σου, χωρίς το κινητό ή το Netflix. Ο μελλοντικός σου εαυτός θα σε ευγνωμονεί. Πέρασε τουλάχιστον 15 λεπτά την ημέρα κάνοντας τίποτα. Κυριολεκτικά τίποτα. Δώσε χρόνο στον εγκέφαλό σου να έρθει στα ίσα του (αν και μάλλον θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος από αυτό, αλλά πρέπει να αρχίσεις από κάπου).
Θα νιώσεις άβολα και ίσως και ένοχα. Δεν πειράζει. Μην πτοηθείς. Σε κανέναν δεν αρέσει να ξεβολεύεται. Αν επιμείνεις η ανταμοιβή θα είναι τεράστια.
Δεν το παίζω έξυπνος, γιατί κι εμένα με παιδεύει αυτό. Έχω κλείσει την τηλεόραση εδώ και χρόνια και προσπαθώ να μην έχω κινητό ανοικτό μετά από κάποια ώρα. Επίσης όσο μπορώ κλείνω τα site που μου αποσπούν την προσοχή όταν δουλεύω και λέω όχι σε προσκλήσεις όταν το θυμάμαι. Συχνά ξεχνιέμαι. Τι να κάνουμε. Άνθρωπος είμαι κι εγώ. Αλλά συνεχίζω να το προσπαθώ. Ο αγώνας δε σταματάει ποτέ.
Συμπέρασμα
Αν νιώθεις ότι τρέχεις πίσω από τη ζωή σου, τότε δε φταις μόνο εσύ. Και η ζωή αυξάνει διαρκώς ταχύτητα. Η λύση δεν είναι να πας πιο γρήγορα για να τη προλάβεις.
Η λύση είναι να κάνεις τη ζωή σου να κυλήσει πιο αργά για να σε προλάβει εκείνη…

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Όλοι έχουμε αναρωτηθεί, σκεπτόμενοι κάποιον άλλο άνθρωπο, αρκετά συχνά στη ζωή μας: «Γιατί δεν μπορεί να αλλάξει; Πώς θα τον κάνω να δει τα πράγματα διαφορετικά;»
Ποια είναι η απάντηση; Πώς μπορούμε να αλλάξουμε έναν άλλον άνθρωπο;

Η σύντομη απάντηση
Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε. Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει κανέναν άνθρωπο, αν και ο άλλος άνθρωπος δεν το θέλει επίσης.
Οπότε η ερώτηση: «Πώς μπορώ να αλλάξω τον άλλον» μεταμορφώνεται σε: «Πώς μπορώ να κάνω τον άλλον να θέλει να αλλάξει;»
Εδώ τα πράγματα είναι λιγότερο απελπιστικά. Έχουμε τη δύναμη να επηρεάσουμε κάποιον (σε ένα βαθμό) ώστε να θέλει να αλλάξει.
Οι τρόποι είναι δυο. Το καρότο και το μαστίγιο.

Το καρότο
Ένας τρόπος να κάνουμε κάποιον να υιοθετήσει μια συμπεριφορά που θα μας άρεσε, είναι να την υιοθετήσουμε εμείς και με τον παράδειγμά μας να τον εμπνεύσουμε να το κάνει και εκείνος.
Αν θέλουμε να τρέφεται υγιεινά, μπορούμε να τρεφόμαστε εμείς υγιεινά πρώτα και να δει το αποτέλεσμά της διατροφής σε μας. Αν θέλουμε να γυμναστεί, ίσως να παρακινηθεί βλέποντας εμάς να ασκούμαστε και να δρέπουμε τα οφέλη.
Οι άνθρωποι είμαστε ζώα κοινωνικά και επηρεαζόμαστε πάρα πολύ από τον περίγυρό μας. Ένας από τους πιο σίγουρους τρόπους να αλλάξεις μια συμπεριφορά, είναι να αρχίσεις να κάνεις παρέα με άτομα που ήδη έχουν αυτή τη συμπεριφορά, όπως λένε όλοι οι ειδικοί.
Αν θέλεις να ξεκινήσεις κάτι δικό σου επαγγελματικά, άρχισε να κάνεις παρέα με άτομα που έχουν κάνει κάτι δικό τους. Αν θέλεις να αρχίσεις το τρέξιμο, κάνε παρέα με άτομα που τους αρέσει να τρέχουν. Αν θέλεις να ξεκινήσεις να διαβάζεις βιβλία, κάνε παρέα με άτομα που τους αρέσει να διαβάζουν.
Μπορούμε να γίνουμε εμείς, λοιπόν, η παρέα που θα εμπνεύσει τον άλλον να υιοθετήσει τη συμπεριφορά που θέλουμε. Και μετά να ελπίσουμε ότι θα εμπνευστεί…

Το μαστίγιο
Η τεχνική του καρότου ακούγεται πολύ ωραία και σαφώς μπορεί να βοηθήσει σε πολλές περιπτώσεις. Όμως υπάρχουν ακόμα περισσότερες περιπτώσεις όπου δε θα λειτουργήσει.
Όταν θέλουμε κάποιος να μας βοηθήσει με τις δουλειές του σπιτιού, συνήθως δεν είναι καλή ιδέα να τις κάνουμε εμείς. Όταν θέλουμε κάποιος να μη μας φωνάζει, δε βοηθάει να του μιλάμε εμείς ήρεμα. Όταν θέλουμε κάποιος να μας δίνει πιο πολλή σημασία, αρκετές φορές δε δουλεύει το να του δίνουμε εμείς πολλή σημασία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις και σε πολλές άλλες, υπάρχει μια άλλη τακτική. Η τακτική του μαστίγιου.
Για να την κατανοήσουμε πλήρως όμως, χρειάζεται να κάνουμε μια μικρή παράκαμψη και να εξηγήσουμε για ποιο λόγο κάποιος αντιστέκεται στην αλλαγή που εμείς του ζητάμε.

Η αντίσταση
Για ποιο λόγο κάποιος αντιστέκεται στην αλλαγή; Διότι όλοι αντιστεκόμαστε στην αλλαγή. Το βασικότερο αξίωμα που διέπει τις ανθρώπινες συμπεριφορές είναι ότι Μας έλκει το γνώριμο όχι το ευχάριστο, όπως αναφέρει το Νο1 βιβλίο Ψυχολογίας στο βιβλιοφιλικό site www.bookfriends.gr.
Δε μας αρέσει να αλλάζουμε. Σκέψου κι εσύ. Θα σου άρεσε να σου έλεγες κάποιος ότι θα έπρεπε να αλλάξεις;
Η επικίνδυνη και ανεδαφική προσέγγιση του ρομαντισμού μας προτρέπει να σκεφτούμε με παιδικό τρόπο: Γιατί μου ζητάς να αλλάξω; Αν με αγαπούσες πραγματικά, δε θα μου το ζητούσες. Θα με αγαπούσες όπως είμαι.

Ας ενηλικιωθούμε επιτέλους…
Όλοι ξέρουμε ότι θέλουμε αυτό να ισχύει για εμάς και όχι για τους άλλους…
Η ρεαλιστική αλήθεια είναι ότι όλοι οι άνθρωποι έχουμε θέματα και όλοι θα επωφελούμασταν αν αλλάζαμε σε αρκετούς τομείς. Οπότε δεν υπάρχει τίποτα στραβό από το να μας ζητάει κάποιος να αλλάξουμε ή από το να θέλουμε εμείς να αλλάξει κάποιος άλλος. Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι έχουμε περιθώριο για εξέλιξη. Που είναι το πρόβλημα;
Στην πράξη, όμως, δε μας αρέσει καθόλου να αλλάζουμε. Ούτε σε εμάς, ούτε στους άλλους. Όσο μάτι κι αν βγάζει το υπό συζήτηση «ελάττωμα».
Ας έχουμε στο μυαλό μας, λοιπόν, ότι είναι φυσιολογικό να υπάρξει αντίσταση από την άλλη μεριά στη δική μας προσμονή να αλλάξει.

Το πονόμετρο
Η αντίσταση που θα συναντήσουμε είναι ανάλογη του πόσο πυρηνικό είναι το θέμα που διαπραγματευόμαστε.
Αν ζητήσουμε από τον άλλον να μην αφήνει το παράθυρο του μπάνιου κλειστό αφού κάνει ντουζ, επειδή μαζεύονται υδρατμοί, θα είναι πιο απλό να το κάνει από το να του ζητήσουμε να δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον για εμάς στη σχέση μας. Το πρώτο είναι απλά μια συνήθεια που μπορεί να αλλάξει.
Το δεύτερο μπορεί να είναι ένα πυρηνικό θέμα για το πώς σχετίζεται με τους άλλους ανθρώπους.
Άραγε στην οικογένειά του υπήρχε ενδιαφέρον ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας; Έμαθε να υπολογίζει τις ανάγκες των άλλων; Μήπως κυρίως τον μάλωναν και έχει μάθει μόνο να φροντίζει να μη φταίει και να μην τον κατηγορήσουν; Αν είναι το δεύτερο, τότε δεν είναι καθόλου αυτονόητο για εκείνον το να μας δείχνει ενδιαφέρον. Κι ας μας φαίνεται εμάς τόσο απλό…
Ίσως να μη βλέπει καν το πρόβλημά του, το οποίο σε εμάς φαίνεται ξεκάθαρο. Γιατί έχει επενδύσει πολύ στο να μην το βλέπει. Έτσι μόνο διαχειρίζεται την ύπαρξή του. Αυτός πιθανώς να είναι ένας μηχανισμός άμυνας που τον προστατεύει από το τραύμα, το οποίο είναι η πηγή της συμπεριφοράς του. Δεν είναι κακός άνθρωπος. Πληγωμένος είναι, όπως όλοι μας.
Εμείς όμως, δεν είμαστε οι ψυχολόγοι των άλλων και δεν είμαστε σε μια σχέση για να λύσουμε τα θέματα του άλλου. Υπάρχουν οι ειδικοί γι αυτό.
Αν μια συμπεριφορά του άλλου μας ενοχλεί, τότε θα χρειαστεί να επικοινωνήσουμε ΞΕΚΑΘΑΡΑ τι ακριβώς μας ενοχλεί (δηλαδή όχι με νεύρα και γκρίνια) και επίσης ΞΕΚΑΘΑΡΑ να επικοινωνήσουμε τις συνέπειες που θα υπάρξουν αν δεν γίνει η αλλαγή.
Κατανοώντας ότι θα πονέσει τον άλλον να αλλάξει, θα χρειαστεί να του γίνει ξεκάθαρο ότι θα τον πονέσει ακόμα παραπάνω το να μην αλλάξει.
Όλοι έχουμε μέσα μας ένα εσωτερικό πονόμετρο το οποίο χρησιμοποιούμε για να ζυγίζουμε τις καταστάσεις. Όχι απαραίτητα συνειδητά. Επιλέγουμε την επιλογή με τον λιγότερο πόνο.
Αν λοιπόν, το να μας δείχνει ενδιαφέρον μας είναι σημαντικό θα χρειαστεί να ξεκαθαρίσουμε ότι αν δεν το κάνει θα υπάρξει μια συνέπεια. Πχ «θα αρχίσω να απομακρύνομαι συναισθηματικά από σένα και θα σταματήσω να σε φροντίζω όπως πριν». Και μετά ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ. ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ. Να μη μείνουμε στα λόγια. Την επόμενη φορά που θα χρειαστεί τη φροντίδα μας, δε θα τη δώσουμε. Δε θα του ετοιμάσουμε κάτι που θέλει. Δε θα τον βοηθήσουμε με τη δουλειά του. ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ. ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ. Γιατί αλλιώς τον μαθαίνουμε ότι το κόστος του να μη μας δείχνει ενδιαφέρον είναι λίγο παράπονο. Και αυτό δεν πονάει αρκετά. Θα το προτιμήσει. Δε θα αλλάξει. Κι ας μαλλιάσει η γλώσσα μας.
Ίσως νιώσουμε άσχημα και ενοχές μέσα μας τηρώντας αυτή τη στάση. Δεν ήταν όμως δική μας επιλογή που ήρθαμε ως εδώ. Κι εμείς δεν αντέχουμε άλλο.
(Περιγράφω τη διαδικασία με αρκετές λεπτομέρειες στο βιβλίο μου Ψυχο-λογικές Σχέσεις, στο Κεφάλαιο: Επικοινωνία και Αλλαγή.)

Διάλογος
Σαφώς ο καλύτερος δρόμος επίλυσης τέτοιων καταστάσεων είναι ο διάλογος. Αναμφισβήτητα. Η επικοινωνία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για μια καλή σχέση. Πιο πάνω και από την αγάπη. Είναι όμως τόσο δύσκολο να συζητάμε και σχεδόν όλοι δεν είμαστε καλοί στο να επικοινωνούμε αποτελεσματικά. (Ευτυχώς το τρίτο βιβλίο μου βγαίνει σύντομα, οπότε όλοι θα γίνουμε πολύ καλύτεροι!!).
Η λύση της επιβολής των συνεπειών είναι προτιμητέα, μόνο όταν οι προσπάθειες διαλόγου δεν έχουν αποδώσει. Πρωτού τα παρατήσουμε, βέβαια, αξίζει να αναρωτηθούμε πώς δεν επικοινωνούμε σωστά. Αν πρόκειται για ζευγάρια, τότε η λύση ενός Συμβούλου Ζεύγους είναι σίγουρα η ιδανική, ώστε να βελτιωθεί η επικοινωνία και να επιλυθεί το πρόβλημα που υπάρχει.
Αν τίποτα δεν αλλάζει
Αν πιστεύουμε ότι τα έχουμε δοκιμάσει όλα και τίποτα δε γίνεται, τότε θα χρειαστεί να αναρωτηθούμε:
 Εγώ τι κάνω ακόμα εδώ;
 Που είμαι εγώ μέσα σε όλο αυτό;
 Γιατί παραμένω σε μια κατάσταση όπου βιώνω συνεχείς απογοητεύσεις, ελπίζοντας για ένα διαφορετικό αποτέλεσμα, ενώ όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται να έρθει ποτέ;
 Ποιο είναι το ταλαιπωρημένο και πληγωμένο μου κομμάτι που δεν μπορεί να φύγει;
 Πώς μου είναι εμένα γνώριμο (αλλά όχι ευχάριστο) να ζω μια κατάσταση όπου οι ελπίδες μου ακυρώνονται συνέχεια;
 Αφού μιλάμε για αλλαγή, γιατί να μην αλλάξω εγώ και να γίνω ο άνθρωπος που θα επιλέγει ανθρώπους, οι οποίοι θα καλύπτουν τις περισσότερες από τις ανάγκες μου;
Ίσως να χρειαστεί να γίνουμε λίγο πιο «αδίστακτοι» με τους άλλους. Να αλλάξουμε εμείς τον εαυτό μας.
Ίσως χρειαστεί να γίνουμε οι άνθρωποι που δε θα αναρωτιούνται πότε και αν ο άλλος θα αλλάξει…

Page 1 of 3
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr