Displaying items by tag: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ PhD Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Ακούμε διαρκώς γύρω μας πώς να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι. Ψυχολόγοι Coaches και γκουρού μας δημιουργούν το αίσθημα της ελπίδας με καλές (ελπίζω) προθέσεις.
Κι όμως. Αν όλα όσα έλεγαν ήταν εφαρμόσιμα, τότε όλοι θα ήμασταν ευτυχισμένοι. Αλλά στην πράξη δεν είμαστε.
Μήπως το φάρμακο είναι το δηλητήριο; Μήπως η ελπίδα μας απελπίζει;
Υπάρχει και μια άλλη οπτική… Πιο σκοτεινή αλλά και πολύ πιο ανακουφιστική. Δες 10+1 σκοτεινά tips ευτυχίας που δουλεύουν στην πράξη.

1. Μην ανησυχείς. Δε νοιάζεται κανείς.
Προσπαθούμε να αρέσουμε στους άλλους και να είμαστε αποδεκτοί γιατί νομίζουμε ότι ασχολούνται με εμάς και με το τι κάνουμε. Αλλά στην πραγματικότητα τους άλλους δεν τους νοιάζει τι κάνουμε εμείς. Είναι και εκείνοι φοβισμένοι και απασχολημένοι να αρέσουν σε εμάς. Είμαστε και εμείς «οι άλλοι» ενός άλλου. Ίσως σου ακούγεται μοναχικό. Η ανθρώπινη ύπαρξη εμπεριέχει πολλή μοναξιά. Ταυτόχρονα είναι και ανακουφιστικό. Μην ανησυχείς. Δε νοιάζεται κανείς.

2. Ό,τι και να κάνεις από μια οπτική είναι ασήμαντο
Μέσα στον μικρόκοσμό μας κάθε πράγμα μας φαίνεται σημαντικό και μας αγχώνει. Από τα μικρότερα πράγματα (τι θα φορέσω, πώς θα είναι το τραπέζι που ετοιμάζω, πώς θα μιλήσω στον συνάδελφο) μέχρι τα μεγαλύτερα (τι δουλειά θα κάνω, αν θα κάνω οικογένεια, το βιβλίο που γράφω, τι θα αφήσω στα παιδιά μου). Παίρνουμε την ύπαρξή μας πολύ στα σοβαρά. Κι όμως ό,τι και να κάνουμε κάποια στιγμή θα χαθεί. Ακόμα και όσα έχουν κάνει τα μεγάλα μυαλά, όπως ο Αϊνστάιν, ο Νεύτωνας και ο Αριστοτέλης κάποια στιγμή θα χαθούν μαζί με τη Γη. Ζούμε σε ένα μικροσκοπικό πλανήτη σε μια γωνιά του σύμπαντος.
Τίποτα από όσα κάνουμε δεν είναι σημαντικό σε μια μεγαλύτερη κλίμακα. Ας χαλαρώσουμε με την πάρτι μας. Δεν είμαστε τόσο σημαντικοί όσο νομίζουμε. Κανείς δεν είναι. Μπορούμε να ανακουφιστούμε, λοιπόν από την γενική «ασημαντότητά» μας και να εστιάσουμε σε όσα είναι πραγματικά σημαντικά για εμάς.

3. Όλα κάποια στιγμή θα τελειώσουν
Κάποια στιγμή θα πεθάνεις. Όλοι μας. Ο φόβος του θανάτου υπάρχει συνήθως επειδή κάποιος φοβάται ότι δε ζει όπως θα ήθελε. Ποτέ δεν είναι αργά για να κάνεις μια νέα αρχή. Αν έχεις πάει εκδρομή στη Βαρκελώνη για επτά μέρες και τις πέντε μέρες βρέχει και είσαι κλεισμένος στο ξενοδοχείο, αλλά την έκτη βγάλει ήλιο, τι θα πεις; «Τώρα τι νόημα έχει;» και θα μείνεις μέσα; Ή θα βγεις να ζήσεις τη Βαρκελώνη όσο περισσότερο μπορείς για όσο χρόνο έχεις; Το τέλος ας είναι κινητοποίηση. Όχι απελπισία.

4. Δεν μπορείς να κάνεις τα πάντα
Κάνουμε προγράμματα και κανονίζουμε χίλια πράγματα. Η κοινωνία έχει ανάγει την παραγωγικότητα σε βασική αρετή. Δυστυχώς. Δεν μπορείς να κάνεις τα πάντα. Παραδέξου την ήττα σου. Πάψε να ελπίζεις. Αν το συνειδητοποιήσεις αυτό, θα μπορέσεις να συμφιλιωθείς με την ιδέα να κάνεις λιγότερα. Και τότε θα κάνεις μόνο όσα είναι πραγματικά σημαντικά για σένα. Χωρίς τύψεις που αφήνεις κάποια πράγματα έξω. Θα συνειδητοποιείς πως όλα μαζί δε γίνονται. Κάνε λιγότερα και δώσε προτεραιότητα στα σημαντικά. Χωρίς τύψεις.

5. Έχεις πολλά κουσούρια
Έχεις πολλά θέματα. Συχνά δε θα ξέρεις τι σου γίνεται. Δεν πειράζει. Όλοι έτσι είναι. Αυτό σε κάνει άνθρωπο. Μη σε μαλώνεις. Είναι οκ.

6. Σταμάτα να προσπαθείς να αγαπήσεις τον εαυτό σου
Ακούς πως πρέπει να αγαπήσεις τον εαυτό σου. Το προσπαθείς αλλά ζορίζεσαι. Η συμβουλή δεν λειτουργεί στην πράξη. Αντί γι αυτό προσπάθησε να καταλάβεις τον εαυτό σου (όπως έχω γράψει επανειλημμένως). Δεν είσαι κακός άνθρωπος. Πονεμένος είσαι. Κάποτε σε πόνεσαν και τώρα κι εσύ πονάς εσένα και τους άλλους. Κατανόησε τι σου γίνεται (θα χρειαστείς σίγουρα βοήθεια από ειδικό) και δείξε συμπόνοια προς τον εαυτό σου. Χωρίς να το καταλάβεις θα αρχίσεις να σε αγαπάς. Και το ίδιο και τους άλλους ανθρώπους.

7. Οι καλές σχέσεις έχουν πάρα πολλές δυσκολίες
Είναι αλήθεια πως ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας είναι οι καλές ανθρώπινες σχέσεις. Όπως όμως ο χρυσός είναι ακριβός επειδή είναι σπάνιος, έτσι και οι καλές συντροφικές σχέσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες… Τόσοι Coaches και βιβλία σου λένε πώς να έχεις όμορφες σχέσεις όμως και εσύ νομίζεις πως αποτυγχάνεις σε κάτι εύκολο. Δεν είναι έτσι. Στις σπάνιες καλές σχέσεις οι σύντροφοι μαλώνουν συχνά. Προσάρμοσε τις προσδοκίες της δικής σου σχέσης. Εννοείται πως θα ζορίζεσαι.

8. Δε γίνεται να μην αγχώνεσαι
Σου λένε ότι το άγχος κάνει κακό. Σου δίνουν εκατοντάδες μεθόδους για να μην αγχώνεσαι και να είσαι ήρεμος. Πηγαίνεις σε σεμινάρια, σε retreats και αγοράζεις βιβλία για το πώς να βγάλεις το άγχος από τη ζωή σου και να είσαι ζεν. Αλλά αποτυγχάνεις. Γιατί απλά δε γίνεται να το πετύχεις αυτό. Το άγχος είναι η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σου όταν κάτι που έχει αξία για εσένα, διακυβεύεται. Οι ίδιες εμπειρίες που σε αγχώνουν, οι ίδιες εμπειρίες δίνουν και νόημα στη ζωή σου. Αλλά πρέπει να επιλέξεις να τις δεις ως τέτοιες. Στο βιβλίο μου περιγράφω το πώς. Αν δεν αγχωνόσουν θα σήμαινε πως η ζωή σου θα ήταν άδεια. Δε θέλεις να μην αχώνεσαι. Βρες νόημα μέσα από το φυσιολογικό άγχος σου.

9. Δεν είναι φυσιολογικό να ξέρεις τι θέλεις
Όπως είπε ο Αbraham Maslow «Δεν είναι φυσιολογικό να ξέρεις τι θέλεις. Είναι ένα σπάνιο και δύσκολο ψυχολογικό επίτευγμα». Όλοι είμαστε λίγο χαμένοι. Προχωράμε στα τυφλά. Αν δεν ξέρεις τι σου γίνεται είναι φυσιολογικό. Αλλά με τόσους Coaches και γκουρού να σου λένε να πετύχεις τα όνειρά σου και τους στόχους σου, εσύ θεωρείς πως θα έπρεπε να έχεις στόχους και όνειρα. Οι κοινωνικά «επιτυχημένοι» που είχαν όνειρα και στόχους, ορίζουν τη νόρμα της «επιτυχίας». Έτσι οι υπόλοιποι τρώμε bullying από εκείνους. Οι περισσότεροι δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Και δεν πειράζει. Μπορούμε και εμείς να ζήσουμε όμορφα. Στο βιβλίο μου περιγράφω το πώς.

10. Δεν είναι φυσιολογικό να είσαι ευτυχισμένος
Είσαι φτιαγμένος για να επιβιώνεις. Όχι για να είσαι ευτυχισμένος. Γι αυτό πάει πρώτα ο νους σου στο κακό. Γι αυτό βαριέσαι τα όμορφα πράγματα (και τους ανθρώπους) της ζωής σου. Γι αυτό σου αρέσουν τα γλυκά. Η ευτυχία είναι μια πολύ πρόσφατη ασχολία για τους ανθρώπους. Δεν είναι η φυσική σου κατάσταση, αντίθετα με όσα σου λένε. Είναι όπως οι γραμμωμένοι κοιλιακοί. Μπορείς να τους αποκτήσεις, αλλά θέλει πολλή προσπάθεια. Δεν είναι το φυσικό σου. Μην απογοητεύεσαι αν δεν είσαι ευτυχισμένος. Είσαι φυσιολογικός άνθρωπος.

10+1. Η ζωή δεν είναι δίκαιη
Σε όλους μας αρέσει η αίσθηση του δικαίου. Στις ταινίες πάντα κερδίζει ο καλός στο τέλος. Αλλά η ζωή δεν είναι έτσι. Υπάρχει πολλή αδικία. Πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει. Απλά κοίτα γύρω σου. Δεν είναι όμορφο, το ξέρω. Όμως αυτό είναι. Πάρ’το σαν αφετηρία και δούλεψε με αυτό αν θέλεις να το αλλάξεις. Είναι σαν να ζεις στη Νορβηγία το χειμώνα. Θα ήταν πολύ ωραία να είχε περισσότερο ήλιο, αλλά δεν έχει. Μόνο 6-7 ώρες την ημέρα.
Αυτό δε σημαίνει ότι εσύ θα ζεις στο σκοτάδι. Θα βάλεις φως και θα μπορείς να φωτίσεις και τους άλλους. Αλλά γενικώς θα είναι σκοτεινά. Δε θα απογοητεύεσαι, όμως, ακόμα και αν δε σου αρέσει. Αλλά δε σημαίνει ότι θα μένεις και άπραγος.

Συμπέρασμα
Όλοι ζορίζονται. Δεν είσαι μόνος. Απλά όλοι το κρύβουν, όπως το κρύβεις και εσύ. Δεν είσαι προβληματικός.
Σου πουλάνε ελπίδα και η ελπίδα πουλάει. Αλλά η ελπίδα που αγοράζεις σε κάνει να νιώθεις όμορφα την ώρα που την αγοράζεις, αλλά όλο και πιο ανεπαρκής μετά από λίγο. Είναι σαν να παίζεις ρουλέτα. Νιώθεις ενθουσιασμό και ελπίδα την ώρα που ποντάρεις. Αλλά συνήθως καταλήγεις απογοητευμένος.
Σταμάτα να ελπίζεις. Απελπίσου. Για λίγο. Η ζωή ξεκινάει στην άλλη άκρη της απελπισίας, λένε οι υπαρξιστές. Δες την πραγματικότητα, όπως είναι. Όχι όπως θα ήθελες να είναι.
Ίσως να σου φαίνεται βαρύ, αλλά είναι ακριβώς το αντίθετο. Είναι τόσο ανακουφιστικό να πετάξεις το βάρος των ανέφικτων προσδοκιών που η κοινωνία μας σου δημιουργεί. Οι υπερβολικές προσδοκίες και ελπίδες που σου πουλάνε φταίνε που δεν απολαμβάνεις τη ζωή σου. Όχι η δική σου ζωή. Το φάρμακο είναιτο δηλητήριο.
Αν σε κατηγορείς που δεν είσαι ευτυχισμένος είναι σαν να σε κατηγορείς που δεν κέρδισες το λαχείο. Οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος σου. Δείξε συμπόνια στον εαυτό σου.
Δεν αρμενίζεις στραβά.
Στραβός είναι ο γιαλός. Και δεν πειράζει

Όλοι θέλουμε να επικοινωνούμε καλύτερα. Να μας καταλαβαίνουν και να καταλαβαίνουμε τους άλλους. Θέλουμε να μπορούμε πείσουμε τους άλλους με τα επιχειρήματά μας και να τους μεταδώσουμε τις απόψεις μας.
Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να αυξήσουμε τις πιθανότητες να το πετύχουμε αυτό μέσα σε 3”.

Φανταζόμαστε ότι…
Όλοι μας διαπραγματευόμαστε όλη την ώρα. Από το τι θα φάμε, που θα πάμε, τι είναι καλύτερο για το παιδί, ποια κίνηση επιχειρηματικά βγάζει νόημα να κάνουμε για την εταιρεία, να πείσουμε τον υφιστάμενο ή τον προϊστάμενο για την άποψή μας, να κάνουμε το παιδί μας να μας ακούσει για το τι να φορέσει στο σχολείο και να συζητήσουμε με τον σύντροφό μας για το τι κουρτίνες να βάλουμε στο μπάνιο.
Ουσιαστικά, διαπραγματευόμαστε όλη την ώρα.
Συχνά θέλουμε να «κερδίσουμε» τη λογομαχία ή το επιχείρημα. Δυστυχώς.
Συνεπώς, όταν θέλουμε να πείσουμε κάποιον για κάτι νομίζουμε πως θέλουμε να έχουμε μια πολύ σίγουρη στάση, να δείχνουμε ότι έχουμε εμπιστοσύνη σε όσα λέμε, ίσως να μπλοφάρουμε καμιά φορά. Ακόμα και να φωνάξουμε λίγο παραπάνω αν χρειαστεί.
Αυτό φανταζόμαστε.

Μια άλλη οπτική
Αυτό που δε φανταζόμαστε είναι ότι αντί να είμαστε επιθετικοί, ετοιμοπόλεμοι και ετοιμόλογοι, ίσως αυτό που θα βοηθούσε τη συζήτηση είναι το να είμαστε σιωπηλοί.
Και σύμφωνα με νέα ευρήματα της ψυχολογίας, σε καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε ένα δύσκολο θέμα προς επίλυση, αυτό ακριβώς θα έπρεπε να κάνουμε.
Σύμφωνα με μια έρευνα1 που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Psychology το να κάθεσαι σιωπηλός για τουλάχιστον τρία δευτερόλεπτα κατά τη διάρκεια μιας δύσκολης στιγμής σε μια συζήτηση, κάνει και τα δυο μέλη πιο συνδιαλλακτικά και οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα.
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, «μια παρατεταμένη σιωπή δημιουργεί αξία στη συζήτηση, καθώς διακόπτει το σταθερό και συνήθη τρόπο σκέψης μας». Βγαίνουμε από τα κουτάκια μας. «Το να δίνουμε οδηγίες σε διαπραγματευτές να χρησιμοποιούν τη σιωπή αντί να βρίσκουν λύση στο πρόβλημα είναι πιο αποτελεσματικό για τη δημιουργία αξίας».
Δηλαδή, και οι δυο συζητητές βρήκαν τη συζήτηση ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική.

Δοκιμάστε το στο σπίτι (και εκτός)
Κάποιες φορές το να μη μιλάμε νομίζουμε ότι θα εκληφθεί εκφοβιστικά. Ότι προσπαθούμε να επιβληθούμε στον άλλον με τη σιωπή μας. Αντίθετα με αυτό, οι άνθρωποι νομίζουμε ότι σκεφτόμαστε. Ότι αναστοχαζόμαστε σε όσα συζητούνται.
Δεν αντιδράμε απλώς. Δεν προσπαθούμε να περάσουμε το δικό μας. Προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο που να δουλεύει ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΜΑΣ.
Δοκίμασέ το κι εσύ. Την επόμενη φορά που θα διαπραγματευτείς κάτι, ή που θα συζητήσεις κάτι και θέλεις να πείσεις κάποιον, δες τη σιωπή σαν φίλη σου. Όσο πιο γρήγορα απαντάς τόσο λιγότερο συνδιαλλακτικός φαίνεσαι. Τόσο λιγότερο κατανοητικός και συμπονετικές θα φανείς. Τόσο περισσότερο αμετακίνητος και αδιάλλακτος.
Το ελάχιστο που επιτυγχάνει μια παύση είναι να δείξει στον άλλον ότι τον ακούς. Ότι προσπαθείς να καταλάβεις τις ανάγκες του και την άποψή του.
Δεν ακούς μόνο για να του απαντήσεις. Ακούς για να τον καταλάβεις.
Και όπως περιγράφω λεπτομερώς στο Κεφάλαιο Αποτελεσματική Συναισθηματική Επικοινωνία στο νέο μου βιβλίο, η απαραίτητη προϋπόθεση για να σε ακούσει κάποιος είναι να νιώσει ότι τον καταλαβαίνεις.

Συμπέρασμα
Η αποτελεσματική επικοινωνία δεν είναι μια διαδικασία που κάποιος κερδίζει και κάποιος χάνει. Είναι μια διαδικασία που και οι δυο άνθρωποι νιώθουν ότι κάτι παίρνουν, ότι εξελίσσονται μέσα από αυτή, ότι νιώθουν ότι τους καταλαβαίνουν.
Το ζητούμενο δεν είναι να νιώσεις ότι συμφώνησες σε κάτι επειδή κάποιος σε έσπρωξε προς τα εκεί ή επειδή δεν μπορούσες να αντικρούσεις τα επιχειρήματα και αναγκάστηκες να συμφωνήσεις.
Το ζητούμενο είναι να καταφέρουν οι δυο άνθρωποι να νιώσουν πως δημιουργήθηκε μια κοινή πορεία, την οποία από κοινού συμφώνησαν. Ότι συνεννοήθηκαν και έγιναν αντιληπτοί.
Πάρε το χρόνο σου, λοιπόν.
Αυτά τα τρία δευτερόλεπτα σιωπής, μπορούν να κάνουν τη διαφορά!
1. Curhan, J.R., et al (2021) Silence is Golden: Extended Silence Deliberative Mindset and Value Creation in Negotiation, Journal pf Applied Psychology, No5671-18

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

Όλοι θέλουμε να προχωρήσουμε στη ζωή και να εξελιχθούμε (θεωρητικά). Όμως στην πράξη δυσκολευόμαστε πολύ να αφήσουμε τα βαρίδια που μας κρατάνε από το να προχωρήσουμε.

Το κουτάκι με το αναψυκτικό
Σε ένα επεισόδιο Simpsons, o Ηomer νομίζει ότι μπορεί να βάλει το χέρι του μέσα σε έναν αυτόματο πωλητή αναψυκτικών και να κλέψει μια Buzz Cola (ένα αναψυκτικό) .
Στην προσπάθεια όμως νιώθει ότι το χέρι του παγιδεύεται και έτσι καλεί την πυροσβεστική για να τον απελευθερώσει. Όταν καταφθάνει η βοήθεια, ο τεχνικός με το πριόνι αφού ρίξει μια ματιά στο τι συμβαίνει, ρωτάει τον Ηomer: «Μήπως δεν αφήνεις το κουτάκι του αναψυκτικού γι αυτό δεν βγαίνει το χέρι σου από τον αυτόματο πωλητή;»

Στο περιστατικό αυτό, το μόνο που χρειαζόταν για να βγάλει το χέρι του ήταν να αφήσει το κουτάκι του αναψυκτικού, αλλά ο Ηomer αρνούνταν. Αν μόνο παραδεχόταν ότι θα χάσει το πολύτιμο για εκείνον αναψυκτικό, θα μπορούσε να βγάλει το χέρι του από το μηχάνημα, αλλά εκείνος επέμεινε πεισματικά να κρατάει το κουτάκι. Έτσι το να καλέσει την πυροσβεστική ήταν η μοναδική λύση για το πρόβλημά του…

Η παγίδα της μαϊμούς
Στην ίδια φιλοσοφία φημολογείται ότι έχουν βασιστεί παγίδες που χρησιμοποιούνταν για να πιάσουν μια μαϊμού παλιότερα. Η ιστορία λέει ότι θα χρησιμοποιούσαν ένα δοχείο που μέσα είχε μια μπανάνα. Το δοχείο είχε μια αρκετά μεγάλη τρύπα για να βάλει η μαϊμού το χέρι της μέσα και να πιάσει τη μπανάνα, αλλά δεν ήταν αρκετά μεγάλη για να βγει το χέρι της με τη γροθιά κλειστή καθώς κρατάει τη μπανάνα.
Ενώ το μόνο που έχει να κάνει είναι να αφήσει την μπανάνα και να φύγει, η μαϊμού δε θέλει να αφήσει την πολύτιμη μπανάνα. Έτσι κρατάει το χέρι της μέσα στο δοχείο, το οποίο είναι αρκετά βαρύ ώστε να μπορεί να το μετακινήσει. Συνεπώς, πιάνεται στην παγίδα.

Έτσι και εμείς
Κάπως έτσι είμαστε όλοι μας. Θέλουμε να εξελιχθούμε, να προχωρήσουμε και να απελευθερωθούμε, αλλά ταυτόχρονα κρατάμε παλιές πεποιθήσεις και συνήθειες τις οποίες για κάποιο λόγο θεωρούμε πολύτιμες αλλά μας κρατάνε καρφωμένους στο ίδιο μέρος.
Ίσως δεν θέλουμε να αφήσουμε την ανάγκη μας να γίνουμε κοινωνικά πετυχημένοι (δηλαδή να μας θαυμάζουν οι άλλοι) καθώς μας παρέχει πολύτιμη συναισθηματική ασφάλεια και μένουμε φυλακισμένοι σε μια δουλειά και πορεία ζωής που δε μας γεμίζει και δε μας εκφράζει, και το μόνο που κάνουμε είναι να παραπονιόμαστε γι αυτή.
Ίσως δε θέλουμε να θυμώσουμε με τους γονείς μας για κάτι που μας έκαναν και αμφιταλαντευόμαστε ανάμεσα στις ενοχές (τη δυσφορίας μας προς εκείνους) και στο θυμό που τους έχουμε. (Σημείωση οι ενοχές είναι θυμός όπως έχω γράψει στο παρελθόν).
Ίσως δεν τολμάμε να αφήσουμε την πολύτιμη ασφάλεια που μας προσφέρει το να είμαστε “καλά παιδιά”, να μην είμαστε δυσάρεστοι και έτσι παραμένουμε σε βαλτωμένες σχέσεις που μας ταλαιπωρούν, μόνο για να μη στεναχωρήσουμε τον άλλον.
Ίσως κρατάμε την μπανάνα του πολύτιμου θυμού μας και αρνούμαστε να συγχωρήσουμε κάποιον που μας πλήγωσε και έτσι επιμένουμε να φθείρουμε τη δική του ζωή αλλά κυρίως τη δική μας.
Ίσως δυσκολευόμαστε να βάλουμε πίσω τον πολύτιμο εγωισμό μας και τον φόβο μας και δεν μιλάμε πρώτοι σε κάποιον που μας αρέσει ή δεν κάνουμε μια επαγγελματική κίνηση από φόβο να μην αποτύχουμε και μένουμε κολλημένοι στα ίδια και τα ίδια.
Ίσως κρατάμε την πολύτιμη για εμάς “αγάπη” για μια παλιά σχέση (γιατί σίγουρα δεν είναι αγάπη, αφού αγαπάμε μια ιδέα και όχι έναν άνθρωπο με σάρκα και οστά, καθώς δεν τον έχουμε μπροστά μας) και έτσι μένουμε μόνοι (αλλά και προστατευμένοι από το να αγαπήσουμε ξανά) και δεν ανοιγόμαστε να ξανασυνδεθούμε.
Ίσως κρατάμε σφιχτά στο χέρι την πολύτιμη υπερηφάνεια μας και δεν αποδεχόμαστε ότι η κατάστασή μας έχει αλλάξει τώρα προς το δυσμενέστερο (πχ οικονομικά, από άποψη υγείας, ή απλά ότι ο χρόνος περνάει) και έτσι μένουμε κολλημένοι στο να υπηρετούμε μια εικόνα με κάθε κόστος, αντί να απελευθερωθούμε και να αποδεχθούμε το παρόν μας.
Ίσως κρατάμε βαθιά κλειδωμένη την πολύτιμη πεποίθηση ότι οι άνθρωποι είναι απειλητικοί και θα μας πληγώσουν (πολύτιμη καθώς σε αυτή έχουμε βασίσει τη μέχρι τώρα ζωή μας) και έτσι παραμένουμε σε μια κατάσταση εσωτερικής μοναξιάς, ενώ τόσο πολύ έχουμε ανάγκη τη σύνδεση και την επικοινωνία.
Όλοι κάπως κάτι κάνουμε και θυσιάζουμε την πραγματική ελευθερία μας. Είναι τόσο ανθρώπινο. Η πραγματική ελευθερία είναι η γνώση των περιορισμών μας, έλεγε ο Σπινόζα. Ας δείξουμε συμπόνοια στον εαυτό μας. Δεν είναι εύκολο να είσαι άνθρωπος όπως περιγράφω λεπτομερώς στο νέο μου βιβλίο.

ΦΛΜΟΥΡΗΣ 3 ΒΙΒΛΙΟ

 

Κανείς δεν ζει χωρίς βαρίδια. Κανείς δεν υπάρχει χωρίς τις δικές του πολύτιμες φυλακές.
Έτσι κι εσύ…
Αξίζει να το σκεφτείς όμως.
Εσύ τι πολύτιμο κρατάς σφιχτά και δεν απελευθερώνεσαι;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

 

Κάθεσαι και κοιτιέσαι στον καθρέπτη (ή κοιτάζεις έναν παγετώνα όπως στη φωτό). «Ποιος είμαι;» σκέφτεσαι. Η απάντηση δεν έρχεται από την άλλη μεριά. Και εκεί γεννιέται η αγωνία. «Πρέπει να βρω ποιος είμαι. Αλλιώς δε θα μπορώ να ηρεμήσω».
Η αυτογνωσία είναι η σημαντικότερη ενασχόληση στην οποία αξίζει να αφιερώσεις την ενέργειά σου.
Αλλά τι να κάνεις εσύ;

Μια φορά κι έναν καιρό…
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Παλιότερα όλα ήταν πιο απλά. Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι δεν είχαν και πολλές επιλογές. Ήταν εύκολο να γνωρίζεις ποιος είσαι. Ήσουν ο σιδεράς, ο βοσκός, η μαμή, η υπηρέτρια, ο πρίγκιπας, η κόμμησα, ο σκλάβος. Υπήρχαν ξεκάθαροι ρόλοι μέσα στην κοινωνία και συνήθως δεν τους επέλεγες. Απλά γεννιόσουν μέσα σε ένα ρόλο και τον διεκπεραίωνες μέχρι να πεθάνεις.

Δεν υπήρχε χώρος (και πιθανώς χρόνος) για υπαρξιακές αναζητήσεις. Από υπαρξιακής άποψης ήταν μια πιο απλή εποχή.
Κυρίως για τρεις λόγους:
1. Είχες μόνο έναν ρόλο.
2. Τον είχες για όλη σου τη ζωή.
3. Δεν τον επέλεγες εσύ (το σημαντικότερο).

Επιστροφή στο παρόν
Το σημερινό τοπίο είναι πολύ διαφορετικό σε όλα τα μέτωπα.
Το Αμερικάνικό όνειρο έχει συνεπάρει τον δυτικό κόσμο και σταδιακά και σταθερά και όλο τον υπόλοιπο. Ζούμε πλέον στον κόσμο που θεωρητικά μπορείς να γίνεις όποιος θελήσεις. Αρκεί να το προσπαθήσεις ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ (σε κάποιες περιπτώσεις) και να είσαι και πολύ τυχερός. Δυστυχώς η απαραίτητη έμφαση στην απαιτούμενη προσπάθεια, αλλά και στην τύχη, συνήθως ανεύθυνα παραλείπεται από τους «γκουρού» που διαλαλούν ότι μπορείς να πετύχεις τα πάντα, έτσι απλά…
Όλες οι επιλογές, λοιπόν, θεωρητικά είναι διαθέσιμες.
Και είναι ερευνητικά γνωστό ότι η ύπαρξη πολλών επιλογών μας κάνει πιο δυστυχισμένους. Το βάρος της απόφασης τώρα, πέφτει σε εμάς. Και είναι ένα βάρος συχνά ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΟ για να το σηκώσουμε. Ο Νίτσε πίστευε πως οι άνθρωποι δεν έχουν τα ψυχολογικά εφόδια να διαχειριστούν τις υπαρξιακές τους ανησυχίες. Και εγώ συμφωνώ απόλυτα.
Έχουμε πλέον πάρα πολλές επιλογές και είναι αδύνατον να τις κατανοήσουμε επαρκώς ώστε να δράσουμε με σοφία. Η ψυχική μας υγεία δεν τις αντέχει…

Έχω ένα φίλο στην Αμερική και σε μια συζήτησή με τις κόρες του, μου έλεγαν ότι μια αλυσίδα πολυκαταστημάτων έτρεχε το σύνθημα “Find Your Own Gender”. Δηλαδή βρες το φύλο σου. Τα έφηβα κορίτσια και αγόρια πρέπει ξαφνικά να αποφασίσουν ΚΑΙ τι φύλο είναι. Όταν έχεις μόλις βγει από το να είσαι παιδί, το να βρεις τι φύλο είσαι, δεν είναι κάτι το οποίο είσαι ψυχολογικά έτοιμος να αποφασίσεις. Τα κορίτσια ήταν πελαγωμένα. Όχι επειδή δεν ήξεραν τι φύλο ήταν, αλλά επειδή ξαφνικά κάτι που θεωρούσαν δεδομένο ετίθετο σε αμφισβήτηση.
Ο καημένος εφηβικός εγκέφαλός τους ήταν σε πλήρη σύγχιση. Μπορεί να ακούγεται προχωρημένο σαν στάση, αλλά οι κίνδυνοι που εμπεριέχει είναι τεράστιοι. Δεν υπάρχει πλέον καμία σταθερά. Από που να πιαστείς??
Η κρίση της μέσης ηλικίας προκύπτει όταν συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να συνεχίσεις να στηρίζεις τις επιλογές που έκανες νεότερος. Όταν πέτυχες όλα όσα υποτίθεται ότι έπρεπε να πετύχεις και συνεχίζεις να μην είσαι ευτυχισμένος. Συνειδητοποιείς πως είσαι πιο ελεύθερος από όσο νόμιζες και δεν ξέρεις τι να την κάνεις την τόση ελευθερία. Κάτι που παλαιότερα απλώς δεν ίσχυε.

Δεν είσαι ένα πράγμα
Ίσως η απαίτηση για μια μοναδική απάντηση στην ερώτηση «ποιος είμαι» να μην αρμόζει στην σημερινή κοινωνία. Ενώ παλιότερα είχαμε ένα ρόλο, σήμερα έχουμε πολλαπλούς. Κάποιος μπορεί να είναι στέλεχος εταιρείας, γονιός, λάτρης της φύσης, να του αρέσει η συγγραφή, να του αρέσει να δημιουργεί πράγματα με τα χέρια του και να ταξιδεύει.

Στην πράξη, σαν άνθρωπος θα μπορούσε να αντλήσει αίσθηση ταυτότητας και από τα ΕΞΙ αυτά χαρακτηριστικά του. Όταν όμως θέλει να δώσει ΜΙΑ απάντηση στο ερώτημα «ποιος είμαι» τότε αναπόφευκτα δημιουργείται σύγχυση. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να έχουμε ξεκάθαρες απαντήσεις για τα πράγματα. Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Να τα βάζουμε σε κουτάκια. Κατά προτίμηση σε ΕΝΑ κουτάκι, όμως. Όχι σε ΕΞΙ.
Η πληθώρα των ενασχολήσεών μας, αλλά και των διαθέσιμων επιλογών, μάς έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της προσωπικότητάς μας. Δυσκολευόμαστε να βρούμε ένα σημείο αναφοράς για να ορίσουμε το ποιοι είμαστε.
Ένα κομμάτι της ψυχολογίας αμφισβητεί ακόμα και την ύπαρξη του χαρακτήρα, επιχειρηματολογώντας ότι η έννοια του χαρακτήρα έχει το νόημα να μπορεί να προβλέψει τη συμπεριφορά ενός ατόμου. Κι όμως παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι ενεργούν διαφορετικά σε διαφορετικές συνθήκες.
Κάποιες φορές είμαστε πιο ντροπαλοί ενώ άλλες φορές πιο κοινωνικοί. Κάποιες φορές πιο ενεργητικοί ενώ άλλες πιο νωχελικοί. Δεν μπορούμε να ορίσουμε μονοσήμαντα τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, λένε οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν αυτή την άποψη. Μου αρέσει κι εμένα αυτή η προσέγγιση.

Αυτό που είσαι αλλάζει
Ένα επιπλέον ιδίωμα της σύγχρονης εποχής είναι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, η οποία αναστατώνει το status quo δημιουργώντας διαρκώς νέους και συχνά εφήμερους ρόλους για τους ανθρώπους (πχ blogger, influencer, start-up επιχειρηματίας, κλπ).
Ενώ παλιότερα ήταν αναμενόμενο να κάνεις ένα επάγγελμα σε όλη σου τη ζωή ή και για περισσότερες από μια ζωές (βλέπε οικογενειακές επιχειρήσεις) τώρα γίνεται ολοένα πιο πιθανό να αλλάξεις πορεία (και ίσως περισσότερες από μια φορές) μέσα σε μια ζωή.
Πχ, εγώ ξεκίνησα μαθηματικός, έγινα χρηματιστής και τώρα είμαι συγγραφέας, εισηγητής σεμιναρίων, ομιλητής, blogger, θεραπευτής και γενικώς ασχολούμαι με την ψυχολογία. Άντε να βρεις ταυτότητα τώρα…
Οι ολοένα αυξανόμενοι ρυθμοί αλλαγής των καταστάσεων έχουν μετατρέψει την κρίση της μέσης ηλικίας στην κρίση του ενός τετάρτου της ηλικίας (quarter life crisis) όπως οι νέοι της εποχής μας επώδυνα ανακαλύπτουν.
Η μόνη αλήθεια είναι η αλλαγή. «Τα πάντα ρει» όπως είπε ο Ηράκλειτος αλλά εμείς ψυχολογικά έχουμε πολλή ανάγκη από σταθερότητα και ασφάλεια στη ζωή μας. Έτσι απεγνωσμένα ζητάμε το «για πάντα» σε ένα κόσμο όπου το «για πάντα» είναι αδύνατον να υπάρξει.

Δεν είσαι κι εσύ ποτέ ο ίδιος
Όλα τα κύτταρά σου θα έχουν αντικατασταθεί αρκετές φορές μέχρι τα γεράματά. Νέες αναμνήσεις θα προκύπτουν και θα σχηματίζεις διαρκώς μια πολύ διαφορετική εικόνα του παλιού σου εαυτού. Τίποτα δε μένει ίδιο.
Κι όμως εμείς ψάχνουμε να βρούμε ποιος είμαι εγώ που παραμένω σταθερός πίσω από όλα αυτά.
Αν το σκεφτείς λίγο πιο φιλοσοφικά θα συνειδητοποιήσεις πως στην πράξη (γιατί στη θεωρία ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει) δεν υπάρχει ο σταθερός εαυτός σου τον οποίο προσπαθείς να ορίσεις με την ερώτηση «ποιος είμαι».
Δεν υπάρχει ο πραγματικός σου εαυτός όπως έγραψα στο παρελθόν. Τον εαυτό σου τον δημιουργείς. Δεν τον ανακαλύπτεις.
Αυτό μπορεί να ακούγεται αρχικά τρομακτικό. Αν το επεξεργαστείς λίγο παραπάνω όμως, ίσως και να είναι βαθιά ανακουφιστικό. Γιατί μπορείς να παραιτηθείς από την απαίτηση να βρεις τον πραγματικό εαυτό σου και να επικεντρωθείς στην ενασχόληση του να δημιουργήσεις τον εαυτό σου.

Αν δυσκολεύεσαι, δεν είσαι μόνος
Αν δεν ξέρεις ποιος είσαι να γνωρίζεις πως είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθεις μπερδεμένος και ανήμπορος πολλές στιγμές της ζωής σου. Να έχεις παραλύσει από την αίσθηση ελευθερίας και των πολλών επιλογών. Δεν πάει κάτι στραβά με σένα. Είσαι απλά άνθρωπος. Αυτό υποστήριζαν οι υπαρξιστές φιλόσοφοι, όπως ο Νίτσε, ο Καμύ, ο Σαρτρ.
Η ευτυχία δεν είναι φυσιολογική κατάσταση για τον άνθρωπο. Είμαστε φτιαγμένοι για να επιβιώνουμε, όχι για να κάνουμε ζωάρα. Θέλει πολύ κόπο για να αποκτήσεις ευτυχία και ίσως να μην είναι καν εφικτό. Δεν υπάρχει ζωή όπου δε θα μετανιώσεις κάποια στιγμή για τις επιλογές σου. Ποτέ δε θα μπορείς να είσαι απολύτως σίγουρος γι αυτές. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Όπως έλεγε ο υπαρξιστής φιλόσοφος Soren Kierkegaard, «ο μόνος τρόπος να κατανοήσεις τη ζωή είναι κοιτάζοντας προς τα πίσω, αλλά πρέπει να τη ζήσεις προς τα μπροστά».

Συμπέρασμα
Το νέο μου βιβλίο: Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής είναι το υπαρξιακό ταξίδι του ήρωα που αρχίζει στο πρώτο κεφάλαιο με το ερώτημα “Ποιος είμαι;” και μέσα από το βιβλίο βιώνει ένα ταξίδι μέχρι το νόημα της ζωής.
Αν και εσύ δυσκολεύεσαι να ορίσεις το ποιος είσαι, μπορείς να βρεις παρηγοριά στο γεγονός ότι όλοι ζορίζονται. Το να μη νιώθεις ευτυχισμένος είναι φυσιολογικό. Είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό του να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς άγχος.
Αν όμως, όπως συχνά αναφέρω, ακούς τις φωνές γύρω σου που σου λένε να σκέφτεσαι θετικά και να επιλέγεις την ευτυχία, τότε είναι πολύ εύκολο να νιώσεις προβληματικός τις φορές που φυσιολογικά δεν το καταφέρνεις.
Δείξε συμπόνοια στον εαυτό σου. Κατανόησέ την αναπόφευκτη δυσκολία του να είσαι άνθρωπος.
Αυτό είναι το σημαντικότερο βήμα για να καταλάβεις το ποιος στ’ αλήθεια είσαι.

Γράφει ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας www.dimitrisflamouris.com

Σε όλους μας αρέσουν τα απλά ξεκάθαρα πράγματα. Θέλουμε να μας τα κάνουν λιανά όταν μας μιλάνε και η λογική «ένα κι ένα κάνει δυο», μας είναι ιδιαίτερα ελκυστική.
Και αυτό μπορεί να γίνει μεγάλο πρόβλημα…
Η απλότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο αρεσκόμαστε να αντιμετωπίζουμε και τη ζωή μας. Κάποιος είναι καλός ή κακός. Κάτι είναι σωστό ή λάθος. Άσπρο ή μαύρο. Δεν μας αρέσει το γκρι. Η αβεβαιότητα. Ο εγκέφαλός ζορίζεται όπως πολλές έρευνες έχουν δείξει όταν δεν μπορεί να κατατάξει κάτι με ευκρίνεια σε μια κατηγορία.
Αλλά η ζωή δεν είναι έτσι…

Το Μικρολίμανο
Ήρθα Σάββατο πρωί στο Μικρολίμανο να γράψω το σημερινό άρθρο. Είχα σκοπό να γράψω κάτι για το ότι δεν υπάρχει ο πραγματικός μας εαυτός (όπως πολλοί στον τομέα της ψυχολογίας υποστηρίζουν), αλλά ότι δημιουργούμε διαρκώς τον εαυτό μας κάθε στιγμή.
Και στον αυτοκίνητο άρχισα να ακούω τις ειδήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία και ψυχοπλακώθηκα. «Ποιος νοιάζεται τώρα για τον πραγματικό μας εαυτό», σκέφτηκα. «Εδώ γίνεται χαμός και υπάρχει πόλεμος».
Μου ήρθε η σκέψη να μην γράψω τίποτα και να σας ζητήσω συγνώμη, γιατί απλά δεν είχα καμία διάθεση να το κάνω. Μου φάνηκε εντελώς μάταιο. Άνθρωπος είμαι κι εγώ.
Η δική μου διάθεση ήταν στο πάτωμα από τα νέα του πολέμου. Σκέφτομαι ότι η ανθρωπότητα δεν έχει κανένα μέλλον, ο πλανήτης καταστρέφεται από το φαινόμενο του θερμοκηπίου, κάτι που κάθε χρόνο μπαίνει όλο και παραπάνω στη ζωή μας.
Σε μια -δυο δεκαετίες ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε θα έχει αλλάξει σημαντικά προς το χειρότερο, πιστεύω. Εδώ στην Αθήνα, στην Ευρώπη. Όχι μόνο στην Αφρική.
Κι εμείς όχι μόνο δεν φροντίζουμε να μειώσουμε τις εκπομπές ρύπων εφαρμόζοντας νέες τεχνολογίες άμεσα λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης, αλλά κάνουμε και πολέμους από πάνω λόγω πολιτικής.
Βαθιά απογοήτευση για το είδος μας. Αγαπάω πολύ τους ανθρώπους, αλλά δεν μας έχω σε ιδιαίτερη εκτίμηση. Δεν είμαστε καλοί ή κακοί. Είμαστε γκρι. Είμαστε απ’ όλα. Πολυπλοκότητα παντού.
Η σκέψη στο μυαλό μου επιμένει: «Εγώ γιατί να γράψω το άρθρο; Τι νόημα έχει όταν όλα πάνε κατά διαόλου;»
Και μετά άρχισα να ακούω μια παρέα τεσσάρων ψαράδων δίπλα μου που έπιναν καφέ μπροστά στις βάρκες τους και μιλούσαν για το μπάσκετ με ένταση αλλά και φιλικό ύφος. Είναι η συζήτηση όπου το «ρε μαλάκα» έχει την ίδια συναισθηματική χροιά όπως το «ρε μωρό μου» σε μια ζευγαροσυζήτηση.
Πίσω μου δυο φίλοι εξηντάρηδες συζητάνε για τον Ολυμπιακό και μετά ο ένας εκφράζει τον θυμό του για έναν τρίτο της παρέας που δεν τον βοήθησε όταν τον είχε ανάγκη. (Ίσως κάποιοι τώρα να σκέφτεστε πως είμαι κουτσομπόλης…)
«Πώς μπορούν αυτοί οι άνθρωποι να είναι σε τόση μεγάλη άρνηση με όσα συμβαίνουν στον κόσμο. Είναι δυνατόν να ασχολούνται με αυτά τα θέματα;» Αναρωτιέμαι.
Η κριτική μου σκέψη επεμβαίνει όμως και δε με αφήνει ήσυχο. «Και οι δικές μου σκέψεις πως όλα είναι μάταια, τι νόημα έχουν; Πώς με βοηθάνε; Γιατί να είναι οι δικές μου σκέψεις «καλύτερες» ή «πιο ταιριαστές» από τις δικές τους; Γιατί να ξέρω εγώ παραπάνω από αυτούς; Στην τελική ποιος περνάει καλύτερα; Εκείνοι ή εγώ;»
Το ντέρμπι των σκέψεών μου παίρνει νέα τροπή:
«Ναι, αλλά ποιο είναι το ζητούμενο; Να περνάμε πάντα καλά ανεξάρτητα από ό,τι συμβαίνει γύρω μας; Δεν είναι γαϊδουριά και αναισθησία αυτό;»
Ο πιο ανθρώπινος εαυτός μου που θέλει την απλότητα και τη «σωστή» απάντηση ταλαιπωρείται από όλες αυτές τις σκέψεις. Ο πιο ψύχραιμος εαυτός μου πίνει μια γουλιά καφέ και κατανοεί τη ματαιότητα του να ψάχνεις για τη «σωστή» απάντηση. Όλα είναι πιο εύκολα με μια γουλιά καφέ.
Στην τελική γνωρίζω ότι δεν υπάρχει ζητούμενο. Ούτε πρέπει να περνάς καλά ό,τι και να γίνεται, ούτε πρέπει να μην περνάς καλά και να ψυχοπλακώνεσαι. Αυτή είναι η δυσκολία στο να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχουν οδηγίες χρήσης. Ο καθένας καλείται να βρει τις δικές του απαντήσεις μέσα σε μια θάλασσα αβεβαιότητας (η παρομοίωση λόγω Μικρολίμανου).
Για έξτρα περιπέτεια (και αβεβαιότητα), αυτές οι απαντήσεις μπορεί και να αλλάζουν ανάλογα με τη φάση που βρισκόμαστε (και για μερικούς πιο δύστυχους από εμάς ακόμα και μέσα στην ημέρα).
Δύσκολα τα πράγματα για τους αγαπημένους μου ανθρώπους…

Ο Τιτανικός
Υπάρχει μια έκφραση στα αγγλικά όταν κάνεις κάτι το οποίο είναι μάταιο. It is like rearranging the deck chairs on the Titanic. ( Είναι σαν να αλλάζεις θέση στις καρέκλες του καταστρώματος του Τιτανικού την ώρα που βυθίζεται). Το πλοίο σε δυο ώρες θα είναι στον βυθό της παγωμένης θάλασσας, αλλά εσύ θέλεις να κάτσεις σε καλύτερο σημείο, ώστε να βλέπεις το παγόβουνο καλύτερα.
Ακούγεται γελοίο σε πρώτο άκουσμα. Κι όμως αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα άραγε τι θα κάναμε εμείς σε ένα υποθετικό σενάριο όπου θα ήμασταν στον Τιτανικό και μας έλεγε ο καπετάνιος ότι σε ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ το πλοίο θα βυθιστεί και δεν υπάρχουν σωστικές λέμβοι;
Θα βάζαμε τα καλά μας το βράδυ για να χορέψουμε στη μεγάλη αίθουσα καθώς ακούγονταν τρομακτικοί θόρυβοι από το μηχανοστάσιο; Θα μαθαίναμε να παίζουμε ένα όργανο καθώς το νερό μέσα στο πλοίο είχε φτάσει στους αστραγάλους; Θα καθόμασταν να θαυμάσουμε το ηλιοβασίλεμα, ενώ το κατάστρωμα θα είχε πάρει μια περίεργη κλίση;
Ή θα περνούσαμε δέκα χρόνια θρηνώντας ότι έρχεται το τέλος;
Και πάλι δεν έχω τη «σωστή» απάντηση. Δεν υπάρχει η Αλή8εια όσο και αν μερικοί θέλουν να την πουλάνε. Ξέρω ποια επιλογή ακούγεται καλύτερη, ξέρω με ποια επιλογή θα περνούσα καλύτερα. Δεν ξέρω ποια επιλογή θα είχα τη δύναμη να εφαρμόσω. Ή αν θα είχα τη δύναμη να την εφαρμόζω όλες τις στιγμές και αν θα ξεχνιόμουν που και που και θα με έπαιρνε από κάτω. Τι να κάνουμε τώρα…
Είναι σημαντικό όμως και μόνο να αναγνωρίζουμε πως υπάρχουν και άλλες επιλογές.
Δεν υπάρχουν ξεκάθαρες απαντήσεις σε πολλά από τα σημαντικά ερωτήματα που μας απασχολούν, όσο και αν τις έχουμε ανάγκη. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να επινοούμε τη δικιά μας υποκειμενική βεβαιότητα και να τη βαφτίζουμε αντικειμενική για να νιώθουμε μια επίπλαστη σιγουριά. Επίπλαστη, αλλά ταυτόχρονα απαραίτητη για την ψυχολογική μας επιβίωση, καθώς το γκρίζο μας ζορίζει. Θέλουμε το δικό μας άσπρο-μαύρο.

Δυστυχώς η αβεβαιότητα και η πολυπλοκότητα είναι αναπόσπαστο κομμάτι του να είσαι άνθρωπος. Το μονοπάτι προς το νόημα της ζωής είναι παράδοξο. (Το πιάσατε το υπονοούμενο…)
Όσο έγραφα το άρθρο πέρασε ένα αυτοκίνητο Smart, από το οποίο ακουγόταν μουσική στη διαπασών σαν μίνι παράρτημα νυχτερινού club.
Μια μαμά με την 7χρονη κόρης της έβγαλαν σέλφι duck-face.
Κάποια στιγμή μύρισε «χόρτο» η ατμόσφαιρα.
Μια κοπέλα προσπάθησε με μανία να βγάλει κοντινή φωτογραφία ένα γατάκι που ξεκουραζόταν σε μια σκιά, ελέγχοντας κάθε φωτογραφία αφού την έβγαζε.
Κι η γη γυρίζει… κι η γη γυρίζει…
Κάπως νιώθω καλύτερα που τα είπαμε. Ευχαριστώ για την παρέα.

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Μήπως είσαι ο άνθρωπος που θέλει να τα έχει όλα υπό έλεγχο; Μήπως νιώθεις άβολα όταν είσαι έξω από τα νερά σου και η σκέψη ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά σε τρομοκρατεί; Που δε θα δοκιμάσεις εύκολα κάτι καινούριο γιατί δεν ξέρεις τι θα συμβεί; Που θα σκεφτείς όλα τα πιθανά σενάρια σε μια κατάσταση έτσι ώστε να είσαι σίγουρος πως τίποτα απρόβλεπτο δε θα συμβεί; Μήπως σε αποκαλούν κοντρόλ φρικ;
Αν, ναι. Αυτό το άρθρο είναι για σένα.

Η ανάγκη μας για έλεγχο
Αν είσαι αυτός ο άνθρωπος να ξέρεις πως δεν είσαι ο μόνος. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για ασφάλεια να θέλουμε να ελέγχουμε τα πάντα. Μας αρέσει να έχουμε τον έλεγχο ακόμα και όταν δεν έχει κανένα νόημα να τον έχουμε. Έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι νιώθουν πιο σίγουροι ότι θα κερδίσουν το λαχείο αν διαλέξουν οι ίδιοι τα νούμερα ή νιώθουν πιο σίγουροι ότι θα κερδίσουν στη ρίψη ενός ζαριού, αν ρίξουν το ζάρι οι ίδιοι. Κάτι που φυσικά δεν ισχύει.
Μας αρέσει να ασκούμε έλεγχο, όχι μόνο γιατί θα είμαστε πιο σίγουροι για το τι μπορεί να συμβεί, αλλά χάριν της αίσθησης του ελέγχου. Σύμφωνα με άλλες έρευνες, οι άνθρωποι που χάνουν την ικανότητά τους να ελέγχουν τα περιβάλλοντά τους, χάνουν την ελπίδα, γίνονται δυστυχισμένοι, αβοήθητοι και καταθλιπτικοί. Μας αρέσει σε όλους μας να έχουμε τον έλεγχο.

Ο Δίας, ο Άγιος Νικόλαος και ο κορονοϊός
Από αρχαιοτάτων χρόνων οι άνθρωποι επινοούσαν τρόπους για να ελέγξουν όσα ήταν εκτός του ελέγχου τους. Αν μια χρονιά δεν έκανε καλό καιρό και καταστρεφόταν η σοδιά, η εξήγηση που επινοούσαν ήταν ότι ο Δίας είναι θυμωμένος μαζί τους. Αυτό τους έδινε μια αίσθηση ελέγχου για τον ανεξέλεγκτο επί της ουσίας καιρό. Υπήρχε λύση για το πρόβλημα! Έκαναν θυσίες στον Δία για να τον εξευμενίσουν.
«Αν θυσιάσουμε τριάντα βόδια, θα ηρεμήσει ο θεός και του χρόνου θα είναι καλύτερα». Πρόβλημα ελύθη! Ο έλεγχος επί του καιρού αποκαταστάθηκε.
Το ίδιο και οι ναυτικοί. Βγαίνουν για ψάρεμα και ανάβουν μια λαμπάδα στον Άγιο Νικόλαο ή κάνουν ένα τάμα για να έχει καλή θάλασσα. Επινοούν τρόπους ώστε να έχουν την αίσθηση ότι κάπως ελέγχουν την ανεξέλεγκτη θάλασσα, κάνοντας αυτή την κίνηση. Κάτι μπορούν να κάνουν για την κατάσταση.
Ο άνθρωπος έχει τεράστια ανάγκη να νιώθει πως ελέγχει τη ζωή του. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην κατάσταση που βλέπουμε όποτε ξεσπάει μια κρίση. Με την Τουρκία, με τον κορονοϊό, κλπ. Οι άνθρωποι τρέχουν στα σούπερ μάρκετ και ψωνίζουν χαρτί υγείας σαν να μην υπάρχει αύριο.

Ο ΛΟΓΟΣ

Ο λόγος πιθανώς είναι, ότι καθώς δεν μπορούν να ελέγξουν την εξωτερική κατάσταση, τουλάχιστον ας ελέγξουν το ένα πράγμα που μπορούν. Τουλάχιστον δε θα ξεμείνουν από χαρτί υγείας…

Τα πάντα ρει και το τάνκερ
Το πρόβλημα είναι πως η μοναδική σταθερά αυτού κόσμου είναι η αλλαγή. ‘Τα πάντα ρει’ όπως είπε ο Ηράκλειτος. Η μόνη βεβαιότητα είναι η αβεβαιότητα. Έτσι η λύση δεν μπορεί να είναι ποτέ εξ ολοκλήρου ο έλεγχος των εξωτερικών συνθηκών. Η λύση είναι μέσα μας.
Ο καπετάνιος ενός μικρού αλιευτικού, μπορεί να θέλει να κάνει ένα τάμα στον Άγιο Νικόλαο πριν βγει για να έχει καλό καιρό. Ο καπετάνιος ενός τάνκερ, όμως, δεν έχει αυτή την ανάγκη. Θα φύγει από το λιμάνι και θα πλεύσει στους ωκεανούς με ό,τι καιρό και να έχει.

Σαφώς θα προτιμήσει τον καλό καιρό. Αλλά και άσχημος καιρός να έρθει, θα τον διαχειριστεί. Το καράβι είναι μεγάλο και αντέχει. Ό,τι να είναι να έρθει, ας έρθει. Σκέψου κι εσύ σαν τάνκερ!

Ο καπετάνιος του τάνκερ λέει: ‘Ό,τι και να γίνει, θα το διαχειριστώ’. Πες κι εσύ στον εαυτό σου το ίδιο.

Όχι θετική σκέψη. Ρεαλιστική σκέψη.
Αυτό δεν είναι θετική σκέψη. Είναι ρεαλιστική σκέψη. Μην πεις: ‘Ό,τι και να γίνει θα τα καταφέρω’ ή ‘Ό,τι και να γίνει θα πάνε καλά τα πράγματα’. Αυτό είναι θετική σκέψη. Μπορεί να μην τα καταφέρεις. Μπορεί να μην παν καλά τα πράγματα. Αλλά και τότε θα το διαχειριστείς. Αυτό είναι ρεαλιστική σκέψη.
Για να είσαι εδώ που είσαι και να διαβάζεις αυτό το άρθρο, σημαίνει πως ό,τι έχει γίνει στη ζωή σου μέχρι τώρα, το έχεις διαχειριστεί. Απώλειες στη ζωή σου, απορρίψεις, μετακομίσεις, τσακωμούς, ασθένειες, απογοητεύσεις, ματαιώσεις. Έχεις περάσει πάρα πολλά. Κι όμως, όλες τις δυσκολίες που έχεις βιώσει μέχρι τώρα στη ζωή σου τις έχεις διαχειριστεί. Όλες.

Όμως το ξεχνάς.
Μπορεί να κατέρρευσες, να πόνεσες, να έκλαψες, να τρόμαξες, να στεναχωρήθηκες αλλά το διαχειρίστηκες. Έχεις πολύ περισσότερη δύναμη από όσο νομίζεις.

Όμως το ξεχνάς.
Ίσως υπήρξαν στιγμές που δεν άντεχες. Όμως κάπως τα πράγματα τελικά έμπαιναν σε μια σειρά. Όταν τα ζούσες, βέβαια, ήταν πολύ επώδυνα. Αλλά κάπως βγήκες από κάθε δύσκολη κατάσταση που συνάντησες.

Όμως το ξεχνάς.
Δεν τα θυμάσαι αυτά στην καθημερινότητα σου και πελαγώνεις εκ νέου σε κάθε δυσκολία. Είναι πολύ άδικο για σένα αυτό. Αν το αναλογιστείς όμως, θα σου δώσει δύναμη και για το μέλλον. Τίποτα δεν είναι τόσο σοβαρό όσο νομίζεις. Μπορείς να ηρεμήσεις λίγο.

Θυμήσου
Όταν σκέφτεσαι τι θα γίνει στο μέλλον και αγωνιάς, τότε αυτό που μπορεί να σε καθησυχάσει είναι να κοιτάξεις στο παρελθόν σου. Δεν το κάνουμε αυτό οι άνθρωποι. Διαρκώς εστιάζουμε στο τι μπορεί να συμβεί.
Κι αν γίνει αυτό; Κι αν συμβεί το άλλο; Και αν μου πει αυτό; Και αν σκεφτεί εκείνο; Και αν το μαγαζί δεν πάει καλά; Και αν με απορρίψει; Κι αν γελοιοποιηθώ; Και αν τον προσβάλω; Και αν δεν μπορέσω;
Η κατάσταση φαίνεται ανεξέλεγκτη και μπλοκάρουμε. Ξεχνάμε πόσα πράγματα έχουν ήδη συμβεί και τα έχουμε διαχειριστεί.
Όσο κοιτάζεις μπροστά αγχώνεσαι. Αντί γι αυτό κοίτα πίσω. Εκεί είναι η σωτηρία μας και η δύναμή μας.

Συμπέρασμα
Η έλλειψη εγγυήσεων και ελέγχου στη ζωή δημιουργεί άγχος. Όμως αυτή είναι η φύση της ανθρώπινης ύπαρξης. Μην προσπαθείς να αντλήσεις βεβαιότητα ελέγχοντας το περιβάλλον. Ελέγχοντας τις καταστάσεις. Αυτό δε γίνεται.
Αντί γι αυτό, άντλησε βεβαιότητα από την γνώση πως ό,τι και να σου συμβεί θα το διαχειριστείς. Όπως έκανες τόσες φορές στο παρελθόν. Άντλησε βεβαιότητα από σένα. Εσύ είσαι η μόνη σταθερά ανάμεσα στις εναλλασσόμενες συνθήκες της ζωής σου. Οι δικές σου ικανότητες διαχείρισης των δύσκολων καταστάσεων είναι πάντα μαζί σου.
Κι ας μην ξέρεις τι θα συμβεί αύριο. Εσύ είσαι η πηγή βεβαιότητας που χρειάζεσαι. Όχι η εξωτερική σταθερότητα. Θυμήσου πως είσαι τάνκερ. Πάντα ήσουν. Όχι σκούνα.

Ό,τι και να γίνει θα το διαχειριστείς!

Tο άρθρο είναι βασισμένο στο νέο μου βιβλίο “Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής“.

ΒΙΒΛΙΟ

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Όλοι οι άνθρωποι έχουν τη δικιά τους ομορφιά. Υπάρχουν όμως ορισμένοι που έχουν κάτι που κάνει και τους υπόλοιπους από εμάς να χαμογελάμε λίγο παραπάνω. Το άρθρο αυτό είναι για αυτούς και για το πώς μπορούμε να τους μοιάσουμε αν θέλουμε.
Τις προάλλες πήρα ένα ταξί για να ανέβω από το κέντρο στα βόρεια. Ο ταξιτζής ήταν ένας κύριος 68 ετών (μου το είπε δεν το κατάλαβα) ο οποίος με το που μπήκα μέσα μου έκανε αμέσως ένα αστείο. Μίλησε με ομοιοκαταληξία και γέλασε.
«Σου αρέσουν οι ρίμες;» του λέω.
«Μου αρέσουν οι ρίμες, μου αρέσουν και οι χρήμες» είπε. (Τα χρήματα δηλαδή). Όχι τόσο πετυχημένο ίσως ποιητικά, αλλά εκείνη τη στιγμή είχε πλάκα.
Το άρθρο αυτό είναι γραμμένο προς τιμήν του και θα είναι γραμμένο με ρίμες!

Στο ταξί

Μπήκα μεσ’ το ταξί του εγώ κι έκανε καλαμπούρι, Ανάλογα του απάντησα, «Θα βρήκα κελεπούρι!» ίσως εκείνος σκέφτηκε, μα είχε βρει Φλαμούρη. Το δρόμο μοιραστήκαμε και κύλησε η ώρα ούτε το φανταστήκαμε πως ένα από τα δώρα που η ζωή απλόχερα σε όλους μας μοιράζει, είναι αυτό το μοίρασμα, δυο ανθρώποι κι ένα γκάζι. Δεν κράτησε πολύ. Λεπτά απ΄τη ζωή μας. Κι όμως υπήρξε εγκάρδια η σύνδεση η δική μας. Μιλήσαμε, γελάσαμε, διαλέγαμε τις ρίμες, Οι άνθρωποι είναι και όμορφοι και ας ακούμε φήμες…

Στο δρόμο
Μα δεν είναι αυτός εξαίρεση, ο άνθρωπος μονάδα,
δεν είναι καμιά αίρεση που υπάρχει στην Ελλάδα.
Στο δρόμο περπατούσαμε πριν μία εβδομάδα
Εγώ και η γυναίκα μου κι η Φρόσω (η σκυλίτσα μας) σαν ομάδα.
Πάνω στο πεζοδρόμιο, προχωράγαμε χέρι χέρι
Ώσπου οδηγός σταμάτησε, χαρά για να μας φέρει.
«Μπράβο παιδιά. Ομορφαίνετε τον κόσμο!» είπε κι ας μην μας ξέρει,
Με μια απλή κουβέντα του, έφερε καλοκαίρι.
Ελπίδα πολλή μας έδωσε, εκεί μέρα μεσημέρι.

Στο Σούπερ Μάρκετ
Στο Σούπερ Μάρκετ της γειτονιάς, ο υπάλληλος με ρωτάει
«Αυτοκίνητο στο πάρκινγκ έχετε;» και τα κουμπιά πατάει.
«Δεν έχω. Θα μου δώσετε;» απαντώ εύθυμα, περίεργα με κοιτάει,
ξαφνιάζεται, κοντοστέκεται κι ένα χαμόγελο σκάει.

Δε θέλει πολύ
Πολλά δε χρειάζονται ο κόσμος μας λίγο ν’ αλλάξει,
Φτάνει ένα-δυο πράγματα να κάνουμε κι εμείς πράξη.
Μια καλή συζήτηση, ένας λόγος, μια κουβέντα
και χρώμα λίγο ρίχνουμε στης πόλης τα τσιμέντα.

Όλοι άνθρωποι
Όλοι διψάμε ν’ακούσουμε κάτι ευγενικό
κάτι καλοπροαίρετο, κάτι αυθεντικό.
Όλοι είμαστε άνθρωποι, και όλοι μας πονάμε
όλοι μας χαιρόμαστε και όλοι μας γελάμε.
Διψάμε όλοι για σύνδεση, μα ίσως το ξεχνάμε.
Γίνει κι εσύ ο άνθρωπος που θα πάει λίγο πιο πέρα,
πιο πέρα από το σύνηθες, απ’ της «ασφάλειας» τη σφαίρα.
Κάνε κάποιον χαρούμενο, συνδέσου, πες Καλησπέρα
Και πριν απ’όλα θα το δεις, θα φτιάξει η δική σου μέρα!

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

Έρχεται ο Αύγουστος και όλοι θέλουμε να πιάσουμε θέση σε μια παραλία. Ή κάπου εκτός σπιτιού τέλος πάντων…
Τι χρειάζεται για να εκμεταλλευτούμε ψυχικά στο έπακρο τον χρόνο μας;
Πώς μπορούμε να μεγιστοποιήσουμε την απόλαυση της πολυπόθητης αυτής περιόδου της χρονιάς;

Κουίζ
Ας αρχίσουμε με μια ερώτηση.
Ποια πιστεύετε ότι είναι η πιο απολαυστική περίοδος των διακοπών;
Πριν τις διακοπές; Κατά τη διάρκειά τους; Μετά τις διακοπές;
Σύμφωνα με τις έρευνες η περίοδος που είμαστε πιο ευτυχισμένοι αναφορικά με τις διακοπές μας είναι πριν καν αυτές αρχίσουν. Όταν τις περιμένουμε με ανυπομονησία και τις σχεδιάζουμε. Όταν τις προσμένουμε και τις πλάθουμε στο μυαλό μας σύμφωνα με τις προσδοκίες μας.
Η δεύτερη καλύτερη περίοδος των διακοπών είναι αφού έχουμε επιστρέψει από τον προορισμό μας. Όταν καθόμαστε στο σπίτι ή με φίλους και διηγούμαστε σε εκείνους (ή σε εμάς) το πώς τα περάσαμε.
Είναι τότε που ξεχνάμε τις ατυχίες, τα στραβά και τα ευτράπελα και θυμόμαστε μόνο τις όμορφες στιγμές. Όταν εξωραΐζουμε και απωθούμε τις δυσκολίες που συναντήσαμε. Όσο περνάει ο καιρός μάλιστα τόσο καλύτερες μας φαίνονται οι διακοπές μας. Είναι όπως το καλό κρασί. Ωριμάζουν με τον χρόνο…
Τελευταία από άποψη απόλαυσης είναι η περίοδος που όντως είμαστε σε διακοπές! Όταν είμαστε στον προορισμό που ονειρευτήκαμε και κάνουμε, ή προσπαθούμε να κάνουμε, όσα φανταστήκαμε ότι θέλαμε να γίνουν.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Γιατί ο χρόνος που είμαστε στις διακοπές μας είναι ο χειρότερος από τη σκοπιά της ευτυχίας;
Πώς μπορούμε να αντλήσουμε μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εμπειρία μας;

Οι προσδοκίες
Συχνά πριν πάμε στον προορισμό μας έχουμε στο μυαλό μας συγκεκριμένες προσδοκίες για το πώς θέλουμε να περάσουμε. Που θέλουμε να πάμε, που να φάμε, μέχρι τι ώρα να κάτσουμε στην παραλία, ποια είναι η ώρα του ποτού, του μπάνιου. Έχουμε ονειρευτεί τη θάλασσα, την αμμουδιά το ηλιοβασίλεμα.
Η εμπειρία μας όμως υπόκειται σε όλους τους περιορισμούς της πραγματικότητας. Κάποιος θα αργήσει να ξυπνήσει. Κάπου θα έχει κίνηση. Θα έχει σίγουρα κόσμο στην παραλία, τον οποίο πιθανώς θα βρίσκουμε και ενοχλητικό. Δε θα έχει το φαγητό που θέλουμε. Δε θα βρούμε θέση να φάμε ή τραπέζι για το ποτό μας ή ξαπλώστρα μπροστά στην παραλία. Μπορεί να χρειαστεί να φοράμε μάσκα μέσα στη ζέστη.
παραλια 5
Ενώ όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικό να συμβούν, δεν τα περιλαμβάνουμε στον «σχεδιασμό» των διακοπών μας και έτσι η σύγκριση των αισιόδοξων προσδοκιών μας με την ρεαλιστική εξέλιξη της εμπειρίας μας προκαλεί ένα βαθμό δυσφορίας.
Αντίδοτο: Εστίασε σε ό,τι πηγαίνει καλά, όχι σε ό,τι πηγαίνει στραβά.
Ένας βαθμός ανεκτικότητας είναι απαραίτητος στις διακοπές μας. Ειδικά στις ευμετάβλητες συνθήκες της φετινής χρονιάς. Έχουμε περάσει μια δύσκολη χρονιά και έχουμε ανάγκη την ξεκούραση περισσότερο από ποτέ. Θα θέλαμε τη μοναδική στιγμή μέσα στο χρόνο που ξεκουραζόμαστε, όλα να δουλεύουν ρολόι. Όλα να γίνονται σύμφωνα με τις επιθυμίες μας. Αυτή η έντονη ανάγκη είναι που μας προκαλεί τη δυσφορία όμως και όχι οι εκάστοτε συνθήκες. Προσαρμόζοντας τις προσδοκίες μας αυξάνουμε την απόλαυση.
Εστίασε σε ό,τι πηγαίνει καλά.
-Δεν πειράζει αν έχει κόσμο η παραλία. Είναι καλύτερα από το να έχει κόσμο και να είσαι μέσα στο διαμέρισμα.
-Δεν πειράζει αν έχει κίνηση ο δρόμος. Τουλάχιστον φοράς μαγιώ.
- Δεν πειράζει αν δε βρίσκεις ξαπλώστρα μπροστά στη θάλασσα. Πέρνα περισσότερο χρόνο μέσα στη θάλασσα!
- Δεν πειράζει αν φοράς μάσκα. Τουλάχιστον τα πόδια σου τα βρέχει η θάλασσα.

Το πρόγραμμα
Πηγαίνουμε διακοπές και θέλουμε συχνά να κάνουμε πολλά πράγματα.
Να δούμε όλες τις παραλίες (τι όλο στην ίδια θα καθόμαστε; βαριέμαι), να επισκεφθούμε όλα τα αξιοθέατα, να φάμε σε όσο πιο πολλές ταβέρνες γίνεται. Ειδικά παλιότερα που πηγαίναμε ευκολότερα σε μέρη του εξωτερικού, όπου είχαμε την αίσθηση ότι μια φορά μόνο θα πάμε σε αυτό το μέρος.
Μας πιάνει μια μανία να τα κάνουμε όλα, να τα ζήσουμε όλα, που ξεχνάμε να ζήσουμε και αυτά τα οποία τελικά επιλέγουμε.
Είμαστε με το βλέμμα στο ρολόι για την επόμενη δραστηριότητα ώστε να χωρέσουν όλα στο πρόγραμμά μας. Να μη μείνει τίποτα απ’ έξω. Είτε πρόκειται για φαγητό σε συγκεκριμένο μαγαζί, είτε για απογευματινό κοκτέιλ στο κατάλληλο μπαρ. Έτσι η εμπειρία των διακοπών γεμίζει με άγχος. Είναι εξαντλητικό.
παραλια 4
Ίσως κάποιοι φέτος να είναι λίγο πιο αποφασισμένοι να κάτσουν σε ένα μέρος λόγω της κατάστασης, αλλά και η αίσθηση του τι χάνουν που είναι περιορισμένοι σε ένα μέρος, κάποιους τους κουράζει.
Αντίδοτο: Άκου το σώμα σου, όχι το πρόγραμμά σου.
Ας αναρωτηθώ. Τι έχει μεγαλύτερη αξία τελικά; Να βιάσω τον εαυτό μου να σηκωθώ και να αλλάξω παραλία για να τις δω όλες ή να κάτσω εδώ που περνάω καλά και να απολαύσω; Γιατί να δω όλες τις παραλίες του νησιού; Τι κι αν αφήσω την καλύτερη απ’έξω (άσε που μάλλον θα είναι τίγκα στον κόσμο αφού είναι η καλύτερη, οπότε θα αγχώνομαι και γι αυτό), αν αυτή στην οποία είμαι με ικανοποιεί;
Η μεγιστοποίηση της απόλαυσης μιας εμπειρίας έρχεται από το πόσο εστιασμένοι και αφοσιωμένοι είμαστε κατά την πραγματοποίησή της και όχι από το γεγονός ότι την πραγματοποιήσαμε. Πόσο δοθήκαμε στην εμπειρία; Πόσο διασπασμένη ήταν η προσοχή μας; Πόσο σκεφτόμασταν την επόμενη δραστηριότητα; Μήπως είσαι πάντα με το ρολόι στο χέρι;
Ακούς το πρόγραμμα ή ακούς τι σου λέει το σώμα σου και η διάθεσή σου;
Έχω ταξιδέψει πάρα πολύ και γνωρίζω από πρώτο χέρι πόση διαφορά κάνει στην ευχαρίστηση ενός ταξιδιού το να τα κάνεις όλα, από το να κάνεις μερικά αλλά να τους δίνεις τη σημασία που τους αρμόζει.

Οι ευθύνες
Όταν, λοιπόν, έχουμε πολλές επιλογές γινόμαστε πιο δυστυχισμένοι. Από τις πιο ξεκούραστες διακοπές που έχω κάνει ήταν στην Ανάφη όπου για πέντε ημέρες πηγαίναμε στην ίδια παραλία. Τίποτα να διαλέξεις. Απόλυτη χαλάρωση.
παραλια 3
Μια οικογένεια Δανών έρχονται εδώ και τέσσερα χρόνια στην Τήνο και μένουν για δυο βδομάδες. Περνούν όλο το διάστημα στην ίδια παραλία. Χωρίς αυτοκίνητο. Κάθε φορά.
Ένας βασικός λόγος που βοηθάει να μην έχουμε πολλές επιλογές είναι ότι δε χρειάζεται να σκεφτόμαστε. Ζούμε σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, καθώς χρειάζεται να προσέχουμε για τον κορονοϊό και να προσαρμοζόμαστε σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο διεθνών συγκυριών. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη την βεβαιότητα και οι καταστάσεις που ζούμε δεν μας την προσφέρουν. Αλλιώς τα υπολογίζουμε, αλλιώς μας έρχονται. Το τέλος της κατάστασης δεν είναι ξεκάθαρο.
Κατά συνέπεια, το πλέον απαραίτητο στοιχείο για τις διακοπές είναι να ελαχιστοποιήσουμε το πόσο σκεφτόμαστε και ανησυχούμε. Να ξεκουράσουμε το μυαλό μας. Να ελαχιστοποιήσουμε τις ευθύνες μας.
Αυτό σημαίνει, είτε κάποιος άλλος να φροντίζει τις δικές μας ανάγκες, είτε (αν αυτό δεν είναι εφικτό) να έχουμε όσο λιγότερες ανάγκες που χρειάζονται να φροντιστούν.
Απλοποίησε όσο μπορείς την εμπειρία των διακοπών σου. Πήγαινε σε ένα μέρος όπου θα μπορέσεις να μείνεις όσο περισσότερο μπορείς στον ίδιο χώρο. Πήγαινε στους γονείς σου (αν τους αρέσει να σε φροντίζουν…). Πήγαινε σε μια παραλία και στήσε τη σκηνή σου εκεί. Δημιούργησε μια απλή ρουτίνα και ακολούθησέ την. Η αίσθηση της ρουτίνας σε βάζει στον αυτόματο. Δε σκέφτεσαι.
Αν ανησυχείς για τον κορονοϊό δημιούργησε τη δική σου φούσκα έμπιστων ανθρώπων και περιόρισε την κοινωνική σου ζωή σε αυτή την παρέα. Θα περάσεις το ίδιο καλά. Ίσως και καλύτερα… Άδειασε όσο μπορείς το μυαλό σου.
Αντίδοτο: Ξεκούρασε το μυαλό σου από περιττές ευθύνες.

Τα social media
Πώς περνάς τις διακοπές σου; Σου αρέσει να βγάζεις φωτογραφίες;
Ενώ οι διακοπές υποτίθεται πως είναι μια διακοπή από την καθημερινότητα, στον τομέα της κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να είναι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Κάτι μας πιάνει στις διακοπές μας. Πρέπει να ανεβάσουμε οπωσδήποτε φωτό. Να απαθανατίσουμε το χταποδάκι με το ούζο, την ξαπλώστρα με το freddo και τη θάλασσα με το ηλιοβασίλεμα. Αλλιώς είναι σαν να μην πήγαμε…
Μόλις επέστρεψα από μια βδομάδα στην ίδια παρέα με πέντε έφηβα κορίτσια και σοκαρίστηκα από την απόλυτη προσκόλληση στο κινητό τους. Δεν ξέρω πόσα από τα μέρη είδαν από όσα επισκεφτήκαμε. Ίσως τα είδαν μέσα από την οθόνη του κινητού τους, όταν τσέκαραν την φωτογραφία που έβγαλαν…
παραλια 2
“You are what you share” έγραφε μια αφίσα στο Σύδνεϋ μιας μάρκας φωτογραφικής μηχανής. Σοκαρίστηκα όταν την είδα. Δυστυχώς όμως, για πολλούς αυτή η φράση αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Περνάμε το χρόνο μας πάνω από το κινητό και περνάει η μέρα δίχως να τη ζήσουμε. Ανησυχούμε αν αυτή είναι η τέλεια στιγμή για να μοιραστούμε και χάνουμε τη στιγμή την ίδια.
Αντίδοτο: Βάλε το κινητό στο αθόρυβο στον πάτο της τσάντας. Πιάσε ένα βιβλίο.
παραλια 1
Είσαι διακοπές για να χαλαρώσεις και να γεμίσεις μπαταρίες. Για πολλούς ανθρώπους το να χαλαρώσουν είναι ιδιαίτερα κουραστικό (και πολύ βαρετό), καθώς ο εγκέφαλός τους έχει συνηθίσει στα διαρκή ερεθίσματα τα οποία προσφέρει η τεχνολογία και τα social media. Οποιαδήποτε αλλαγή από το σύνηθες (ακόμα και αν είναι ευχάριστη) μας ταλαιπωρεί λίγο.
Αν θέλεις όντως να κάνεις διακοπές όμως, τότε προσπάθησέ το. Δώσε το χρόνο στον εαυτό σου. Μια νέα χρονιά αρχίζει το Σεπτέμβρη. Γέμισε με εμπειρίες, όχι με αναρτήσεις στο Instagram.

Συμπέρασμα
“Διακοπές είναι οι άνθρωποι”, είπε μια φίλη.
Είναι ακριβώς έτσι. Εστίασε στους ανθρώπους που έχεις γύρω σου. Όχι στους διαδικτυακούς.
Εστίασε σε ό,τι πάει καλά, κάψε το πρόγραμμα και κλείσε το κινητό.
Ακόμα και αν δεν έχεις μοιραστεί κάτι που έχεις ζήσει θα έχεις ζήσει κάτι άξιο να μοιραστείς!

BIBLIA BLAMOYRHΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ ΝΕΑ

Είμαι ο Δημήτρης Φλαμούρης και με συναρπάζουν οι άνθρωποι. Μεγάλωσα σαν μαθηματικός, ανδρώθηκα σαν οικονομολόγος μέχρι που εξανθρωπίστηκα μέσα από την ψυχολογία.
Στο blog αυτό προσπαθώ να συνδυάζω πρακτικά όλες μου τις ταυτότητες, μιλώντας για την
ευτυχία, την αυτογνωσία, τις σχέσεις, τα ταξίδια μέσα κι έξω.
Αν θέλεις μπορείς να λαμβάνεις δωρεάν όλα τα νέα άρθρα!

Ποιοι είναι οι μύθοι των σχέσεων που μας εμποδίζουν να βιώσουμε την πιο απολαυστική ανθρώπινη εμπειρία; Τη σύνδεση με ένα άλλον άνθρωπο.
Μύθος Νο1
Οι καλές σχέσεις είναι εύκολες. Δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα. Υπάρχει ροή.
Αλήθεια Νο1
Οι σχέσεις είναι το δυσκολότερο πράγμα στον κόσμο. Υπάρχουν συχνά προβλήματα και τσακωμοί. Αυτό που χαρακτηρίζει τις καλές σχέσεις είναι η αντιμετώπιση των προβλημάτων και όχι η μη ύπαρξή τους. Οι καλές σχέσεις έχουν συνεχόμενη προσπάθεια. Δεν υπάρχει ροή. Σχέση χωρίς προσπάθεια δεν είναι καλή σχέση. Είναι καταδικασμένη σχέση.

Μύθος Νο2
Καταλαβαίνει ο ένας τις ανάγκες του άλλου. “Αν με αγαπούσε πραγματικά θα έπρεπε να καταλαβαίνει τι θέλω” (χωρίς να χρειάζεται να του εξηγήσω).
Αλήθεια Νο2
Σε μια καλή σχέση υπάρχουν συνήθως ασυνεννοησία και παρεξηγήσεις. Ο καθένας είναι στο δικό του κόσμο. Ίσως κανένας δε θα μας καταλάβει ποτέ απόλυτα. Χρειάζεται αδιάκοπη επικοινωνία. Δεν μπορεί να μαντεύει ο άλλος τι θέλουμε. Συχνά ούτε εμείς οι ίδιοι ξέρουμε τι θέλουμε. Αν θέλουμε ή αν μας ενοχλεί κάτι, τότε για το καλό της σχέσης, θα χρειαστεί να το εξηγήσουμε.

Μύθος Νο3
Δυο καλοί σύντροφοι ταιριάζουν στα πάντα.
Αλήθεια Νο3
Ταιριάζουν σε κάποια και σε κάποια διαφωνούν. Συχνά, μάλιστα, κάποιος θα παραπονιέται γι αυτά που τον τράβηξαν αρχικά στο άλλο άτομο. Η αρχική εντύπωση: “Είναι τόσο ανεξάρτητος και ελεύθερο πνεύμα. Όχι όπως εγώ που είμαι κολλημένη στα κουτάκια μου” μετατρέπεται με τον καιρό σε: “Είναι ανεύθυνος και δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε. Με κουράζει που δεν μπορεί να προγραμματίσει κάτι“.
Είναι φυσιολογικό. Απλά έτσι είναι οι σχέσεις. Όσα περισσότερα κοινά έχουμε, τόσο λιγότερες τριβές θα υπάρχουν. Αλλά πάντα θα υπάρχουν τριβές. Αναγκαστικά.

Μύθος Νο4
Ζουν ο ένας για τον άλλον.
Αλήθεια Νο4
Ίσως μόνο στην αρχή. Αν συνεχίσει να ισχύει τότε μάλλον υπάρχει
πρόβλημα. Αν ο άλλος άνθρωπος εξακολουθεί να είναι όλος σου ο κόσμος, τότε είτε είσαι πολύ ανασφαλής και λες: “Βρήκα επιτέλους κάποιον που με αποδέχεται. Τον θέλω συνέχεια κοντά μου για να μη νιώθω μόνος” ή είσαι ο αποδέκτης αυτής της συμπεριφοράς και είσαι παγιδευμένος.
Ο κάθε άνθρωπος έχει την προσωπικότητά του και θα έχει πτυχές που δεν θα μπορεί να καλύψει με τον σύντροφό του. Είναι πολύ υγιές να υπάρχει ο χώρος για να καλυφθούν οι ανάγκες αυτές και με άλλους ανθρώπους. Αν εμένα μου αρέσει το κρασί και στη σύντροφό μου όχι και τόσο, τότε θα βρω άλλους ανθρώπους να μοιραστώ το χόμπι μου.

Μύθος Νο5
Όταν υπάρχει πρόβλημα, το συζητάνε και το λύνουν.
Αλήθεια Νο5
Όταν υπάρχει πρόβλημα κρατάνε μούτρα ή μαλώνουν. Είμαστε όλοι άνθρωποι. Έχουμε τις δικές μας σκοτούρες (δουλειές παιδιά, γονείς) και θέλουμε πολύ να μας καταλάβει ο άλλος από μόνος του (βλέπε Μύθο2). Είναι πιο ξεκούραστο. Η καλή επικοινωνία απαιτεί τεράστια προσπάθεια από εμάς και συχνά δεν έχουμε την ενέργεια που χρειάζεται. Είναι φυσιολογικό.
Σε μια ιδανική σχέση (όπως στα παραμύθια) δημιουργούμε χώρο να επικοινωνούμε τα συναισθήματά μας. Όποια κι αν είναι αυτά. Η κοινή επεξεργασία των συναισθημάτων μας ενώνει. Αυτό μας φέρνει πιο κοντά. Ακόμα (περισσότερο) και των δύσκολων συναισθημάτων.

Μύθος Νο6
Όταν συζητηθεί ένα πρόβλημα, επιλύεται και δεν ξαναπροκύπτει.
Αλήθεια Νο6
Όταν συζητηθεί ένα πρόβλημα, τότε όσο πιο σοβαρό είναι το πρόβλημα τόσο πιο σίγουρο είναι ότι θα ξαναπροκύψει. Ξανά και ξανά. Δεν αλλάζει ο άλλος
επειδή το θέλουμε εμείς. Αλλάζει επειδή το θέλει εκείνος.
Χρειάζεται επιμονή, συνεχής επικοινωνία και κυρίως ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ για τη δυσκολία της εκατέρωθεν αλλαγής. Όσο πιο πυρηνικό το θέμα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η αντίσταση στην αλλαγή. Είναι φυσιολογικό. Ούτε σε εμάς αρέσει να αλλάζουμε.

Μύθος Νο7
Το πάθος κρατάει για πάντα.
Αλήθεια Νο7
Όσο περνάει ο καιρός το πάθος φεύγει. Η ανία συνήθως έρχεται (αν κρατήσει η σχέση). Είναι φυσιολογικό. Μια καλή σχέση πρέπει να είναι βαρετή. Γιατί παρέχει ασφάλεια και σταθερότητα. Και η ασφάλεια και η σταθερότητα είναι εξ ορισμού βαρετές. Η ανασφάλεια εξιτάρει.
Αλλά δεν είναι κακό αυτό. Μπορεί το ζευγάρι να αυξήσει την αμοιβαία εκτίμηση και να διατηρήσει την ζεστή όμορφη αγάπη για πολύ καιρό. Με κόπο. Ο κόπος που απαιτείται για την αγάπη είναι που κάνει τη σχέση μη-βαρετή. Το πάθος είναι εξαιρετικά απίθανο να μείνει. Δεν είναι υγιές να μείνει (βλέπε Μύθο Νο4).
Στο βιβλίο μου Ψυχο-λογικά Μυστικά (που μακάρι να γνώριζα νωρίτερα) αφιερώνω ένα Κεφάλαιο στο θέμα: Γιατί δεν μπορώ να κρατήσω μια σχέση;

Μύθος Νο8
Αγαπάει ο ένας τον άλλον όπως ακριβώς είναι.
Πραγματικότητα Νο8
Θέλει ν’ αλλάξει ο ένας τον άλλον. Να τον “στρώσει”… Είναι φυσιολογικό και θεμιτό να θέλουμε να αλλάξουμε τον άλλον. Όλοι έχουμε τουλάχιστον έναν τρόπο, για να κάνουμε τον βίο αβίωτο για τους άλλους. Όλοι έχουμε κουσούρια. Όλοι. Ο σύντροφός μας θα θέλει να αλλάξει τα δικά μας. Κι εμείς τα δικά του. Στις επιτυχημένες σχέσεις, αποδέχομαι το ποιος είσαι, αλλά σε διδάσκω πώς να είσαι η καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου. Και ακούω και εσένα όταν διδάσκεις εμένα. Οι ρόλοι διδάσκοντα και μαθητή εναλλάσσονται καθημερινά.

Όλοι άνθρωποι
Είμαστε όλοι άνθρωποι. Διαφορετικοί. Ταλαιπωρημένοι. Με τις ιδιαίτερες συναισθηματικές αποσκευές και τραυματικές εμπειρίες. Αναγκαστικά ταλαιπωρούμε τους άλλους και οι άλλοι εμάς. Αυτό καθιστά τις σχέσεις ιδιαίτερα πολύπλοκες. Δεν υπάρχουν απλές και εύκολες σχέσεις.
Όλοι θα συμβιβαστούμε στη σχέση μας. Πρέπει να συμβιβαστούμε αν θέλουμε να είμαστε σε σχέση και όχι μόνοι μας. Και είναι πολύ εντάξει να συμβιβαζόμαστε. Είμαστε τόσο διαφορετικοί που δε γίνεται αλλιώς να κάνουμε χωριό.
Η επικοινωνία είναι το λιπαντικό που μειώνει τις τριβές των σχέσεων. Επικοινωνία με αμοιβαία διάθεση για κατανόηση και αλλαγή. Με την πρόθεση να κάνουμε χώρο για τις ιδιαιτερότητες του άλλου κι εκείνος για τις δικές μας. Να διαμορφώσουμε και να διαμορφωθούμε.
Είμαστε όλοι διαφορετικοί κι όμως έχουμε όλοι τον ίδιο στόχο σε μια σχέση. Ας είμαστε προετοιμασμένοι για τις φυσιολογικές και αναπόφευκτες δυσκολίες που θα συναντήσουμε. Ας είμαστε ομάδα και όχι αντίπαλοι.
Γιατί όλοι αξίζουμε να νιώσουμε αποδεκτοί και άξιοι αγάπης. Όλοι αξίζουμε το στοργικό χάδι ενός άλλου ανθρώπου.
Ας δώσουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να το βιώσουμε!

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ on 13 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, 2020

Οι φετινές γιορτές προβλέπονται το λιγότερο… διαφορετικές. Χωρίς μεγάλες συγκεντρώσεις, χωρίς διασκέδαση την πρωτοχρονιά, συχνά χωρίς την οικογένεια μαζεμένη στον ίδιο χώρο.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε ψυχολογικά καλύτερα την περίοδο που έρχεται;
Αρχικά ας παραδεχτούμε κάτι. Τα Χριστούγεννα δεν είναι για όλους η καλύτερη εποχή του χρόνου. Όπως έχω ξαναγράψει, ένα 45% των ανθρώπων, (σχεδόν 1 στους 2) δηλώνουν ότι απεχθάνονται τις γιορτές. Ίσως φέτος να είναι η χρονιά τους…
Για τους υπόλοιπους από εμάς, αυτή η περίοδος εμπεριέχει μια πρόκληση ως προς τη διαχείρισή της.

Χαρούμενοι και φέτος;

Έχουμε συνηθίσει την εποχή αυτή να τη συνδέουμε με τη χαρά, με την οικογένεια, με το μοίρασμα, το φαγητό (και τα έξτρα κιλά…). Φέτος μάλλον δε θα είναι έτσι (εκτός, ίσως, από τα έξτρα κιλά δυστυχώς). ΕΡΩΤΗΣΗ: Πώς να είμαστε χαρούμενοι, λοιπόν, αυτή την εποχή; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δε χρειάζεται να είμαστε χαρούμενοι.
Ακόμα και αν δεν έχουμε επηρεαστεί άμεσα από τις ασχημότερες συνέπειες του κορονοϊού, οι συνέπειες αυτές είναι ορατές παντού γύρω μας. Στην οικονομία, στη διάθεση, στο φόβο που επικρατεί. Είναι φυσιολογικό να μην είμαστε χαρούμενοι. Νιώθουμε ό,τι νιώθουμε και το να πιεστούμε να νιώσουμε αλλιώς μόνο χειρότερα κάνει τα πράγματα.
Όσο προσπαθούμε να καταπιέσουμε τα συναισθήματά μας και να τα αντικαταστήσουμε με άλλα που θα μας άρεσαν περισσότερο, τόσο πιο επίμονα γίνονται. Όπως είπε ο Καρλ Γιουνγκ: «Σε ό,τι αντιστέκεσαι, επιμένει και μεγαλώνει σε μέγεθος».

Βέβαια, το να μην αντιστεκόμαστε στα συναισθήματά μας και να μην είμαστε «όπως θα έπρεπε να είμαστε στις γιορτές» ακούγεται εύκολο, αλλά είναι πολύ δύσκολο στην πράξη. Η επιστήμη της ψυχολογίας έχει κάποιες προτάσεις.

Μαθαίνοντας να αποδεχόμαστε
Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις στην ψυχολογία είναι η Θεωρία Αποδοχής και Δέσμευσης (Acceptance and Commitment Therapy, ACT). Είναι επιστημονικά επικυρωμένη και μας διδάσκει να αποδεχόμαστε την πραγματικότητά μας, ενώ ταυτόχρονα αναλαμβάνουμε δράση σύμφωνη με τις αξίες μας.
Σαν πρώτο βήμα, λοιπόν, ας αποδεχτούμε το ποια είναι η κατάσταση. Το που είμαστε. Ούτως ή άλλως αν δεν ξέρεις που είσαι, πώς να ξέρεις που να πας;
Η κατάσταση είναι πρωτόγνωρη και πολύ δύσκολη. Δεν το έχουμε ξαναζήσει. Θα είμαστε οι περισσότεροι πιο μόνοι μας από όσο έχουμε συνηθίσει και από όσο θα επιλέγαμε. Τα οικονομικά πολλών από εμάς θα έχουν επηρεαστεί σημαντικά, ώστε μπορεί να μην μπορούμε να καλύψουμε τις απαιτήσεις που συνήθως αυτή η εποχή έχει. Θα θέλουμε να δούμε τους δικούς μας και ταυτόχρονα θα φοβόμαστε τον αόρατο εχθρό. Αυτή είναι η κατάσταση τώρα.
Η μεγαλύτερη δυσφορία μας προκύπτει όταν δεν αποδεχόμαστε την κατάστασή μας και θέλουμε απεγνωσμένα να νιώσουμε καλύτερα. Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα, ότι αν μπορούμε να κάνουμε κάτι για να βελτιώσουμε την κατάσταση, τότε φυσικά και να το κάνουμε. Αρκεί να μην θυσιάσουμε στην πορεία όσα είναι σημαντικά για εμάς.
Συνήθως όμως οι τρόποι να νιώσουμε καλύτερα μας απομακρύνουν από τις σημαντικές αξίες μας. Το να πιούμε τρία μπουκάλια κρασί, να φάμε δυο πίτσες ή να ψωνίσουμε δίχως αύριο, ίσως μας δώσει στιγμιαία χαρά. Θα μας αρέσει η εικόνας μας, άραγε αν το κάνουμε;
Και εδώ έρχεται η αυτό-συμπόνια….

Αυτό-συμπόνια
Οι ερευνητές ψυχολόγοι ονομάζουν αυτό-συμπόνια την ικανότητα να φερόμαστε στον εαυτό μας με καλοσύνη, να ερχόμαστε σε επαφή με την κοινή ανθρώπινή μας φύση, και να κάνουμε χώρο για τα συναισθήματά μας. Και τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα.
Ίσως να φαίνεται πολύ «χαλαρή» και αδύναμη αντιμετώπιση για συνθήκες δυσκολίας, όμως οι έρευνες δείχνουν πως νιώθοντας συμπόνια για τον εαυτό μας αυξάνεται η αισιοδοξία μας, η ψυχική ανθεκτικότητά μας και η εσωτερική μας σταθερότητα, όταν αντιμετωπίζουμε προκλήσεις.
Αν λες: «Γιατί ρε γαμώτο αλλιώς το είχα φανταστεί. Τι έχω κάνει για να το τραβάω αυτό;» τότε δε βοηθάς τον εαυτό σου. Απλώς διαιωνίζεις την απογοήτευσή σου.
Αντί γι αυτό πες: «Είναι πολύ δύσκολα φέτος. Έχω ταλαιπωρηθεί πολύ. Όπως όλοι. Ας μου δείξω κατανόηση και ας με φροντίσω όσο μπορώ. Το έχω ανάγκη».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η αυτό-συμπόνια δεν ακυρώνει τον πόνο. Μας βοηθάει όμως, να τον ξεπεράσουμε με μεγαλύτερη δεξιότητα και νόημα.
Μπορεί, επίσης, να στρώσει τον δρόμο προς την αλλαγή. Κατανοώντας τις παρούσες συνθήκες μας, δίνοντας χώρο στον θυμό για τη ματαίωση των ελπίδων μας, στην απογοήτευση που δε θα δούμε τους δικούς μας ανθρώπους, στην αίσθηση της μοναξιάς που νιώθουμε, ερχόμαστε πιο κοντά στον αληθινό μας εαυτό, στις προτεραιότητες και στις αξίες μας. Όταν ξέρω τι με ενοχλεί τόσο, τότε αυτόματα κατανοώ τι είναι σημαντικό για μένα.
Αφού ξεκαθαρίσουμε τι είναι πιο σημαντικό για εμάς, μπορούμε μετά να αναπτύξουμε την περιέργεια για το τι είναι στον έλεγχό μας να κάνουμε. Όπως λέει η διάσημη προσευχή των Ανώνυμων Αλκοολικών:
Κύριε δώσε μου την ηρεμία να δεχθώ όσα δεν μπορώ να αλλάξω,
Το κουράγιο να αλλάξω όσα μπορώ,
Και (το πιο σημαντικό) τη σοφία για να ξεχωρίζω ανάμεσα στα δυο.
Τα πράγματα είναι δύσκολα και δεν ελέγχουμε την κατάσταση. Τι μπορούμε να ελέγξουμε, όμως, μέσα στην κατάσταση;

Τι ιστορία λες;
Αν και δεν είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε την πραγματικότητα αυτής της πανδημίας, είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε το ποια ιστορία λέμε στον εαυτό μας σε σχέση με αυτήν. Είναι μια συμφορά που μας βρήκε; Είναι μια ευκαιρία να χαλαρώσουμε επιτέλους και να κοιτάξουμε το ποιοι είμαστε; Είναι μια κρίση για όλους και ευκαιρία για αλληλεγγύη; Είναι ο πόλεμος της δικής μας γενιάς; Είναι μια παγκόσμια συνωμοσία; Είναι ευκαιρία για να πατήσουμε φρένο και να δούμε τα πράγματα αλλιώς;
Τι ιστορία θα πεις στον εαυτό σου; Ό,τι πεις θα καθορίσει το τι αισθάνεσαι. Επίλεξε προσεκτικά!
Σε περίπτωση που δεν μπορείτε να είστε με τις οικογένειές σας, αποδεχτείτε ότι θα υπάρχει λύπη γι αυτό. Είναι εντάξει. Δείξτε καλοσύνη στον εαυτό σας και θυμηθείτε πως δεν είστε μόνοι στη δυσκολία σας. Είσαστε τα θύματα, αλλά όχι οι στόχοι. Όλοι το περνάμε μαζί.
Και από αυτό το σημείο, μπορείτε να ψάξετε αν θέλετε για φωτεινές στιγμές στην καθημερινότητά σας για να απολαύσετε. Ένα ζεστό μπάνιο, μια συζήτηση με έναν φίλο στο τηλέφωνο ή με βίντεο-κλήση, η μυρωδιά του φαγητού ή του καφέ και η αίσθηση της κουβέρτας στον καναπέ, ένα ωραίο βιβλίο.

Συμπέρασμα
Είναι αναπόφευκτο πολλοί από εμάς να βιώσουμε δυσάρεστα συναισθήματα φέτος τις γιορτές. Θλίψη, θυμό, λύπη, στεναχώρια, μοναξιά, απογοήτευση, ακύρωση, ματαίωση. Ας δεχτούμε ότι υπάρχουν και ας μην προσπαθήσουμε να τα διώξουμε. Είναι δικά μας.
Και από το σημείο της αποδοχής, όσο μπορούμε, μετά ας ψάξουμε αν θέλουμε για τρόπους να διαχειριστούμε την καθημερινότητά όπως είναι.
Θα μας λείψουν οι οικογένειές μας και οι αγαπημένοι μας άνθρωποι. Ίσως μέσα σε όλη τη δυσκολία, αυτή να είναι η στιγμή για να νιώσουμε τυχεροί που έχουμε αυτούς τους ανθρώπους που θα μας λείψουν….
Καλές συμπονετικές γιορτές σε όλους!

(Αυτό το άρθρο βασίστηκε σε άρθρο του https://greatergood.berkeley.edu/)

Page 1 of 3
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr