Displaying items by tag: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Δημήτρης Φλαμούρης
Μαθηματικός-Συγγραφέας-Coach Θετικής Ψυχολογίας

  εικόνα 20

Ακούμε διαρκώς γύρω μας ότι η ευτυχία είναι στα απλά πράγματα. Ακούμε πως πρέπει να απολαμβάνουμε τις μικρές χαρές της ζωής. Ποιες είναι αυτές; Τι ακριβώς σημαίνει αυτή η φράση;
Την καλύτερη απάντηση που θα μπορούσα να φανταστώ την βρήκα πρόσφατα σε ένα βιβλίο που μου έκανε δώρο ένας παιδικός φίλος . Τίτλος του, Το αλάτι της ζωής. Μέσα στις σελίδες του η Γαλλίδα συγγραφέας Francoise Heritier με χειμαρρώδη γραφή αφιερώνει περίπου 100 σελίδες (είναι βιβλίο τσέπης) σε στιγμές της ζωής της που απόλαυσε.
Στιγμές μικρές, καθημερινές, επαναλαμβανόμενες ή μοναδικές. Στιγμές τις οποίες θεώρησε ξεχωριστές και άφησαν επάνω της ένα θετικό αποτύπωμα. Στιγμές όπως «…να έχεις το νου σου το γάλα που ζεσταίνεται και να το κατεβάζεις από τη φωτιά τη σωστή στιγμή», ή «…να ξύνεις με το κουταλάκι τη ζάχαρη από τον πάτο του φλιτζανιού» ή «να αρνείσαι να δοκιμάσεις αγγούρια με κρέμα και γενικά με σαντιγύ».
Μου φάνηκε πολύ εμπνευστικό το βιβλίο καθώς αριθμούσε αμέτρητες στιγμές καθημερινής ή όχι και τόσο καθημερινής χαράς και έτσι αποφάσισα να δοκιμάσω κι εγώ αν μπορώ να βρω τη χαρά μέσα στη δική μου καθημερινότητα.
Το θυμήθηκα καθώς πήγα να πάρω τον ηλεκτρικό για να κατέβω στο κέντρο να πιω ένα ποτό με ένα φίλο. Άρχισα να παρατηρώ διαφορετικά τον κόσμο. Μετά από τριακόσια μέτρα (είμαι και μαθηματικός) είχα ήδη παρατηρήσει τόσα πράγματα που μου έκαναν εντύπωση που αποφάσισα να γράψω ένα άρθρο.
Έβγαλα το κινητό μου και άρχισα να τραβάω φωτογραφίες για να τις μοιραστώ μαζί σας. Όσο να πεις αλλιώς είναι να υπάρχει και εικόνα. Η όλη διαδρομή κράτησε μια ώρα. Περπατήστε στην Αθήνα μαζί μου και ελπίζω να σας μεταφέρω για λίγο στη δική μου ώρα καθημερινής ευτυχίας.

 εικόνα 21

1. Η ανάμνηση που μου προξένησε αυτή η παιδική χαρά που από την οποία πέρασα με τα πόδια με έκανε να χαμογελάσω.

 εικόνα 19

2. Η σκισμένη σέλλα στο μηχανάκι που μου θύμισε το δικό μου στη Δράμα, το οποίο ταλαιπωρείται τώρα στον κήπο μας, αλλά κάποτε με πήγαινε από το σπίτι στο σχολείο καθημερινά.

 εικόνα 18

3. Η κολοκύθα σε αυτό το μπαλκόνι την οποία είδα καθώς κοίταξα ψηλά. Μου φάνηκε σαν μια άμαξα ποντικών που δεν πρόλαβε τα μεσάνυχτα και πάρκαρε στο μπαλκόνι αυτό. (Να σας προτείνω εδώ να κοιτάζετε συχνά ψηλά όταν περπατάτε. Θα ανακαλύπτετε διαρκώς καινούρια πράγματα. Είναι καταπληκτικό!)

  εικόνα 17

4. Το σπίτι από το χωριό με τις γλαστρούλες του και τα νεράντζια σε πλήρη έκφραση.

 εικόνα 16

5. Ο πρασινο-μπορντώ τοίχος που μου φάνηκε σαν να ήταν Χριστουγεννιάτικη διακόσμηση με τα χρώματά του.

 εικόνα 15

6. Κοιτάζοντας ψηλά είδα τη διχρωμία στα φύλλα της ελιάς, που για κάποιο λόγο με συναρπάζει, και μετά πρόσεξα ότι υπήρχε διχρωμία και στους καρπούς της. Πράσινες και σκούρες ελιές, τις οποίες η φωτογραφία ίσως να αδικεί.

 εικόνα 14

7. Ένα μοναχικό τριαντάφυλλο με τόσο όμορφο χρώμα μέσα στο πράσινο

 εικόνα 13
8. Διαβάζοντας τη σκέψη μου λίγα βήματα μετά ξεπρόβαλλε και μια τριανταφυλλιά. Πλήρης και καμαρωτή!

 εικόνα 12

9. Ίσως επειδή ήμουν ήδη σε πολύ καλή διάθεση είδα με καλό μάτι και αυτή την καλλιτεχνική σύνθεση με φυσικά υλικά. Ποιος ξέρει ίσως επειδή ήταν στον φράχτη, άρα δε θα την πατήσω την μπανανόφλουδα…

  εικόνα 11

10. Το να διαβάζω ένα ωραίο βιβλίο στον γεμάτο ηλεκτρικό, ακούγοντας καταπληκτική μουσική από τα ακουστικά μου.

  εικόνα 22

11.Αυτή η φορτωμένη νεραντζιά. Σαν δέντρο Χριστουγέννων με πορτοκαλί μπάλες.

  εικόνα 9

12. Η κυρία με τις πολύχρωμες μπότες και το χαρούμενο καπέλο!

 εικόνα 8

13. Το να κάνω ζαβολιά και να βάζω το βιβλίο μου πάνω πάνω στον πάγκο με τα καινούρια βιβλία σε κεντρικό βιβλιοπωλείο! Δεν είμαι μόνο καλός .. Το έπιασε αμέσως ένας βιαστικός νεαρός στα χέρια του και κοντοστάθηκε. Το περιεργάστηκε, τον περιεργάστηκα, αλλά τελικά έφυγε. Εγώ χάρηκα ούτως ή άλλως πάντως. Ήταν κοντά στο να το πάρει, το είδα..
 εικόνα 7

14. Κοιτάζοντας ψηλά (ελπίζω να σας έχω πείσει μέχρι τώρα να κοιτάζετε ψηλά) είδα αυτό το άνοιγμα φωτιά στον γκρίζο ουρανό. Άρχισε να βρέχει λίγα δευτερόλεπτα μετά.

  εικόνα 6

 

15. Προχωρώντας έπεσα πάνω σε αυτές τις τρεις κυρίες που συζητούσαν το κασκόλ το οποίο υπέθεσα ότι η μια αγόρασε ίσως σαν δώρο. Μου φάνηκε τόσο γλυκό και όμορφο και καθημερινά ζεστό αυτό που έκαναν. Τρεις φίλες συνδέονται και μιλούν για τα καθημερινά. Εστιασμένες όλες στην κουβέντα. Για κάποιο λόγο με συγκίνησαν. Ίσως επειδή ξέρω ότι ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας είναι οι ποιοτικές ανθρώπινες σχέσεις.

  εικόνα 5

16. Ο στολισμός αυτής της στοάς πάντα με γοήτευε. Και ας ήταν ο μισός σβηστός.

  εικόνα 4

 17. Μου φάνηκε πολύ έξυπνο να είναι το στρατιωτάκι του Καρυοθραύστη να πουλάει καρύδια.

 εικόνα 2 εικόνα 3

18. Αυτό το φόρεμα μου φάνηκε πολύ περίεργο με τα φώτα γύρω του. Μου τράβηξε αμέσως την προσοχή.

(Μετά διαπίστωσα ότι είχα βρεθεί στην τέλεια γωνία για να δω την αντανάκλαση του εξωτερικά στολισμένου δέντρου. Μαγικό τρικ!)

 εικόνα 1

19. Έφτασα στο μέρος συνάντησης επιτέλους. Και είχε τα αγαπημένα μου κρακεράκια.

 εικόνα

20. Διάβαζα και πάλι το ενδιαφέρον βιβλίο μου και έπαιξε ένα αγαπημένο μου τραγούδι. Το La Mer σε Jazz εκδοχή. Βιβλίο, κρασάκι και ωραία μουσική. Πόσο πιο όμορφα!

 Θα σημειώσω επίσης τη στιγμή όπου συναντηθήκαμε με έναν άγνωστο σε στενό σημείο και κοντοσταθήκαμε και οι δυο γιατί πήγαμε να πέσουμε ο ένας πάνω στον άλλον. Υψώσαμε το βλέμμα. Κοιταχτήκαμε. Συνδεθήκαμε στιγμιαία. Χαμογελάσαμε. Και επιλέξαμε μεριά για να περάσει ο καθένας.
(Φωτογραφία δεν έχω γιατί συνέβη πολύ γρήγορα. Αφήστε που θα με περνούσε για τρελό…)
Αυτή ήταν μόνο μια ώρα από τη προχθεσινή μου μέρα. Ομολογώ πως δεν το περίμενα. Τόσες λεπτομέρειες γύρω μου που χρωμάτισαν απλό¬χερα μια απλή διαδρομή από το σπίτι στο κέντρο. Μια διαδρομή που έχω κάνει πολλές φορές.

Προχθές ήταν όμως διαφορετικά. Απλά και μόνο επειδή έδωσα σημασία. Δεν περπάτησα χαμένος στις σκέψεις, όπως κάνω συνήθως. Πρόσεξα τα απλά. Όσα είχα συνηθίσει να παραλείπω, να ξεχνάω και να προσπερνάω.

Όπως έχω εξηγήσει και σε πρόσφατο βίντεο η ευτυχία είναι ένας μυς τον οποίο μπορούμε αν θέλουμε να εξασκήσουμε. Δεν πρέπει. Αλλά μπορούμε. Εγώ προχθές τόλμησα και γυμνάστηκα.

Έτσι επιτέλους κατάλαβα τι εννοούν όταν αναφέρονται στις μικρές καθημερινές χαρές… Τις χαρές που δίνουν γεύση στην καθημερινότητά μας. Στο αλάτι της ζωής.

Ποιες είναι οι δικές σας;

 

Sunday, 09 December 2018 19:32

Κρυστάλλινοι άνθρωποι

by DIMITRIS FLAMOURIS on ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 7, 2018

Τι έχουν να μας διδάξουν οι γιορτές για την ευαλωτότητά μας;
Έρχονται οι γιορτές και οι πιο τυχεροί από εμάς θα βγάλουμε τα κρυστάλλινα ποτήρια μας, θα τα γεμίσουμε και θα ευχηθούμε χρόνια πολλά για την περίοδο των γιορτών.
Θα τα πιάσουμε με προσοχή και θα τσουγκρίσουμε. Γιατί ξέρουμε πως είναι ευαίσθητα. Δεν είναι όπως τα ποτήρια της ρετσίνας. Που τα τσουγκρίζουμε με φόρα στις ταβέρνες.
Κι όμως τα κρυστάλλινα ποτήρια της σαμπάνιας δεν απολογούνται για το ότι είναι εύθραυστα. Παραδέχονται την ευαισθησία τους. Έχουν αρκετή εμπιστοσύνη στον εαυτό τους ώστε να απαιτούν μια πιο ντελικάτη συμπεριφορά από εμάς. Έχουν τον τρόπο να κάνουν τον κόσμο να καταλαβαίνει ότι μπορούν εύκολα να καταστραφούν.

 εικόνα 3
Δεν είναι ευαίσθητα επειδή είναι προβληματικά. Δεν είναι ότι ο δημιουργός τους είχε στο μυαλό του να τα κάνει δυνατά και σκληροτράχηλα και κατά λάθος του βγήκαν ντελικάτα. Έτοιμα να σπάσουν ακόμα και από το αδέξιο άγγιγμα ενός παιδιού ή από την άγαρμπη διαχείριση ενός ενήλικα.
Είναι εύθραυστα και ευάλωτα σαν αποτέλεσμα της αναζήτησής τους για καθαρότητα και διαφάνεια. Το γυαλί μπορεί να επιτύχει καταπληκτικά αποτελέσματα αλλά το τίμημα που πληρώνει γι αυτό είναι το πόσο εύθραυστο είναι.
Κάποια ωραία πράγματα πρέπει να είναι ευαίσθητα. Ένα όμορφο μπιμπελό λέει:
«Είμαι ξεχωριστό αλλά αν με πετάξεις κάτω θα σπάσω και δε φταίω εγώ γι αυτό»

 εικόνα 2
Είναι εμφανές πως το κρυστάλλινο ποτήρι είναι εύθραυστο και σε υποχρεώνει να του φερθείς με ευαισθησία. Χρησιμοποιείς τα δάχτυλα σου προσεχτικά καθώς το κρατάς από τον κορμό. Σου διδάσκει πως η προσοχή και η μετρίαση της δύναμης είναι θαυμαστή και κομψή. Δεν είναι απλά μια ενοχλητική απαίτηση.
Μας λέει πως το να είσαι προσεχτικός είναι εξεζητημένο, είναι γκλαμουράτο, είναι δείγμα πολιτισμού και προκαλεί ενθουσιασμό. Είναι μοντέρνο και αξιοθαύμαστο.
Είναι ένας ηθικός μύθος για την ευγένεια, τον οποίο μας διηγείται ένα ποτήρι.
Πολλοί από εμάς είμαστε το ίδιο εύθραυστοι εσωτερικά και συχνά ντρεπόμαστε γι αυτό. Η κοινωνία μας προτρέπει να είμαστε δυνατοί και να αντέχουμε. Δεν υπάρχει ο χώρος για να εκφράσουμε την ευαίσθητη πλευρά μας. Κατά συνέπεια την κρατάμε καλά κρυμμένη και την καταπιέζουμε. Το έχουμε μάθει από μικρά παιδιά.
Ακούγαμε συχνά εξάλλου:
«Οι άνδρες δεν κλαίνε»
«Σταμάτα να μυξοκλαίς»
«Είναι σκληρή η ζωή, σοβαρέψου»
Πόσο πιο όμορφο θα ήταν να επιτρέπει ο πολιτισμός μας την ύπαρξη των πιο φίνων και ντελικάτων μορφών της ανθρώπινης ύπαρξης. Όχι μόνο την ύπαρξή τους αλλά και την άνθισή τους. Να υπάρχουν περιβάλλοντα όπου θα ήταν ασφαλές το να είσαι ευαίσθητος και ευάλωτος. Χώροι και καταστάσεις όπου θα μπορούσες να παραδεχτείς και να εκφράσεις την ευάλωτη πλευρά σου και να γίνει αποδεκτή. Να αγκαλιαστεί και να αναδειχθεί.
Γιατί όλοι έχουμε τουλάχιστον μια πλευρά που έχει αυτή την ανάγκη.
Πόσο πιο όμορφα θα ήταν αν είχαμε υπ όψιν μας πως όπως κι εμείς έχουμε μια τέτοια πλευρά, έτσι έχουν και οι γύρω μας μια αντίστοιχη. Ίσως πολλές φορές η σκληρή μας γλώσσα και η άκαμπτη στάση μας να θρυμματίζει την εύθραυστη πλευρά του απέναντί μας με τον ίδιο τρόπο που ένα αδέξιο χέρι μπορεί να διαλύσει το ευαίσθητο κρυστάλλινο ποτήρι.

 εικόνα 1
Ας αποτελέσει η εμπειρία του τσουγκρίσματος φέτος, μια εκπαίδευση για τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής. Στιγμές όπου μια πιο μετρημένη συμπεριφορά θα κάνει πραγματική διαφορά στον συνάνθρωπό μας. Το να είμαστε ώριμοι και πολιτισμένοι σημαίνει να έχουμε επίγνωση του πώς να διαχειριζόμαστε τη δύναμή μας επάνω στους άλλους ανθρώπους.
Ας κρατήσουμε τα ποτήρια μας με μεγάλη προσοχή φέτος τις γιορτές.
Ας φερθούμε στους ανθρώπους γύρω μας με ακόμα μεγαλύτερη…
Καλές γιορτές….

 εικόνα

Thursday, 29 November 2018 16:17

"Κρασί και Θετική Ψυχολογία"

Το οινοποιείο "Οινογένεσις" διοργανώνει το προσεχές Σάββατο 1 Δεκεμβρίου σεμινάριο με θέμα "Κρασί και Θετική Ψυχολογία" με καλεσμένο ομιλητή τον Δραμινό Μαθηματικό, Συγγραφέα και Θετικό Ψυχολόγο Dr Δημήτρη Φλαμούρη, ο οποίος με την ιδιότητα του Θετικού ψυχολόγου αλλά και του διεθνώς πιστοποιημένου οινογνώστη, θα μοιραστεί γνώσεις από το χώρο της Θετικής Ψυχολογίας αλλά και του κρασιού.
Οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τα εκλεκτά κρασιά του οινοποιείου και να συζητήσουν πάνω σε θέματα ευτυχίας, ανθρωπίνων σχέσεων αλλά και σε ποικίλα άλλα θέματα ψυχολογικού ενδιαφέροντος που τους απασχολούν.
Ώρα έναρξης του σεμιναρίου 18:00

(Σημείωση: Το οινοποιείο "Οινογένεσις" βρίσκεται στο δρόμο Δοξάτου - Αδριανής)

 ktima oinogenesis Αντίγραφο

Published in ΑΤΖΕΝΤΑ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D.
Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

 

Να είσαι ο εαυτός σου! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι, είχε πει ο Όσκαρ Γουάιλντ. Να είσαι ο εαυτός σου!
Τι εννούσε άραγε στην πράξη;
Μην προσπαθείς να αρέσεις σε όλους τους άλλους. Να είσαι ο εαυτός σου.
Να λες «όχι» και να υποστηρίζεις τα θέλω σου.
Τέτοιες συμβουλές υπάρχουν άφθονες γύρω μας και μπορεί να είναι πολύ χρήσιμες.
Ταυτόχρονα, οι καλοπροαίρετες αυτές συμβουλές μπορούν να δημιουργήσουν μια πολύ έντονη δυσφορία. Μια δυσφορία που θα πηγάζει από την αναπόφευκτη σύγκριση ανάμεσα σε αυτά τα οποία φαίνεται ότι κάνει όποιος «είναι ο εαυτός του» και σε αυτά τα οποία κάνεις εσύ.
Λοιπόν, σου έχω νέα.
Είσαι κι εσύ ο εαυτός σου. Κάθε μέρα. Κάθε στιγμή.
Εσύ θέλεις να αλλάζεις ρόλους και να ευχαριστείς τους ανθρώπους γύρω σου. Εσύ λες «ναι» και δεν υποστηρίζεις αυτά τα οποία νομίζεις πως θέλεις. Εσύ τα κάνεις όλα αυτά.
Αυτός είναι ο εαυτός σου. Δε σου τα έχουνε φορέσει, δε σου τα έχουν επιβάλει οι κακοί της κοινωνίας. Δε σε έχουν δέσμιο οι άλλοι. Εσύ τα κάνεις αυτά με τη δική σου βαθύτερη θέληση.
Είσαι οι περιορισμοί των παιδικών σου βιωμάτων, είσαι τα μαθήματα και τα παθήματα που έλαβες κατά τη διάρκεια της ζωής σου και σε αναγκάζουν τώρα να συμπεριφέρεσαι έτσι.
Δεν είσαι το υπόδειγμα ανθρώπου και το μοντέλο συμπεριφοράς που διαβάζεις ότι θα έπρεπε να είσαι.
Δεν είσαι μια καταπιεσμένη προσωπικότητα που της έχουν φορτώσει «πρέπει», εντολές και περιοριστικές πεποιθήσεις. Είναι κομμάτι του εαυτού σου οι περιοριστικές σου πεποιθήσεις. Είναι κομμάτι της ταυτότητάς σου.
Και δεν πειράζει.
Αυτό που πειράζει είναι να νομίζεις ότι η πραγματική σου φύση είναι η λευκή, άσπιλη, καθαρή, μοναδική φαντασίωση που οι καλοπροαίρετες συμβουλές γύρω σου σε οδηγούν να πιστέψεις.
Γιατί αν το πιστέψεις αυτό τότε θα θελήσεις να επαναστατήσεις και να πολεμήσεις ενάντια σε όλους τους περιορισμούς που σου «φορτώθηκαν». Αυτό σημαίνει όμως, ότι θα πολεμάς τον ίδιο σου τον εαυτό.
Γιατί εσύ θα είσαι ο αντίπαλός σου. Είναι κομμάτια δικά σου όλα αυτά.
Αν δεν αποδέχεσαι πως είσαι ανασφαλής και δυσκολεύεσαι να βάζεις όρια και ίσως τρέμεις για την αποδοχή των άλλων, τότε θα ξοδεύεις τον καιρό σου πολεμώντας με την απογοήτευση ότι δεν είσαι όπως θα «έπρεπε» να είσαι. Κατηγορώντας τον εαυτό σου.
Για παράδειγμα, θα σε στεναχωρεί περισσότερο το ότι δεν μπορείς να βάζεις όριαπαρά το ότι δεν τα έβαλες σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Θα λες «δεν αξίζω, αφού δεν μπορώ να βάζω όρια» και η θλίψη για την «κατάντια» σου θα απομυζεί την ενέργειά σου.
Οπότε πώς να βρεις το χρόνο και τη διάθεση να δεις τι χρειάζεται να κάνεις για να τα θέσεις. Είναι πολύ εύκολο να πέσεις σε ένα φαύλο κύκλο:
Δεν είμαι όπως θα ήθελα να ήμουν -> άρα είμαι χάλια -> οπότε απογοητεύομαι και απομακρύνομαι ακόμα παραπάνω από αυτό που θα ήθελα να ήμουν -> άρα είμαι ακόμα πιο χάλια…
…ad infinitum.
Και τι να κάνεις; θα μου πεις.
Να συνειδητοποιήσεις ότι είσαι πάντα ο εαυτός σου.
Να δεχτείς ότι είναι δικό σου κομμάτι αυτό που επιζητεί την αποδοχή των άλλων.
Να αποδεχτείς ότι είναι δικό σου κομμάτι αυτό που δυσκολεύεται να βάλει όρια.
Να γνωρίσεις τον εαυτό σου και μόνο τότε να εφαρμόσεις την άλλη χρήσιμη και εξίσου διαδεδομένη συμβουλή που λέει να αγαπάς τον εαυτό σου.
Δηλαδή, θα χρειαστεί να αποδεχτείς ότι η φύση σου την παρούσα χρονική στιγμή έχει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά (όχι τις αδυναμίες) τα οποία σε δυσκολεύουν. Αυτή τη φύση καλείσαι να αγαπήσεις, όχι την εξιδανικευμένη φύση που η ιδέα της «μοναδικότητάς» σου ψευδώς σου δημιουργεί.
Καλά, όλα αυτά, αλλά αν με αποδεχτώ όπως είμαι, τότε δε θα πέσω στην αδράνεια; Πώς θα αλλάξω; θα ρωτήσεις. η αποδοχή δεν οδηγεί στην απάθεια;
Το κέρδος σου αν αποδεχτείς τον εαυτό σου όπως είσαι, είναι ότι θα σταματήσεις να τον πολεμάς.
Θα σπάσεις τον φαύλο κύκλο. Θα απελευθερώσεις συναισθηματικούς πόρους που σπαταλάς στο αυτομαστίγωμα, ώστε να κάνεις ό,τι χρειάζεται για την εξέλιξή σου. Θα σταματήσεις να κατηγορείς τον εαυτό σου γιατί δεν μπορείς να βάζεις όρια και θα μπορέσεις να χρησιμοποιήσεις τις δυνάμεις σου για να κάνεις το επόμενο βήμα.
Θα ορίσεις το αληθινό παρόν σου ως το σημείο εκκίνησης του αγώνα σου. Δε σημαίνει ότι πρέπει να σου αρέσει εκεί που είσαι, αλλά τώρα μπορείς να πατήσεις γερά στα πόδια σου και να κατευθυνθείς προς την αυτοπραγμάτωσή σου.
Η αυτο-αποδοχή είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την προσωπική ανάπτυξη.
Είσαι αυτός που είσαι. Δες το, δέξου το και προχώρα.

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D.
Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Πώς μπορείς να αντλείς περισσότερη ευχαρίστηση από τις καταστάσεις στις οποίες βρίσκεσαι; Το Σαββατοκύριακο που διανύω μου δίνει ένα πολύ καλό μάθημα…

Η γυναίκα μου είναι δασκάλα γιόγκα και ένα γκρουπ έξι ατόμων την προσέλαβαν για να τους κάνει γιόγκα στη διάρκεια ενός Σαββατοκύριακου.«Θέλεις να έρθεις;» με ρώτησε.
Μου φάνηκε καλή ιδέα, καθώς θα πηγαίναμε σε ένα υπέροχο μέρος στη Μάνη και σκέφτηκα: «Γιατί όχι;»
Δεν ήταν τόσο απλό όμως. Για να πάω έπρεπε να οδηγήσω το μίνιβαν από την Αθήνα στη Μάνη με όλη την παρέα και εκεί ίσως χρειαζόταν να βοηθήσω και να γίνω μέρος του προσωπικού, καθώς το μέρος ανήκει στον εργοδότη της Σοφίας. Ποτέ δε λέω όχι σε κάτι διαφορετικό!

Το πρόγραμμα
Την πρώτη μέρα, το πρόγραμμα περιείχε δυόμιση ώρες οδήγηση και μετά βοήθεια να στηθεί το φαγητό στον ξενώνα.
Έχω πάει πάρα πολλά ταξίδια, όπου καθόμουν στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου και ο οδηγός και ο ξεναγός ήταν υπεύθυνοι για τη διασκέδασή μου, οπότε ήξερα τι χρειαζόταν να κάνω.
Εκτέλεσα χρέη οδηγού, μένοντας σιωπηλός σεβόμενος το χώρο των εκδρομέων, εκτός και αν μου ζητούνταν να μιλήσω. Επέλεξα μουσική ανάλογα με τα γούστα των επιβατών (όπως τα μάντεψα) και η διαδρομή είχε επιτυχία. Προς το τέλος οι επιβάτες σιγοτραγουδούσαν τα τραγούδια και στο τέλος μάλιστα δυνάμωσαν και τη φωνή για να τα απολαύσουν ακόμα περισσότερο.
Όταν φτάσαμε ξεφόρτωσα τις αποσκευές, πάρκαρα το αυτοκίνητο και κατευθείαν στην κουζίνα για να κόψω ψωμί, ντομάτες, κρεμμύδια και ό,τι άλλο χρειαζόταν καθώς η Σοφία έκανε διαλογισμό με τους εκδρομείς.
Το τραπέζι ήθελε στρώσιμο μετά και φυσικά, αν και έβρεχε, έπρεπε να πηγαίνω συχνά να βλέπω αν χρειάζονται κάτι άλλο.
Το επόμενο πρωί και ενώ το καταπληκτικό μάθημα γιόγκα της Σοφίας προετοίμαζε τους έξι ανθρώπους για την ημέρα τους, εγώ προετοίμαζα το πρωινό, μαζεύοντας το τραπέζι της προηγούμενες βραδιάς και βοηθώντας στην ετοιμασία του καινούριου τραπεζιού. Μάλιστα καθώς η μαγείρισσα δεν ήξερε πώς να κάνει στραπατσάδα έκανα εγώ τα αυγά για τα έξι άτομα.
Συμμετείχα με όλη μου την καρδιά στις δουλειές του ξενώνα, ενώ δεν ήταν απαιτητό από μένα. Ό,τι έκανα το έκανα με επαγγελματισμό και προσοχή στη λεπτομέρεια και φρόντιζα να έχουν οι άνθρωποι αυτοί μια εμπειρία όσο το δυνατόν καλύτερη. Ήθελα να περάσουν όπως θα μου άρεσε κι εμένα να περνούσα.

Το μάθημα
Γιατί τα γράφω όλα αυτά;
Τα γράφω για να μοιραστώ κάτι που παρατήρησα στον εαυτό μου. Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της αντιμετώπισής μου ήταν ότι εγώ περνούσα πολύ όμορφα. Ένιωθα πως συνέβαλα στο να έχουν μια όμορφη διαμονή και έβαζα όλη μου την ενέργεια σε αυτό.
Θα μπορούσα να κάτσω σε μια γωνία και να παρακολουθώ τους ανθρώπους του ξενώνα να κάνουν τις δουλειές. Να βρω ένα βιβλίο να διαβάσω, ή να ασχοληθώ με το κινητό μου (δεν είχε και πολύ σήμα η αλήθεια είναι).
Θα μπορούσα να πω, τι δουλειά έχω εγώ να κάνω τον υπηρέτη σε έξι άτομα. Τι έχω να κερδίσω;
Θα μπορούσα να πω την κλασική ατάκα: «Ξέρετε ποιος είμαι εγώ; Από που κι ως που να σας σερβίρω φαγητό εδώ πέρα;»
Ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα; Μάλλον θα βαριόμουν, ή θα παραπονιόμουν, ή θα πέρναγε αδιάφορα η ώρα μου.
Κι όμως, αναλαμβάνοντας τον ρόλο αυτό στα σοβαρά πήρα εγώ μεγάλη ικανοποίηση. Ένιωσα ότι προσφέρω. Ένιωσα ότι κάνω κάτι που έχει αποτέλεσμα. Ένιωσα παραγωγικός. Ένιωσα υπεύθυνος. Ένιωσα ικανός. Ένιωσα καλά με μένα. Ένιωσα πως δεν υποτίμησα αλλά αντιθέτως τίμησα τον εαυτό μου.
Και στο τέλος αυτό είναι που ψάχνουμε όλοι. Να νιώσουμε καλά με τον εαυτό μας.

Όχι τι κάνεις. Πώς το κάνεις…
Η εμπειρία που σας περιγράφω μου θύμισε άλλη μια φορά πως ίσως η χαρά της ζωής να μην κρύβεται στο τι κάνουμε (γιατρός, ή χορεύτρια, ή δικηγόρος, ή χρηματιστής, ή δάσκαλος, ή ζωγράφος).
Ίσως το μυστικό να είναι στο πώς το κάνουμε. Ό,τι κι αν κάνουμε. Με τι διάθεση ερχόμαστε στη δουλειά. Με τι διάθεση μπαίνουμε σε μια σχέση; Με τι διάθεση πηγαίνουμε τα παιδιά στις δραστηριότητές τους; Με τι διάθεση πηγαίνουμε μια εκδρομή;
Δίνουμε τον καλύτερό μας εαυτό; Τιμάμε τον εαυτό μας;
Εν προκειμένω στο κομμάτι της δουλειάς, θα έχετε δει σίγουρα ανθρώπους οι οποίοι τιμούν αυτό που κάνουν και το κάνουν με επαγγελματισμό και αφοσίωση. Ό,τι κι αν είναι αυτό.
Θα έχετε δει τον μανάβη που αγαπάει τα ζαρζαβατικά του ή τον φούρναρη που θέλει να προσέχει να βγάζει πάντα τραγανό κουλούρι. Τον δάσκαλο που αγαπάει τους μαθητές του και τον οδηγό ταξί που είναι πάντα περιποιημένος και σέβεται τον πελάτη του.

Ο οδηγός λεωφορείου στο Κυότο
Θυμάμαι χαρακτηριστικά όταν είχα βρεθεί στο Κυότο, στην Ιαπωνία, κάποια στιγμή είχα πάρει το λεωφορείο. Ο οδηγός του έλεγε από το μικρόφωνο:
«Περνάμε αυτή την περιοχή.»
«Το λεωφορείο θα σταματήσει»
«Το λεωφορείο σταματάει»
«Το λεωφορείο θα ξεκινήσει»
«Το λεωφορείο ξεκινάει»
Ξανά και ξανά. Κάθε φορά με απόλυτο σεβασμό σε αυτό που έκανε και μια αίσθηση φροντίδας στη φωνή του. Γιατί με αυτόν τον τρόπο φρόντιζε τους επιβάτες για να μην αιφνιδιαστούν και βρεθούν σε θέση αστάθειας.

Το γεγονός ότι αντιμετώπιζε ευλαβικά τη δουλειά του είχε ως αποτέλεσμα να την απολαμβάνει πολύ περισσότερο και ο ίδιος. Τιμούσε το ρόλο και αυτομάτως τιμούσε τον εαυτό του. Τότε μου είχε κάνει πολλή εντύπωση. Τώρα τον κατανοώ και τον ευγνωμονώ για το μάθημα.
Αν είμαι σε μια δουλειά και διαρκώς παραπονιέμαι και την κάνω με μισή καρδιά τότε στην ουσία δεν εκτιμώ κι εμένα που την κάνω.
Αν είμαι σε μια σχέση και διαρκώς εκφράζω ενοχλήσεις και παράπονα τότε υποβιβάζω και τον εαυτό μου γιατί βρίσκομαι σε τέτοια σχέση που δε με ικανοποιεί.
Αν όμως δώσω όλη μου την ενέργεια είναι πολύ πιο πιθανό και η σχέση να δουλέψει αλλά κι εγώ να την απολαμβάνω. Ακόμα κι αν τελικά δε δουλέψει και χαθεί, ακόμα και τότε θα ξέρω ότι έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα. Και αυτό θα με βοηθήσει πολύ στο να σταθώ στα πόδια μου ξανά και να συνεχίσω.

Συμπέρασμα
Είναι αδύνατον να μας αρέσουν όλες οι δουλειές ή όλοι οι άνθρωποι. Ταυτόχρονα, πολύ συχνά παραβλέπουμε έναν πολύ ισχυρό παράγοντα ο οποίος επηρεάζει την τελική απόλαυση που νιώθουμε από οτιδήποτε κάνουμε.
Τη δική μας συμμετοχή.
Όσο περισσότερο δινόμαστε σε μια δραστηριότητα / κατάσταση τόσο μεγαλύτερη ευχαρίστηση είναι πιθανό να νιώσουμε.
Δεν κάνουμε χάρη στα αφεντικά μας ή στον σύντροφό μας όταν είμαστε συνειδητά παρόντες και προσπαθούμε για το καλύτερο με όλο μας το είναι.
Κάνουμε τεράστια χάρη όμως στον εαυτό μας.
Προσωπικά περνάω ένα καταπληκτικό τριήμερο. Η αλήθεια είναι ότι βοηθούν και οι δυο μου φίλοι, η Μίλκυ και ο Καφέ.

Ταυτόχρονα και η δική μου στάση έχει αποτελέσει καταλύτη για την απόλαυση της εμπειρίας μου.
Θα έγραφα κι άλλα όμως έχει έρθει το μεσημέρι και χρειάζονται χέρια στην κουζίνα…

  εικόνα 2

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Υπάρχει άραγε σύνδεση ανάμεσα στις κουβέντες που κάνουμε και στο πόσο ευτυχισμένοι νιώθουμε; Πώς μπορούμε να αυξήσουμε την ουσιαστικότητα των συζητήσεων που κάνουμε;
Μπαίνεις με το συνάδελφό σου στο ασανσέρ. Καθώς το ασανσέρ κατεβαίνει, ρωτάς: «Τι κάνεις;»
«Καλά, στον αγώνα» έρχεται η απάντηση.
«Πώς πήγε το Σαββατοκύριακο;»
«Εντάξει, μωρέ. Τρέξιμο και μετά τελείωσε. Που να χαλαρώσεις»
Η συζήτηση συνήθως τελειώνει εκεί.
Κάποιοι άνθρωποι (οι περισσότερο εσωστρεφείς ανήκουν στην κατηγορία αυτή) μισούν τέτοιου είδους επιφανειακές συζητήσεις. Θέλουν να μάθουν τι ακριβώς συμβαίνει μέσα στο μυαλό του άλλου. Θέλουν να μιλήσουν για θέματα σημαντικά και να κάνουν βαθύτερες συζητήσεις.
Και από ό,τι δείχνουν οι έρευνες αυτές οι βαθύτερες συζητήσεις είναι ιδιαίτερα επωφελείς για εμάς, ανεξάρτητα αν είμαστε εσωστρεφείς ή εξωστρεφείς χαρακτήρες.

Το πείραμα
Σε μια εκπληκτική έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Psychological Science, καταγράφηκαν δείγματα συνομιλιών των συμμετεχόντων για ένα διάστημα τεσσάρων ημερών.
Οι συζητήσεις που έκαναν κατανεμήθηκαν από τους ερευνητές είτε ως επιφανειακές (πχ, κουτσομπολιό ή συζήτηση για τον καιρό, τα αθλητικά κλπ), είτε ως βαθιές (συζητήσεις για τα κοινά ή για φιλοσοφία, ιδέες) είτε ως ουδέτερες (πχ, ποιος θα πλύνει τα πιάτα, αν και όλοι ξέρουμε ότι μπορεί να γίνει εύκολα αντικείμενο φιλοσοφικής συζήτησης το θέμα αυτό!).
Ταυτόχρονα οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με το πόσο ευτυχισμένοι νιώθουν, αλλά και μέλη του περιβάλλοντός τους ερωτήθηκαν και τοποθετήθηκαν σχετικά με το πόσο ευτυχισμένους τους θεωρούσαν. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές προσπάθησαν να αποκτήσουν μια αντικειμενικότερη εικόνα για τους συμμετέχοντες.

Τα ευρήματα
Οι ερευνητές βρήκαν ότι περίπου το ένα τρίτο από τις συζητήσεις που πραγματοποίησαν όσοι συμμετείχαν στην έρευνα ήταν βαθιές, ενώ το ένα πέμπτο ήταν επιφανειακές.
Το ενδιαφέρον ήταν όμως ότι το πιο ευτυχισμένο άτομο είχε διπλάσιο αριθμό βαθιών συζητήσεων από το πιο δυστυχισμένο και μόνο το ένα τρίτο των επιφανειακών. Συγκεκριμένα το 46% των συζητήσεων του ήταν βαθιές ενώ μόλις το 22% ήταν το αντίστοιχο ποσοστό τοy δυστυχισμένο ατόμου. Τα νούμερα για τις επιφανειακές ήταν 10% για το πρώτο και 30% για το δεύτερο άτομο αντίστοιχα.
Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο. Οι επιφανειακές συζητήσεις συνδέονται άμεσα με τη δυστυχία…

Γιατί, όμως, οι βαθιές συζητήσεις συνδέονται με την ευτυχία;
Δεν είναι εύκολο να απαντήσουμε ποιο πράγμα προκαλεί το άλλο. Δηλαδή, θέλεις να συζητάς βαθύτερα επειδή είσαι ευτυχισμένος ή αν συζητάς βαθύτερα γίνεσαι πιο ευτυχισμένος; Όπως και να έχει, το σίγουρο είναι ότι συνδέονται.
Ο επικεφαλής της έρευνας σχολιάζει ότι οι άνθρωποι ψάχνουμε για νόημα στη ζωή μας και οι βαθιές συζητήσεις ικανοποιούν την ανάγκη μας αυτή.
Επίσης, είμαστε ιδιαίτερα κοινωνικά όντα και επιζητούμε τη σύνδεση με τους άλλους γύρω μας. Όταν συζητάμε για ένα πιο ουσιαστικό θέμα νιώθουμε ταυτόχρονα και μεγαλύτερη σύνδεση με το συνομιλητή μας.
Ενώ όταν απλά κουτσομπολεύουμε η αίσθηση αυτή είναι απούσα. Δε μοιραζόμαστε κάτι. Απλά περνάμε την ώρα μας.

Πώς μπορούμε να κάνουμε πιο ουσιαστικές συζητήσεις;
Οι επιφανειακές συζητήσεις δε θα εκλείψουν ποτέ. Έχουν εξάλλου τη χρησιμότητά τους. Βοηθούν να σπάσει κάπως ο πάγος. Αν στο ασανσέρ η ερώτηση που γινόταν ήταν:
«Για πες μου, ποιοι είναι οι βαθύτεροι φόβοι σου αυτόν τον καιρό;» τότε μάλλον ο συνάδελφος θα τρόμαζε. Θα το θεωρούσε πολύ άμεσο και απειλητικό.
Αν όμως ο πρώτος έλεγε:
«Για πες, πώς είσαι; Εγώ είχα ένα πολύ ενδιαφέρον Σαββατοκύριακο», τότε είναι αρκετά πιθανό να υπήρχε ανταπόκριση και να ακολουθούσαν διερευνητικές ερωτήσεις από την άλλη μεριά.
Τι γίνεται λοιπόν, στην πράξη; Αν θέλεις να νιώσεις τα οφέλη των βαθύτερων συζητήσεων ή αν δεν είσαι αρκετά σίγουρος για το πώς μπορείς να τις πραγματοποιήσεις μπορείς να δοκιμάσεις κάτι από τα παρακάτω:
Αντί για: «Τι κάνεις;» (όταν πρωτογνωρίζεις κάποιον)
Ρώτησε: «Ποια είναι η δική σου ιστορία;»
Αντί να ρωτήσεις τη Δευτέρα το πρωί στη δουλειά:«Πώς πήγε το Σαββατοκύριακο;»
Μπορείς να επαναδιατυπώσεις την ερώτηση με αυτόν τον τρόπο: «Ποιο ήταν το ωραιότερο σημείο του Σαββατοκύριακού σου;»
Αν θέλεις να μιλήσεις για τον τόπο καταγωγής του άλλου αντί να πεις το κλασικό: «Από που είσαι;»
Μπορείς να ρωτήσεις: «Πες μου κάτι ενδιαφέρον για το μέρος όπου μεγάλωσες»
Αν θέλεις να ξεφύγεις από το ξερό: «Τι δουλειά κάνεις;» ή «Με τι ασχολείσαι;»
Μπορείς να πεις στον συνομιλητή σου: «Τι σε έκανε να επιλέξεις τη δουλειά που κάνεις;»
Δώσε χώρο στον άλλον να εκφραστεί και να μιλήσει για την ιστορία του ή το συναίσθημά του και μοιράσου κι εσύ το δικό σου μετά.
Όλοι έχουμε ανάγκη να νιώσουμε τη σύνδεση. Να μιλήσουμε και να ανοιχτούμε. Πολύ συχνά αν κάνουμε το πρώτο βήμα και μιλήσουμε εμείς για εμάς, το αποτέλεσμα είναι πολύ πιθανό να είναι να ενθαρρύνουμε και το άλλο άτομο να ανοιχτεί.
Η κάθε βαρετή συνάντηση μπορεί ξαφνικά να μετατραπεί απρόσμενα σε μια άκρως ενδιαφέρουσα εμπειρία. Μια εμπειρία μοιράσματος, ταύτισης, κοινών ανησυχιών ή και ανταλλαγής διαφορετικών απόψεων.
Μπορεί να γίνει μια ευκαιρία να εξελιχθούμε και να κερδίσουμε κάτι που ποτέ δε θα περιμέναμε. Φτάνει να τολμήσουμε εμείς πρώτοι, ή να φανούμε δεκτικοί αν το τολμήσει ο άλλος.

Το μυστικό της ευτυχισμένης ζωής είναι οι ανθρώπινες σχέσεις. Οι ουσιαστικές συζητήσεις φέρνουν τη σύνδεση με τους άλλους και συνδέονται άμεσα με την ευτυχία.
Εμβαθύνετε για να ευτυχήσετε!

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Όλοι οι άνθρωποι θέλουμε να είμαστε ευτυχισμένοι. Να ζούμε τη ζωή μας με πολλή χαρά και ξενοιασιά. Δίχως στεναχώριες, λύπη και αναποδιές. Είναι αυτό εφικτό; Μήπως τελικά αυτό που μας στεναχωρεί δεν είναι η στεναχώρια αλλά το γεγονός ότι προσπαθούμε να την αποφύγουμε;

Σκέψου Θετικά;;
«Πώς μπορώ να σκέφτομαι πιο θετικά;» με ρώτησε μια κυρία που επικοινώνησε μαζί μου. Σε αυτή την ερώτηση συμπυκνώνεται ένα κρυφό αλλά πολύ σοβαρό πρόβλημα της εποχής μας. Ζούμε στους καιρούς που το κίνημα της θετικότητας έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Ακούμε διαρκώς γύρω μας πως αξίζουμε να ζούμε με πάθος και ότι μπορούμε να σκεφτόμαστε θετικά. Διάφοροι γκουρού της ευτυχίας, πολλά άρθρα και άλλα τόσα σεμινάρια μας προτρέπουν να βάλουμε περισσότερο θετικότητα στη ζωή μας. Οι ειδικοί προτείνουν πολλούς τρόπους για να μειώσουμε τα αρνητικά συναισθήματα που νιώθουμε. Για να βγάλουμε το άγχος από τη ζωή μας, τη λύπη, τη στεναχώρια, την απαισιοδοξία, την γκρίνια και την αρνητικότητα. Ποιο είναι το λογικό συμπέρασμα που προκύπτει από όλα αυτά τα ερεθίσματα που κυκλοφορούν γύρω μας; Πως είναι ΚΑΚΟ να νιώθεις άσχημα. Πως ΠΡΕΠΕΙ να κάνεις ό,τι μπορείς για να το αποφύγεις.

Το ζουμί
Ίσως εδώ να είναι και το ζουμί της δυσφορίας που βιώνουμε όταν μας κατακλύζει ένα τέτοιο συναίσθημα. Ίσως αυτό το οποίο μας απογοητεύει δεν είναι το συναίσθημα το ίδιο αλλά το γεγονός ότι δε θα έπρεπε να το νιώθουμε. Νιώθουμε προβληματικοί όταν στεναχωριόμαστε, όταν αγχωνόμαστε. Κάτι πρέπει να πηγαίνει στραβά με εμάς. Αν όλοι μας λένε ότι αυτά τα συναισθήματα είναι «αρνητικά», τότε αν τα νιώθουμε έχουμε κάτι πολύ «αρνητικό» επάνω μας.

Έχουμε πρόβλημα.
Το Σκανδιναβικό παράδοξο Η θεώρηση αυτή αποτελεί μια από τις εξηγήσεις του Σκανδιναβικού παράδοξου. Όπως είναι γνωστό οι Σκανδιναβικές χώρες φιγουράρουν για πολλά χρόνια στις πρώτες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης στις κλίμακες ευτυχίας. Κι όμως σε αυτές τις χώρες τα ποσοστά αυτοκτονίας είναι ιδιαίτερα υψηλά. Τι συμβαίνει εκεί; Μια εξήγηση που έχει δοθεί είναι πως όταν όλοι γύρω σου είναι (ή δηλώνουν) ευτυχισμένοι τότε νιώθεις πώς κάτι δεν πάει καλά με σένα αν δεν νιώθεις κι εσύ έτσι. Το παίρνεις προσωπικά. Έτσι είναι πιο πιθανό να δώσεις τέλος στην «ελαττωματική» σου ύπαρξη από ό,τι αν πίστευες ότι είναι φυσιολογικό να νιώθεις με αυτόν τον τρόπο. Ταυτόχρονα σε χώρες με ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες διαβίωσης, το ποσοστό αυτοκτονιών είναι αρκετά χαμηλό καθώς οι άνθρωποι δέχονται πως το ότι δυσκολεύονται είναι φυσιολογική συνέπεια των εξωτερικών συνθηκών. Όχι της εσωτερικής τους προβληματικότητας.

Το φαινόμενο των Χριστουγέννων
Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και στην περίοδο των γιορτών, όπου οι αυτοκτονίες αυξάνονται όπως και τα καταθλιπτικά επεισόδια. Όταν πρέπει να είσαι χαρούμενος την εποχή αυτή, επειδή όλες οι διαφημίσεις και οι φίλοι σου λένε ότι τα Χριστούγεννα είναι η καλύτερη γιορτή του χρόνου, που όλοι είναι αγαπημένοι και μονιασμένοι, τότε αν για κάποιο λόγο δεν πληρείς αυτό το στερεότυπο και είσαι στεναχωρημένος ή μόνος θα το πάρεις πολύ βαριά. Όχι γιατί είσαι στεναχωρημένος ή μόνος, αλλά επειδή θα ΕΠΡΕΠΕ να μην είσαι.
Υπάρχουν άραγε αρνητικά συναισθήματα;
Τα οφέλη των «θετικών» συναισθημάτων έχουν αναδειχτεί ξεκάθαρα από την επιστήμη της Θετικής Ψυχολογίας. Την επίδραση των αρνητικών συναισθημάτων προσπαθεί να εξαλείψει η επιστήμη της Ψυχολογίας. Υπάρχει και μια κρυφή πλευρά όμως, η οποία ίσως να μην έχει πάρει τη δημοσιότητα που της αρμόζει. Αυτή είναι η θετική πλευρά των «αρνητικών» συναισθημάτων.

Απαισιοδοξία
Αν σκέφτεσαι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί πριν από μια κατάσταση και κάνεις όλα τα αρνητικά σενάρια τότε έρευνες[1] έχουν βρει ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να σου αυξήσει την αυτοπεποίθηση και την ικανοποίηση μακροπρόθεσμα. Επίσης, είναι πιο πιθανό θα τα πας καλύτερα στον ακαδημαϊκό τομέα και θα δημιουργήσεις πιο υποστηρικτικά δίκτυα φίλων. Θα μπορείς να βλέπεις πιθανούς κινδύνους τους οποίους οι αισιόδοξοι φίλοι σου μπορεί να μην έχουν υπολογίσει κι έτσι να είσαι καλύτερα προετοιμασμένος.

Λύπη
Οι ψυχολόγοι[2] έχουν βρει ότι το να είσαι λυπημένος (λόγω κοινωνικής απώλειας και όχι λόγω απώλειας του στάτους σου) κινητοποιεί τη θετική συμπεριφορά του να προσπαθήσεις να συνδεθείς με άλλους ανθρώπους. Όταν είσαι λυπημένος θέλεις ένα στήριγμα. Είναι πιο πιθανό οι άλλοι να σε προσεγγίσουν για να σε παρηγορήσουν και να συνδεθούν μαζί σου παρά αν είσαι μέσα στην τρελή χαρά.

Άγχος
Έχω αναλύσει σε άλλα άρθρα για το πώς το άγχος μπορεί να γίνει φίλος σου. Η νέα επιστήμη του στρες έχει αποδείξει ξεκάθαρα, όπως φαίνεται σε αυτό το άρθρο, ότι δε σε επηρεάζει το άγχος αλλά το πιστεύω σου γι αυτό. Ειδικά το άγχος μπορεί να κάνει καλό στην καρδιά σου, στη μακροζωία σου και να σε κάνει να τα πας πολύ καλύτερα στις εξετάσεις σου. Δυστυχώς δεν ακούμε καθόλου γι αυτήν την πλευρά του άγχους κι έτσι όλοι θέλουμε να το αποφύγουμε αντί να το χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας.

Θυμός
Ο θυμός μπορεί να αποτελέσει την κινητήριο δύναμη για να πάρεις δράση και να διορθώσεις μια αδικία. Να καταφέρεις να βρεις την ενέργεια που χρειάζεσαι ώστε να ξεσηκωθείς και να αντιδράσεις σε κάτι που σε δυσκολεύει. Πόσοι δεν έχουμε αντιδράσει επιτέλους όταν νιώσαμε πως είχε φτάσει ο κόμπος στο χτένι.
Στεναχώρια
Η στεναχώρια μπορεί να πονάει αλλά ταυτόχρονα κρύβει μέσα της τη δυνατότητα για να πάρουμε το μάθημα από αυτό που μας συνέβη. Ο έντονος πόνος μπορεί να γίνει ο λόγος για να αναλύσεις την κατάσταση και να μάθεις κάτι περισσότερο για εσένα και να εξελιχθείς. Αν δεν υπήρχε ο πόνος και δεν ενοχλούσουν και τόσο, τότε θα συνέχιζες να επαναλαμβάνεις τις ίδιες συμπεριφορές για πάντα.

Συμπέρασμα
Κατά την άποψή μου δεν υπάρχουν θετικά και αρνητικά συναισθήματα. Υπάρχουν μόνο συναισθήματα. Όλα τα συναισθήματα έχουν συγκεκριμένο λόγο ύπαρξης. Έχουν προκύψει εξελικτικά επειδή έχουν μια χρησιμότητα στην ανθρώπινη φύση. Εξυπηρετούν μια πολύ απαραίτητη για την επιβίωσή μας λειτουργία. Ακόμα και αν είναι δυσάρεστος ο τρόπος με τον οποίο το κάνουν. Είναι όλα άρρηκτα συνυφασμένα με την ανθρώπινη φύση μας. Συνεπώς είναι απόλυτα φυσιολογικά!
Ταυτόχρονα είναι επίσης φυσιολογικό να μη μας αρέσουν τα λεγόμενα «αρνητικά» συναισθήματα γιατί μας κάνουν να νιώθουμε άσχημα. Και κανένας δε θέλει να νιώθει έτσι.
Το πρόβλημα όμως ξεκινάει όταν προσπαθούμε να τα αποφύγουμε. Όταν τα δαιμονοποιούμε και προσπαθούμε να τα εξορίσουμε από την πραγματικότητά μας. Είναι ΑΔΥΝΑΤΟΝ να μη νιώθουμε άσχημα σε πολλές φάσεις της ζωής μας.
Όταν αναπόφευκτα συμβεί αυτό μην προσπαθήσεις να τα διώξεις. Σκύψε επάνω τουςκαι αφουγκράσου τα με κατανόηση και δεκτικότητα.
Εκείνη τη στιγμή νιώθεις που νιώθεις άσχημα, μη σε κατηγορήσεις κι από πάνω. Απενοχοποίησε τη στεναχώρια σου και θα δεις πόσο πιο ευτυχισμένη θα γίνει η ζωή σου!

[1] Lindebaum, D., Jordan, P. J., (2014), When it can be good to feel bad and bad to feel good; Exploring asymmetries in workplace emotional outcomes
[2] Gray HM, Ishii K, Ambady N. (2011) Misery loves company: When sadness increases the desire for social connectedness

Δημήτρης Φλαμούρης Ph.D
Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας

Ενοχές. Όλοι οι άνθρωποι τις νιώθουμε. Μας κατατρέχουν και μας βασανίζουν σε διάφορες περιόδους της ζωής μας, αν είμαστε τυχεροί. Αν δεν είμαστε, απλά μένουν μαζί μας για πάντα…
Τί είναι στ’ αλήθεια αυτή εσωτερική φωνή που μας κατακρίνει; Τί κρύβεται από πίσω;

Από την αρχή
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Όταν νιώθουμε ενοχές συνήθως τις βιώνουμε αναφορικά με ένα άλλο άτομο. Φανταζόμαστε ότι έχουμε κάτι το οποίο το έχει πειράξει. Κάτι το οποίο δεν ήταν «σωστό». Κάναμε κάτι «λάθος».
Και τότε κατηγορούμε τον εαυτό μας και του λέμε: «Είσαι άχρηστος». «Ποτέ δε θα μάθεις». «Είσαι βλάκας, πραγματικά». «Πως μπόρεσες και πάλι έκανες το ίδιο πράγμα;» «Έλεος πια, με αυτή τη βλακεία σου». «Σε σιχαίνομαι!».
Θα μπορούσαμε να επιχειρηματολογήσουμε ότι αυτό το οποίο φανταζόμαστε ότι πείραξε το άλλο άτομο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ίσως είναι στη φαντασία μας ότι το ενοχλήσαμε. Ίσως το άλλο άτομο αυτό δεν έχει πληγωθεί πραγματικά από τη συμπεριφορά μας.
Ενώ αυτό θα μπορούσε να είναι ένα πολύ ρεαλιστικό σενάριο, παραείναι εύκολο για την ανάλυσή μας. Θέλω να πάμε πιο βαθιά. Όχι να μείνουμε στα επιφανειακά γεγονότα.

Πηγαίνοντας βαθύτερα
Ας περάσουμε στο δεύτερο πρόσωπο και ας υποθέσουμε πως όντως έχεις κάνει κάτι το οποίο έχει πειράξει τον άλλον. Έστω, λοιπόν, ότι τα πράγματα είναι ακριβώς όπως τα λες και το άλλο άτομο γυρίζει και σου λέει όλα αυτά τα οποία λες εσύ στον εαυτό σου.
Το ακούς να σου λέει: «Είσαι άχρηστος». «Ποτέ δε θα μάθεις». «Είσαι βλάκας, πραγματικά». «Πως μπόρεσες και πάλι έκανες το ίδιο πράγμα;» «Έλεος πια, με αυτή τη βλακεία σου». «Σε σιχαίνομαι!».
Ποιο είναι το πρώτο συναίσθημά σου αν κάποιος σου μιλήσει έτσι;
Τι θα ένιωθες αν άκουγες αυτά τα λόγια; Ποια θα ήταν η αυτόματη αντίδρασή σου σε μια τέτοιου είδους επίθεση;
Θα έσκυβες το κεφάλι και θα έλεγες «Ναι, έχεις δίκιο…!»;
Οι περισσότεροι οι άνθρωποι που ρώτησα (αν όχι όλοι) απάντησαν πως δε θα αντιδρούσαν ανακλαστικά έτσι αν αντιμετώπιζαν ανάλογη συμπεριφορά. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα τους έβγαινε να πουν στον άλλον: «Εγώ άχρηστος; Εγώ βλάκας; Δε μας παρατάς; Με σιχαίνεσαι μια, σε σιχαίνομαι δέκα!».
Θα θύμωναν αν άκουγαν κάποιον να τους κατηγορεί με αυτά τα λόγια και αυτό το ύφος. Εσύ τι πιστεύεις ότι θα ένιωθες;
Επαναλαμβάνω. Ψάχνω την αυθόρμητη αντίδρασή σου. Όχι την επεξεργασμένη. Όχι την απάντηση που θα έδινες αν καθόσουν να σκεφτείς την κατάσταση και να ζυγίσεις το τι έκανες και τις συνέπειες που αυτό μπορεί να είχε.
Είμαι σίγουρος ότι θα θύμωνες κι εσύ αν κάποιος σου μιλούσε με αυτόν τον τρόπο…

Θυμός!
Κι εδώ είναι όλο το ζουμί! Αυτός ο θυμός είναι που κρύβεται πίσω από τις ενοχές.
Οι ενοχές είναι θυμός τον οποίο, για κάποιο λόγο, υποσυνείδητα θεωρείς ότι δεν μπορείς να εκφράσεις προς τον άλλον και τον στρέφεις προς τα εσένα.
Κάτι μέσα σου νομίζει πως δεν είναι «σωστό», δεν «πρέπει», δεν «δικαιούσαι», «απαγορεύεται» να θυμώσεις με τον άλλον. Ίσως επειδή ο άλλος είναι ένας γονέας ο οποίος είναι στο απυρόβλητο, ένας κοντινός σύντροφος, το αφεντικό σου, ίσως είναι το παιδί σου (και ποιος μπορεί να θυμώσει με το παιδί του), ίσως είναι η κοινωνία ολόκληρη.
Το συναίσθημα, όμως, υπάρχει. Είναι εκεί και ψάχνει να εκφραστεί. Έτσι, βρίσκει τη μοναδική διαθέσιμη διέξοδο και επιστρέφει και ξεσπάει επάνω σου.
Αποτέλεσμα: Θυμώνεις με τον εαυτό σου.

Αν νιώθεις ενοχές…
Κατ’ αυτόν τον τρόπο αν νιώθεις ενοχές όταν τρως ένα γλυκάκι ίσως κατά βάθος θυμώνεις με την κοινωνία (ή τη μάνα σου, το φίλο σου, κλπ), που θεωρεί ότι μόνο οι αδύνατοι είναι αποδεκτοί.
Αν νιώθεις ενοχές που ξεγέλασες τον σύντροφό σου, ίσως μέσα σου του θυμώνεις που σε έφτασε στο σημείο να τον ξεγελάσεις.
Αν νιώθεις τύψεις που είπες ψέματα στους γονείς σου, ίσως ένας μέρος σου να είναι αγανακτισμένο με το ότι δεν «επιτρέπεται» να εκφράσεις την αλήθεια σου.
Αν νιώθεις τύψεις που πήρες μια «λάθος» απόφαση, ίσως υποσυνείδητα να θυμώνεις με το ότι η ανατροφή σου σού επιβάλει να είσαι πάντα «σωστός».
Αν νιώθεις ενοχές για το ότι απογοήτευσες κάποιον, ίσως βαθύτερα να του θυμώνεις για το ότι έχει τόσο μεγάλες προσδοκίες από εσένα τις οποίες δεν μπορείς να εκπληρώσεις.
Αν νιώθεις ενοχές ότι δεν είσαι καλός γονέας ίσως θυμώνεις με το παιδί σου που σου δημιουργεί τόσες απαιτήσεις, οι οποίες σε δυσκολεύουνε πολύ.
Η λίστα δεν έχει τέλος και καμία κατάσταση δεν είναι άσπρη μαύρη.

Η γνώση είναι δύναμη
Εδώ χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε πως το γεγονός ότι νιώθεις τύψεις δε σημαίνει ότι ο θυμός σου είναι δικαιολογημένος ή όχι. Σημαίνει μόνο ότι υπάρχει. Άλλωστε τι σημαίνει δικαιολογημένος θυμός; Ποιος έχει την εξουσία να τον χαρακτηρίσει έτσι; Κανένας!
Όπως έχει αναφερθεί και σε προηγούμενο άρθρο δεν υπάρχει δίκαιο και άδικο συναίσθημα. Υπάρχει μόνο συναίσθημα. Το δικό σου συναίσθημα.
Μπορεί να νιώθεις τύψεις που έκλεψες κάτι γιατί σε θυμώνει το γεγονός ότι δεν επιτρέπεται να έχεις ό,τι ζητήσεις. Δεν επιδιώκουμε να δικαιολογήσουμε το θυμό σου. Προσπαθούμε να τον κατανοήσουμε.
Αν καταφέρεις να αντιληφθείς την πραγματική διάσταση των ενοχών σου θα μπορέσεις να σταματήσεις να κατηγορείς τον εαυτό σου και να αφαιρείς την πολύτιμη ενέργειά σου.
Θα σταματήσεις να ψάχνεις για ποιο λόγο δεν είσαι αρκετά καλός και θα αρχίσεις να ψάχνεις για ποιο λόγο είσαι θυμωμένος. Η γνώση είναι δύναμη και μόνο αν γνωρίζεις την πραγματική δυσκολία που αντιμετωπίζεις θα μπορέσεις να κάνεις κάτι γι αυτό.
Θα καταλάβεις πως δεν είσαι άχρηστος. Θυμωμένος είσαι. Ίσως κάποιος σε πίεσε παραπάνω από ό,τι άντεχες. Ίσως ένα παιδικό σου τραύμα σε έχει κάνει πολύ ευαίσθητο σε κάτι. Ίσως μια κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι σε δυσκολεύει περισσότερο από όσο μπορείς να διαχειριστείς.
Θα μπορέσεις να κατευθύνεις την ενέργειά σου στις πραγματικές αιτίες πίσω από το πολύ έντονα δυσάρεστο συναίσθημα που βιώνεις, ώστε να επιτύχεις να επιλύσεις την εσωτερική σου σύγκρουση. Όπως έχω αναφέρει και στο παρελθόν για να καταφέρεις να αγαπήσεις τον εαυτό σου πρέπει πρώτα να τον κατανοήσεις. Αν αναγνωρίσεις το θυμό σου θα μπορέσεις να τον επεξεργαστείς. Και μετά μέσα από αυτή τη διαδικασία να εξελιχθείς.
Θα χρειαστεί όμως πρώτα να καταφέρεις να γίνεις σύμμαχος του εαυτού σου. Όχι αντίπαλός του…

Δημήτρης Φλαμούρης Ph.D
Μαθηματικός – Θετικός Ψυχολόγος

Το έχουμε νιώσει σχεδόν όλοι.
Είναι ο δισταγμός πριν πούμε κάτι δυσάρεστο.
Είναι ο κόμπος στο λαιμό που μας πιάνει όταν δαγκώνουμε τη γλώσσα μας για να μην πούμε αυτό που σκεφτόμαστε.
Είναι ο φόβος ότι θα πούμε ή θα κάνουμε κάτι που μπορεί να απογοητεύσει κάποιον σημαντικό άλλο και μετά εκείνος θα μας απορρίψει. Θα μας μαλώσει. Θα θελήσει να απομακρυνθεί από τη ζωή μας.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε το φόβο της απόρριψης;

Η ρίζα του «κακού»
Πριν απαντηθεί αυτή η ερώτηση είναι πάρα πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε τι συνετέλεσε στη δημιουργία αυτού του φόβου. Να καταλάβουμε πότε και υπό ποιες συνθήκες εμφανίστηκε.
Οι ρίζες του φόβου της απόρριψης βρίσκονται στην παιδική μας ηλικία. Όταν μεγαλώναμε, στις τρυφερές ηλικίες έως να συμπληρώσουμε τα 5-7 έτη, ο παιδικός εγκέφαλος αναπτυσσόταν ραγδαία και απορροφούσε ό,τι γινόταν στο περιβάλλον μας, ώστε να μάθει το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Στη γλώσσα της ψυχοθεραπείας, ήταν η περίοδος όπου αναπτυσσόταν ο ψυχισμός μας.
Από όσα πράγματα μαθαίναμε, αυτό το οποίο είχε τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα για την επιβίωσή μας ήταν η σχέση με τους γονείς μας (ή τους κύριους φροντιστές όπως είναι ο όρος στην ψυχολογία). Εκείνοι ήταν υπεύθυνοι για την τροφή και την ανατροφή μας. Έπρεπε πρώτα απ’ όλα να βρίσκουμε τρόπους ως παιδιά για να τους έχουμε ευχαριστημένους, ώστε να καταφέρουμε να έχουμε την, τόσο απαραίτητη για εμάς, φροντίδα τους.
Σε εκείνη την πολύ ευαίσθητη για εμάς περίοδο ο ιδανικός γονέας υποστηρίζει το παιδί, το καταλαβαίνει και το βοηθάει να εκφράσει αυτά που νιώθει. Του βάζει όρια με κατανόηση και του δίνει το χώρο που χρειάζεται ώστε να αναπτυχθεί με έναν υγιή τρόπο.
Δυστυχώς η πλειοψηφία, αν όχι όλοι οι γονείς, δεν μπορούν παρά να απέχουν από αυτό το πρότυπο. Είναι άνθρωποι και αυτοί και δεν μπορούν να είναι τέλειοι. Όλοι οι γονείς θα προκαλέσουν τραύματα στα παιδιά τους. Άλλοι περισσότερα άλλοι λιγότερα. Δε γίνεται αλλιώς. Δεν υπάρχει ο τέλειος γονέας.
Η εστίαση δεν είναι στο να κατηγορήσω σε αυτό το άρθρο, αλλά στο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στα παιδιά λόγω του τρόπου με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν από τους γονείς τους, στα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Μη αποδοχή
Είναι πολλές οι συνθήκες οι οποίες μπορούν να δημιουργήσουν έντονο φόβο απόρριψης σε ένα παιδί.
Ένας αυστηρός γονέας που κάνει πολλές παρατηρήσεις δημιουργεί την αίσθηση ότι το παιδί έπρεπε να πληρεί συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να είναι αποδεκτό.
Ένας γονέας που απειλεί συχνά ότι θα το παρατήσει («Αν δε φας το φαγητό σου θα σε δώσω στους…»)
Ένας καταθλιπτικός γονέας που δεν είχε διάθεση για τίποτα και το παιδί ένιωθε ότι δεν μπορούσε να πάρει την προσοχή του καθόλου εύκολα. Ή ότι έφταιγε αυτό που η μαμά είναι στεναχωρημένη.
Ένας γονέας που δούλευε σε άλλη πόλη ή χώρα, καθώς το παιδικό μυαλό δεν μπορεί να κατανοήσει για ποιο λόγο ο μπαμπάς ή η μαμά λείπει και είναι πιθανό να νομίζει ότι φταίει εκείνο γι αυτό.
Μια υιοθεσία όπου το παιδί νιώθει ότι το απέρριψαν και το παράτησαν από τις πρώτες του στιγμές.
Η λίστα φυσικά δεν εξαντλείται εδώ.

Παρελθόν και παρόν
Όποια και να είναι η πρωταρχική αιτία του φόβου της απόρριψης, το βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι προέρχεται σχεδόν ανεξαιρέτως από το παρελθόν. Κι όμως τον αισθανόμαστε τόσο έντονα στο παρόν μας.
Τον νιώθουμε σε καταστάσεις όπου μας έρχονται οι σκέψεις:
-Κι αν θυμώσει μαζί μου και δε θέλει να μου ξαναμιλήσει;
-Κι αν τον στεναχωρήσω και δε θέλει να κάνουμε πια παρέα;
-Κι αν τον δυσαρεστήσω και μετά φύγει;
Τις στιγμές αυτές, μοντέλα σχέσεων που έχουμε κάνει στο παρελθόν μας αναδύονται ισχυρά στο παρόν μας και στοιχειώνουν τις σκέψεις μας και όλο μας το είναι.
Είναι τόσο ακινητοποιητικός ο φόβος της απόρριψης που συνήθως υπαγορεύει πλήρως τις κινήσεις μας και έτσι δεν έχουμε βρει ποτέ την δύναμη να τον τεστάρουμε και να δούμε αν όντως αληθεύει. Ο τρόμος του «τι μπορεί να συμβεί αν» μας κρατάει δέσμιους σε μια γνώριμη αλλά και βασανιστική, επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά. Κάνουμε πίσω. Μαζευόμαστε.

Η πρόκληση
Προκειμένου να αντιμετωπίσουμε το φόβο της απόρριψης καλούμαστε να κατανοήσουμε ότι ένα μοντέλο που δημιουργήθηκε στο παρελθόν επηρεάζει καταστάσεις του παρόντος μας.
Τη στιγμή που σκεφτόμαστε ότι μπορεί να έχει θυμώσει μαζί μας ο άλλος, ενεργοποιείται ο φόβος ότι ένας γονέας μπορεί να μας παρατούσε αν δεν συμπεριφερόμασταν όπως ήθελε.
Όταν ψάχνουμε γύρω μας σημάδια για το αν έχουμε πει καμιά βλακεία, όταν νιώθουμε την αγωνία μήπως και κάναμε κάτι που στεναχωρήσαμε τον άλλον και γι αυτό έχει πέντε λεπτά να απαντήσει στο μήνυμά μας, εμφανίζεται ο φόβος ότι ο ένας γονέας δε μας δίνει τη σημασία που έχουμε ανάγκη και θα μας εγκαταλείψει.
Όταν τρέμουμε να πούμε ΟΧΙ σε κάτι που μας ζητείται αναδύεται ο φόβος ότι αν δεν ήμασταν «καλά» παιδιά τότε θα χάναμε την αγάπη των γονιών μας.
Έχουμε μεγαλώσει όμως από τότε. Οι καταστάσεις δεν είναι πλέον οι ίδιες. Οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι τόσο σημαντικοί για την επιβίωσή μας όσο ήταν τότε οι γονείς μας. Επίσης οι άνθρωποι του παρόντος μας δε νοιάζονται τόσο για εμάς ούτε είναι τόσο ευαίσθητοι στις αντιρρήσεις μας όσο εμείς φοβόμαστε. Έχουν και εκείνοι τα δικά τους τραύματα να τους ανησυχούν.
Τα σενάρια που κάνουμε είναι αυτόματες, ασυνείδητες εικασίες βασισμένες στα δεδομένα του παρελθόντος. Όχι του παρόντος.
Για να το πούμε λαϊκά, καήκαμε στο γάλα και φυσάμε και το γιαούρτι.
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι πολλές φορές μπορεί να μη θυμόμαστε που έχουμε καεί. Να έχουμε απωθήσει αυτές τις πληροφορίες. Εκεί η συνδρομή ενός ειδικού μπορεί να αποδειχτεί πολύτιμη ώστε να αντιληφθούμε το γιατί.

Στην πράξη
Είμαι και μαθηματικός και με ενδιαφέρει τι μπορεί να γίνει στην πράξη. Στην πράξη, την ώρα που θα νιώσεις το δισταγμό όταν κληθείς να πεις ΟΧΙ θυμήσου πως το παρελθόν σου υπαγορεύει ότι θα έρθει η καταστροφή του κόσμου. Όχι το παρόν σου.
Πες στον εαυτό σου εκείνη τη στιγμή «Το παρελθόν μου λέει ότι θα με απορρίψει ο άλλος»
«Το παρελθόν μου λέει ότι αν πω ΟΧΙ θα σταματήσει να θέλει να κάνουμε παρέα»
Θυμήσου ότι ο πολύ αληθινός φόβος που νιώθεις στο παρόν σου προέρχεται από το παρελθόν σου. Δε συνδέεται με το εδώ και τώρα.
Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να κάνει το επόμενο βήμα και τότε θα δεις ότι μπορεί να:
-Μη θυμώσει και να σου ξαναμιλήσει
-Να τον στεναχωρήσεις ή να μην τον στεναχωρήσεις αλλά να μην επηρεαστεί η παρέα σας
-Να μην τον δυσαρεστήσεις και να μείνει.
Η δράση αυτή θα χτίσει νέες εμπειρίες. Θα μπορέσεις να ανατρέψεις τα μοντέλα το παρελθόντος και να τα αντικαταστήσεις με τα μοντέλα των σχέσεων που ισχύουν στη σημερινή σου πραγματικότητα.
Δεν είναι απλό και χρειάζεται αρκετή προσπάθεια. Θα ξεχαστείς πολλές φορές και δεν πειράζει. Δεν αλλάζουν πεποιθήσεις μιας ζωής σε μια μέρα. Μπορεί να χρειαστεί να ζητήσεις και βοήθεια. Όμως γίνεται.

Συμπέρασμα
Η γνώση είναι δύναμη. Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να απελευθερωθεί από ένα τεράστιο βάρος. Κατανόησε ότι οι αποσκευές του παρελθόντος είναι ισχυρές αλλά ανήκουν στο παρελθόν.
Άφησέ τις εκεί που τους αρμόζει…

Page 4 of 5
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr