Displaying items by tag: ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

Σου έχει τύχει να κάνεις μια βλακεία και μετά να πεις; «Γιατί το έκανα αυτό; Τι σκεφτόμουν; Ποιος ήταν ο λόγος;»
Ένα είναι σίγουρο. Ότι μάλλον δεν ήταν αυτός που νομίζεις…

Γιατί το έκανα αυτό;
Συχνά αναρωτιόμαστε για ποιο λόγο κάναμε κάτι άσχημο, κάτι «κακό» ή κάτι λάθος και συνήθως καταλήγουμε στο ίδιο συμπέρασμα. Ο λόγος που το κάναμε είναι επειδή είμαστε «κακοί» άνθρωποι. Δε μας αξίζει να μας φέρονται καλά, δεν μας αξίζει να ζούμε, δε θέλουμε τη συμπόνοια κανενός, που τραγουδούσε κι ο… Στέλιος Καζαντζίδης!
Ευτυχώς κάνουμε και σε αυτό λάθος…
Οι άνθρωποι δεν ξυπνάνε και ξαφνικά θέλουν να κάνουν κακό σε κάποιον.
Δεν ξυπνάνε ξαφνικά και χάνουν μια προθεσμία στη δουλειά.
Δεν ξυπνάνε και πληγώνουν τα συναισθήματα ενός άλλου.
Υπάρχει πάντα λόγος.
Υπάρχει πάντα απόλυτα ψυχο-λογική εξήγηση για ό,τι κάνουμε και είναι πολύ διαφορετική από αυτή που εμείς δίνουμε για εμάς. Ο λόγος που κάνουμε ό,τι κάνουμε είναι επειδή με κάποιο τρόπο έχουμε ταλαιπωρηθεί στο δικό μας παρελθόν.

Οι λόγοι
Πληγώνεις τους άλλους;
Αν έχεις την τάση να πληγώνεις τους δικούς σου ανθρώπους, μάλλον φοβάσαι να συνδεθείς, γιατί όταν ήσουν μικρός δεν εισέπραξες την αγάπη όπως την είχες ανάγκη. Μάλλον υπήρξε πολύ πόνος στη δική σου ανατροφή και από τότε έχεις υποσυνείδητα συνδέσει τις κοντινές σχέσεις με τον πόνο. Αναγκαστικά, πληγώνεις τους άλλους και επιλέγεις άλλους που σε πληγώνουν.
Μας έλκει το γνώριμο, όχι το ευχάριστο.
Δεν είσαι κακός.
Πληγωμένος είσαι.
Δυσκολεύεσαι στις κοντινές σχέσεις;
Αν δυσκολεύεσαι να κάνεις κοντινές σχέσεις, αν επιλέγεις ανθρώπους που δεν είναι διαθέσιμοι, τότε κατά πάσα πιθανότητα όταν ήσουν παιδί, οι γονείς σου ήταν απόμακροι προς τις δικές σου ανάγκες. Δεν ήταν διαθέσιμοι για σένα όπως τους είχες ανάγκη και δε σε φρόντισαν επαρκώς. Αυτό έμαθες.
Δεν είσαι κακός. Ταλαιπωρημένος είσαι.
Δεν τα καταφέρνεις και σαμποτάρεις τον εαυτό σου;
Αν χάνεις προθεσμίες στη δουλειά, αν τα κάνεις όλα τελευταία στιγμή, αν φτάνεις μέχρι τη βρύση και τελικά δεν πίνεις νερό, δεν είσαι τεμπέλης ή έχεις κακή οργάνωση χρόνου. Μάλλον μέσα σου φοβάσαι να επιτύχεις γιατί από μικρός είτε έμαθες πως πρέπει να μειώνεις την αξία σου για να υπάρχει ισορροπία στην οικογένεια, ή ότι δεν είναι «σωστό» να δείχνεσαι στους άλλους, ή ότι κάποιος θα στεναχωρηθεί με τη δική σου επιτυχία. Έμαθες να φοβάσαι τις ευθύνες που η επιτυχία φέρνει.
Δεν είσαι κακός.
Φοβισμένος είσαι.

Αγχώνεσαι πολύ;
Αν αγχώνεσαι διαρκώς με όλα, αν πολλές καταστάσεις σου προκαλούν πανικό, αν νιώθεις πως πρέπει να τους έχεις διαρκώς όλους ευχαριστημένους, υπάρχει εξήγηση. Ίσως μεγάλωσες σε μια αυστηρή οικογένεια, όπου έπρεπε να κάνεις τα πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο για να είναι καλά οι γονείς σου.
Ίσως άκουγες συχνά την ατάκα: «Μη με στεναχωρείς παιδί μου κι εσύ» από τη μαμά σου.
Ίσως μεγάλωσες με έναν γονιό με κατάθλιψη, ο οποίος ήταν χαμένος στο δικό του κόσμο και ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί ερμηνεύει μια τέτοια κατάσταση είναι ότι εκείνο φταίει που η μαμά δεν του μιλάει. Η λύση που εφευρίσκει είναι ότι θα είναι όσο καλύτερο παιδί γίνεται, μήπως και καταφέρει να είναι καλά η μαμά. Δεν έχει την ωριμότητα να αντιληφθεί τι πραγματικά συμβαίνει.
Ίσως μεγάλωσες με ένα γονέα (ή δυο) πολύ αγχωτικό που ανησυχούσε διαρκώς για όλα και έμαθες και εσύ να είσαι πάρα πολύ προσεκτικός για να μην τον αγχώνεις έξτρα, αφού εκείνος δεν μπορούσε να διαχειριστεί το δικό του άγχος. Δεν είσαι κακός.
Αγχωμένος και φοβισμένος είσαι.

Είσαι επιθετικός και δύστροπος;
Αν είσαι επιθετικός, απότομος, απόμακρος και οργισμένος με τους άλλους, τότε μάλλον ο κόσμος σου έχει φερθεί πολύ άσχημα κι εσένα από πολύ μικρό. Ίσως έχεις φάει ξύλο στην οικογένειά σου ή στο σχολείο, ίσως σε έχουν προδώσει τα πρόσωπα που αγαπούσες ή που έπρεπε να σε αγαπάνε και έτσι ασυνείδητα σχημάτισες την εικόνα πως όλοι οι άνθρωποι θα σε πληγώσουν. Οπότε καλύτερα να τους αποφεύγεις ή να τους διώχνεις από τη ζωή σου για να μην ξαναπεράσεις τα ίδια. Μέσα σου θέλεις τόσο πολύ κάποιος να σε πλησιάσει και να σου δείξει πως όσα πιστεύεις είναι λάθος, αλλά φοβάσαι να το κάνεις. Δεν είσαι κακός.
Απίστευτα πληγωμένος και φοβισμένος είσαι.

Είσαι αναποφάσιστος;
Αν είσαι αναποφάσιστος και δεν μπορείς να πάρεις μια απόφαση ακόμα και στα απλά πράγματα, αν δεν μπορείς να βρεις τι θέλεις από τη ζωή σου (κάτι το οποίο είναι απόλυτα φυσιολογικό για τους περισσότερους ανθρώπους) τότε πιθανώς να μεγάλωσες σε ένα περιβάλλον το οποίο δεν νοιαζόταν ιδιαίτερα για το τι ήθελες εσύ. Είτε επειδή υπήρχαν πολλοί κανόνες, είτε επειδή σου έγινε ξεκάθαρο ότι έπρεπε να είσαι το καλό παιδί για να πάρεις την αγάπη των γονιών σου (ακόμα και αν δεν ίσχυε αυτό στην πραγματικότητα). Εσύ έμαθες ότι πρέπει να πληροίς προϋποθέσεις προκειμένου να είσαι αποδεκτός από τους γονείς σου, χωρίς να φταις καθόλου που το έμαθες αυτό. Δεν έμαθες να ψάχνεις τι θέλεις. Έμαθες να ψάχνεις τι θέλουν οι άλλοι.
Δεν είσαι κακός.
Ταλαιπωρημένος και φοβισμένος είσαι.
Και το ίδιο είναι και όλοι οι άλλοι…

Η κοινωνία
Αλλά εσύ δεν καταλαβαίνεις τον εαυτό σου. Και κανείς δεν καταλαβαίνει εσένα. Και εσύ δεν καταλαβαίνεις τους άλλους. Αυτό είναι το δράμα του να είσαι άνθρωπος, όπως αναλύω στο νέο μου βιβλίο <<Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής.


Ζούμε σε μια κοινωνία που, ακόμα και μετά από παραπάνω από 120 χρόνια ψυχολογίας, αρνείται πεισματικά να κατανοήσει πώς λειτουργεί ο άνθρωπος. Τόσες φωνές στο χώρο της Αυτοβοήθειας σου φωνάζουν να βρεις τα όνειρά σου και ξεχνάνε πως δεν είναι τόσο απλό το να έχεις όνειρα.
Σου λένε πώς να πετύχεις τους στόχους σου και ξεχνάνε πως δεν αρκεί να θέλεις για να τους πετύχεις. Ψυχολογικοί παράγοντες σε εμποδίζουν από το να κάνεις πράξη όσα θεωρητικά θέλεις.
Σου λένε ανεύθυνα πως είσαι ξεχωριστός και μοναδικός και έτσι σε κάνουν να νιώθεις ακόμα πιο μόνος και θυμωμένος.
Η κοινωνία μας σε κάνει να νιώθεις διαρκώς ανεπαρκής. Οι γκουρού θα σου προσφέρουν βοήθεια ανεφάρμοστη, ώστε να μην μπορείς να την εφαρμόσεις, να νιώθεις ότι εσύ φταις που δεν την εφαρμόζεις και να συνεχίσεις να τους πληρώνεις για το επόμενο πανάκριβο σεμινάριο που θα έχει εξίσου ουτοπικές συμβουλές (οι οποίες ακούγονται πολύ ωραίες) τύπου: «Σκέψου Θετικά», «Να πιστεύεις στον εαυτό σου», «Άκου την καρδιά σου» και «Να μην ακούς τι σου λένε οι άλλοι, αλλά να κάνεις το δικό σου».

Μα τι ωραία που τα λένε. Πρέπει να είναι πολύ σοφοί αυτοί οι άνθρωποι…

Αν καταλάβαινες τον εαυτό σου…
Αν καταλάβαινες τον εαυτό σου, όπως πραγματικά είναι, θα συνειδητοποιούσες πόσα έχεις περάσει. Πόσο έχεις ταλαιπωρηθεί. Δεν είναι ότι σου αξίζει καμιά ιδιαίτερη μεταχείριση, καθώς όλοι τα ίδια τραβάμε. Αλλά σου αξίζει να σου δείξεις συμπόνοια. Γιατί και εσύ τραβάς ό,τι τραβάμε όλοι. Και όλοι αξίζουμε αυτή τη συμπόνοια. Μόνο και μόνο επειδή υπάρχουμε.
Μόνο και μόνο επειδή είμαστε άνθρωποι.
(Τους μύθους της αυτοβελτίωσης και την ανάγκη για αυτό-συμπόνοια αναλύω διεξοδικά στο νέο μου βιβλίο)

Δυστυχώς κρίνουμε τον εαυτό μας και τους πάντες και οι πάντες κρίνουν εμάς. Ο θυμός και τα νεύρα περισσεύουν σε όλους, καθώς πνιγόμαστε στις παρεξηγήσεις.
Κι όμως όλοι είμαστε άνθρωποι που χρειαζόμαστε να γίνουμε λίγο πιο ευγενικοί με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Όχι να δικαιολογήσουμε τις πράξεις μας (ή τις πράξεις των άλλων) αλλά να κατανοήσουμε πως τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται με πρώτο μάτι.
Η συμπόνοια δεν είναι συγχωροχάρτι. Η συμπόνοια είναι το πρώτο βήμα προς την αναγνώριση της ατελούς, προβληματικής και τόσο ταλαιπωρημένης ανθρώπινης φύσης. Είναι το βήμα για να κάνουμε επιτέλους ειρήνη με τον εαυτό μας και με τους άλλους.
Και από εκεί και μετά να χτίσουμε κάτι καινούριο. Με γερές βάσεις. Όχι με όμορφα λόγια και ελκυστικές θεωρίες. Αλλά με το βρώμικο χώμα και τη λάσπη από τα οποία είμαστε όλοι φτιαγμένοι.
Από εκεί δεν βγαίνουν άλλωστε και τα πιο ωραία λουλούδια;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

 

Είναι αλήθεια ότι η παιδική μας ηλικία καθορίζει σε τεράστιο βαθμό το ποιοι άνθρωποι θα γίνουμε ως ενήλικες. Οι γονείς μας θα έχουν βαθιά επιρροή στη μετέπειτα ζωή μας. Πολλά από όσα τραβάμε σήμερα, έχουν να κάνουν με το πώς μεγάλωσαν.
Γιατί μας μεγάλωσαν έτσι;

Συζητώντας με ένα φίλο
Πρόσφατα συζητούσα με έναν φίλο μου επί ευκαιρία του τελευταίου άρθρου για το φόβο της απόρριψης και μου λέει:
«Καλά τα λες. Για όλα φταίμε εμείς. Ας ελπίσουμε να μας μιλάνε τα παιδιά μας όταν μεγαλώσουν».
Εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα κάτι που συζητάω συχνά, αλλά δεν το έχω καταγράψει πολύ ξεκάθαρα, ίσως. Ότι είναι τρομερά δύσκολο να είσαι γονέας!

Εν αρχή…
Εν αρχή είναι το διάβασμα. Διαβάζοντας ένα βιβλίο ψυχολογίας μπορείς να πας βαθύτερα στην αυτογνωσία σου και να κατανοήσεις για ποιο λόγο ο χαρακτήρας σου είναι αυτός που είναι. Θα δεις πόσο πολύ ο τρόπος με τον οποίο μεγάλωσες, το πόσο σε μάλωναν οι γονείς σου, το πόσο αυστηροί ήταν με σένα ή με τα αδέρφια σου, ακόμα και το πώς σου έλεγαν μπράβο μπορεί να έχει πολύ ισχυρές συνέπειες για την τωρινή ζωή σου. Ό,τι ηλικία κι αν έχεις.
Είναι τόσο εύκολο να κάνεις το επόμενο βήμα και να σκεφτείς:
«Γιατί με μεγάλωσαν έτσι; Τι τους έφταιγα;»
Αμέσως μετά, η επόμενη σκέψη είναι:
«Εγώ είμαι καλός γονιός;» «Τι κακό θα προκαλέσω στα παιδιά μου;» «Πώς τα έχω κάνει έτσι με την ανατροφή τους!»
Στο δεύτερο βιβλίο μου, αφιερώνω ένα κεφάλαιο στο πόσο δύσκολο είναι να είσαι γονέας μικρών παιδιών. Εν τούτοις με την κουβέντα με το φίλο μου, συνειδητοποίησα ότι δεν έχω γράψει για το τι αισθάνεται ένας γονέας, τόσο ένας φρέσκος, όσο και ένας μεγαλύτερος, όταν μετά από κάποια ενασχόληση του με την ψυχολογία, καταλάβει την επίδραση των δικών του συμπεριφορών πάνω στα παιδιά του.

Μα, τι γονέας είμαι;;
Ένας «ψαγμένος» γονέας, ο οποίος διαβάζει και ασχολείται με την ψυχολογία, είναι πολύ εύκολο να απελπιστεί και να φτάσει στο συμπέρασμα ότι έχει κάνει πολύ κακό στα παιδιά του. Ότι δεν τους έχει φερθεί με τον ιδανικό τρόπο (όποιος και αν είναι αυτός) και ότι τους έχει προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες που θα τις πληρώσει το παιδί του μελλοντικά.
Ίσως να έχει και δίκιο.
Όμως δε φταίει ο ίδιος. Όπως περιγράφω ξανά και ξανά στο νέο μου βιβλίο «Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής», κανείς δε φταίει. Είναι πολύ δύσκολο είναι να είσαι άνθρωπος.

Νέα εικόνα 3

Και ο γονέας είναι άνθρωπος. Και ο γονέας είναι ένα παιδί του δικού του γονέα. Και ο δικός του γονέας είναι παιδί του δικού του γονέα (του παππού). Κανείς δε φταίει.
Κάθε γονέας θα προκαλέσει ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΑ τραύματα στο παιδί του. Αυτό είναι το πεπρωμένο της ανθρώπινης φύσης. Τι να κάνουμε. Δεν είναι πολύ ευχάριστο, αλλά αυτό είναι.
Αν είσαι γονέας, το θέμα δεν είναι αν θα προκαλέσεις τραύματα, αλλά ποια τραύματα θα προκαλέσεις. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή. Τι να κάνουμε. Δεν είναι πολύ ευχάριστο, αλλά αυτό είναι.

Το σκάφος
Είναι η πιο σημαντική δουλειά στο κόσμο και ταυτόχρονα ίσως η πιο δύσκολη το να είσαι γονέας. Δεν μαθαίνουμε πουθενά πώς είναι να είμαστε γονείς. Εκπαιδευόμαστε για κάθε άλλο πράγμα (πώς να οδηγάμε, να μιλάμε αγγλικά, να κάνουμε ένα επάγγελμα, αλλά όχι για τον σημαντικότερο ρόλο της ζωής μας. Δυστυχώς για κάποιο λόγο υποθέτουμε ότι είναι έμφυτη η ικανότητα στους ανθρώπους να είναι γονείς. Κάτι που ο καθένας ανακαλύπτει πόσο λάθος είναι όταν γίνει ο ίδιος γονέας.
Είναι σαν να κυβερνάς ένα σκάφος χωρίς να έχεις πάρει μαθήματα ιστιοπλοΐας. Λίγο θυμάσαι τι έκανε ο πατέρας σου όταν σε πήγαινε εκδρομή με το φουσκωτό, λίγο ξεκλέβεις καμιά ματιά από το τι κάνουν οι άλλοι, επίσης αδαείς, με το δικό τους σκάφος και κάπως έτσι προσπαθείς να τα βγάλεις και εσύ πέρα.
Όλοι πλέουμε σχεδόν χωρίς πυξίδα και χωρίς επαρκείς οδηγίες πλεύσης. Δεν είναι περίεργο λοιπόν, όταν ο ουρανός καθαρίζει λίγο να βλέπουμε ότι το πλοίο μας έχει βγει εκτός πορείας. Μπορεί καμιά φορά να πέσει και πάνω στα βράχια.

 Νέα εικόνα 2

Είναι φυσιολογικό.

Ψυχοπλάκωμα;
Κάποιος μπορεί να πει ότι αυτό τον ψυχοπλακώνει. Ίσως να ακούγεται δυσάρεστο σε πρώτο άκουσμα. Κανείς δε θέλει να προκαλέσει ζημιά στα παιδιά του, που τα αγαπάει τόσο.
Είναι όμως πραγματικά δυσάρεστο;
Αν το σκεφτούμε λίγο θα συνειδητοποιήσουμε ότι είναι αρκετά απελευθερωτικό. Κάτι θα πάει στραβά. Ας το αποδεχτούμε. Είναι τρομερά αγχωτικό να προσπαθείς να είσαι ο τέλειος γονέας που θα τα κάνει όλα σύμφωνα με τις οδηγίες (ποιες είναι αυτές άραγε;) και να δημιουργήσεις έναν νέο άνθρωπο χωρίς κανένα ψυχολογικό θέμα. Και μόνο το άγχος να μην κάνεις «λάθος» με το παιδί σου, θα είναι υπεύθυνο για πολλά από τα «λάθη» που θα κάνεις.
Δε χρειάζεται να είσαι τέλειος. Αρκεί να είσαι ο επαρκής γονέας (good enough parent), όπως είπε και ο Donald Winnicott.
Παρ’το απόφαση. Τα πράγματα θα πάνε ΚΑΙ στραβά. Δεν πειράζει. Και σε σένα πήγαν και κοίτα που είσαι τώρα. Αν είσαι γονέας, μπράβο σου που διαβάζεις ψυχολογία και έχεις την ευαισθησία να αντιλαμβάνεσαι τι μπορεί να μην πηγαίνει καλά στο πώς μεγαλώνεις τα παιδιά σου.
Μπράβο σου που παίρνεις το χρόνο να σκεφτείς και να αναλογιστείς πάνω στην ανατροφή των αυτών των τόσο σημαντικών για σένα ανθρώπων. Των παιδιών σου.

Θυμήσου
Θυμήσου πως είσαι κι εσύ άνθρωπος που έχεις τη δική σου ιστορία ταλαιπωρίας, όπως όλοι μας. Δεν είσαι κακός γονέας. Κάνεις ό,τι καλύτερο μπορείς και πολλές φορές το καλύτερο που μπορείς δε θα είναι αρκετό. Δεν πειράζει. Τόσο μπορείς αυτή τη στιγμή. Σιγά σιγά. Κάνεις το καλύτερο δυνατό.
Θυμήσου να μην είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου. Περιέργως αυτό θα σε βοηθήσει να μην είσαι αυστηρός και με τα παιδιά σου. Έτσι θα τα μεγαλώσεις ακόμα καλύτερα.
Θυμήσου πως κι εσύ έχεις περάσει δύσκολα. Δεν είσαι κακός γονέας. Υπάρχει πολύ καλός λόγος που ζορίζεσαι και ο λόγος αυτός είναι στη δική σου παιδική ηλικία. Όταν οι δικοί σου δυσκολεμένοι γονείς δε σε φρόντισαν όπως εσύ τότε το είχες ανάγκη.
Θυμήσου πως με τα παιδιά υπάρχει πάντα δεύτερη ευκαιρία. Ό,τι και να έχει συμβεί, δεν είναι ποτέ αργά να κάνεις μια νέα αρχή. Να κάνεις μικρές διορθωτικές κινήσεις. Θα υπάρξει αποτέλεσμα!

Συμπέρασμα
Δεν είναι εύκολο να είσαι «ψαγμένος» γονέας. Είναι πολύ εύκολο να νιώσεις ενοχές για το πώς φέρεσαι πολλές φορές στα παιδιά σου. Θυμήσου πως ο μόνος που καταφέρνεις να νιώσεις ενοχές, είναι επειδή έχεις επίγνωση του που δυσκολεύεσαι. Και αυτό είναι ήδη ένα τεράστιο βήμα.
Δείξε συμπόνια και κατανόηση στον εαυτό σου. Και χωρίς να το καταλάβεις, θα αρχίσεις να δείχνεις συμπόνοια και κατανόηση και στα παιδιά σου.
Και χωρίς να το καταλάβεις, θα έχεις γίνει ένας ακόμα καλύτερος γονέας!


Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

φλαμ1

Το έχουμε νιώσει σχεδόν όλοι.
Είναι ο δισταγμός πριν πούμε κάτι δυσάρεστο.
Είναι ο κόμπος στο λαιμό που μας πιάνει όταν δαγκώνουμε τη γλώσσα μας για να μην πούμε αυτό που σκεφτόμαστε.
Είναι ο φόβος ότι θα πούμε ή θα κάνουμε κάτι που μπορεί να απογοητεύσει κάποιον σημαντικό άλλο και μετά εκείνος θα μας απορρίψει. Θα μας μαλώσει. Θα θελήσει να απομακρυνθεί από τη ζωή μας.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε το φόβο της απόρριψης;

Η ρίζα του «κακού»
Πριν απαντηθεί αυτή η ερώτηση είναι πάρα πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε τι συνετέλεσε στη δημιουργία αυτού του φόβου. Να καταλάβουμε πότε και υπό ποιες συνθήκες εμφανίστηκε.
Οι ρίζες του φόβου της απόρριψης βρίσκονται στην παιδική μας ηλικία. Όταν μεγαλώναμε, στις τρυφερές ηλικίες έως να συμπληρώσουμε τα 5-7 έτη, ο παιδικός εγκέφαλος αναπτυσσόταν ραγδαία και απορροφούσε ό,τι γινόταν στο περιβάλλον μας, ώστε να μάθει το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Στη γλώσσα της ψυχοθεραπείας, ήταν η περίοδος όπου αναπτυσσόταν ο ψυχισμός μας.
φλαμ2
Από όσα πράγματα μαθαίναμε, αυτό το οποίο είχε τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα για την επιβίωσή μας ήταν η σχέση με τους γονείς μας (ή τους κύριους φροντιστές όπως είναι ο όρος στην ψυχολογία). Εκείνοι ήταν υπεύθυνοι για την τροφή και την ανατροφή μας. Έπρεπε πρώτα απ’όλα να βρίσκουμε τρόπους ως παιδιά για να τους έχουμε ευχαριστημένους, ώστε να καταφέρουμε να έχουμε την, τόσο απαραίτητη για εμάς, φροντίδα τους.
Σε εκείνη την πολύ ευαίσθητη για εμάς περίοδο ο ιδανικός γονέας υποστηρίζει το παιδί, το καταλαβαίνει και το βοηθάει να εκφράσει αυτά που νιώθει. Του βάζει όρια με κατανόηση και του δίνει το χώρο που χρειάζεται ώστε να αναπτυχθεί με έναν υγιή τρόπο.
Δυστυχώς η πλειοψηφία, αν όχι όλοι οι γονείς, δεν μπορούν παρά να απέχουν πολύ από αυτό το πρότυπο. Είναι άνθρωποι και αυτοί και δεν μπορούν να είναι τέλειοι. Όλοι οι γονείς θα προκαλέσουν τραύματα στα παιδιά τους. Άλλοι περισσότερα άλλοι λιγότερα. Δε γίνεται αλλιώς. Δεν υπάρχει ο τέλειος γονέας.
Η εστίαση δεν είναι στο να κατηγορήσω σε αυτό το άρθρο αλλά στο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στα παιδιά λόγω του τρόπου με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν από τους γονείς τους, στα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Δηλαδή, τι συμβαίνει σε όλους μας. Τι έχει συμβεί και στους γονείς μας…

Μη αποδοχή
Είναι πολλές οι συνθήκες οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν έντονο φόβο απόρριψης σε ένα παιδί.
Ένας αυστηρός γονέας που κάνει πολλές παρατηρήσεις δημιουργεί την αίσθηση ότι το παιδί έπρεπε να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να είναι αποδεκτό.

Ένας γονέας που απειλεί συχνά ότι θα το παρατήσει («Αν δε φας το φαγητό σου θα σε δώσω στους…»)
Ένας καταθλιπτικός γονέας που δεν είχε διάθεση για τίποτα και το παιδί ένιωθε ότι δεν μπορούσε να πάρει την προσοχή του καθόλου εύκολα. Ή ότι έφταιγε αυτό που η μαμά είναι στεναχωρημένη.
Ένας γονέας που δούλευε σε άλλη πόλη ή χώρα, καθώς το παιδικό μυαλό δεν μπορεί να κατανοήσει για ποιο λόγο ο μπαμπάς ή η μαμά λείπει και είναι πιθανό να νομίζει ότι φταίει εκείνο γι αυτό.
Ένας γονέας που το συνέκρινε συχνά με το αδερφάκι του ή που μάλωνε συχνά το ένα παιδί και το άλλο άκουγε τι συνέβαινε. Έτσι μάθαινε τι έπρεπε να αποφεύγει.
Μια υιοθεσία όπου το παιδί νιώθει ότι το απέρριψαν και το παράτησαν από τις πρώτες του στιγμές.
φλαμ3

φλαμ4

 

Η λίστα φυσικά δεν εξαντλείται εδώ.

Παρελθόν και παρόν
Όποια και να είναι η πρωταρχική αιτία του φόβου της απόρριψης, το βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι προέρχεται σχεδόν ανεξαιρέτως από το παρελθόν. Κι όμως τον αισθανόμαστε τόσο έντονα στο παρόν μας.
Τον νιώθουμε σε καταστάσεις όπου μας έρχονται οι σκέψεις:
-Κι αν θυμώσει μαζί μου και δε θέλει να μου ξαναμιλήσει;
-Κι αν τον στεναχωρήσω και δε θέλει να κάνουμε πια παρέα;
-Κι αν τον δυσαρεστήσω και μετά φύγει;
Τις στιγμές αυτές, μοντέλα σχέσεων που έχουμε κάνει στο παρελθόν μας αναδύονται ισχυρά στο παρόν μας και στοιχειώνουν τις σκέψεις μας και όλο μας το είναι.
Είναι τόσο ακινητοποιητικός ο φόβος της απόρριψης που συνήθως υπαγορεύει πλήρως τις κινήσεις μας και έτσι δεν έχουμε βρει ποτέ την δύναμη να τον τεστάρουμε και να δούμε αν όντως αληθεύει. Ο τρόμος του «τι μπορεί να συμβεί αν» μας κρατάει δέσμιους σε μια γνώριμη αλλά και βασανιστική, επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Κάνουμε πίσω. Μαζευόμαστε.

Η πρόκληση
Προκειμένου να αντιμετωπίσουμε το φόβο της απόρριψης καλούμαστε να κατανοήσουμε ότι ένα μοντέλο που δημιουργήθηκε στο παρελθόν επηρεάζει καταστάσεις του παρόντος μας. Τη στιγμή που σκεφτόμαστε ότι μπορεί να έχει θυμώσει μαζί μας ο άλλος, ενεργοποιείται ο φόβος ότι ένας γονέας μπορεί να μας παρατούσε αν δεν συμπεριφερόμασταν όπως ήθελε.
Όταν ψάχνουμε γύρω μας σημάδια για το αν έχουμε πει καμιά βλακεία, όταν νιώθουμε την αγωνία μήπως και κάναμε κάτι που στεναχωρήσαμε τον άλλον και γι αυτό έχει πέντε λεπτά να απαντήσει στο μήνυμά μας, εμφανίζεται ο φόβος ότι ο ένας γονέας δε μας δίνει τη σημασία που έχουμε ανάγκη και θα μας εγκαταλείψει.
Όταν τρέμουμε να πούμε ΟΧΙ σε κάτι που μας ζητείται αναδύεται ο φόβος ότι αν δεν ήμασταν «καλά» παιδιά τότε θα χάναμε την αγάπη των γονιών μας.
Έχουμε μεγαλώσει όμως από τότε. Οι καταστάσεις δεν είναι πλέον οι ίδιες. Οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι τόσο σημαντικοί για την επιβίωσή μας όσο ήταν τότε οι γονείς μας. Επίσης, οι άνθρωποι του παρόντος μας δε νοιάζονται τόσο για εμάς ούτε είναι τόσο ευαίσθητοι στις αντιρρήσεις μας όσο εμείς φοβόμαστε. Έχουν και εκείνοι τα δικά τους τραύματα να τους ανησυχούν.
Τα σενάρια που κάνουμε είναι αυτόματες, ασυνείδητες εικασίες βασισμένες στα δεδομένα του παρελθόντος. Όχι του παρόντος.
Για να το πούμε λαϊκά, <καήκαμε στο γάλα και φυσάμε και το γιαούρτι>.
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι πολλές φορές μπορεί να μη θυμόμαστε που έχουμε καεί. Να έχουμε απωθήσει αυτές τις πληροφορίες. Εκεί η συνδρομή ενός ειδικού μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη ώστε να αντιληφθούμε το γιατί.

Στην πράξη
Είμαι και μαθηματικός και με ενδιαφέρει τι μπορεί να γίνει στην πράξη. Στην πράξη, την ώρα που θα νιώσεις το δισταγμό όταν κληθείς να πεις ΟΧΙ, θυμήσου πως το παρελθόν σου υπαγορεύει ότι θα έρθει η καταστροφή του κόσμου. Όχι το παρόν σου. Όσο έντονα κι αν νιώθεις τον φόβο, αυτό δεν είναι ένδειξη για την ισχύ του στο παρόν.
Θύμισε στον εαυτό σου εκείνη τη στιγμή: «Το παρελθόν μου λέει ότι θα με απορρίψει ο άλλος».
«Το παρελθόν μου λέει ότι αν πω ΟΧΙ θα σταματήσει να θέλει να κάνουμε παρέα»
Θυμήσου ότι ο πολύ αληθινός φόβος που νιώθεις στο παρόν σου προέρχεται από το παρελθόν σου. Δε συνδέεται με το εδώ και τώρα. Ό,τι νιώθεις δεν είναι απαραίτητα αλήθεια. Είναι η δική σου τραυματική ιστορία που ξαναζωντανεύει. Όχι η πραγματικότητα που τώρα ζεις.
φλαμ5
Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να κάνει το επόμενο βήμα και τότε θα δεις ότι μπορεί να:
-Μη θυμώσει και να σου ξαναμιλήσει.
-Να τον στεναχωρήσεις ή να μην τον στεναχωρήσεις αλλά να μην επηρεαστεί η παρέα σας.
-Να μην τον δυσαρεστήσεις και να μείνει.
-Να δεχτεί ό,τι του πεις χωρίς καμία αντίρρηση (συχνά το πιο πιθανό αποτέλεσμα!).
Η δράση αυτή θα χτίσει νέες εμπειρίες. Έτσι θα μπορέσεις σταδιακά να ανατρέψεις τα μοντέλα το παρελθόντος και να τα αντικαταστήσεις με τα μοντέλα των σχέσεων που ισχύουν στη σημερινή σου πραγματικότητα.
Δεν είναι απλό και χρειάζεται αρκετή προσπάθεια. Θα ξεχαστείς πολλές φορές και δεν πειράζει. Δεν αλλάζουν πεποιθήσεις μιας ζωής σε μια μέρα. Μπορεί να χρειαστεί να ζητήσεις και βοήθεια. Όμως γίνεται. Περιγράφω αναλυτικά τη διαδικασία στo Kεφάλαιο 3 του δεύτερου βιβλίου μου.

BIBLIA BLAMOYRH

Συμπέρασμα
Η γνώση είναι δύναμη.

Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να απελευθερωθεί από ένα τεράστιο βάρος. Κατανόησε ότι τις αποσκευές του παρελθόντος ακόμα και αν τις νιώθεις ισχυρές, εκείνες ανήκουν στο παρελθόν.
Άφησέ τις εκεί που τους αρμόζει…

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ on 17 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, 2021

Νέα εικόνα 5

Μήπως έχεις συχνά την αίσθηση ότι τρέχεις πίσω από τη ζωή σου; Ότι οι υποχρεώσεις είναι πολλές και πως δεν υπάρχει αρκετός χρόνος μέσα στην ημέρα; Ότι οι ρυθμοί που ζεις στο τέλος σε εξουθενώνουν;
Τι ακριβώς συμβαίνει;
Όλα πιο γρήγορα
Γιατί δεν προλαβαίνεις τη ζωή σου; Είσαι εσύ αργός ή όλα γύρω σου κινούνται όλο και πιο γρήγορα; Η απάντηση είναι το δεύτερο. Οι ταχύτητες με τις οποίες το περιβάλλον σου κινείται είναι όλο και μεγαλύτερες. Παρακάτω είναι μερικά μόνο από τα παραδείγματα.
TAINIEΣ
Είναι παντού γύρω σου. Οι ταινίες έχουν όλο και μεγαλύτερες εναλλαγές στα καρέ. Αν βάλεις να δεις οποιαδήποτε ταινία του ’50 ή του ’60 θα δεις πόσο πιο αργές ήταν οι εναλλαγές στις σκηνές. Μερικές ταινίες ήταν το ίδιο αργές ακόμα και στη δεκαετία του ’90.
Νέα εικόνα 6
Σήμερα όμως δε θα ανεχόμασταν εύκολα να κάτσουμε στο σινεμά να δούμε μια ταινία σαν κι αυτή. Σήμερα το κοινό επιζητά ταινίες με γρήγορες εναλλαγές. (Και τρεις εικόνες στο διαφημιστικό. Όχι μόνο μια…)
Νέα εικόνα 7
YouTube και άλλα
Όταν θέλεις να παρακολουθήσεις ένα βίντεο πλέον είναι πολύ πιθανό να το δεις σε μεγαλύτερη ταχύτητα από τη φυσική. Προσωπικά συχνά βλέπω ομιλίες και ενδιαφέροντα βίντεο στο x1.5 και έτσι «γλυτώνω» λίγο χρόνο. Αντί να «ξοδέψω» 20 λεπτά για κάτι «ξοδεύω» μόνο 13.5.
Τo Whatsapp έχει βάλει πλέον γρηγορότερες ταχύτητες για να ακούς τα ηχητικά μηνύματα των φίλων σου. Έτσι «ξεμπερδεύεις πιο γρήγορα.
Email ή Chatrooms?
Σε πολλούς μεγάλους διεθνείς οργανισμούς οι εργαζόμενοι δεν επικοινωνούν πλέον μέσω email. Αντί γι αυτό έχουν εσωτερικά chat rooms και επικοινωνούν μέσω αυτών. Είναι πιο άμεσα και φυσικά πιο γρήγορα. Τα email είναι μόνο για βαρετά διοικητικά θέματα. Αρκετοί εργαζόμενοι σε αυτές τις εταιρείες τα τσεκάρουν πια πολύ σπάνια.
Facebook ή Instagram?
Όλα ξεκίνησαν με το Facebook. Ποστάραμε ιστορίες και τα νέα μας. Και μετά βγήκε το Instagram. Ποστάραμε ΜΟΝΟ φωτογραφίες. Ξαφνικά όλοι μετακινήθηκαν εκεί. Γιατί;
Ίσως γιατί είναι πιο γρήγορο. Που να διαβάζεις τώρα κείμενα. Βλέπε μόνο φωτογραφίες. Σκρολάρεις και στον ίδιο χρόνο έχεις περισσότερα ερεθίσματα.
Έτσι ακολούθησαν και τα stories. Θα εξαφανιστούν σε μια μέρα και διαρκούν λίγο. Όλα, όλο και πιο γρήγορα.
Και τώρα η νέα μόδα είναι το Tik Tok. Βίντεο λίγων δευτερολέπτων. Για να τα ξεπετάς γρήγορα και να πηγαίνεις στο επόμενο. Και στο επόμενο.

Βιβλία
Την τάση του Tik Tok ακολουθούν ακόμα και τα βιβλία. Τα Κεφάλαια γίνονται όλο και μικρότερα. Πιο εύπεπτα. Τα δημοφιλέστερα βιβλία στο χώρο της αυτοβοήθειας, βιβλία με χιλιάδες πωλήσεις, έχουν κεφάλαια των 3-6 σελίδων. Για να ξεμπερδεύεις με το κάθε κεφάλαιο (αλλά και με το βιβλίο) όλο και πιο γρήγορα. Καταιγισμός σύντομων μηνυμάτων.
Άρθρα και τσιτάτα
Παλιά διαβάζαμε εφημερίδα. Μετά άρθρα στο ίντερνετ. Τα άρθρα άρχισαν να γίνονται όλο και πιο σύντομα. Με τίτλους που θα σου κρατήσουν την προσοχή και λίγες λέξεις για να μη βαρεθείς και το παρατήσεις.
Και μετά βγήκε το Instagram και οι influencers. Οπότε λες, γιατί να διαβάζω το άρθρο; Θα διαβάσω μόνο το τσιτάτο. Το απόφθεγμα. Τη συμπυκνωμένη σοφία.
Νέα εικόνα
Μα τι λες βρε Ιπποκράτη; Τόσο απλά ε; Πώς τα κάνω όλα λάθος εγώ και έχω άγχος και έγνοιες…
Η ζωή δεν είναι τόσο απλή. Ας συνέλθουμε όλοι μας.
Το περπάτημα
Σε μια έρευνα μελετήσανε την ταχύτητα με την οποία οι άνθρωποι περπατάνε στις μεγάλες πόλεις και στις μικρότερες, αλλά και σε χωριά. Βρήκαν πως όσο μεγαλύτερη η πόλη τόσο πιο γρήγορα περπατάνε οι άνθρωποι στους δρόμους.
Οι ρυθμοί είναι πιο γρήγοροι στην κυριολεξία. Όχι μόνο ψυχολογικά.
Νέα εικόνα 1
Οι συνέπειες
Ο κόσμος κινείται όλο και πιο γρήγορα. Καθημερινά βομβαρδίζεσαι με περισσότερες πληροφορίες από όσες ο εγκέφαλός σου μπορεί να επεξεργαστεί. Στον υπερσυνδεδεμένο κόσμο μας, πάντα κάτι γίνεται. Και δυστυχώς εσύ το μαθαίνεις.
Θα μάθεις για την πλημμύρα στη Βιρμανία, για τον φόνο στην Κένυα , για τις φωτιές στην Αυστραλία, αλλά και για τον μεγάλο σεισμό στο Περού, όπως και για τη ληστεία στα Πετράλωνα και το σχολείο που έμεινε κλειστό λόγω βροχής στην Προσοτσάνη της Δράμας. Έχεις διαρκώς περισσότερα ερεθίσματα από όσα αντέχεις, οπότε αναγκαστικά η αίσθηση που σου δημιουργείται είναι ότι δεν προλαβαίνεις. Γιατί όντως δεν προλαβαίνεις να τα μεταβολίσεις όλα.
Όλες τα νέα τα νιώθεις σημαντικά την ώρα που τα διαβάζεις, αλλά δε σου αφήνουν τίποτα σαν επίγευση. Γιατί πρωτού τα επεξεργαστείς, θα πεταχτεί η επόμενη ειδοποίηση στο κινητό σου.
Κατακλύζεσαι από μια βροχή πληροφοριών που σου παρουσιάζονται ως σημαντικές, αλλά δεν έχουν καμία ουσιαστική σημασία για τη δική σου ζωή. Είναι πολύ κρίμα που γκρεμίστηκαν τα σπίτια στο Νεπάλ μετά από την κατολίσθηση, αλλά εσύ τι πρέπει να την κάνεις αυτή την πληροφορία; Γιατί πρέπει να το ξέρεις;
Νέα εικόνα 2
Ενώ δεν έχει αξία να το ξέρεις, ταυτόχρονα έχει πολύ μεγάλη αξία το να μην το ξέρεις. Διότι όσο περισσότερη ενέργεια δαπανάς στο να μεταβολίζεις τα άσχετα με τη ζωή σου νέα (ή βλέποντας βιντεάκια για το πώς μπορείς να φτιάξεις ένα έπιπλο από άχρηστα υλικά, ή πώς σώθηκε ένας σκύλος σε μια παγωμένη λίμνη, ή πώς μπορείς να κάνεις κρεμάστρες από καλαμάκια και να κουρέψεις τις γλάστρες σου μόνο με ένα μολύβι) τόσο λιγότερη ενέργεια μένει διαθέσιμη ώστε να επεξεργαστείς τα πραγματικά σημαντικά για εσένα πράγματα.
Το τι πάει στραβά με τη σχέση σου και πώς θα τη βελτιώσεις. Το τι θα κάνεις με τη δουλειά σου που δε σε γεμίζει. Το πώς θα μιλήσεις με το παιδί σου που φαίνεται να απομακρύνεται όλο και περισσότερο και να χάνεται στον δικό του ψηφιακό κόσμο. Το πώς θα αρχίσεις να φροντίζεις περισσότερο το σώμα σου, που πονάει όλο και παραπάνω και διαμαρτύρεται.
Νέα εικόνα 3
Πόσο πιστεύεις ότι ζεις;
Ίσως η χειρότερη συνέπεια του να τρέχεις πίσω από τη ζωή σου να είναι πως τελικά δεν ζεις τη ζωή σου. Όταν από το πρωί τρέχεις σε δουλειά ή σε δουλειές και μετά φαγητό γρήγορα και μετά κι άλλες δουλειές και άλλες δραστηριότητες, τότε πόσο παρόν είσαι σε κάθε μία από αυτές;
Σκέψου πόσο ευχαριστιέσαι ένα γεύμα στα όρθια μπουκώνοντας τον εαυτό σου με άγχος και πόσο ευχαριστιέσαι ένα γεύμα όπου παίρνεις τον χρόνο σου και τρως αργά και με όρεξη. Η βιασύνη είναι αντιστρόφως ανάλογη της ευχαρίστησης. Όσο πιο πολλά πράγματα κάνεις, τόσο πιο πιθανό είναι να σκορπίζεις τον εαυτό σου και να τον αναλώνεις σε πολλά. Τόσο λιγότερο τα απολαμβάνεις… Τόσο λιγότερο ζεις.
Υπάρχει μια έκφραση στα αγγλικά. Spreading yourself too thin.
Πόσο βάθος και πόσο επιφάνεια υπάρχει στη δική σου ζωή;

Ώρα για διατροφή
Ακούς παντού γύρω σου για την ανάγκη για σωστή διατροφή. Είσαι ό,τι τρως λένε….. Άραγε εσύ πώς ταΐζεις το μυαλό σου;
Κι εγώ δεν είμαι καλύτερος, μη νομίζεις. Από το καλοκαίρι διάβασα παραπάνω από δέκα βιβλία και έχω ακούσει πολλές ομιλίες στο YouTube, αλλά τι μου έχει μείνει από όλα αυτά; Τι έχω επεξεργαστεί από ό,τι διάβασα;
Όσο γράφω αυτό το άρθρο, έχω δει δυο βιντεάκια του Federer…
Είμαι και εγώ εθισμένος στη ζωή των πολλών ερεθισμάτων. Όπως έχω γράψει στο παρελθόν, όταν συνηθίσεις σε υψηλό βαθμό ερεθισμάτων, μετά το να μειώσεις τους ρυθμούς, το βιώνεις ως βαρετό. Αυτή είναι η βιολογία μας. Αναζητούμε υψηλές δόσεις ντοπαμίνης, έτσι, στην πράξη, δυσκολευόμαστε αντικειμενικά να μειώσουμε τους ρυθμούς μας, όσο και αν στη θεωρία λέμε ότι μας αρέσει η ιδέα.
Όπως είναι δύσκολο να κόψεις τα πολλά γλυκά, αν έχεις συνηθίσει να τα τρως, έτσι είναι δύσκολο να κόψεις τα πολλά ερεθίσματα, αν έχεις συνηθίσει να ζεις με αυτά στο περιβάλλον σου.

Αξίζει τον κόπο
Κι όμως αξίζει τον κόπο να δώσεις βάθος και χρόνο στη ζωή σου. Για να διαβάζεις ακόμα αυτό το άρθρο, σημαίνει ότι εκτιμάς μια πιο ρεαλιστική και σκεπτόμενη προσέγγιση στην ζωή. Έχεις την υπομονή να διαβάσεις 1200 λέξεις και να συνεχίσεις να βρίσκεις ενδιαφέρον χωρίς να πας στο επόμενο ερέθισμα. Μπράβο σου.
Επίλεξε προσεχτικά τις πηγές πληροφόρησής σου. Διάβαζε άρθρα μεγάλης έκτασης από πηγές που εμπιστεύεσαι και όχι σύντομα αρθράκια και τσιτάτα που έχουν σαν σκοπό να πάρουν την προσοχή σου και να μη σου δώσουν τίποτα ουσιαστικό. Κάτι σαν τα πατατάκια στο φαγητό.
Νέα εικόνα 4
Δημιούργησε όσο μπορείς χρόνο για τον εαυτό σου, χωρίς το κινητό ή το Netflix. Ο μελλοντικός σου εαυτός θα σε ευγνωμονεί. Πέρασε τουλάχιστον 15 λεπτά την ημέρα κάνοντας τίποτα. Κυριολεκτικά τίποτα. Δώσε χρόνο στον εγκέφαλό σου να έρθει στα ίσα του (αν και μάλλον θα χρειαστεί πολύ περισσότερος χρόνος από αυτό, αλλά πρέπει να αρχίσεις από κάπου).
Θα νιώσεις άβολα και ίσως και ένοχα. Δεν πειράζει. Μην πτοηθείς. Σε κανέναν δεν αρέσει να ξεβολεύεται. Αν επιμείνεις η ανταμοιβή θα είναι τεράστια.
Δεν το παίζω έξυπνος, γιατί κι εμένα με παιδεύει αυτό. Έχω κλείσει την τηλεόραση εδώ και χρόνια και προσπαθώ να μην έχω κινητό ανοικτό μετά από κάποια ώρα. Επίσης όσο μπορώ κλείνω τα site που μου αποσπούν την προσοχή όταν δουλεύω και λέω όχι σε προσκλήσεις όταν το θυμάμαι. Συχνά ξεχνιέμαι. Τι να κάνουμε. Άνθρωπος είμαι κι εγώ. Αλλά συνεχίζω να το προσπαθώ. Ο αγώνας δε σταματάει ποτέ.
Συμπέρασμα
Αν νιώθεις ότι τρέχεις πίσω από τη ζωή σου, τότε δε φταις μόνο εσύ. Και η ζωή αυξάνει διαρκώς ταχύτητα. Η λύση δεν είναι να πας πιο γρήγορα για να τη προλάβεις.
Η λύση είναι να κάνεις τη ζωή σου να κυλήσει πιο αργά για να σε προλάβει εκείνη…

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Όλοι έχουμε αναρωτηθεί, σκεπτόμενοι κάποιον άλλο άνθρωπο, αρκετά συχνά στη ζωή μας: «Γιατί δεν μπορεί να αλλάξει; Πώς θα τον κάνω να δει τα πράγματα διαφορετικά;»
Ποια είναι η απάντηση; Πώς μπορούμε να αλλάξουμε έναν άλλον άνθρωπο;

Η σύντομη απάντηση
Η σύντομη απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε. Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει κανέναν άνθρωπο, αν και ο άλλος άνθρωπος δεν το θέλει επίσης.
Οπότε η ερώτηση: «Πώς μπορώ να αλλάξω τον άλλον» μεταμορφώνεται σε: «Πώς μπορώ να κάνω τον άλλον να θέλει να αλλάξει;»
Εδώ τα πράγματα είναι λιγότερο απελπιστικά. Έχουμε τη δύναμη να επηρεάσουμε κάποιον (σε ένα βαθμό) ώστε να θέλει να αλλάξει.
Οι τρόποι είναι δυο. Το καρότο και το μαστίγιο.

Το καρότο
Ένας τρόπος να κάνουμε κάποιον να υιοθετήσει μια συμπεριφορά που θα μας άρεσε, είναι να την υιοθετήσουμε εμείς και με τον παράδειγμά μας να τον εμπνεύσουμε να το κάνει και εκείνος.
Αν θέλουμε να τρέφεται υγιεινά, μπορούμε να τρεφόμαστε εμείς υγιεινά πρώτα και να δει το αποτέλεσμά της διατροφής σε μας. Αν θέλουμε να γυμναστεί, ίσως να παρακινηθεί βλέποντας εμάς να ασκούμαστε και να δρέπουμε τα οφέλη.
Οι άνθρωποι είμαστε ζώα κοινωνικά και επηρεαζόμαστε πάρα πολύ από τον περίγυρό μας. Ένας από τους πιο σίγουρους τρόπους να αλλάξεις μια συμπεριφορά, είναι να αρχίσεις να κάνεις παρέα με άτομα που ήδη έχουν αυτή τη συμπεριφορά, όπως λένε όλοι οι ειδικοί.
Αν θέλεις να ξεκινήσεις κάτι δικό σου επαγγελματικά, άρχισε να κάνεις παρέα με άτομα που έχουν κάνει κάτι δικό τους. Αν θέλεις να αρχίσεις το τρέξιμο, κάνε παρέα με άτομα που τους αρέσει να τρέχουν. Αν θέλεις να ξεκινήσεις να διαβάζεις βιβλία, κάνε παρέα με άτομα που τους αρέσει να διαβάζουν.
Μπορούμε να γίνουμε εμείς, λοιπόν, η παρέα που θα εμπνεύσει τον άλλον να υιοθετήσει τη συμπεριφορά που θέλουμε. Και μετά να ελπίσουμε ότι θα εμπνευστεί…

Το μαστίγιο
Η τεχνική του καρότου ακούγεται πολύ ωραία και σαφώς μπορεί να βοηθήσει σε πολλές περιπτώσεις. Όμως υπάρχουν ακόμα περισσότερες περιπτώσεις όπου δε θα λειτουργήσει.
Όταν θέλουμε κάποιος να μας βοηθήσει με τις δουλειές του σπιτιού, συνήθως δεν είναι καλή ιδέα να τις κάνουμε εμείς. Όταν θέλουμε κάποιος να μη μας φωνάζει, δε βοηθάει να του μιλάμε εμείς ήρεμα. Όταν θέλουμε κάποιος να μας δίνει πιο πολλή σημασία, αρκετές φορές δε δουλεύει το να του δίνουμε εμείς πολλή σημασία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις και σε πολλές άλλες, υπάρχει μια άλλη τακτική. Η τακτική του μαστίγιου.
Για να την κατανοήσουμε πλήρως όμως, χρειάζεται να κάνουμε μια μικρή παράκαμψη και να εξηγήσουμε για ποιο λόγο κάποιος αντιστέκεται στην αλλαγή που εμείς του ζητάμε.

Η αντίσταση
Για ποιο λόγο κάποιος αντιστέκεται στην αλλαγή; Διότι όλοι αντιστεκόμαστε στην αλλαγή. Το βασικότερο αξίωμα που διέπει τις ανθρώπινες συμπεριφορές είναι ότι Μας έλκει το γνώριμο όχι το ευχάριστο, όπως αναφέρει το Νο1 βιβλίο Ψυχολογίας στο βιβλιοφιλικό site www.bookfriends.gr.
Δε μας αρέσει να αλλάζουμε. Σκέψου κι εσύ. Θα σου άρεσε να σου έλεγες κάποιος ότι θα έπρεπε να αλλάξεις;
Η επικίνδυνη και ανεδαφική προσέγγιση του ρομαντισμού μας προτρέπει να σκεφτούμε με παιδικό τρόπο: Γιατί μου ζητάς να αλλάξω; Αν με αγαπούσες πραγματικά, δε θα μου το ζητούσες. Θα με αγαπούσες όπως είμαι.

Ας ενηλικιωθούμε επιτέλους…
Όλοι ξέρουμε ότι θέλουμε αυτό να ισχύει για εμάς και όχι για τους άλλους…
Η ρεαλιστική αλήθεια είναι ότι όλοι οι άνθρωποι έχουμε θέματα και όλοι θα επωφελούμασταν αν αλλάζαμε σε αρκετούς τομείς. Οπότε δεν υπάρχει τίποτα στραβό από το να μας ζητάει κάποιος να αλλάξουμε ή από το να θέλουμε εμείς να αλλάξει κάποιος άλλος. Κανείς δεν είναι τέλειος. Όλοι έχουμε περιθώριο για εξέλιξη. Που είναι το πρόβλημα;
Στην πράξη, όμως, δε μας αρέσει καθόλου να αλλάζουμε. Ούτε σε εμάς, ούτε στους άλλους. Όσο μάτι κι αν βγάζει το υπό συζήτηση «ελάττωμα».
Ας έχουμε στο μυαλό μας, λοιπόν, ότι είναι φυσιολογικό να υπάρξει αντίσταση από την άλλη μεριά στη δική μας προσμονή να αλλάξει.

Το πονόμετρο
Η αντίσταση που θα συναντήσουμε είναι ανάλογη του πόσο πυρηνικό είναι το θέμα που διαπραγματευόμαστε.
Αν ζητήσουμε από τον άλλον να μην αφήνει το παράθυρο του μπάνιου κλειστό αφού κάνει ντουζ, επειδή μαζεύονται υδρατμοί, θα είναι πιο απλό να το κάνει από το να του ζητήσουμε να δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον για εμάς στη σχέση μας. Το πρώτο είναι απλά μια συνήθεια που μπορεί να αλλάξει.
Το δεύτερο μπορεί να είναι ένα πυρηνικό θέμα για το πώς σχετίζεται με τους άλλους ανθρώπους.
Άραγε στην οικογένειά του υπήρχε ενδιαφέρον ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας; Έμαθε να υπολογίζει τις ανάγκες των άλλων; Μήπως κυρίως τον μάλωναν και έχει μάθει μόνο να φροντίζει να μη φταίει και να μην τον κατηγορήσουν; Αν είναι το δεύτερο, τότε δεν είναι καθόλου αυτονόητο για εκείνον το να μας δείχνει ενδιαφέρον. Κι ας μας φαίνεται εμάς τόσο απλό…
Ίσως να μη βλέπει καν το πρόβλημά του, το οποίο σε εμάς φαίνεται ξεκάθαρο. Γιατί έχει επενδύσει πολύ στο να μην το βλέπει. Έτσι μόνο διαχειρίζεται την ύπαρξή του. Αυτός πιθανώς να είναι ένας μηχανισμός άμυνας που τον προστατεύει από το τραύμα, το οποίο είναι η πηγή της συμπεριφοράς του. Δεν είναι κακός άνθρωπος. Πληγωμένος είναι, όπως όλοι μας.
Εμείς όμως, δεν είμαστε οι ψυχολόγοι των άλλων και δεν είμαστε σε μια σχέση για να λύσουμε τα θέματα του άλλου. Υπάρχουν οι ειδικοί γι αυτό.
Αν μια συμπεριφορά του άλλου μας ενοχλεί, τότε θα χρειαστεί να επικοινωνήσουμε ΞΕΚΑΘΑΡΑ τι ακριβώς μας ενοχλεί (δηλαδή όχι με νεύρα και γκρίνια) και επίσης ΞΕΚΑΘΑΡΑ να επικοινωνήσουμε τις συνέπειες που θα υπάρξουν αν δεν γίνει η αλλαγή.
Κατανοώντας ότι θα πονέσει τον άλλον να αλλάξει, θα χρειαστεί να του γίνει ξεκάθαρο ότι θα τον πονέσει ακόμα παραπάνω το να μην αλλάξει.
Όλοι έχουμε μέσα μας ένα εσωτερικό πονόμετρο το οποίο χρησιμοποιούμε για να ζυγίζουμε τις καταστάσεις. Όχι απαραίτητα συνειδητά. Επιλέγουμε την επιλογή με τον λιγότερο πόνο.
Αν λοιπόν, το να μας δείχνει ενδιαφέρον μας είναι σημαντικό θα χρειαστεί να ξεκαθαρίσουμε ότι αν δεν το κάνει θα υπάρξει μια συνέπεια. Πχ «θα αρχίσω να απομακρύνομαι συναισθηματικά από σένα και θα σταματήσω να σε φροντίζω όπως πριν». Και μετά ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ. ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ. Να μη μείνουμε στα λόγια. Την επόμενη φορά που θα χρειαστεί τη φροντίδα μας, δε θα τη δώσουμε. Δε θα του ετοιμάσουμε κάτι που θέλει. Δε θα τον βοηθήσουμε με τη δουλειά του. ΘΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ. ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ. Γιατί αλλιώς τον μαθαίνουμε ότι το κόστος του να μη μας δείχνει ενδιαφέρον είναι λίγο παράπονο. Και αυτό δεν πονάει αρκετά. Θα το προτιμήσει. Δε θα αλλάξει. Κι ας μαλλιάσει η γλώσσα μας.
Ίσως νιώσουμε άσχημα και ενοχές μέσα μας τηρώντας αυτή τη στάση. Δεν ήταν όμως δική μας επιλογή που ήρθαμε ως εδώ. Κι εμείς δεν αντέχουμε άλλο.
(Περιγράφω τη διαδικασία με αρκετές λεπτομέρειες στο βιβλίο μου Ψυχο-λογικές Σχέσεις, στο Κεφάλαιο: Επικοινωνία και Αλλαγή.)

Διάλογος
Σαφώς ο καλύτερος δρόμος επίλυσης τέτοιων καταστάσεων είναι ο διάλογος. Αναμφισβήτητα. Η επικοινωνία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για μια καλή σχέση. Πιο πάνω και από την αγάπη. Είναι όμως τόσο δύσκολο να συζητάμε και σχεδόν όλοι δεν είμαστε καλοί στο να επικοινωνούμε αποτελεσματικά. (Ευτυχώς το τρίτο βιβλίο μου βγαίνει σύντομα, οπότε όλοι θα γίνουμε πολύ καλύτεροι!!).
Η λύση της επιβολής των συνεπειών είναι προτιμητέα, μόνο όταν οι προσπάθειες διαλόγου δεν έχουν αποδώσει. Πρωτού τα παρατήσουμε, βέβαια, αξίζει να αναρωτηθούμε πώς δεν επικοινωνούμε σωστά. Αν πρόκειται για ζευγάρια, τότε η λύση ενός Συμβούλου Ζεύγους είναι σίγουρα η ιδανική, ώστε να βελτιωθεί η επικοινωνία και να επιλυθεί το πρόβλημα που υπάρχει.
Αν τίποτα δεν αλλάζει
Αν πιστεύουμε ότι τα έχουμε δοκιμάσει όλα και τίποτα δε γίνεται, τότε θα χρειαστεί να αναρωτηθούμε:
 Εγώ τι κάνω ακόμα εδώ;
 Που είμαι εγώ μέσα σε όλο αυτό;
 Γιατί παραμένω σε μια κατάσταση όπου βιώνω συνεχείς απογοητεύσεις, ελπίζοντας για ένα διαφορετικό αποτέλεσμα, ενώ όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν πρόκειται να έρθει ποτέ;
 Ποιο είναι το ταλαιπωρημένο και πληγωμένο μου κομμάτι που δεν μπορεί να φύγει;
 Πώς μου είναι εμένα γνώριμο (αλλά όχι ευχάριστο) να ζω μια κατάσταση όπου οι ελπίδες μου ακυρώνονται συνέχεια;
 Αφού μιλάμε για αλλαγή, γιατί να μην αλλάξω εγώ και να γίνω ο άνθρωπος που θα επιλέγει ανθρώπους, οι οποίοι θα καλύπτουν τις περισσότερες από τις ανάγκες μου;
Ίσως να χρειαστεί να γίνουμε λίγο πιο «αδίστακτοι» με τους άλλους. Να αλλάξουμε εμείς τον εαυτό μας.
Ίσως χρειαστεί να γίνουμε οι άνθρωποι που δε θα αναρωτιούνται πότε και αν ο άλλος θα αλλάξει…

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ
Σχεδόν όλοι μας έχουμε τουλάχιστον έναν άνθρωπο γύρω μας, που είναι δύσκολος. Ίσως να κάνει καταστροφικές επιλογές για τον εαυτό του, αλλά δε θα σηκώνει κουβέντα. Θα είναι ισχυρογνώμων και θα μας εκνευρίζει.
Όντας πιο ψύχραιμοι μπορούμε να το διακρίνουμε. Πώς όμως μπορούμε να βοηθήσουμε (αν το επιθυμούμε) κάποιον που αντιστέκεται;

Όλοι θεωρούμε τον εαυτό μας καλό
Ας ξεκινήσουμε με μια γενική παρατήρηση. Όλοι μας έχουμε την ανάγκη να θεωρούμε τον εαυτό μας ως έναν κατά βάση «καλό» και τίμιο άνθρωπο. Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμα και αν προβούμε σε παράνομες ή μη-ηθικές πράξεις χαλαρώνουμε τις ηθικές μας αξίες, ώστε να συντηρήσουμε την αυτο-εικόνα μας ως ενός ηθικού και καλού ανθρώπου. ‘Έλα μωρέ, ένα μολύβι πήρα από τη δουλειά. Τόσα μολύβια έχουν εκεί.’ Όλοι συμπαθούμε τον Ρομπέν των Δασών!
Αυτό σημαίνει ότι έχουμε την τάση να δικαιολογούμε τον εαυτό μας, όταν κάνουμε κάτι το οποίο ίσως είναι ενοχλητικό και δυσκολευόμαστε να αναλάβουμε την ευθύνη των πράξεών μας.

Οι δύσκολοι άνθρωποι
Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα ισχυρή για ανθρώπους οι οποίοι έχουν μεγαλώσει σε ένα οικογενειακό περιβάλλον, όπου οι γονείς τους επιδείκνυαν μεγάλη ανεκτικότητα όσον αφορά σε κατακριτέες συμπεριφορές.
Κατά συνέπεια, όταν η ζωή τους δεν εξελίσσεται όπως θα περίμεναν, είναι έτοιμοι να κατηγορήσουν τους άλλους, τις συνθήκες, την τύχη τους, οτιδήποτε. Αρκεί να μη φταίνε εκείνοι. Είναι ψυχικά διατεθειμένοι να επινοήσουν τις πιο απίθανες ερμηνείες αρκεί να μη βρεθούν στο ειδώλιο του κατηγορουμένου. Για παράδειγμα:
Εμείς (απολογούμενοι): «Μου είχες πει ότι ήθελες να κάτσεις σπίτι και να μη σε πάρω τηλέφωνο.»
Εκείνοι (επιθετικοί): «Κι επειδή στο είπα; Εσύ δεν μπορούσες να σκεφτείς ότι θα βαριόμουνα σπίτι και θα ήθελα να με πάρεις;» Ντόινγκ!!

Η ανάγκη για κατανόηση
Αυτοί οι πιο δύσκολοι (για εμάς) άνθρωποι έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη από την δική μας αγάπη και κατανόηση. Έχουν ανάγκη να δούμε πέρα από τις λέξεις και να ανιχνεύσουμε το φόβο πίσω από την ισχυρογνωμοσύνη τους. Όμως δεν είναι καθόλου απλό. Έχουμε όλοι τα δικά μας προβλήματα και θέλει ιδιαίτερη δύναμη και θέληση για να καταφέρουμε να κάμψουμε τη δυσφορία που ένας πιο δύσκολος άνθρωπος μας προκαλεί, ώστε να δείξουμε κατανόηση και να πούμε κάτι. Ειδικά αν είναι ένα κοντινό ή οικογενειακό πρόσωπο. Στις κοντινές σχέσεις πονάει περισσότερο αν μαλώσουμε. Έτσι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε μεγαλύτερες υποχωρήσεις, ώστε να αποφύγουμε τον καβγά που φανταζόμαστε ότι θα ακολουθήσει. Οι κοντινές σχέσεις είναι πολύπλοκες
Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες. Όσο πιο στενές τόσο πιο πολύπλοκες. Συχνά βλέπουμε κάποιο κοντινό μας πρόσωπο να επιδεικνύει μια επιζήμια συμπεριφορά κι όμως παραμένουμε απαθείς παρατηρητές του δράματος που εξελίσσεται μπροστά μας. Δεν είναι πως δεν τον νοιαζόμαστε. Είναι πως δεν τον νοιαζόμαστε αρκετά ώστε να ξεπεράσουμε τις δικές μας δυσκολίες. Γιατί να γίνουμε εμείς οι κακοί της υπόθεσης; Λέμε στον εαυτό μας: «Τι νόημα έχει να του πω κάτι και να γίνει φασαρία; Αφού έτσι είναι. Τώρα θα αλλάξει;» Με αυτόν τον τρόπο δικαιολογούμε την πράξη μας να μη του μιλήσουμε και διατηρούμε τη δική μας αυτο-εικόνα ως του καλού της υπόθεσης. Αφού, αντικειμενικά, εκείνος είναι ο παράξενος… Με λίγα λόγια κάνουμε αυτό ακριβώς που κάνει κι εκείνος. Σαφώς δεν είναι καθήκον μας να αλλάξουμε κανέναν. Σε κάποιες στιγμές όμως, που ένα δικό μας πρόσωπο υποφέρει από κάτι το οποίο για τους δικούς του λόγους δεν μπορεί να κατανοήσει, τότε ίσως είμαστε η μόνη του ελπίδα. Ίσως είμαστε οι μόνοι που μπορούμε να τον ταρακουνήσουμε ώστε να δει την αλήθεια του. Να δει τον εαυτό του έξω από τα δικά του διαστρεβλωτικά φίλτρα. Κι ας τον στεναχωρήσουμε.

Αν τον αγαπάς στεναχώρησε τον
Αν τον αγαπάμε πραγματικά, η μόνη ενέργεια που θα τον ωφελήσει είναι να του πούμε τι βλέπουμε. Με αγάπη και κατανόηση. Όχι με επίκριση. Να τον στεναχωρήσουμε προσωρινά. Όχι να το κουκουλώσουμε. Γιατί θα το ξαναβρεί μπροστά του με μαθηματική ακρίβεια. Συχνά η στιγμή που πονάει (λόγω των αποτελεσμάτων της αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς του) και είναι ευάλωτος, είναι η καλύτερη στιγμή να του πούμε αυτό που εμείς βλέπουμε. Μπορεί να πιστεύουμε ότι πρέπει να τον παρηγορήσουμε τότε και να φοβόμαστε ότι αν του πούμε την αλήθεια θα τον ρίξουμε ακόμα πιο βαθιά στη θλίψη, όμως εκεί ακριβώς βρίσκεται η σωτηρία του. Στη θλίψη.

Από τις στάχτες ξαναγεννιόμαστε
Όπως αναφέρθηκε, είναι πολύ ισχυρή η ανάγκη μας να δικαιολογούμε τον εαυτό μας και να ψάχνουμε εξωτερικούς παράγοντες για να ενοχοποιήσουμε. Κατά συνέπεια, απαιτείται κάτι εξίσου ισχυρό ώστε να καμφθεί η εσωτερική αντίσταση του ατόμου και να δεχθεί να εξετάσει και μια διαφορετική οπτική. Η θλίψη έχει τη δύναμη να το σπρώξει να αναθεωρήσει. Όταν ο πόνος των συνθηκών είναι μεγαλύτερος από τον πόνο της αλλαγής, τότε γίνονται οι μεγαλύτερες αλλαγές. Τότε ξαναγεννιόμαστε. Τότε μπορούνε να σπάσουν τα δεσμά που μας κρατούσαν στάσιμους στην παθολογική κατάσταση. Ο Φοίνικας αναγεννιέται από τις στάχτες
Δυστυχώς οι άνθρωποι αποφεύγουμε τον πόνο όπως ο διάολος το λιβάνι. Αν πονάμε θα το ρίξουμε στο ποτό, στο facebook, στην άσκηση, στη δουλειά, στα ταξίδια (last year…) προκειμένου να ξεχαστούμε. Αν πονάει κάποιος άλλος θα σπεύσουμε να τον παρηγορήσουμε, να τον ανακουφίσουμε, να διώξουμε τον πόνο. Ταυτόχρονα, διώχνουμε ίσως την ισχυρότερη δύναμη κινητοποίησης για αλλαγή και εξέλιξη. Τον πόνο.
Μερικές από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις έγιναν σε περιόδους πολέμου. Σε περιόδους έλλειψης και ανάγκης, γιατί η ανάγκη οδηγεί στη δράση. Στην εποχή του κορονοϊού η παγκόσμια κοινότητα συνεργάστηκε σε τεράστιο βαθμό και τα εμβόλια δημιουργήθηκαν σε χρόνο ρεκόρ.

Συμπέρασμα
Αν πονάει κάποιος δικός μας, ίσως να βοηθήσει να τον ωθήσουμε να δει κατάματα την κατάσταση που τον δυσκολεύει. Με όση κατανόηση διαθέτουμε. Μπορεί να χρειαστεί να ζητήσει τη βοήθεια ενός ειδικού. Δεν είναι καθόλου απλό να διαχειριστεί κάποιος αλλαγές στην κοσμοθεωρία του και το να έχει κάποιον επαγγελματία δίπλα του ίσως κριθεί απαραίτητο. Αν πάλι δεν τολμήσουμε να σπάσουμε τα αυγά, δεν πειράζει.
Η γνώση είναι δύναμη και θα γνωρίζουμε ότι για προσωπικούς μας λόγους, δυσκολευόμαστε τώρα να βοηθήσουμε τον άνθρωπο απέναντί μας. Δεν πειράζει. Έχουμε κι εμείς τα δικά μας θέματα και προβλήματα. Δεν μπορούμε πάντα να βοηθάμε τους άλλους. Τόσο μπορούμε αυτή τη στιγμή.
Ό,τι και αν συμβεί όμως ας θυμόμαστε πως: Όσο κάποιος πιστεύει ότι υπάρχει ελπίδα να αλλάξουν τα πράγματα, θα παραμένει στάσιμος. Όταν χάσει την ελπίδα, θα αλλάξει εκείνος. Αν θέλουμε, ας κάνουμε με πίστη το θαρραλέο βήμα.
Όπως είπε ο υπαρξιστής φιλόσοφος, Ζαν Πωλ Σαρτρ: ‘Η ζωή αρχίζει στην άλλη άκρη της απελπισίας‘.
Από το Κεφάλαιο 12 του βιβλίου μου Ψυχο-λογικά Μυστικά (που μακάρι να γνώριζα νωρίτερα)

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Υπάρχουν πάρα πολλές συμβουλές για το πώς να αλλάξουμε τη ζωή μας. Όμως απαιτούν ιδιαίτερη προσπάθεια από εμάς και αυτό τις κάνει δύσκολο να εφαρμοστούν. Δεν είναι εύκολο να ξυπνάς στις 5 το πρωί, ούτε να τρέχεις 10χλμ κάθε μέρα.
Σε αυτό το άρθρο δίνονται διαφορετικές συμβουλές. Είναι μικρο-συνήθειες. Κάθε μικρο-συνήθεια εδώ διαρκεί ένα λεπτό το πολύ κάθε μέρα ή αφορά κάτι που κάνουν οι περισσότεροι. Κανένα από αυτά δεν θα μεταμορφώσει ή θα φέρει επανάσταση στη ζωή σας, αλλά μπορούν να σας βοηθήσουν να ζείτε λίγο καλύτερα κάθε μέρα και αυτό αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου.
Όταν κάθε εργασία είναι τόσο μικρή, είναι δύσκολο να την παρακάμψετε, οπότε δεν υπάρχει ανάγκη για δύναμη της θέλησης. Η ομορφιά αυτού του τρόπου είναι ότι μετά από λίγο καιρό γίνεται φυσικό μέρος της καθημερινής σας ρουτίνας, οπότε ενεργείτε προς το συμφέρον σας χωρίς καν να το συνειδητοποιήσετε!
Μην προσπαθήσετε να κάνετε τα πάντα σε αυτήν τη λίστα ταυτόχρονα, αλλά επιλέξτε αυτά που πιστεύετε ότι θα σας βοηθήσουν. Αργότερα μπορείτε να επιστρέψετε για περισσότερα ή να δημιουργήσετε τις δικές σας αλλαγές για να ταιριάζιουν στον τρόπο ζωής σας.
Ας αρχίσουμε!

# 1. Ξαπλώστε ανάσκελα και κρεμάστε το κεφάλι και τους ώμους σας από το κρεβάτι για δύο λεπτά.
Στην καθημερινή μας ζωή, δεν αναστρέφουμε αρκετά το σώμα μας. Αυτό το μικρό τέντωμα πριν πάτε για ύπνο βοηθά να ανοίξετε το στήθος και να ρίξετε λίγο αίμα στην καρδιά και τον εγκέφαλο. Αισθάνεστε επίσης καλά!
Για άτομα που ταλαιπωρούνται από δουλειές γραφείου ή τηλεργασίας, ανακουφίζει επίσης μερικές από τις ζημιές.

# 2. Απενεργοποιήστε την αυτόματη αναπαραγωγή επεισοδίων και αφήστε το χειριστήριο και το τηλέφωνό σας δίπλα στην τηλεόραση.
Οι υπηρεσίες ροής θέλουν να παρακολουθείτε περισσότερα, θέλουν να είστε εθισμένοι στην υπηρεσία τους. Συνήθιζα να παρακολουθώ 3 επεισόδια σε κάθε σειρά, όταν σχεδίαζα να παρακολουθήσω μόνο ένα, επειδή απαιτούσε προσπάθεια από εμένα για να σταματήσω όταν το επόμενο επεισόδιο έπαιζε αυτόματα.
Απενεργοποιήστε τη λειτουργία και βεβαιωθείτε ότι το τηλεχειριστήριο βρίσκεται δίπλα στην τηλεόραση, οπότε θα πρέπει να σηκωθείτε για να συνεχίσετε να παρακολουθείτε. Σας δίνει ένα στιγμιαίο διακόπτη για να επιλέξετε να κάνετε κάτι άλλο με το χρόνο σας και να μετακινήσετε το σώμα σας.

# 3. Ισορροπείστε στο ένα πόδι όταν βουρτσίζετε τα δόντια σας το πρωί και το άλλο πόδι το βράδυ.
Δεν δίνουμε σημασία στην ισορροπία μας μέχρι να τη χάσουμε. Πόσο απίστευτο είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς μπορούν να ζήσουμε την πλειονότητα της ζωής μας και να παραμένουμε σταθεροί στα πόδια μας; Μετά από τραυματισμούς όμως ή με το γήρας, η ισορροπία μπορεί να μειωθεί και να συμβάλει σε οδυνηρές πτώσεις.
Ο χρόνος που μπορείτε να αφιερώσετε με το ένα πόδι είναι επίσης ένας εξαιρετικός δείκτης της συνολικής υγείας του εγκεφάλου.

# 4. Βεβαιωθείτε ότι το ισχίο σας πηγαίνει στο πίσω μέρος οποιασδήποτε επιφάνειας που κάθεστε.
Το κενό που αφήνουμε ανάμεσα στους γλουτούς μας και την πλάτη του καθίσματος εξασθενεί τους μυς της πλάτης μας. Μην στοχεύετε στην τέλεια στάση σώματος. Βεβαιώστε μόνο ότι το ισχίο σας φτάνει πάντοτε μέχρι την πλάτη του καθίσματος. Κάνοντας αυτό, αισθάνεστε πιο φυσικές τις άλλες πτυχές της καλής στάσης καθίσματος.

# 5. Χρησιμοποιήστε ιστότοπους για κινητά και όχι εφαρμογές.
Ακολουθεί ένα μυστικό. Οι εφαρμογές για κινητά έχουν σχεδιαστεί για να σας κάνουν να απολαμβάνετε όσο το δυνατόν περισσότερο. Είναι καλή επιχειρηματική τακτική και θέλουν την προσοχή σας. Ωστόσο, οι ιστότοποι για κινητά είναι πολύ πιο αδέξιοι, επειδή οι προγραμματιστές έχουν πολύ λιγότερη ελευθερία να δημιουργήσουν μια υπέροχη εμπειρία για εσάς.
Εάν θέλετε να αφιερώσετε λιγότερο χρόνο στο τηλέφωνό σας, επιλέξτε τη φτωχότερη εμπειρία χρήστη. Όποιος έχει χρησιμοποιήσει τον ιστότοπο για κινητά του Instagram θα γνωρίζει ότι είναι πολύ πιο δύσκολο να εθιστεί και ως επιπλέον νίκη, δεν λαμβάνετε ειδοποιήσεις!

# 6. Ακολουθήστε τον κανόνα 20–20–20.
Παραδόξως, οι άνθρωποι δεν εξελίχθηκαν για να περάσουν τις μισές ώρες αφύπνισης τους κοιτάζοντας μια οθόνη. Ο κανόνας 20-20-20 είναι απλός:
Ρυθμίστε ένα χρονοδιακόπτη για κάθε 20 λεπτά για να κοιτάτε μακριά από μια οθόνη για 20 δευτερόλεπτα σε ένα αντικείμενο που απέχει 20 πόδια (6 μέτρα).
Κοιτάξτε χωρίς ένταση στο αντικείμενο σε απόσταση. Το να ακολουθείτε αυτόν τον κανόνα δεν σας δίνει την άδεια να περάσετε 16 ώρες σε μια καρέκλα υπολογιστή, μπορεί όμως να σας βοηθήσει να μειώσετε την πίεση στα μάτια σας.

# 7. Θέστε το τηλέφωνό σας σε λειτουργία πτήσης, σε άλλο δωμάτιο πριν κοιμηθείτε.
Κατά πάσα πιθανότητα το 99% του χρόνου, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν λαμβάνουν ένα τηλεφώνημα στη μέση της νύχτας που έπρεπε να αντιμετωπίσουν επειγόντως. Δεν χρειάζεται να κοιμόμαστε με τα τηλέφωνά μας.
Το μπλε φως αργά το βράδυ μπερδεύει το ρολόι του σώματός μας. Η ανάγκη μας να ελέγξουμε το τηλέφωνό μας αμέσως με το που ξυπνήσουμε υποδεικνύει εθισμό. Αποκτήστε τον έλεγχο των πρωινών σας, αφήνοντας το τηλέφωνό σας σε άλλο δωμάτιο σε λειτουργία πτήσης. Τουλάχιστον θα έχετε επιπλέον κίνητρα για να σηκωθείτε από το κρεβάτι και να ξεκινήσετε τη μέρα σας.

#8. Πάντα να τρώτε πριν πάτε για ψώνια.
Οι έρευνες διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που ψωνίζουν με άδειο στομάχι είχαν περισσότερες πιθανότητες να αγοράσουν επιπλέον τρόφιμα για να ικανοποιήσουν την πείνα τους. Αλλά και περισσότερα αντικείμενα. Όποια και αν είναι η δίαιτα που λειτουργεί καλύτερα για εσάς, είναι ευκολότερο να αποφύγετε πειρασμούς όταν η κοιλιά σας είναι ικανοποιημένη.

# 9. Κάντε ένα διάλειμμα μετά το γεύμα σας, πριν περάσετε στο επιδόρπιο.
Μπορεί να χρειαστούν 15-20 λεπτά για να καταγράψει ο εγκέφαλός μας ότι είμαστε γεμάτοι καθώς επεξεργαζόμαστε το φαγητό μας. Αν περάσετε κατευθείαν στο επιδόρπιο, θα νιώσετε μόνο το φούσκωμα και τα φαινόμενα του κώματος μετά από αυτό!

# 10. Πιείτε νερό πριν φάτε.
Συγχέουμε την πείνα και τη δίψα πολύ εύκολα και πολλοί ενήλικες είναι χρόνια αφυδατωμένοι. Δοκιμάστε να πιείτε ένα ποτήρι νερό πριν από το γεύμα σας για να βεβαιωθείτε ότι τρώτε επειδή είστε πραγματικά πεινασμένοι.

# 11. Αφήστε ένα ποτήρι νερό δίπλα στο κρεβάτι σας όταν κοιμάστε.
Πιθανότατα να έχετε ακούσει τη συμβουλή: Πίνετε ένα ποτήρι νερό όταν ξυπνάτε. Αλλά το κάνετε; Βγάλτε το σώμα από την αφυδατωμένη του κατάσταση, έχοντας ένα ποτήρι νερό που σας κοιτάζει το πρωί όταν σηκώνεστε. Βάλτε το μπροστά από το ξυπνητήρι σας ώστε να μην μπορείτε να το αγνοήσετε.

# 12. Μη βάζετε ζάχαρη στο τσάι ή στον καφέ.
Δεν χρειαζόμαστε ζάχαρη στο τσάι και στον καφέ. Δεν χρειαζόμαστε πραγματικά ζάχαρη στα περισσότερα μέρη, αλλά τα ζεστά ροφήματα είναι ένα από τα λίγα μέρη όπου κάνουμε οι ίδιοι την πράξη του να την προσθέσουμε.
Οι περισσότεροι από εμάς παίρνουμε περισσότερο από αρκετή ζάχαρη, αν κρίνουμε από την έκρηξη του διαβήτη στον δυτικό κόσμο. Το σημαντικό στοιχείο για τη διακοπή αυτής της συνήθειας της ζάχαρης, είναι ότι οι γεύσεις μας προσαρμόζονται μετά από μερικές εβδομάδες, οπότε δε θα μας λείψει. Το δοκίμασα κι εγώ και πλέον πίνω τον espresso μου σκέτο και μου αρέσει!

# 13. Όχι οθόνες ενώ τρώτε.
Το να τρώμε προσεκτικά σημαίνει ότι δίνουμε στους γευστικούς μας κάλυκες την ευκαιρία να μας βοηθήσουν να απολαύσουμε το φαγητό μας. Δίνει στο μυαλό μας μια πολύ απαραίτητη ανάπαυση από το να είναι συνεχώς συνδεδεμένο και μας βοηθά να καταλάβουμε πότε είμαστε χορτάτοι, ώστε να μην φάμε υπερβολικά.

# 14. Κάθε φορά που πηγαίνετε για ψώνια αγοράστε φρούτα ή λαχανικά που δεν έχετε δοκιμάσει στο παρελθόν.
Είναι εύκολο να κολλήσουμε σε τρόφιμα που ξέρουμε ότι μας αρέσουν, αλλά το ανθρώπινο σώμα έχει σχεδιαστεί για μια ποικιλία θρεπτικών πηγών. Τα μοντέρνα σούπερ μάρκετ διαθέτουν μια τεράστια ποικιλία φρέσκων τροφίμων, οπότε είναι εύκολο να αγοράσουμε ένα καινούργιο φρούτο ή λαχανικό, επιπλέον από το συνηθισμένο μας κάθε φορά.
Τα διαφορετικά χρώματα των λαχανικών σημαίνουν διαφορετικά απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, οπότε αναμειγνύοντάς τα μειώνουμε τις πιθανότητες σοβαρών ελλείψεων. Ως μπόνους, θα βρείτε νέα υγιεινά τρόφιμα που σας αρέσουν και μπορείτε να τα αξιοποιήσετε στο μέλλον!

# 15. Όποτε θέλετε να πιάσετε το κινητό σας για να τσεκάρετε κάτι, αναπνεύστε βαθιά για ένα λεπτό.
Ο μέσος δυτικός άνθρωπος ελέγχει το τηλέφωνό του 52 φορές την ημέρα. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς στην αναπνοή όπως ο Rangan Chatterjee και ο James Nestor, σπάνια αναπνέουμε όσο πιο βαθιά πρέπει.
Μπορούμε να συνδυάσουμε το ένστικτό μας για να ελέγξουμε τα τηλέφωνά μας με μια αντίδραση να πάρουμε μια βαθιά ανάσα. Πριν αγγίξετε το τηλέφωνό σας, εισπνεύστε για 3 δευτερόλεπτα, κρατήστε το για 4 δευτερόλεπτα και αφήστε το για 5 δευτερόλεπτα. Αυτό μας εκπαιδεύει για να βελτιώσουμε την αναπνευστική μας ικανότητα και εισάγει μια καθυστέρηση όπου υπάρχει πιθανότητα να αποφασίσουμε ότι δεν χρειαζόμαστε το τηλέφωνό μας ούτως ή άλλως…
Η γνώση είναι δύναμη όπως λέω στο βιβλίο μου.
Δραμινός 424 x 600
Σταματήστε να λέτε στον εαυτό σας ότι θα ξεκινήσετε μια νέα αδύνατη δύσκολη συνήθεια. Δεν λειτουργεί στην πράξη. Επιλέξτε μία ή περισσότερες από αυτές τις ρεαλιστικές μικρο-συνήθειες. Ίσως καμία να μην δουλέψει για εσάς, αλλά ελπίζω το άρθρο να σας εμπνεύσει να σκεφτείτε τη δική σας.
Από που θα ξεκινήσετε;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ on 14 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ, 2017
Όλοι θέλουμε να γινόμαστε όλο και καλύτεροι. Όλοι θέλουμε να γίνονται οι γύρω μας όλο και καλύτεροι. Ποιες είναι οι παγίδες, όμως, αυτού του συνεχούς αγώνα; Ένας μαχητής αφηγείται την πορεία του…
Αγαπημένο μου ημερολόγιο,
Μπούχτισα…. Κουράστηκα να έχω ανάγκη διαρκώς να γίνομαι «καλύτερος». Κουράστηκα να πρέπει να «βελτιώνομαι» και να «προοδεύω». Να μη σταματάω να αγωνίζομαι να πετύχω το «ιδανικό». Να μη σταματάω να πασχίζω να δημιουργήσω αυτή την άπιαστη «τέλεια» εικόνα, η οποία δεν είμαι καθόλου σίγουρος ποια είναι. Για το μόνο που είμαι σίγουρος είναι ότι ΔΕΝ είναι η εικόνα της ζωής μου σήμερα…
Κουράστηκα να προσπαθώ να ικανοποιήσω έναν κόσμο για τον οποίο, εξ ορισμού, τίποτα δεν είναι αρκετό. Έναν κόσμο στον οποίο η πιο συνηθισμένη ευχή σε κάθε επιτυχία είναι: «Άντε, και εις ανώτερα…» . Γιατί κόσμε; Δε σου φτάνουν αυτά;;
Δεν τον αδικώ τον κόσμο. Έτσι μας έχουν μάθει. Υπνωτισμένοι, οι περισσότεροι, ακολουθούμε τον μπούσουλα που λέει ότι πρέπει διαρκώς να προσπαθείς για να πετύχεις. Να πετύχεις να αποκτήσεις κι άλλα αγαθά. Να αποκτήσεις «καλύτερη» δουλειά. Να αποκτήσεις «καλύτερο» σπίτι, «καλύτερο» αυτοκίνητο, «καλύτερο» μέλλον. Να αποκτήσεις ο,τιδήποτε, φτάνει να μη σταματήσεις να προσπαθείς. Ή μάλλον να μη σταματήσεις γενικώς.
Γιατί αν σταματήσεις, θα αναγκαστείς να σκεφτείς εσύ για σένα. Να σκεφτείς τι πραγματικά επιθυμείς, τι σε γεμίζει. Να σκεφτείς αν σου αρέσει εδώ που είσαι (μπορεί και να σου αρέσει…). Το φοβάται αυτό ο κόσμος. Το φοβάμαι κι εγώ. Κι έτσι, συνεχίζουμε στην αέναη αναζήτηση του «καλύτερου», συντηρώντας με αυτόν τον τρόπο, μια κατάσταση έλλειψης.
Το αντιλαμβάνεσαι αυτό; Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε ως κινητήριο δύναμη τη δίψα του ανικανοποίητου. Μια αδιόρατη ανάγκη για να γίνουμε «πιο» πλούσιοι, «πιο» μορφωμένοι, «πιο» ευτυχισμένοι, «πιο», «πιο, «πιο». Λες και έχουμε εξετάσει συνειδητά αυτό που τώρα έχουμε και το βρήκαμε σκάρτο. Λες και η λύση στα πάντα είναι το… «πιο».
Δεν έχω τίποτα ενάντια στη δράση για την αλλαγή των συνθηκών ζωής μας. Ποια είναι, όμως, η φύση του κινήτρου πίσω από τη δράση μας; Είναι κίνητρο επιθυμίας ή έλλειψης; Θέλω να πάω κάπου ή θέλω να φύγω από εδώ που είμαι; Νιώθω καλά με τον εαυτό μου όπως είμαι, αλλά θα μου άρεσε να έχω και κάτι διαφορετικό, ή νιώθω ελλιπής και νομίζω ότι αν αποκτήσω «πιο» πολλά θα είμαι περισσότερο πλήρης.
Στη δεύτερη περίπτωση θα συνεχίσω να νιώθω ελλιπής ακόμα και αν αποκτήσω αυτό το οποίο ψάχνω. Όπως είπε ο Σωκράτης, «Όποιος δεν είναι ικανοποιημένος με αυτά που έχει, δε θα είναι ικανοποιημένος και με αυτά που θα ήθελε να έχει». Γιατί η έλλειψη είναι μέσα του. Η έλλειψη τον τρέφει. Γι αυτό οι περισσότεροι άνθρωποι νιώθουν μια αίσθηση κενού παρά τα επιτεύγματά τους.
Γνωρίζω πως δεν είναι εύκολο να αλλάξω από τη μια στιγμή στην άλλη και να ζήσω τη ζωή μου αλλιώς. Να ζήσω τη στιγμή, να ζήσω με πάθος και όλα τα σχετικά ονειροπαρμένα που ακούγονται… Είναι πιο πιθανό να νιώσω ακόμα μεγαλύτερη έλλειψη αν νομίζω ότι θα το πετύχω με τη μία, αφού το πιο φυσικό είναι να μην το καταφέρω. Δεν έχω προπονηθεί στο να κάνω αυτό που επιθυμώ. Δεν έχω καν προπονηθεί να ξέρω τι επιθυμώ, ίσως.
Γι αυτό θα αφιερώσω περισσότερο χρόνο στο να βρω ποιος είμαι. Να γίνω πιο συνειδητός. Θα αφιερώσω περισσότερη ενέργεια στο να αναγνωρίσω την έλλειψη μου και να την αντικαταστήσω σταδιακά με επιθυμία. Να την αντικαταστήσω με αποδοχή του ποιος είμαι.
Θα ζητήσω βοήθεια στην προσπάθειά μου. Μπορεί να συνεχίσω να ζω την ίδια ακριβώς ζωή όπως και πριν, όμως, σιγά σιγά θα αρχίσω να την ψηφίζω. Δε θα μου έχει «επιβληθεί». Μπορεί και να τα αλλάξω όλα. Μπορεί και όχι. Σημασία έχει το κίνητρο πίσω από τη δράση, όχι η δράση η ίδια. Εκεί πρέπει να επέμβω. Το τι θα κάνω τελικά είναι δευτερεύον. Νιώθω ήδη καλύτερα, καλό μου ημερολόγιο. …. Άδειασα !.

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Υπάρχει μια ικανότητα την οποία αν δεν αποκτήσεις, θα είναι πολύ απίθανο να απολαύσεις τη ζωή σου. Αν δεν την καταφέρεις, τότε σε περιμένει μια ζωή με συμβιβασμούς και απογοητεύσεις. Μια ζωή με εκνευρισμό και θυμό.
Αφορά τον πιο πυρηνικό σου εαυτό. Αφορά όλο σου το είναι. Στην ουσία αυτή η δεξιότητα είναι ΕΣΥ.
Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις τις επιθυμίες σου. Να ξέρεις τις προτιμήσεις σου. Και όσο και αν φαίνεται περίεργο, είναι μια ικανότητα που πάρα πολλοί άνθρωποι δεν κατέχουν.
Οι άνθρωποι αυτοί, συχνά δεν τολμούν να παραδεχτούν ούτε στον ίδιο τους τον εαυτό αυτό που θέλουν. Το βιώνουν ως αβεβαιότητα. Ανασφάλεια.
Θα τους ακούσεις να λένε: «Μήπως είμαι υπερβολικός που αντέδρασα έτσι;» «Νομίζω το παραέκανα τις προάλλες». «Δεν είμαι σίγουρος αν μου αρέσει αυτό». «Μήπως το παρασκέφτομαι κι εγώ;»

Η ιστορία τους
Αυτοί οι άνθρωποι μοιράζονται ένα κοινό παρελθόν. Μεγάλωσαν σε οικογένειες όπου (τουλάχιστον) ένας αυστηρός γονέας επέβαλε τις επιθυμίες του στο παιδί. Το παιδί έμαθε πως η τιμωρία ήταν βαριά αν δεν ακολουθούσε τις προσταγές του γονέα.

Κατά συνέπεια το παιδί εκπαιδεύτηκε να πιστεύει ότι οι επιθυμίες του δεν ήταν σημαντικές. Αν όποτε ζητάς κάτι, αυτό απορρίπτεται και αν συχνά σου επιβάλουν να κάνεις πράγματα που εσύ δε θέλεις, σύντομα μαθαίνεις πως αυτά που θέλεις δεν έχουν ιδιαίτερη αξία.
Όταν το παιδί αυτό ενηλικιωθεί, θα έχει εσωτερικεύσει το βίωμα να μην έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Γιατί από μικρό, ο εαυτός του, οι επιθυμίες του δηλαδή, λογοκρίνονταν και τιμωρούνταν. Δεν είχαν αξία.

Μήπως φταίω;
Αναγκαστικά όταν κάποιος το αδικεί, θα σκέφτεται: «Μήπως έχει δίκιο αυτός και όχι εγώ;» «Μήπως φταίω εγώ;» Γιατί από μικρό έχει μάθει να φταίει. Αναλαμβάνει την ευθύνη εκεί που δεν του αντιστοιχεί, γιατί στην οικογένειά του έφταιγε σχεδόν για τα πάντα. Και όταν μεγαλώνουμε, συνεχίζουμε τις ίδιες συμπεριφορές, γιατί ο κανόνας που διέπει τις ανθρώπινες συμπεριφορές είναι ότι μας έλκει το γνώριμο, όχι το ευχάριστο, όπως εξηγώ λεπτομερώς στο βιβλίο μου.

Όταν του λένε να επιλέξει κάτι, θα κοντοστέκεται και δε θα ξέρει εύκολα τι να πει. Δεν έχει συνηθίσει να επιλέγει. Έχει μάθει να ακολουθεί. Κι αν κάνει λάθος;
Ο φόβος να μην κάνει λάθος, το ακολουθεί παντού. «Μήπως δεν είμαι αρκετά καλός;» «Μήπως θα με αφήσει ο σύντροφός μου;» «Μήπως δε θα τα πάω καλά στη δουλειά;»

Το «σωστό» και το «πρέπον»
Κι όμως μέσα του, οι επιθυμίες του θα αναδύονται αποσπασματικά. Σε στιγμές χαράς. Σε καταστάσεις ηρεμίας. Αλλά συχνά, δε θα τολμάει να τις αναγνωρίζει. Το τι είναι «σωστό» είναι τόσο σημαντικό για εκείνο, που αν αυτό που τυχαίνει να του αρέσει είναι αντίθετο με το «πρέπον» θα απορρίπτει τις δικές του επιθυμίες χωρίς δεύτερη σκέψη.
«Ήταν απλά μια χαζομάρα αυτό που σκέφτηκα» θα λέει στον εαυτό του.

Ενοχές
Συνήθως δε θα αντιδράσει όταν κάποιος το κακομεταχειρίζεται. Αν τύχει και βρει το κουράγιο και το κάνει, θα νιώσει τύψεις σχεδόν στο επόμενο δευτερόλεπτο και θα θέλει να ζητήσει συγνώμη. Ακόμα και αν το πραγματικό θύμα είναι το ίδιο.
Πώς τόλμησε και έφερε αντίρρηση; Πώς τόλμησε και αντέδρασε; Η ενοχή είναι το δεύτερο δέρμα του.
Δε θα γνωρίζει ότι οι ενοχές είναι κρυμμένος θυμός προς κάποιον τρίτο, προς τον οποίο νιώθουμε πως απαγορεύεται να τον εκφράσουμε, οπότε τον γυρίζουμε στον εαυτό μας.

Η λύση
Η λύση είναι απλή αλλά όχι εύκολη. Όπως έχω ξαναγράψει, το παιδί έχει τον τέλειο εγκέφαλο για να αντιμετωπίσει τις συνθήκες του οικογενειακού του περιβάλλοντος. Ήταν πολύ χρήσιμο για το παιδί όταν ήταν μικρό να φοβάται να πει αυτό που θέλει. Ήταν μια εξαιρετική τακτική επιβίωσης να είναι αβέβαιο γι αυτό που θέλει.
Διότι, όταν το ανίσχυρο παιδί συγκρούεται με τον πανίσχυρο γονέα, ο γονέας πρέπει πάντα κερδίζει, στο μυαλό του παιδιού. Ο γονέας πρέπει να έχει πάντα δίκιο. Γιατί δικαιολογώντας εσωτερικά τον γονέα, εξακολουθεί να τον εξιδανικεύει μέσα του. Συνεπώς, εξακολουθεί να είναι υπάκουο και έτσι να κερδίζει την πολυπόθητη φροντίδα του γονέα. Και τελικά την επιβίωσή του.
Ο γονέας του μαθαίνει τον κόσμο. Ο γονέας του μαθαίνει τον εαυτό του. Τα πράγματα είναι όπως ο γονέας τα παρουσιάζει.
Το μόνο που έχει να κάνει ο ενήλικας που προήλθε από τέτοιο περιβάλλον, είναι να συνειδητοποιήσει ότι… είναι ενήλικας.

Στον κόσμο των ενηλίκων μπορείςνα διεκδικήσεις αυτό που θέλεις και δε θα μπεις τιμωρία. Οι επιθυμίες σου δεν είναι πηγή απόρριψης. Έχεις δικαίωμα να θέλεις πράγματα. Ο έξω κόσμος δε θα σου φερθεί όπως κάποτε ο γονέας. Στον έξω κόσμο είσαι πολύ πιο ασφαλής από τους κινδύνους που διέτρεχες όταν ήσουν στο οικογενειακό σου περιβάλλον.

Δεν είναι απλό
Αυτό δεν είναι τόσο απλό, όσο ακούγεται, καθώς μέχρι να το συνειδητοποιήσει, ο ενήλικας θα φέρεται σαν φοβισμένο παιδί.
Είτε είναι 20, 30, 40, 50 ετών ή παραπάνω. Θα έχει δομήσει τον κόσμο του, έτσι ώστε να φοβάται. Να του λένε οι άλλοι τι να κάνει. Θα έχει φτιάξει σχέσεις όπου δε θα διεκδικεί και θα νιώθει ενοχικά, όταν κάτι πάει στραβά. Πολύ πιθανό να έχει συνεξαρτητική σχέση με τον γονέα. Τον μισεί και τον αγαπάει ταυτόχρονα.
Η συνειδητοποίηση ότι είναι ενήλικας θα ταράξει την κοσμοθεωρία του και κάθε αλλαγή τη φοβόμαστε. Ακόμα και αν είναι προς το καλύτερο.
Επίσης, έχει και μια γλύκα να παραμένεις παιδί. Οι άλλοι αναλαμβάνουν τη δική σου ευθύνη. Οι ενήλικες έχουν ευθύνες και υποχρεώσεις και αυτό δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστο. Αν πιστεύεις ότι φταις για όλα, καλύτερα κάποιος άλλος να αποφασίζει για σένα…
Όμως, το τίμημα που πληρώνει για τη μη-ανάληψη της προσωπικής του ευθύνης είναι τεράστιο. Είναι η απώλεια της ταυτότητάς του.

Αξίζει
Είναι πιθανό να χρειαστεί βοήθεια από κάποιον ειδικό για να πλοηγήσει με ασφάλεια, κατά τη διάρκεια της πολύ απαραίτητης, αλλά ταυτόχρονα επώδυνης μετάβασης-απελευθέρωσης. Κρύβει μεγάλο πόνο να συνειδητοποιείς την κακοποίηση που έχεις υποστεί σαν παιδί και πολλοί το απωθούν.
Όμως αξίζει τόσο πολύ να τολμήσει να αποκτήσει την ικανότητα αναγνώρισης των επιθυμιών του. Είναι το ένα πράγμα, για το οποίο αξίζει κάθε πόνος.
Ας κάνει μια ερώτηση στον εαυτό του:
«Τι ζωή με περιμένει, αν δεν έχω δικαίωμα να μου αρέσουν πράγματα;»
Έχεις κάθε δικαίωμα. Γιατί είσαι ενήλικας, πια

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Μήπως είσαι από τους ανθρώπους που δεν ξέρουν τι θέλουν; Που είναι μπερδεμένοι και αναποφάσιστοι; Που δυσκολεύονται να κάνουν σχέδια για το μέλλον και να τα θέσουν σε εφαρμογή;
Τι σου συμβαίνει ακριβώς;
Η νευροεπιστήμη έχει μια απάντηση να σου προτείνει. Θα προσπαθήσω να την εξηγήσω όσο πιο απλά γίνεται.

Λίγη νευροβιολογία
Στον εγκέφαλό μας υπάρχουν τρία εκτελεστικά συστήματα.
Το πρώτο σύστημα της αμυγδαλής: Είναι το πιο πρωτόγονο σύστημα. Είναι υπεύθυνο για την επιβίωσή μας. Ανιχνεύει το καλό και το κακό για τον οργανισμό μας. Είναι διαρκώς ενεργοποιημένο για να ανιχνεύει πιθανές απειλές. Έχει χαλάσει η ντομάτα; Να περάσω τώρα το δρόμο; Να κάνω αυτή τη νέα συνεργασία; Μήπως με κοίταξε περίεργα να τον αποφύγω; Να χωρίσω ή θα χαθώ;
Τίθεται σε λειτουργία όταν νομίζουμε ότι κινδυνεύουμε από κάτι.
Το δεύτερο Frontal Parietal Network (FPN): Είναι υπεύθυνο για την εκτέλεση και για τον σχεδιασμό υπολογισμών. Πόσο αλάτι να βάλω στο φαγητό; Πώς να κάνω τις δουλειές που έχω σήμερα; Με ποιον τρόπο να φτάσω στον προορισμό μου; Ποια είναι τα στάδια που πρέπει να ακολουθήσω για να πετύχω αυτόν τον στόχο;
Τίθεται σε λειτουργία όταν κάνουμε δουλειές και υπολογισμούς. Το τρίτο Default Mode Network (DMN): Είναι το βαθύτερο σύστημα του εγκεφάλου και είναι υπεύθυνο για την αίσθηση του εαυτού, για τη συμπόνοια προς τους άλλους (ανάμεσα σε άλλες λειτουργίες). Ποιος είμαι; Τι θέλω να κάνω; Πρέπει να ταλαιπωρείται ο φίλος μου. Πώς να τον βοηθήσω; Τι θα μου άρεσε να κάνω τώρα;
Τίθεται σε λειτουργία όταν νιώθουμε ασφαλείς και όχι απασχολημένοι με κάτι.

Πώς αλληλεπιδρούν τα συστήματα μεταξύ τους;
Το σύστημα της αμυγδαλής έχει την ιδιότητα να καταστέλλει τη λειτουργία των άλλων δυο συστημάτων. Δηλαδή, όταν το πρώτο σύστημα είναι υπερενεργοποιημένο και είμαστε πολύ φοβισμένοι ή αγχωμένοι ή θυμωμένοι, δεν μπορούμε ούτε να σκεφτούμε λογικά για να κάνουμε δουλειές, ούτε να σκεφτούμε τι θα θέλαμε, ούτε να δείξουμε συμπόνια.
Γι αυτόν τον λόγο, κάποιοι μαθητές στις εξετάσεις που έχουν πάρα πολύ άγχος, δεν μπορούν ούτε να διαβάσουν τι λέει το χαρτί μπροστά τους. Ή άλλοι ξεχνάνε όσα ήξεραν και δε γράφουν καλά.
Γι αυτό το λόγο όταν μαλώνουμε με κάποιον δεν μπορούμε να τον καταλάβουμε και να δούμε τα πράγματα από τη δική του οπτική.
Γι αυτό το λόγο όταν θυμώνουμε θα πάρουμε παράλογες αποφάσεις.
Γι αυτό το λόγο όταν αγχωνόμαστε δεν μπορούμε να σκεφτούμε τι θέλουμε ή τι θα μας άρεσε να κάνουμε.
Επίσης το δεύτερο σύστημα έχει την ικανότητα να καταστέλλει τη λειτουργία του τρίτου όταν είναι υπερενεργοποιημένο.
Γι αυτό το λόγο όταν είμαστε απορροφημένοι διαρκώς από δουλειές (ή από το κινητό μας) δεν μπορούμε να σκεφτούμε τι θέλουμε και τι μας αρέσει. Δεν μπορούμε να δείξουμε συμπόνια σε άλλους αφού είμαστε πνιγμένοι στα δικά μας.

Πώς μπορείς να βρεις τι θέλεις;
Είναι βιολογικά αδύνατον, λοιπόν, να βρούμε τι θέλουμε όταν είμαστε είτε αγχωμένοι, θυμωμένοι, φοβισμένοι, νιώθουμε άλλα έντονα συναισθήματα είτε είμαστε πολύ απασχολημένοι. Απλά δε γίνεται.
Πρέπει πρώτα να ηρεμήσουμε από εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα, ώστε να αρχίσει να λειτουργεί το βαθύτερο τρίτο σύστημα και να μπορέσουμε να αναρωτηθούμε τι πραγματικά θέλουμε ή τι περνάει κάποιος άλλος.
Tip: Αν είσαι από τους ανθρώπους που διαβάζουν βιβλία ή άρθρα ψυχολογίας το ένα μετά το άλλο, δεν πρόκειται να εξελιχθείς. Χρειάζεται να δώσεις χρόνο στον εαυτό σου ενδιάμεσα, να αφομοιώσεις την πληροφορία.
Γι αυτό το λόγο πολλοί λένε ότι οι καλύτερες ιδέες τους έρχονται στο ντουζ ή όταν περπατούν στην εξοχή. Γιατί τότε νιώθουν ασφαλείς, (οπότε το πρώτο σύστημα της αμυγδαλής είναι απενεργοποιημένο) και δεν εκτελούν κάποιο έργο (αφού ο καθαρισμός του σώματος και το περπάτημα είναι αυτοματοποιημένες διαδικασίες που δεν απαιτούν νοητικό φορτίο, άρα το δεύτερο σύστημα είναι υπο-ενεργοποιημένο) και το τρίτο σύστημα ενεργοποιείται και έρχονται σε επαφή με τα βαθύτερα κομμάτια τους. Απλά τους έρχεται η έμπνευση.

Οι αναποφάσιστοι
Τι συμβαίνει λοιπόν με όσους είμαστε αναποφάσιστοι και δεν ξέρουμε τι θέλουμε; Η νευροεπιστήμη απαντάει ότι αυτό συμβαίνει μάλλον επειδή φοβόμαστε. Αγχωνόμαστε για το ποια απόφαση θα είναι «σωστή» και ξεχνάμε ότι είναι αδύνατον να υπάρχουν «σωστές» και «λάθος» αποφάσεις. Υπάρχουν μόνο αποφάσεις.
Για εμάς που δυσκολευόμαστε, στον εγκέφαλό μας το συναίσθημα είναι έντονο όταν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα δίλημμα. Έτσι, δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί το τρίτο σύστημα (DMN) και να έρθουμε σε επαφή με τον εαυτό μας.
Η εξήγηση, κατά πάσα πιθανότητα, βρίσκεται στο ότι μεγαλώσαμε σε οικογενειακά πλαίσια όπου η έκφραση των αναγκών μας δεν ήταν προτεραιότητα. Μάθαμε να ακολουθούμε κανόνες και όχι να ανιχνεύουμε το μέσα μας. Σαν παιδιά αισθανόμασταν φόβο να κάνουμε αυτό που μας αρέσει. Δεν υπήρχε χώρος γι αυτό.
Ίσως να έπρεπε να ήμασταν «καλά» παιδιά. Πιθανώς ένας αυστηρός γονέας, ο οποίος ήθελε να μας πειθαρχήσει και να μας κάνει «καλούς» και «σωστούς» ανθρώπους, δεν έδωσε σημασία στις δικές μας ανάγκες όπως το χρειαζόμασταν.
Μπροστά σε ένα δίλημμα μάθαμε να αποφασίζουμε με βάση εξωτερικά κριτήρια (τι είναι το «σωστό») και όχι με βάση εσωτερικά κριτήρια (τι μου αρέσει). Ίσως να νιώθαμε άγχος να μην κάνουμε «λάθος» και τιμωρηθούμε.
Δηλαδή, σε νευροψυχολογικούς όρους, η αμυγδαλή μας ήταν σε υψηλά επίπεδα ενεργοποίησης και δεν αναπτύξαμε επαρκώς το τρίτο μας σύστημα. Για περισσότερες λεπτομέρειες, δες εδώ ( το πιο δημοφιλές άρθρο μου μέχρι στιγμής).
Δε φταίνε και οι γονείς μας. Και εκείνοι είχαν το δικό τους τραύμα από τους δικούς τους γονείς. Κανείς δε φταίει. Όμως όλες οι συμπεριφορές έχουν συνέπειες. Αυτό είναι το δράμα της ανθρώπινης φύσης. Είμαστε τα θύματα αλλά δεν είμαστε απαραίτητα οι στόχοι.

Στην πράξη
Στην πράξη για να βρούμε τι θέλουμε θα πρέπει να μην είμαστε συναισθηματικά φορτισμένοι και να μην είμαστε απασχολημένοι με άλλα πράγματα.
Πότε είναι η τελευταία φορά που βαρέθηκες; Που δεν είχες τίποτα να κάνεις; Που δεν ήσουν παραγωγικός ή που δεν ασχολιόσουν με δουλειές και υποχρεώσεις;
Αν είσαι σαν κι εμένα, τότε σίγουρα θα έχει πολύ καιρό… Κι όμως είναι τόσο γόνιμο το να βαρεθούμε. Να δώσουμε τον απαραίτητο χρόνο στον εαυτό μας να αδρανήσει, ώστε να σκεφτεί και να οραματιστεί τι είναι αυτό που θέλει.
Στη γλώσσα της νευροεπιστήμης, χρειάζεται να ηρεμήσουμε το πρώτο και το δεύτερο σύστημα, ώστε να μπορέσει να ενεργοποιηθεί το τρίτο.
Δεν είναι εύκολο να ξέρεις τι θέλεις. Αν αισθάνεσαι ότι σε πάει μπάλα η ζωή και δεν την πηγαίνεις εσύ, τότε μάλλον παρά-είσαι πολυάσχολος. Μάλλον δεν έχεις το χρόνο ησυχίας που σου χρειάζεται για να αναπτύξεις την αίσθηση του εαυτού σου και του τι είναι σημαντικό για εσένα.
Πάτα φρένο. Βρες λίγο χρόνο απραξίας. Πάρε το δώρο της καραντίνας. Θα το νιώσεις άβολα, να το περιμένεις. Σε κανέναν δεν αρέσει να αλλάζει συνήθειες. Όπως λέω στο βιβλίο μου το μαθηματικό αξίωμα που εξηγεί σχεδόν όλες τις ανθρώπινες συμπεριφορές είναι ότι μας έλκει το γνώριμο όχι το ευχάριστο.

Μερικοί από εμάς όμως, θα χρειαστούμε ένα έξτρα βήμα. Θα πρέπει πρώτα να νιώσουμε ότι είναι ασφαλές να εκφράσουμε τι είναι αυτό που θέλουμε. Ακόμα και στον ίδιο μας τον εαυτό… Και όπως περιέγραψα πιο πριν, αυτό για πολλούς από εμάς μπορεί να είναι κάτι ιδιαίτερο δύσκολο αλλά και επώδυνο να κατορθώσουμε. Όσο και αν ακούγεται παράλογο να είναι επώδυνο το να βρεις τι θέλεις, είναι εν τούτοις ψυχο-λογικό.
Ίσως να μην το έχουμε κάνει ποτέ. Ίσως να έχουμε μάθει να ξέρουμε μόνο τι θέλουν οι άλλοι από εμάς και να το διεκπεραιώνουμε και όχι τι θέλουμε εμείς από τη ζωή μας ή από εκείνους. Ίσως να είμαστε οι άτυχοι δυνατοί άνθρωποι. Ίσως χρειαστούμε τη βοήθεια ενός ειδικού και την ασφάλεια που μπορεί να μας παρέχει, για να προσεγγίσουμε αυτές τις πτυχές του εαυτού μας χωρίς να τρομάξουμε.
Ας είμαστε επιεικείς με τον εαυτό μας. Ας δείξουμε συμπόνια. Στην κοινωνία που ζούμε, όσοι δεν ξέρουμε τι θέλουμε, δυστυχώς τρώμε ένα διαρκές bullying από παντού. Πρέπει να έχουμε στόχους, να έχουμε όνειρα, να θέλουμε να τα κάνουμε πραγματικότητα και να έχουμε και έναν Coach να μας λέει πώς. Αλλιώς νιώθουμε πως έχουμε πρόβλημα.
Όσοι ξέρουν τι θέλουν, μπράβο τους! Να είναι καλά και να το χαίρονται. Και όσοι δυσκολευόμαστε ας θυμόμαστε τα λόγια του διάσημου ανθρωποκεντρικού ψυχολόγου Abraham Maslow: «Δεν είναι φυσιολογικό να ξέρουμε τι θέλουμε. Είναι ένα σπάνιο και δύσκολο ψυχολογικό επίτευγμα»

Συμπέρασμα
Η νευροψυχολογία πλέον αποκαλύπτει τους λόγους πίσω από την αναποφασιστικότητά μας. Μεγαλώνοντας σε οικογένειες όπου έπρεπε να υπακούμε, όπου φοβόμασταν να μη μας μαλώσουν, όπου έπρεπε να καταπιέζουμε τα δικά μας θέλω για να μη στεναχωρήσουμε έναν καταθλιπτικό γονέα, όπου έπρεπε να ανησυχούμε για το ποιο είναι το «σωστό» και το τι θα πει ο κόσμος, όπου έπρεπε να είμαστε «καλά» παιδιά δημιουργήθηκε μια ιδιαίτερη ευαισθησία στο πρώτο σύστημα (της αμυγδαλής). Κατά συνέπεια δεν αναπτύξαμε το τρίτο σύστημα (DMN) επαρκώς και δυσκολευόμαστε να έρθουμε σε επαφή με το ποιοι είμαστε και τι θέλουμε.
Υπάρχει ψυχο-λογική εξήγηση για την κατάστασή μας. Δεν είμαστε τρελοί. Δεν είμαστε προβληματικοί. Είμαστε ταλαιπωρημένοι. Χρειαζόμαστε κατανόηση, όχι επίπληξη.
Μπορεί να μην ξέρουμε τι θέλουμε, αλλά τώρα τουλάχιστον ξέρουμε τι έχουμε ανάγκη…

Page 1 of 3
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr