Displaying items by tag: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ PhD Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


«Κάθε πότε πρέπει να κάνει σεξ ένα ζευγάρι;» «Κάθε πότε πρέπει να βγαίνουν έξω;» «Πόσες φορές να αφήνουν τα παιδιά (αν υπάρχουν) και να πηγαίνουν εκδρομές μόνοι τους;» «Πόσες φορές την εβδομάδα πρέπει να βρίσκονται; (αν είναι στην αρχή);» «Πόσες φορές να κοιμούνται μαζί;» «Σε πόσο χρόνο πρέπει να συγκατοικήσουν;»
Ακούω πολύ συχνά ερωτήσεις σαν αυτές. Προέρχονται από ανθρώπους που θέλουν να δουν αν τα πηγαίνουν καλά με τη σχέση τους. Κάνουν άραγε αυτά που «πρέπει»; Είναι «καλοί» στο σχετίζεσθε;
Ακριβώς στο ίδιο πνεύμα είναι και όσοι επικρίνουν άλλους για το πώς φέρονται σε μια σχέση. Θα πουν: «Δεν είναι φυσιολογικό να βγαίνουμε μόνο μια φορά στις δεκαπέντε μέρες». «Τα καλά ζευγάρια κάνουν σεξ τουλάχιστον δυο φορές την εβδομάδα». «Το νορμάλ είναι να στέλνουμε ‘Καλημέρα’ και ‘Καληνύχτα’ γιατί αλλιώς σημαίνει πως δε νοιαζόμαστε ο ένας για τον άλλον. Έτσι κάνουν στις καλές σχέσεις».

Η Απάντηση
Πώς πρέπει λοιπόν να φερόμαστε σε μια καλή σχέση; Υπάρχουν ξεκάθαροι πρακτικοί κανόνες;
Η απάντηση είναι… ΟΧΙ
Δεν υπάρχεις ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ για το πώς πρέπει να φερόμαστε σε μια σχέση.
Δεν υπάρχει συνταγή. Δεν υπάρχει το «φυσιολογικό» απέναντι στο οποίο θα κριθούμε (πχ θα βγαίνουμε δυο φορές την εβδομάδα) και θα αποφασιστεί αν είμαστε «σωστοί» ή «λάθος» μετά από τη σύγκριση.
Δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες χρήσης. Δεν υπάρχει manual.
Και γι αυτό το λόγο οι σχέσεις είναι τόσο δύσκολες. Γιατί ο καθένας κουβαλάει τα δικά του «φυσιολογικά» από τα δικά του βιώματα (ή από ό,τι έχει ακούσει, βιώσει και δει) και θεωρεί πως έτσι «πρέπει» να είναι τα πράγματα για όλους. Όταν όμως δυο διαφορετικοί άνθρωποι συναντηθούν, τότε δυο διαφορετικά «φυσιολογικά» αναγκαστικά έρχονται σε επαφή.
Το τι θα γίνει μετά εξαρτάται από τον ένα και μοναδικό κανόνα που ορίζει μια καλή σχέση. Από το ένα και μοναδικό πράγμα που κάνουν τα «καλά ζευγάρια».

Ο ένας κανόνας
Ο μοναδικός κανόνας που ακολουθούν δυο σύντροφοι σε μια καλή σχέση είναι η καλή επικοινωνία. Συζητάνε και ακούνε ο ένας τον άλλον. Κατανοούν ότι κανείς από τους δυο τους δεν είναι ο κάτοχος της μοναδικής αλήθειας και κάνουν χώρο για την αλήθεια του άλλου.
Όπως έχω ξαναγράψει τα συναισθήματά μας δεν είναι η αλήθεια. Είναι η αλήθεια μας. Είναι υποκειμενικά. Αντίστοιχα σε μια σχέση δεν υπάρχει το «φυσιολογικό», το «νορμάλ», το «σωστό». Υπάρχει το φυσιολογικό για εμάς, το νορμάλ για εμάς, το σωστό για εμάς.
Όσο λιγότερο απόλυτοι είμαστε, τόσο περισσότερο σχετιζόμαστε. Διότι τόσο περισσότερο χώρο κάνουμε και για την αλήθεια του άλλου. Συζητάμε, διαπραγματευόμαστε, μοιραζόμαστε, ανοιγόμαστε, σχετιζόμαστε.
Όσο περισσότερο απόλυτοι είμαστε, τόσο πιο μόνοι μας είμαστε.

Τα μοντέλα
Σε μια σχέση δεν ισχύει ούτε το δικό σου, ούτε το δικό μου. Ισχύει το δικό μας. Όποιο συμφωνήσουμε εγώ και εσύ ότι θα είναι το δικό μας.
Δεν υπάρχει το αντικειμενικά «σωστό» μοντέλο σχέσης. Υπάρχουν δυο υποκειμενικά μοντέλα που έρχονται σε επαφή και προσπαθούν να κάνουνε χωριό.
Δυο υποκειμενικοί κόσμοι συναντώνται και το ζητούμενο είναι να δημιουργήσουν έναν νέο υποκειμενικό κόσμο. Το κόσμο της σχέσης μας.
Έχω ακούσει για σχέσεις όπου είναι παντρεμένοι και μένουν σε διαφορετικά σπίτια. Αρκετοί δε θα το επέλεγαν, αλλά για εκείνους δουλεύει και είναι ευχαριστημένοι. Μια χαρά.
Ξέρω ζευγάρια που τους αρέσει να κάνουνε τα πάντα μαζί. Κάποιους μπορεί να τους πνίγει η ιδέα, αλλά για εκείνους δουλεύει. Μια χαρά.
Ξέρω ζευγάρια που τους αρέσει να πηγαίνουν και ξεχωριστά διακοπές καμιά φορά. Σε κάποιους μπορεί να τους ακούγεται περίεργο, αλλά για εκείνους δουλεύει. Μια χαρά.
Έχω ακούσει από πρώτο χέρι για ετεροφυλοφιλική σχέση όπου και ο άντρας και η γυναίκα βρίσκουν άλλα άτομα για να κάνει σεξ ο άλλος. Δεν είναι το συνηθισμένο, αλλά για εκείνους δουλεύει. Μια χαρά.
Ξέρω ένα ζευγάρι στη Σουηδία, Σουηδέζα με κάποιον από Μεσογειακή χώρα, που του είπε: «Ξέρω ότι σου αρέσει να βγαίνεις και εγώ δε θέλω. Είναι οκ για μένα να βγαίνεις, να φλερτάρεις και να φιλήσεις κάποια. Αν όμως κάνεις σεξ τότε θα πρέπει να ξανασυζητήσουμε τι επιτρέπεται στη σχέση μας». Είναι κάτι που δεν μας είναι οικείο, και για εκείνους δουλεύει. Μια χαρά. Εντελώς Σουηδία…

Νο1 η επικοινωνία
Σε μια σχέση δεν ισχύει ούτε το δικό σου, ούτε το δικό μου. Ισχύει το δικό μας. Όποιο συμφωνήσουμε εγώ και εσύ ότι θα είναι το ΔΙΚΟ ΜΑΣ.
Το σημαντικότερο πράγμα σε μια σχέση είναι η επικοινωνία. Όχι μόνο η αγάπη. Σχέσεις με καλή επικοινωνία και χωρίς πολλή αγάπη μπορούν να επιβιώσουν και να γίνουν και πολύ καλές σχέσεις. Όμως έχω δει πολλές σχέσεις με πολλή αγάπη αλλά χωρίς επικοινωνία και αμοιβαία κατανόηση που δεν είχαν καμία τύχη να επιβιώσουν.
Σε αυτές τις περιπτώσεις οι δυο σύντροφοι μπορεί να αγαπάνε ο ένας τον άλλον, αλλά ταυτόχρονα έχουν κάποια μεγάλη δυσκολία που τους εμποδίζει. Είναι πολύ πιθανό να φτάσουν ακόμα και να χωρίσουνε αλλά η αγάπη τους μπορεί να τους κάνει να πουν το γνωστό: «Να το προσπαθήσουμε άλλη μια φορά».
Το κλειδί όμως βρίσκεται πάντα στην επικοινωνία.
Τις αρχές της αποτελεσματικής συναισθηματικές επικοινωνίας περιγράφω με ακρίβεια στο Κεφάλαιο 16 του νέου μου βιβλίου.

Νέα εικόνα 5
Γιατί αποτυγχάνουν οι προσπάθειες;
Οι «προσπάθειες» αυτές αποτυγχάνουν διότι γενικώς οι άνθρωποι δυστυχώς δεν ξέρουν να προσπαθούν. Συνήθως το να το προσπαθήσουν στο μυαλό τους σημαίνει να δώσουν λίγο παραπάνω χρόνο στη σχέση. Αναγκαστικά, τα ίδια δυναμικά τα οποία έφεραν το ζευγάρι στη δύσκολη θέση θα προκύψουν ξανά και φυσικά θα επακολουθήσει το ίδιο σενάριο. Το έχω δει να συμβαίνει πάρα πολλές φορές και το έχω ζήσει και εγώ. Προσπάθεια δεν είναι δίνω χρόνο.
Προσπάθεια είναι συζητάω και κατανοώ τι δεν πήγε καλά και αποφασίζουμε ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ τι να κάνουμε ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ώστε να μην γίνουνε ξανά τα ίδια. Κυρίως όμως, προσπάθεια είναι κάνω δουλειά με τον εαυτό μου για να δω πώς συνέβαλα στο ότι η σχέση δεν πήγε καλά την πρώτη φορά.
Όπως συζήτησα σε προηγούμενο άρθρο θέλει αρκετή αυτογνωσία ώστε να κατανοήσει ο καθένας με ποιον τρόπο συμβάλει ο ίδιος στο να μην πηγαίνει καλά η σχέση. Και εκεί είναι η προσπάθεια που καλείται ο κάθε σύντροφος να καταβάλει. Να προσπαθήσει να αλλάξει τον εαυτό του. Όχι τον άλλον. Θα ακούσει τι του λέει ο σύντροφός του και θα το λάβει υπ όψιν του, και θα στρέψει τον φακό στον εαυτό του. Όχι στον άλλον.

Και αυτό θα το κάνουν ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ.

Στο επίκεντρο η σχέση
Σχέση είναι η επικοινωνία. Όχι μόνο η αγάπη. Μπορούμε να αγαπάμε μόνοι μας κάποιον και αυτός να μην το γνωρίζει. Δεν είναι αυτό σχέση. Σχέση είναι η συνδιαλλαγή που έχουμε με τον άλλον. Η επικοινωνία καθώς δημιουργούμε έναν κοινό κόσμο.
Σκοπός δεν είναι να επιβάλουμε τον δικό μας κόσμο, ούτε να υποταχθούμε στον κόσμο του άλλου. Σε κανένα από τα δυο αυτά σενάρια δε σχετιζόμαστε. Όταν επιβάλω το δικό μου «σωστό» τότε σε αγνοώ, ενώ όταν υποτάσσομαι στο δικό σου «σωστό» τότε με αγνοώ. Και στις δυο περιπτώσεις κάποιος μένει μόνος και δε σχετιζόμαστε.
Σχέση είναι το πώς και το πόσο γινόμαστε ομάδα και από κοινού αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις που αναπόφευκτα θα προκύψουν. Με ανοικτό μυαλό και επίγνωση ότι ο καθένας φέρνει τον δικό του υποκειμενικό κόσμο. Κανείς κόσμος δεν είναι σωστός ή λάθος. Είναι απλά διαφορετικοί.
Είναι σαν να λέμε ότι εμένα μου αρέσουν τα σουτζουκάκια με κανέλα και εσένα χωρίς. Δεν έχω εγώ δίκιο και εσύ άδικο. Έχουμε απλά διαφορετικά γούστα. Δεν είναι ο δικός μου τρόπος «σωστός» ή «φυσιολογικός» και ο δικός σου «λάθος» ή «απαράδεκτος». Αν όμως θέλουμε να μαγειρέψουμε και να φάμε και οι δυο, θα χρειαστεί να συζητήσουμε πώς θα τα κάνουμε. Ίσως βάλουμε, λίγη κανέλα, ίσως καθόλου αλλά θα βάλουμε μπαχάρι ή κύμινο. Δεν έχει σημασία όπως έγραψα ξανά τι θα κάνουμε.
Σχέση είναι το κλίμα μέσα στο οποίο συζητάμε. Όχι το τι κάνουμε στο τέλος.

Συμπέρασμα
Μην ψάχνεις για το αν κάνεις τα πράγματα «σωστά» ή «λάθος» σε μια σχέση. Μόνο εσύ ξέρεις αν η σχέση σου κάνει καλό. Αν την απολαμβάνεις. Δεν υπάρχει «σωστή» και «λάθος» γεύση στα σουτζουκάκια. Μόνο η γεύση που σου αρέσει.
Σχέση είναι η επικοινωνία και το κλίμα μέσα στο οποίο συζητάμε τις διαφορετικές προτιμήσεις, συνήθειές και τα βιώματά μας .
Αν θέλεις μια όμορφη σχέση, τότε το μόνο που χρειάζεται να κάνεις είναι να φροντίσεις αυτό το κλίμα.
Το κλίμα είναι η σχέση.

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 


Ακούμε διάφορες απόψεις για το πώς θα έπρεπε να είναι οι καλές σχέσεις. Να υπάρχει ροή. Να επικοινωνούμε και να καταλαβαινόμαστε με τα μάτια. Να είμαστε συντονισμένοι ο ένας στον άλλον. Να μη χρειάζεται να προσπαθούμε πολύ. Να είμαστε ερωτευμένοι και να περνάμε σούπερ. Είναι πολύ όμορφες απόψεις στη θεωρία και ταυτόχρονα επιφανειακές και ανώριμες.
Είναι απόψεις που καταστρέφουν τις πραγματικές σχέσεις…
Έχω ξαναγράψει για τους μύθους των σχέσεων, οι οποίοι βασίζονται ως επί το πλείστον στο κίνημα του ρομαντισμού. Ίσως την πιο επικίνδυνη φιλοσοφία για το σχετίζεσθε που κυκλοφορεί, η οποία δυστυχώς είναι η επικρατούσα φιλοσοφία στις ταινίες, τα βιβλία και σε όλη μας την κουλτούρα.

Το άλλο μας μισό;
Μεγαλώνουμε ψάχνοντας το άλλο μας μισό. Ψάχνομε τον πρίγκιπα του παραμυθιού.
Οι «ψαγμένοι» της εποχής μας προτείνουν να ψάχνουμε το άλλο μας ολόκληρο, καθώς λένε πως όλοι οι άνθρωποι είναι «ολόκληροι». Τι ωραίο που ακούγεται και αυτό!… Είναι όμως εξίσου παραπλανητικό όσο και το να βρούμε το άλλο μας μισό…
Η αλήθεια είναι ότι όλοι μας είμαστε «μισοί», με την έννοια που έχουμε στο μυαλό μας τον άνθρωπο που είναι «ολόκληρος». Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν σημασία και κάνουμε συγκεκριμένους συνειρμούς με τη λέξη «ολόκληρος» άνθρωπος. Σκεφτόμαστε έναν συναισθηματικά ώριμο και αυτάρκη άνθρωπο, χωρίς θέματα. Εμείς όμως δεν νιώθουμε έτσι μέσα μας, όσο και αν θα θέλαμε να νιώθουμε έτσι… Δεν υπάρχουν τέτοιοι «ολόκληροι» άνθρωποι.
Όλοι «μισοί» είμαστε, αλλά δεν υπάρχει το δικό μας άλλο μισό. Δεν υπάρχουν εκεί έξω δυο μισά κομμάτια που να ταιριάζουν ποτέ τέλεια μεταξύ τους.
Και αυτός είναι ο λόγος που οι συντροφικές σχέσεις είναι τόσο εξαιρετικά δύσκολες.
Μην πιστέψεις εμένα. Απλά πάρε ένα λεπτό και σκέψου. Πόσες καλές σχέσεις γνωρίζεις; Σχέσεις που να είναι όντως καλές. Σχέσεις που να παραμένουν καλές ακόμα και όταν κλείνουν οι πόρτες…
Πάρε ένα λεπτό. ….

Πόσες βρήκες;
Οι περισσότεροι απαντάνε καμία ή το πολύ μια.
Αυτή είναι η πραγματικότητα. Οπότε μη χαλιέσαι αν η σχέση σου δεν ανήκει στην κατηγορία των καλών σχέσεων (όπως έχεις τις καλές σχέσεις στο μυαλό σου). Σχεδόν καμία σχέση δεν ανήκει εκεί.
Οι μύθοι της ψυχολογίας ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για το ότι δεν απολαμβάνεις τη ζωή σου, όπως τους αναλύω και τους καταρρίπτω διαρκώς στο βιβλίο μου «Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής».

Δεν ξέρουμε πώς είναι οι σχέσεις
Αφού οι καλές σχέσεις όπως τις φαντάζεσαι δεν υπάρχουν στη πραγματικότητα, τότε πώς μοιάζει άραγε στην πραγματικότητα μια καλή σχέση;
Το κακό είναι πως δεν γνωρίζουμε πώς είναι μια καλή σχέση. Δεν υπάρχει καμία ταινία, κανένα βιβλίο που να μιλάει για μια πραγματική καλή σχέση. Αν το σκεφτείς λίγο, όλες οι ταινίες έχουν ακριβώς το ίδιο σενάριο.
Γυναίκα και άντρας συναντιούνται. Γουστάρουν ο ένας τον άλλον. Κάτι συμβαίνει και τα χαλάνε. Τα ξαναβρίσκουν / παντρεύονται. THE END.

Κανείς δε μιλάει για το τι γίνεται… ΜΕΤΑ!
Αν τo σκεφτείς λίγο όλα τα βιβλία βασίζονται σε ερωτικά τρίγωνα, σε ανεκπλήρωτους έρωτες, σε έρωτες που το περιβάλλον είναι εχθρικό, που κάποιος πεθαίνει, που κάποιος πηγαίνει στο στρατό ή κάποιος παθαίνει φυματίωση. Δε θα αναφερθώ καν στο τι γίνεται στα Τούρκικα σήριαλ, στην Τόλμη και Γοητεία (άραγε το θυμάται ακόμα ο κόσμος ή να σταματήσω να το αναφέρω γιατί φαίνεται η ηλικία μου;;) ή στον Παπακαλιάτη…
Δεν υπάρχει ούτε μια ταινία για το πώς είναι μια καλή σχέση. Και υπάρχει πολύ καλός λόγος γι αυτό.
Ο λόγος είναι ότι οι καλές σχέσεις είναι ΒΑΡΕΤΕΣ. Οπότε δεν κάνουνε ταινίες και δε γράφουνε βιβλία για τις καλές σχέσεις γιατί κανείς δε θα τα διάβαζε. Θα βαριόμασταν. Τα βιβλία δε θα πουλούσανε και οι ταινίες θα έπιαναν πάτο.

Η Ελβετία
Ο λόγος που είναι βαρετές είναι ότι σε μια καλή σχέση υπάρχει ασφάλεια, ζεστασιά, δέσιμο, τρυφερότητα, γλύκα, κατανόηση και αίσθηση ότι ανήκεις. Και αυτά είναι χαμηλής έντασης συναισθήματα.
Δεν υπάρχει πάθος, μυστήριο, ένταση και ίντριγκα.
Οι καλές σχέσεις είναι ΒΑΡΕΤΕΣ. Και έτσι πρέπει να είναι.
Για μια αναλογία του τι συμβαίνει σκέψου πώς είναι να ζεις σε μια αναπτυγμένη και «καλή» χώρα. Σκέψου πως είναι να ζεις στην Ελβετία.
Πώς είναι η ζωή εκεί;

ΒΑΡΕΤΗ.
Όλα είναι στη θέση τους, όλα λειτουργούν (ελβετικό) ρολόι, τα κτίρια είναι όμορφα, οι δρόμοι περιποιημένοι με τα λουλουδάκια τους.
Το κράτος δουλεύει στο background και δε χώνεται πολύ στα πόδια των πολιτών. Οι πολίτες νιώθουν τη στήριξη της πολιτείας αλλά στηρίζουν και οι ίδιοι την πολιτεία. Υπακούν στο νόμους και την εμπιστεύονται. Οι σχέσεις με τις γείτονες χώρες είναι πολύ καλές. Αυτή είναι μια καλή χώρα για να ζεις.
Και είναι μια ΒΑΡΕΤΗ χώρα.

Η Ελλάδα
Αν τώρα ζεις στην Ελλάδα, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Δεν ξέρεις από που θα σου έρθει η επόμενη απεργία και πορεία.
Δεν είσαι σίγουρος ότι θα βρεις το δίκιο σου στα δικαστήρια. Δεν ξέρεις αν θα πάρεις ποτέ σύνταξη, το επίδομα ή την επιχορήγηση όταν ακόμα θα τη χρειάζεσαι, αν θα μπορείς να περπατάς στο πεζοδρόμιο χωρίς να καβαλάς αυτοκίνητα και αν θα βγεις από το νοσοκομείο αφού πρώτα έχεις καταφέρει να μπεις…
Οι πολίτες δεν εμπιστεύονται το κράτος (σε μια έρευνα σε 23 χώρες η Ελλάδα είχε το χαμηλότερο δείκτη εμπιστοσύνης στο κράτος μαζί με το Ομάν), και προσπαθούν όπου μπορούν να το παρακάμψουν. Να σβήσουν την κλήση, να μην πάνε στο στρατό και να χτίσουν το αυθαίρετο.
Η ζωή δεν είναι ποτέ βαρετή στην Ελλάδα. Οι σχέσεις με τις γειτονικές χώρες είναι έκρυθμες. Δεν ξέρεις πάντα τι σου ξημερώνει. Άρα ίσως να μην είναι και η ιδανική χώρα για να ζεις από αυτή την άποψη.

Οι σχέσεις
Κάπως έτσι είναι και με τις σχέσεις. Σε μια καλή σχέση, ο ένας φροντίζει τον άλλον και έτσι ο άλλος νιώθει ασφάλεια. Νιώθεις ότι η σχέση δεν είναι εμπόδιο στο να αναπτυχθείς σαν άνθρωπος, αλλά είναι εκεί στο background να σε στηρίζει και να φορτίζεις όταν το χρειάζεσαι. Δε χρειάζεται να ασχολείσαι διαρκώς με τη σχέση, με το να προσέχεις τι λες και τι κάνεις, με το να μην παρεξηγηθείς, με το τι θα σκεφτεί ο άλλος και με το να αναλύεις τις καταστάσεις διαρκώς.
Ταυτόχρονα, όπως οι πολίτες έχουν υποχρεώσεις απέναντι στο κράτος στην Ελβετία, έτσι και σε μια καλή σχέση έχεις υποχρεώσεις απέναντι στη σχέση. Να λαμβάνεις τα συναισθήματα του συντρόφου σου υπ όψιν, να τον ακούς, να τον καταλαβαίνεις και να μην επαναπαύεσαι, αλλά να δίνεις όσο μπορείς τον καλύτερο εαυτό σου. Όχι από ανασφάλεια, αλλά από επιθυμία.
Αν όμως για κάποιον προσωπικό λόγο δεν είσαι καλά, τότε νιώθεις την ασφάλεια πως ο σύντροφός σου είναι εκεί για σένα και μπορείς να αφεθείς για λίγο μέχρι να ανακάμψεις.
Είναι πολύ όμορφες οι καλές σχέσεις!

Είναι καταδικασμένες να είναι βαρετές;
Ίσως αναρωτηθείς αν είναι καταδικασμένες να είναι βαρετές οι καλές σχέσεις. Ακούγεται πολύ ξενέρωτο αυτό που περιγράφω και ίσως κάτι μέσα σου αντιδράσει. Όπως έχει πει ο Πασκάλ Μπρυκνέρ: Παλιά εξιδανικεύαμε τον γάμο. Τώρα εξιδανικεύουμε τον έρωτα.
Δε μας αρέσει μια φλατ ζωή. Και έτσι περιμένουμε η σχέση μας να μας δώσει το πάθος που μας πουλάνε όλοι (ταινίες, Coaches και «γκουρού»).
Ευτυχώς υπάρχει λύση! Μπορούμε να ζήσουμε μια ζωή με ένταση αν θέλουμε ακόμα και όταν θα είμαστε σε μια καλή βαρετή σχέση.
Οι κάτοικοι της Ελβετίας δεν ζούνε απαραίτητα βαρετές ζωές. Αλλά αν θέλουν να ζήσουν κάτι πιο έντονο θα χρειαστεί να το «προσπαθήσουν». Να ανέβουν στις Άλπεις, να κάνουν ποδήλατο γύρω από τη λίμνη Λεμάν και κάνουν Tandem στο Interlaken.
Μπορούν να βάλουν αδρεναλίνη στη ζωή τους (ή ό,τι άλλο τους γεμίζει με ένταση) αλλά θα έρθει από δραστηριότητες που θα επιλέξουν. Όχι από τη σχέση τους με το κράτος.
Στην Ελλάδα δυστυχώς κάποιος μπορεί να νιώσει έντονα συναισθήματα από τη σχέση του με το κράτος. Αρκεί να επισκεφτεί ένα υποκατάστημα της Εφορίας ή της Πολεοδομίας… Ή απλά να βρεθεί σε μποτιλιάρισμα στο Κηφισό.
Αντίστοιχα σε μια σχέση που δεν είναι καλή, τα έντονα συναισθήματα προέρχονται από τη σχέση. «Γιατί μου μίλησε έτσι;» «Γιατί δε με παίρνει τηλέφωνο; Μήπως έκανα κάτι;» «Γιατί δεν μπορεί να καταλάβει πόσο με εκνευρίζουν οι γονείς του/της;»
Σε μια καλή σχέση μπορείς πάλι να νιώσεις έντονα συναισθήματα με τη σχέση σου, με τον σύντροφό σου αλλά δε θα είναι εξαιτίας της σχέσης σου. Μπορείτε να ξεκινήσετε ένα νέο πρότζεκτ μαζί, να κάνετε ένα ωραίο ταξίδι, ή μια διασκεδαστική δραστηριότητα.
Η ζωή δεν χρειάζεται να είναι βαρετή. Αλλά τα έντονα συναισθήματα θα έρθουν από πράγματα που θα κάνεις ΜΕ τον σύντροφό σου, όχι από την κατάσταση της σχέσης.
Θα χρειαστεί να προσπαθήσεις. Δε θα γίνει από μόνο του. Και δεν πειράζει.

Παρεξηγήσεις
Είναι πολύ όμορφες οι καλές σχέσεις. Δυστυχώς είναι εξαιρετικά σπάνιες, καθώς συχνά όταν κάποιος είναι σε μια καλή σχέση τη συγκρίνει με το ανώριμο ρομαντικό πρότυπο που προβάλλεται εκεί έξω και τη βγάζει σκάρτη, επειδή δεν έχει το πάθος και την ένταση που πιστεύει πως “θα έπρεπε” να έχει.
Έτσι θα σκεφτεί να χωρίσει επειδή θα θεωρεί ότι η σχέση του έχει πρόβλημα, αλλά η αλήθεια είναι ότι θα έπρεπε να ψάξει το πάθος και την ένταση μαζί ΜΕ τον σύντροφό του και όχι ΣΤΟΝ σύντροφό του.
Δεν είναι καθόλου «κακό» να θέλεις να σου παρέχει ο σύντροφός σου το πάθος και την ένταση, αλλά τότε θα πρέπει να γνωρίζεις ότι δεν ψάχνεις για μια καλή σχέση.
Όλα μαζί δεν γίνονται.

Όχι μόνο καλές
Στην Ελβετία δεν είναι όλοι ικανοποιημένοι όλη την ώρα. Όπως είχα γράψει σε προηγούμενο άρθρο, σε μια από τις πιο ευτυχισμένες χώρα στον κόσμο, τη Φινλανδία, συχνά οι κάτοικοι δεν είναι απόλυτα ευχαριστημένοι με τη ζωή τους.
Αντίστοιχα, οι καλές σχέσεις έχουν και πολλά προβλήματα. Όταν είσαι σε μια καλή σχέση δεν τη βιώνεις πάντα ως τέτοια. Υπάρχουν πολλές στιγμές που μπορεί να είσαι θυμωμένος με τον άλλον, να σε βγάζει από τα ρούχα σου (με την κακή την έννοια!) να μη θέλεις να του μιλήσεις, να νιώθεις πως δε σε καταλαβαίνει και να σε στεναχωρεί.
Θα έρθουν αναγκαστικά αυτές οι στιγμές και δε θα είναι λίγες. Θα αναφερθώ σε άλλο άρθρο πιο αναλυτικά για το πώς να χειριζόμαστε αυτές τις καταστάσεις και έχω γράψει στο παρελθόν για το πώς να αντιμετωπίσεις τις δύσκολες στιγμές του συντρόφου σου.
Το σημαντικό εδώ είναι ότι πρέπει να τις περιμένεις. Δεν είναι ένδειξη προβληματικής σχέσης. Είναι ένδειξη φυσιολογικής σχέσης. Η απάντηση δεν είναι απαραίτητα να τα παρατήσεις. Είναι πιο πολύπλοκο από αυτό.
Σε μια καλή σχέση πάντα υπάρχει η διάθεση για επικοινωνία (ίσως όχι απαραίτητα τη στιγμή της έντασης). Αφιερώνω ένα κεφάλαιο στο νέο μου βιβλίο στην αποτελεσματική συναισθηματική επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους. Οι εντάσεις θα έρθουν. Και θα τις διαχειριστείς.

Συμπέρασμα
Οι καλές σχέσεις μας αναπτύσσουν και μας εξελίσσουν σαν ανθρώπους. Νιώθουμε ασφάλεια, στήριξη, κατανόηση, ζεστασιά και σεβασμό. Θέλουμε να είμαστε ο καλύτερος εαυτός μας για τον σύντροφό μας αλλά μπορούμε και να αφεθούμε να φροντιστούμε όταν δεν είμαστε καλά. Υπάρχουν άσχημες στιγμές, τις περιμένουμε και τις διαχειριζόμαστε.
Είναι πολύ όμορφες οι καλές σχέσεις.
Εύχομαι από εδώ και πέρα να ψάξεις και εσύ να σου κάνεις δώρο μια τέτοια σχέση.

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Έρχεται ο Αύγουστος και όλοι θέλουμε να πιάσουμε θέση σε μια παραλία. Ή κάπου εκτός σπιτιού τέλος πάντων…
Τι χρειάζεται για να εκμεταλλευτούμε ψυχικά στο έπακρο τον χρόνο μας;
Πώς μπορούμε να μεγιστοποιήσουμε την απόλαυση της πολυπόθητης αυτής περιόδου της χρονιάς;
Κουίζ
Ας αρχίσουμε με μια ερώτηση.
Ποια πιστεύετε ότι είναι η πιο απολαυστική περίοδος των διακοπών;
Πριν τις διακοπές; Κατά τη διάρκειά τους; Μετά τις διακοπές;
Σύμφωνα με τις έρευνες η περίοδος που είμαστε πιο ευτυχισμένοι αναφορικά με τις διακοπές μας είναι πριν καν αυτές αρχίσουν. Όταν τις περιμένουμε με ανυπομονησία και τις σχεδιάζουμε. Όταν τις προσμένουμε και τις πλάθουμε στο μυαλό μας σύμφωνα με τις προσδοκίες μας.

Η δεύτερη καλύτερη περίοδος των διακοπών είναι αφού έχουμε επιστρέψει από τον προορισμό μας. Όταν καθόμαστε στο σπίτι ή με φίλους και διηγούμαστε σε εκείνους (ή σε εμάς) το πώς τα περάσαμε.

Είναι τότε που ξεχνάμε τις ατυχίες, τα στραβά και τα ευτράπελα και θυμόμαστε μόνο τις όμορφες στιγμές. Όταν εξωραΐζουμε και απωθούμε τις δυσκολίες που συναντήσαμε. Όσο περνάει ο καιρός μάλιστα τόσο καλύτερες μας φαίνονται οι διακοπές μας. Είναι όπως το καλό κρασί. Ωριμάζουν με τον χρόνο…

Τελευταία από άποψη απόλαυσης είναι η περίοδος που όντως είμαστε σε διακοπές! Όταν είμαστε στον προορισμό που ονειρευτήκαμε και κάνουμε, ή προσπαθούμε να κάνουμε, όσα φανταστήκαμε ότι θέλαμε να γίνουν.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Γιατί ο χρόνος που είμαστε στις διακοπές μας είναι ο χειρότερος από τη σκοπιά της ευτυχίας;
Πώς μπορούμε να αντλήσουμε μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εμπειρία μας;

Οι προσδοκίες
Συχνά πριν πάμε στον προορισμό μας έχουμε στο μυαλό μας συγκεκριμένες προσδοκίες για το πώς θέλουμε να περάσουμε. Που θέλουμε να πάμε, που να φάμε, μέχρι τι ώρα να κάτσουμε στην παραλία, ποια είναι η ώρα του ποτού, του μπάνιου. Έχουμε ονειρευτεί τη θάλασσα, την αμμουδιά το ηλιοβασίλεμα.
Η εμπειρία μας όμως υπόκειται σε όλους τους περιορισμούς της πραγματικότητας. Κάποιος θα αργήσει να ξυπνήσει. Κάπου θα έχει κίνηση. Θα έχει σίγουρα κόσμο στην παραλία, τον οποίο πιθανώς θα βρίσκουμε και ενοχλητικό. Δε θα έχει το φαγητό που θέλουμε. Δε θα βρούμε θέση να φάμε ή τραπέζι για το ποτό μας ή ξαπλώστρα μπροστά στην παραλία. Μπορεί να χρειαστεί να φοράμε μάσκα μέσα στη ζέστη.

Ενώ όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικό να συμβούν, δεν τα περιλαμβάνουμε στον «σχεδιασμό» των διακοπών μας και έτσι η σύγκριση των αισιόδοξων προσδοκιών μας με την ρεαλιστική εξέλιξη της εμπειρίας μας προκαλεί ένα βαθμό δυσφορίας.
Αντίδοτο: Εστίασε σε ό,τι πηγαίνει καλά, όχι σε ό,τι πηγαίνει στραβά.
Ένας βαθμός ανεκτικότητας είναι απαραίτητος στις διακοπές μας. Ειδικά στις ευμετάβλητες συνθήκες της φετινής χρονιάς. Έχουμε περάσει μια δύσκολη χρονιά και έχουμε ανάγκη την ξεκούραση περισσότερο από ποτέ. Θα θέλαμε τη μοναδική στιγμή μέσα στο χρόνο που ξεκουραζόμαστε, όλα να δουλεύουν ρολόι. Όλα να γίνονται σύμφωνα με τις επιθυμίες μας. Αυτή η έντονη ανάγκη είναι που μας προκαλεί τη δυσφορία όμως και όχι οι εκάστοτε συνθήκες. Προσαρμόζοντας τις προσδοκίες μας αυξάνουμε την απόλαυση.
Εστίασε σε ό,τι πηγαίνει καλά.
- Δεν πειράζει αν έχει κόσμο η παραλία. Είναι καλύτερα από το να έχει κόσμο και να είσαι μέσα στο διαμέρισμα.
-Δεν πειράζει αν έχει κίνηση ο δρόμος. Τουλάχιστον φοράς μαγιώ.
-Δεν πειράζει αν δε βρίσκεις ξαπλώστρα μπροστά στη θάλασσα. Πέρνα περισσότερο χρόνο μέσα στη θάλασσα!
-Δεν πειράζει αν φοράς μάσκα. Τουλάχιστον τα πόδια σου τα βρέχει η θάλασσα.

Το πρόγραμμα
Πηγαίνουμε διακοπές και θέλουμε συχνά να κάνουμε πολλά πράγματα.
Να δούμε όλες τις παραλίες (τι όλο στην ίδια θα καθόμαστε; βαριέμαι), να επισκεφθούμε όλα τα αξιοθέατα, να φάμε σε όσο πιο πολλές ταβέρνες γίνεται. Ειδικά παλιότερα που πηγαίναμε ευκολότερα σε μέρη του εξωτερικού, όπου είχαμε την αίσθηση ότι μια φορά μόνο θα πάμε σε αυτό το μέρος.
Μας πιάνει μια μανία να τα κάνουμε όλα, να τα ζήσουμε όλα, που ξεχνάμε να ζήσουμε και αυτά τα οποία τελικά επιλέγουμε.
Είμαστε με το βλέμμα στο ρολόι για την επόμενη δραστηριότητα ώστε να χωρέσουν όλα στο πρόγραμμά μας. Να μη μείνει τίποτα απ’ έξω. Είτε πρόκειται για φαγητό σε συγκεκριμένο μαγαζί, είτε για απογευματινό κοκτέιλ στο κατάλληλο μπαρ. Έτσι η εμπειρία των διακοπών γεμίζει με άγχος. Είναι εξαντλητικό.
Ίσως κάποιοι φέτος να είναι λίγο πιο αποφασισμένοι να κάτσουν σε ένα μέρος λόγω της κατάστασης, αλλά και η αίσθηση του τι χάνουν που είναι περιορισμένοι σε ένα μέρος, κάποιους τους κουράζει.
Αντίδοτο: Άκου το σώμα σου, όχι το πρόγραμμά σου.
Ας αναρωτηθώ. Τι έχει μεγαλύτερη αξία τελικά; Να βιάσω τον εαυτό μου να σηκωθώ και να αλλάξω παραλία για να τις δω όλες ή να κάτσω εδώ που περνάω καλά και να απολαύσω; Γιατί να δω όλες τις παραλίες του νησιού; Τι κι αν αφήσω την καλύτερη απ’έξω (άσε που μάλλον θα είναι τίγκα στον κόσμο αφού είναι η καλύτερη, οπότε θα αγχώνομαι και γι αυτό), αν αυτή στην οποία είμαι με ικανοποιεί;
Η μεγιστοποίηση της απόλαυσης μιας εμπειρίας έρχεται από το πόσο εστιασμένοι και αφοσιωμένοι είμαστε κατά την πραγματοποίησή της και όχι από το γεγονός ότι την πραγματοποιήσαμε. Πόσο δοθήκαμε στην εμπειρία; Πόσο διασπασμένη ήταν η προσοχή μας; Πόσο σκεφτόμασταν την επόμενη δραστηριότητα; Μήπως είσαι πάντα με το ρολόι στο χέρι;
Ακούς το πρόγραμμα ή ακούς τι σου λέει το σώμα σου και η διάθεσή σου;
Έχω ταξιδέψει πάρα πολύ και γνωρίζω από πρώτο χέρι πόση διαφορά κάνει στην ευχαρίστηση ενός ταξιδιού το να τα κάνεις όλα, από το να κάνεις μερικά αλλά να τους δίνεις τη σημασία που τους αρμόζει.

Οι ευθύνες
Όταν, λοιπόν, έχουμε πολλές επιλογές γινόμαστε πιο δυστυχισμένοι. Από τις πιο ξεκούραστες διακοπές που έχω κάνει ήταν στην Ανάφη όπου για πέντε ημέρες πηγαίναμε στην ίδια παραλία. Τίποτα να διαλέξεις. Απόλυτη χαλάρωση.

Μια οικογένεια Δανών έρχονται εδώ και τέσσερα χρόνια στην Τήνο και μένουν για δυο βδομάδες. Περνούν όλο το διάστημα στην ίδια παραλία. Χωρίς αυτοκίνητο. Κάθε φορά.
Ένας βασικός λόγος που βοηθάει να μην έχουμε πολλές επιλογές είναι ότι δε χρειάζεται να σκεφτόμαστε. Ζούμε σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, καθώς χρειάζεται να προσέχουμε για τον κορονοϊό και να προσαρμοζόμαστε σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο διεθνών συγκυριών. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη την βεβαιότητα και οι καταστάσεις που ζούμε δεν μας την προσφέρουν. Αλλιώς τα υπολογίζουμε, αλλιώς μας έρχονται. Το τέλος της κατάστασης δεν είναι ξεκάθαρο.
Κατά συνέπεια, το πλέον απαραίτητο στοιχείο για τις διακοπές είναι να ελαχιστοποιήσουμε το πόσο σκεφτόμαστε και ανησυχούμε. Να ξεκουράσουμε το μυαλό μας. Να ελαχιστοποιήσουμε τις ευθύνες μας.
Αυτό σημαίνει, είτε κάποιος άλλος να φροντίζει τις δικές μας ανάγκες, είτε (αν αυτό δεν είναι εφικτό) να έχουμε όσο λιγότερες ανάγκες που χρειάζονται να φροντιστούν.
Απλοποίησε όσο μπορείς την εμπειρία των διακοπών σου. Πήγαινε σε ένα μέρος όπου θα μπορέσεις να μείνεις όσο περισσότερο μπορείς στον ίδιο χώρο. Πήγαινε στους γονείς σου (αν τους αρέσει να σε φροντίζουν…). Πήγαινε σε μια παραλία και στήσε τη σκηνή σου εκεί. Δημιούργησε μια απλή ρουτίνα και ακολούθησέ την. Η αίσθηση της ρουτίνας σε βάζει στον αυτόματο. Δε σκέφτεσαι.
Αν ανησυχείς για τον κορονοϊό δημιούργησε τη δική σου φούσκα έμπιστων ανθρώπων και περιόρισε την κοινωνική σου ζωή σε αυτή την παρέα. Θα περάσεις το ίδιο καλά. Ίσως και καλύτερα… Άδειασε όσο μπορείς το μυαλό σου.
Αντίδοτο: Ξεκούρασε το μυαλό σου από περιττές ευθύνες.

Τα social media
Πώς περνάς τις διακοπές σου; Σου αρέσει να βγάζεις φωτογραφίες;
Ενώ οι διακοπές υποτίθεται πως είναι μια διακοπή από την καθημερινότητα, στον τομέα της κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να είναι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Κάτι μας πιάνει στις διακοπές μας. Πρέπει να ανεβάσουμε οπωσδήποτε φωτό. Να απαθανατίσουμε το χταποδάκι με το ούζο, την ξαπλώστρα με το freddo και τη θάλασσα με το ηλιοβασίλεμα. Αλλιώς είναι σαν να μην πήγαμε…
Μόλις επέστρεψα από μια βδομάδα στην ίδια παρέα με πέντε έφηβα κορίτσια και σοκαρίστηκα από την απόλυτη προσκόλληση στο κινητό τους. Δεν ξέρω πόσα από τα μέρη είδαν από όσα επισκεφτήκαμε. Ίσως τα είδαν μέσα από την οθόνη του κινητού τους, όταν τσέκαραν την φωτογραφία που έβγαλαν…
“You are what you share” έγραφε μια αφίσα στο Σύδνεϋ μιας μάρκας φωτογραφικής μηχανής. Σοκαρίστηκα όταν την είδα. Δυστυχώς όμως, για πολλούς αυτή η φράση αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Περνάμε το χρόνο μας πάνω από το κινητό και περνάει η μέρα δίχως να τη ζήσουμε. Ανησυχούμε αν αυτή είναι η τέλεια στιγμή για να μοιραστούμε και χάνουμε τη στιγμή την ίδια.
Αντίδοτο: Βάλε το κινητό στο αθόρυβο στον πάτο της τσάντας. Πιάσε ένα βιβλίο.

 Νέα εικόνα 1

Είσαι διακοπές για να χαλαρώσεις και να γεμίσεις μπαταρίες. Για πολλούς ανθρώπους το να χαλαρώσουν είναι ιδιαίτερα κουραστικό (και πολύ βαρετό), καθώς ο εγκέφαλός τους έχει συνηθίσει στα διαρκή ερεθίσματα τα οποία προσφέρει η τεχνολογία και τα social media. Οποιαδήποτε αλλαγή από το σύνηθες (ακόμα και αν είναι ευχάριστη) μας ταλαιπωρεί λίγο.
Αν θέλεις όντως να κάνεις διακοπές όμως, τότε προσπάθησέ το. Δώσε το χρόνο στον εαυτό σου. Μια νέα χρονιά αρχίζει το Σεπτέμβρη. Γέμισε με εμπειρίες, όχι με αναρτήσεις στο Instagram.

Συμπέρασμα
“Διακοπές είναι οι άνθρωποι”, είπε μια φίλη.
Είναι ακριβώς έτσι. Εστίασε στους ανθρώπους που έχεις γύρω σου. Όχι στους διαδικτυακούς.
Εστίασε σε ό,τι πάει καλά, κάψε το πρόγραμμα και κλείσε το κινητό.
Ακόμα και αν δεν έχεις μοιραστεί κάτι που έχεις ζήσει θα έχεις ζήσει κάτι άξιο να μοιραστείς!

 

Η κοινωνία μας έχει ένα συγκεκριμένο τρόπο να κρίνει και να κατηγοριοποιεί τους ανθρώπους σαν πετυχημένους ή αποτυχημένους. Και αυτός ο τρόπος μας οδηγεί σε ατυχή ψευδή συμπεράσματα για τον εαυτό μας…
Συνήθως θεωρούμε πως η ζωή είναι ένας αγώνας. Δηλαδή, ΕΝΑΣ αγώνας. Η απλότητα του συλλογισμού μας επιτρέπει να κατατάξουμε τους ανθρώπους (αλλά και τον εαυτό μας) στην κλίμακα επιτυχίας.
Όμως είναι όντως έτσι;
ΟΧΙ!

Η πολύπλοκη αλήθεια
Η ζωή είναι πιο πολύπλοκη από ό,τι το μυαλό μας θα ήθελε να είναι. Η ζωή μας αποτελείται από αμέτρητους αγώνες, σε διαφορετικούς τομείς, που γίνονται ταυτόχρονα και ο κάθε αγώνας έχει διαφορετικά έπαθλα.

Υπάρχει ο αγώνας για τα χρήματα, τη φήμη και τη δόξα φυσικά και αυτός είναι ο αγώνας που ελκύει πάρα πολλούς θεατές. Είναι ο βασικότερος αγώνας σύμφωνα με τον οποίο δυστυχώς τείνουμε να κατηγοριοποιούμε τον εαυτό μας αλλά και τους άλλους. Στους ανθρώπους μας αρέσει η απλότητα. Να ξέρουμε που στεκόμαστε, γιατί αυτό μας δίνει μια αίσθηση ελέγχου. Αλλά η ζωή δεν είναι απλή, όσο και αν θα θέλαμε να ήταν και όσο και αν παρουσιάζεται έτσι διαρκώς από όλους.
Πέρα από τον αγώνα για χρήματα και δόξα υπάρχει και ο αγώνας για το ποιος θα παραμένει πιο ήρεμος την ώρα της απογοήτευσης και της αναμπουμπούλας, ο αγώνας για το ποιος είναι πιο ευγενικός με τα παιδιά, ο αγώνας για το ποιος είναι πιο υποστηρικτικός σε μια φιλία, για το ποιος μπορεί να ακούσει καλύτερα τον συνάνθρωπό του, για το ποιος μπορεί να νοιαστεί περισσότερο για το περιβάλλον, για το ποιος παρατηρεί καλύτερα τον βραδινό ουρανό, ή για το ποιος μπορεί να αντλήσει περισσότερη ευχαρίστηση από ένα καρπούζι.
Όσο και αν θέλουμε να κατατάξουμε τους ανθρώπους σε μια ιεραρχία στη ζωή, η αλήθεια είναι πολύ πιο πολύπλοκη.

Όλα έχουν συνέπειες
Απλά δε γίνεται να κερδίζουμε σε κάθε αγώνα. Όχι μόνο αυτό, αλλά η επιτυχία μας σε ένα τομέα μπορεί να επηρεάζει την επιτυχία μας σε άλλους πολύ σημαντικούς τομείς. Αν έχεις μεγάλη επαγγελματική επιτυχία στην εταιρεία σου, μάλλον θα αποτυγχάνεις στον αγώνα της προσοχής που δίνεις στα παιδιά σου, στο πόσο χώρο αφιερώνεις σε φίλους ή χόμπι και στο πόση ευχαρίστηση αντλείς από έναν όμορφο κήπο.
Αν είσαι πολύ πετυχημένος στον αγώνα της φήμης, τότε είναι πολύ πιθανό να μην κερδίζεις στον αγώνα της υπομονής γύρω από τρίχρονα παιδιά ή στο αγώνα του πόσο ποιοτικό χρόνο περνάς με τον εαυτό σου. Δεν μπορούμε να κάνουμε τα πάντα.
Όλα έχουν συνέπειες. Κάθε όραμα επιτυχίας κάπου αποτυγχάνει.
Έχω γράψει πολλές φορές πόσο ταλαιπωρημένος άνθρωπος ήταν ο Καζαντζάκης, πόσα θέματα με την οικογένειά του είχε ο Steve Jobs, πόσα θέματα είχε ο Έντισον, ο Αϊνστάιν και ο Νεύτωνας. Δεν μπορούμε να τα κάνουμε όλα.
Στο πολύ επικίνδυνο βιβλίο «Το κλαμπ των 5πμ» οι μαθητές του τιτανοτρισμέγιστου (αλλά και εξαιρετικά συναισθηματικά μόνου) “Γκουρού”, ο ζωγράφος και η επιχειρηματίας, στο τέλος παντρεύονται (ωωω τι γλυκό…) και αυτός γίνεται σούπερ καλλιτέχνης, εκείνη σούπερ επιχειρηματίας, έχουν φαναστικές καριέρες, τρέχουν μαζί μαραθώνιους και κάνουν και παιδί. Έλεος… Άραγε το παιδί ποιος το προσέχει; Πώς μεγαλώνει αυτό το καημένο με τόσο υπερ-απασχολημένους γονείς; Ποιον δουλεύουμε επιτέλους;
Δεν είναι έτσι η ζωή. Δεν μπορείς να πετυχαίνεις σε κάθε αγώνα της ζωής. Δε γίνεται.
Αλλά δεν πειράζει. Αν δεν μπορείς να πετυχαίνεις σε κάθε αγώνα, τότε αυτό σημαίνει πως δεν μπορεί να αποτύχεις και σε κάθε αγώνα της ζωής… Η ζωή δεν είναι δίαθλο ή τρίαθλο. Είναι δισεκατομμυρίαθλο.
Μπορεί να μην μπορείς να συναγωνιστείς στον αγώνα για χρήματα και φήμη, αλλά μπορείς ακόμα να αγωνιστείς επάξια στον αγώνα για ευγένεια, φιλία και συγχώρεση. Πάρα πολλοί που πετυχαίνουν στον αγώνα του πλούτου αποτυγχάνουν σε αυτούς τους πιο ευγενείς αγώνες.

Μπορείς ακόμα να κερδίσεις στον καθόλου ασήμαντο αγώνα του να περνάς καλά όταν είσαι μόνος σου, ή στον αγώνα του να κοιμάσαι αρκετές ώρες τα βράδια χωρίς άγχος, ή του να είσαι δημιουργικός στον ελεύθερο χρόνο σου, αφού έχεις κερδίσει στον πολύ δύσκολο αγώνα του να έχεις ελεύθερο χρόνο…
Δεν αποτυγχάνεις ποτέ σε όλα. Δεν μπορείς να αποτύχεις στη ζωή. Απλά δε γίνεται.
Όταν ένας αγώνας δεν πηγαίνει καλά, τότε υπάρχουν τόσοι πολλοί άλλοι εξίσου καίριοι και ουσιαστικοί αγώνες στους οποίους αξίζει να δοκιμαστείς. Στο να έχεις χιούμορ, να έχεις ευγνωμοσύνη, να μπορείς να απολαμβάνεις τα μικρά, να βάζεις πίσω τα παλιά, να προστατεύουμε τη φύση και στο να είσαι συνεπής.
Αυτοί είναι οι γεμάτοι αρετή, έντιμοι αγώνες στους οποίους όσοι νιώθουμε ότι αποτύχαμε μπορούμε επιτέλους να μάθουμε να κερδίζουμε…
Βασισμένο σε βίντεο του School of Life

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Είναι μια ερώτηση που έχει απασχολήσει σχεδόν όλους. Ποια είναι η φύση μας; Είμαστε φτιαγμένοι για να έχουμε μια σχέση με έναν σύντροφο για πάντα ή για να έχουμε πολλούς συντρόφους ταυτόχρονα;
Η απάντηση θα μας εκπλήξει (αλλά ίσως όχι και τόσο…)
Το άρθρο βασίζεται εξ ολοκλήρου στο βιβλίο: The Red Queen, (Sex and the Evolution of Human Nature) by Matt Ridley

Η απάντηση
Για όσους δε θέλετε να διαβάσετε το λεπτομερές άρθρο, η απάντηση είναι πως
Είμαστε σχεδιασμένοι για να ζούμε σε ένα μονογαμικό σύστημα, το οποίο όμως βρίθει (εκατέρωθεν) από μοιχεία.
Για τη λογική της απάντησης συνεχίστε να διαβάζετε.

Πώς θα απαντήσουμε;
Ας ξεκαθαρίσουμε πως για να απαντήσουμε στο ποια είναι η φύση του ανθρώπου θα χρειαστεί να αποτανθούμε στη… φύση. Στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου και στο τι κάνουν τα άλλα ζώα που ζούνε σε παρόμοιες συνθήκες με εμάς. Όχι στην ηθική, ή στην κοινωνία ή στην κουλτούρα. Μόνο στη φύση, γιατί η ερώτηση αφορά στη φύση μας σαν είδος.
Τα ευρήματα των ερευνών δεν αποτελούν ηθικό κώδικα, ούτε ένδειξη του «σωστού». Απλά μια επιστημονική συλλογιστική του ποια είναι η ανθρώπινη φύση. Στόχος του άρθρου (όπως και γενικά η δική μου φιλοσοφία) είναι η η κατανόηση και όχι η δικαιολόγηση.

Γιατί ζευγαρώνουν οι οργανισμοί;
Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά. Για ποιο λόγο ζευγαρώνουν τα ζώα; Η απάντηση είναι ότι κάθε ζώο, είτε θηλυκό είτε αρσενικό, επιλέγει το πώς θα ζευγαρώσει μόνο με ένα σκοπό:
Ψάχνει τον καλύτερο τρόπο για να περάσει τα γονίδιά του στην επόμενη γενιά.
Αυτή είναι η βάση της συλλογιστικής στη σημερινή επιστημονική κοινότητα.
Ψάχνει τον αποτελεσματικότερο τρόπο να περάσει όσο περισσότερο γονίδια μπορεί στην επόμενη γενιά και να τους δώσει τα καλύτερα εφόδια ώστε να επιβιώσουν στον κόσμο.

Αρσενικό-θηλυκό και ο κανόνας της γονεϊκής επένδυσης
Ένας κανόνας που παρατηρείται στη φύση είναι πως όσο λιγότερο επενδύει στη γονεϊκότητα το ένα φύλο, τόσο πιο πιθανό είναι να φλερτάρει με άλλους συντρόφους και να κυνηγάει το άλλο φύλο.
Αυτός είναι ένας κανόνας που ισχύει ευρέως και μπορούμε να το δούμε καλύτερα μελετώντας τις σπάνιες εξαιρέσεις. Υπάρχουν 30 είδη πουλιών (ένα από τα οποία ο φαλαρόποδας) όπου το θηλυκό είναι μεγαλύτερο σε μέγεθος από το αρσενικό. Σε όλα αυτά τα είδη το θηλυκό γεννάει τα αυγά, αλλά το αρσενικό τα κλωσάει και μεγαλώνει μετά τα μικρά, ενώ το θηλυκό φλερτάρει επιθετικά με νέα αρσενικά.
ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 2
Ο συγγραφέας του βιβλίου, στο οποίο βασίζεται το άρθρο, αναφέρει ένα παράδειγμα όπου είχε δει τριάντα θηλυκά να φλερτάρουν ένα καημένο (όπως το λέει) αρσενικό, το οποίο σχεδόν το είχαν πνίξει. Ο λόγος που τα θηλυκά μπορούσαν να το κάνουν αυτό, είναι ότι τα ταίρια τους ήταν στη φωλιά και κλώσαγαν τα αυγά, οπότε εκείνα ήταν ελεύθερα να βγουν και να αναζητήσουν νέα αρσενικά να ζευγαρώσουν.
Ο συνήθης κανόνας στη φύση (ιδιαίτερα στα θηλαστικά) είναι βέβαια πως το θηλυκό έχει μεγαλύτερη γονεϊκή επένδυση, λόγω της κύησης και του θηλασμού και έτσι τα αρσενικά είναι ελεύθερα να φλερτάρουν άλλα διαθέσιμα θηλυκά για να ζευγαρώσουν.

Άντρες και γυναίκες
Εφαρμόζοντας τον κανόνα της γονεϊκής επένδυσης στους ανθρώπους συνειδητοποιούμε πως είναι ξεκάθαρη ασύμμετρη. Εννέα μήνες εγκυμοσύνης συγκρινόμενοι με πέντε λεπτά (στην καλύτερη) διασκέδασης. Αυτό υποδεικνύει ότι είναι στη φύση των αντρών να φλερτάρουν και να κυνηγάνε τις γυναίκες. Ενδεικτικά, δεν υπάρχει καμία κοινωνία στον κόσμο, όπου η γυναίκα να ζητάει τον άντρα σε γάμο…

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 3

Η ασύμμετρη γονεϊκή επένδυση στους ανθρώπους έχει και άλλες συνέπειες. Σημαίνει ότι είναι στο συμφέρον των αντρών να ζευγαρώσουν με όσες περισσότερες γυναίκες γίνεται, ώστε να περάσουν όσο περισσότερες φορές μπορούν τα γονίδιά τους στην επόμενη γενιά. Αντιθέτως, οι γυναίκες δεν κερδίζουν πολλά από το να ζευγαρώσουν με πολλούς άντρες, καθώς μια φορά το χρόνο μένουν έγκυες, οπότε η ποσότητα των αντρών δεν είναι το βασικό στοιχείο που θα τους απασχολήσει γενετικά.
Αυτό αποτυπώνεται στο γεγονός πως στατιστικά οι άντρες είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν πιο πολλά παιδιά σε σχέση με τις γυναίκες. Πχ άντρες που κάνουν δεύτερο γάμο είναι πολύ πιο πιθανό να κάνουν παιδιά και με τις δυο συζύγους από ό,τι είναι οι γυναίκες να κάνουν παιδιά και με τους δυο συζύγους.

Ομοφυλοφιλία και οι διαφορές των δυο φύλων
Η τάση των αντρών για να ζευγαρώνουν (να κάνουν περιστασιακό σεξ) περισσότερο ίσως φαίνεται και από έναν αναπάντεχο τομέα. Τα ομοφυλοφιλικά ζευγάρια. Είναι γνωστό ότι τα περισσότερα γκέι-μπαρ είναι μέρη όπου μπορείς να πας να βρεις κάποιον για να κάνεις σεξ για μια νύχτα και οι γκέι-σάουνες είναι μέρη όπου μπορεί ένας γκέι άντρας να πάει και να κάνει σεξ με πολλά άγνωστα μεταξύ τους άτομα.
Οι ομοφυλόφιλοι άντρες κάνουν σταθερές σχέσεις και έχουν ανάγκη τη συναισθηματική εγγύτητα όπως όλοι, αλλά ταυτόχρονα, η απιστία είναι μεγαλύτερο πρόβλημα στα γκέι ζευγάρια αντρών από ό,τι στα ετεροφυλοφιλικά ζευγάρια.
Αντιθέτως, στα γκέι ζευγάρια γυναικών παρατηρείται μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Οι γκέι γυναίκες σπάνια κάνουν σεξ με αγνώστους, κάνουν σταθερές σχέσεις με μικρό ρίσκο απιστίας και έχουν κατά μέσο όρο λιγότερες από δέκα ερωτικές συντρόφους στη ζωή τους.
Σαφώς τα ανωτέρω δεν ισχύουν για όλους τους γκέι άντρες και όλες τις γκέι γυναίκες, αλλά ισχύουν κατά μέσο όρο.
Μια εξήγηση γι αυτό το φαινόμενο είναι ότι οι ομοφυλόφιλοι άντρες συμπεριφέρονται σαν άντρες, αλλά πιο έντονα, και οι ομοφυλόφιλες γυναίκες συμπεριφέρονται σαν γυναίκες, αλλά πιο έντονα.
ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 4
Ένα συμπέρασμα είναι λοιπόν πως και οι ετεροφυλόφιλοι άντρες θα είχαν την τάση να συμπεριφερθούν με παρόμοιο τρόπο, δηλαδή να έχουν μια σταθερή σχέση και να κάνουν περιστασιακό σεξ, αν οι γυναίκες ενδιαφερόντουσαν εξίσου.
Ο Αμερικάνος ανθρωπολόγος Donald Symons υποστηρίζει πως η επιθυμία για μονογαμική σταθερή σχέση με μια σύντροφο ζωής και η επιθυμία για περιστασιακό σεξ με άλλες γυναίκες, δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες επιθυμίες για έναν ετεροφυλόφιλο άντρα γενετικά.
Φαίνεται πως η τάση των αντρών θα ήταν να είναι πολυγαμικοί αν οι γυναίκες τους το επέτρεπαν.
Η ατάκα: «Δε σήμαινε τίποτα για μένα. Ήταν μόνο σεξ» μπορεί όντως να ισχύει για έναν άντρα, χωρίς βέβαια να σημαίνει ότι αυτή θα έπρεπε να είναι αποδεκτή συμπεριφορά από μια γυναίκα.

Χαρέμι ή ζευγάρι; (στα ζώα)
Αν όμως οι άντρες θέλουν πολλές γυναίκες, τότε πώς μπορεί να γίνει αυτό; Η απάντηση είναι ότι δεν εξαρτάται από αυτούς…
Στο ζωικό βασίλειο ένα θηλυκό έχει μια επιλογή να κάνει. Να μπει σε ένα χαρέμι με ένα δυνατό αρσενικό, (άρα ένα αρσενικό με καλά γονίδια για τα παιδιά της) αλλά να μεγαλώσει το παιδί μόνη της, ή να βρει ένα σύντροφο ζωής που θα τη βοηθήσει με το μεγάλωμα των παιδιών της;
Τι είναι πιο σημαντικό να της παρέχει το αρσενικό; Τα πλεονεκτήματα της ασφάλειας και μιας πλούσιας διατροφικά περιοχής ή τα πλεονεκτήματα της γονεϊκής βοήθειας. Θέλει πάροχο ή πατέρα; Το φυσικό περιβάλλον θα επηρεάσει την απόφασή της.
Η απάντηση σε αυτό το δίλημμα είναι που καθορίζει στη φύση αν ένα είδος θα γίνει πολυγαμικό ή μονογαμικό. Αν για παράδειγμα ένα αρσενικό έχει μια αρκετά πλούσια σε τροφή περιοχή, τότε το θηλυκό ευχαρίστως επιλέγει την διατροφική ασφάλεια και μεγαλώνει το παιδί της μόνη (πχ στους γορίλλες).

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 5

Αν όμως η περιοχή που ζουν δεν υποστηρίζει πολλά «άτομα» τότε το θηλυκό θα επιλέξει ένα αρσενικό μόνο ώστε να είναι καλύτερος πατέρας για τα παιδιά της, πχ Gibbon.

Το ενδιαφέρον είναι ότι παρά το γεγονός ότι τα αρσενικά πάντα κυνηγάνε τα θηλυκά, τελικά τα θηλυκά είναι αυτά που καθορίζουν αν ένα είδος θα είναι πολυγαμικό ή μονογαμικό.

Χαρέμι ή ζευγάρι; (στους ανθρώπους)
Κάτι παρόμοιο παρατηρείται και σε ορισμένες φυλές ανθρώπων ακόμα και τώρα.
Στη φυλή Kipsigy στην Κένυα, οι πλούσιοι άντρες έχουν πιο πολλές αγελάδες και πιο πολλές συζύγους. Η πολυγαμία επιλέγεται οικειοθελώς από τις γυναίκες.
Το ίδιο έχω βιώσει και εγώ από προσωπική μου εμπειρία.
Θυμάμαι έντονα το ταξίδι μου στην Κένυα, και την έκπληξή μου όταν ο οδηγός μας είπε: «Η γυναίκα μου με πιέζει να παντρευτώ κι άλλη γυναίκα. Οι δουλειές είναι πολλές και δεν προλαβαίνουμε. Είμαι Χριστιανός και δεν μπορώ να παντρευτώ δυο φορές, αλλά με τον νόμο των Μασάαι μπορώ να το κάνω». Η οικονομία καθορίζει την πολυγαμία.
Επίσης θυμάμαι στο Λονδίνο να μου λέει ένας οδηγός ταξί από την Γκάνα, ότι στη χώρα του, μπορεί ένας άντρας να παντρευτεί πολλές γυναίκες αν θέλει, αλλά θα πρέπει να χτίσει ένα σπίτι στην κάθε μια. Αν χωρίσει, το σπίτι το κρατάει η γυναίκα.Και πάλι η οικονομία καθορίζει την πολυγαμία.
Στο ταξίδι μου στη Ναμίμπια επισκεφθήκαμε τη φυλή των Χίμπα. Οκτώ γυναίκες ζούσαν αρμονικά μεταξύ τους και μεγάλωναν τα παιδιά δυο αντρών, οι οποίοι όταν πήγαμε ήταν ακροβολισμένοι κάπου και έβοσκαν τα πρόβατα. Εκείνες χαρωπές μας συνάντησαν και συζητήσαμε, εξηγώντας μας τον τρόπο ζωής τους. Οι άντρες βόσκουν τα πρόβατα και οι γυναίκες μεγαλώνουν τα παιδιά και φροντίζουν το φαγητό της ομάδας. Να πω την αλήθεια τους λυπήθηκα τους άντρες όλη μέρα μόνους και απομονωμένους με τα πρόβατα (ίσως και μακριά ο ένας από τον άλλον), ενώ οι γυναίκες συζητούσαν και φαινόταν να περνούσαν ομαδικά όμορφα μεταξύ τους και μαζί με τα παιδιά.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 6

Πάροχος ή πατέρας; Ένα δίλημμα που ίσως να μην είναι τόσο ξένο για μια γυναίκα ακόμα και εκτός της Αφρικής…

Είναι πάντα όλα καλά;
Τι έχει να πει μια γυναίκα όμως αν είναι να μοιραστεί τον άντρα της με μια άλλη; Διαχρονικά, είτε θα έπρεπε να την πιέσει ο άντρας, (όπως σε πολλά δεσποτικά καθεστώτα) είτε να την «εξαγοράσει». Για παράδειγμα σε πολλές φυλές στην Αφρική τα παιδιά της πρώτης γυναίκας έχουν ειδικά προνόμια. Επίσης σε μέρη της Αφρικής η νομοθεσία προβλέπει πως η πρώτη γυναίκα κληρονομεί το 70% της περιουσίας του άντρα. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται η συνεργασία της.
Στην Δύση υπάρχουν νόμοι ενάντια στην πολυγαμία. Ποιους όμως προστατεύουν τελικά αυτοί οι νόμοι; Τους άντρες ή τις γυναίκες;
Σύμφωνα με τη λογική που αναπτύσσεται εδώ, αν κάθε γυναίκα προτιμούσε να είναι η δεύτερη ή τρίτη γυναίκα ενός πλούσιου ή δυνατού άντρα, τότε θα υπήρχε στο τέλος έλλειψη από διαθέσιμες γυναίκες και πολλοί φτωχοί άντρες θα παρέμεναν (δυστυχώς γι αυτούς) άγαμοι. Οι νόμοι περί μονογαμίας, φαίνεται τελικά να υπάρχουν για να προστατεύουν τους άντρες και όχι τις γυναίκες…

Το φυσικό μας σύστημα και η οικονομία
Ποιο είναι λοιπόν το φυσικό μας σύστημα ζευγαρώματος σαν είδος; Πρέπει να είναι το σύστημα το οποίο ίσχυε πριν από χιλιάδες χρόνια στις κοινωνίες των τροφοσυλλεκτών προγόνων μας στις σαβάνες της Αφρικής.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 7

Η παρατήρηση μοντέρνων φυλών που ζουν όπως ζούσαν οι άνθρωποι πριν την αγροτική επανάσταση, δείχνει πως ανάλογα με την οικονομία της εκάστοτε περιοχής οι άντρες ήταν ικανοί να είναι πολυγαμικοί και οι γυναίκες να μπαίνουν σε χαρέμια (παρά τις διαμαρτυρίες των άλλων γυναικών-συζύγων). Αν όμως η οικονομία δεν το επέτρεπε, τότε οι άντρες μπορούσαν να είναι καλοί πατέρες και οι γυναίκες να τους μονοπωλούν ζηλοφθόνως (και εκείνοι τις γυναίκες τους).
Συνεπώς, η ανθρωπότητα έχει πολλά πιθανά συστήματα ζευγαρώματος. Ένα για κάθε οικονομική κατάσταση.

Η Αγροτική Επανάσταση και τα χαρέμια
Οι τροφοσυλλέκτες δεν μπορούσαν να συλλέξουν και να αποθηκεύσουν πολύ πλούτο. Η αγροτική επανάσταση έφερε τα πάνω-κάτω, όμως και η ικανότητα αποθήκευσης πλούτου δημιουργήθηκε. Αυτό έφερε τη δημιουργία των χαρεμιών σε άλλη διάσταση! Απλές αγροτικές οικονομίες, συχνά έχουν χαρέμια με έως και 100 γυναίκες ανά αρχηγό.
Ο Κινέζος αυτοκράτορας Fei-Ti είχε έως και 10,000 γυναίκες στο χαρέμι του. Φυλασσόντουσαν μέσα σε τείχη και τις περιποιούνταν νεαρές κοπέλες (πριν να τους έρθει περίοδος) και ευνούχοι (για να μην μπορούν να ζευγαρώσουν).

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 8

Οι άνθρωποι του αυτοκράτορα κρατούσαν λεπτομερή ημερολόγια ωορηξίας των γυναικών και ο αυτοκράτορας έπρεπε να διατηρεί το σπέρμα του για δυο γυναίκες την ημέρα. Αρκετοί αυτοκράτορες παραπονιόντουσαν για τα δύσκολα σεξουαλικά τους καθήκοντα.
Φαίνεται πως τελικά τα χαρέμια δεν είχαν σαν στόχο την σαρκική απόλαυση του αυτοκράτορα, όπως ίσως θα υποθέταμε σήμερα κοιτάζοντας προς τα πίσω. Αντιθέτως, ήταν προσεχτικά σχεδιασμένες μηχανές γονιμοποίησης, με στόχο τη διάδοση των γονιδίων του, όπως η φύση επιτάσσει.

Σεξ και βία
Είναι στη φύση των αρσενικών να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τα θηλυκά. Αν ο πόλεμος ήταν κάτι που κληρονομήσαμε από την εχθρότητα ανάμεσα σε ομάδες αρσενικών για πρόσβαση στα θηλυκά, τότε θα έπρεπε οι περισσότεροι πόλεμοι ανάμεσα σε φυλές να γίνονται για τους ίδιους λόγους, ακόμα και σήμερα.
Αν και η επικρατούσα άποψη ήταν ότι οι πόλεμοι γινόντουσαν για περιοχές και πρόσβαση σε αγαθά, τελικά φαίνεται πως οι πόλεμοι γινόντουσαν για τις γυναίκες. Αν έχεις περισσότερα αγαθά, θα έχεις και περισσότερες γυναίκες, αφού.
Είναι επίσης γνωστό, ότι μέχρι και σήμερα, όταν ένας στρατός καταλαμβάνει μια νέα περιοχή συμβαίνουν πολλοί βιασμοί. Ακριβώς όπως κάνουν και οι χιμπατζήδες. Όταν πολεμήσουν μια γειτονική ομάδα και σκοτώσουν τα αρσενικά της, αμέσως «γονιμοποιούν» τις θηλυκές της νέας ομάδας.
Όλες οι έρευνες σε πιο πρωτόγονες κοινωνίες πριν προλάβουν τα κράτη να επιβάλουν τους νόμους τους, έβρισκαν ότι υπήρχαν συχνή βία ανάμεσα στις φυλές. Μια έρευνα υπολογίζει ότι περίπου το ένα τέταρτο των αντρών σκοτωνόντουσαν σε αυτές τις κοινωνίες από άλλους άντρες. Το βασικό κίνητρο ήταν το σεξ.
Ίσως να μην είναι τόσο δύσκολο να το πιστέψουμε αυτό εμείς. Οι Έλληνες άλλωστε πήγαν μέχρι την Τροία για την Ωραία Ελένη!

Τα νόθα παιδιά
Σε μια καταπληκτική πρόσφατη μελέτη στη δυτική Ευρώπη, τα ακόλουθα ευρήματα προέκυψαν: Παντρεμένα θηλυκά επιλέγουν να έχουν εξωσυζυγικές σχέσεις με αρσενικά που είναι κυρίαρχα, μεγαλύτερα, πιο όμορφα, πιο συμμετρικά στην όψη και παντρεμένα. Τα θηλυκά είναι πολύ πιο πιθανό να έχουν εξωσυζυγικές σχέσεις αν τα ταίρια τους είναι υποτακτικά, νεαρότερα, λιγότερο όμορφα, ή έχουν ασύμμετρα στοιχεία στην όψη τους. Πλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις για να βελτιώσουν την όψη του αρσενικού διπλασιάζουν τις πιθανότητές του να έχει μια εξωσυζυγική σχέση. Όσο πιο όμορφο είναι ένα αρσενικό, τόσο λιγότερο φροντιστικό είναι σαν πατέρας. Η έρευνα βρήκε πως περίπου ένα στα τρία παιδιά τα οποία γεννιούνται στη Δυτική Ευρώπη είναι προϊόν μοιχείας.
Αν σας ανησυχούν αυτά τα ευρήματα, ή το βρίσκετε δύσκολο να τα πιστέψετε, μην ανησυχείτε.
Δεν αναφέρονται σε ανθρώπους αλλά σε πληθυσμούς από χελιδόνια!
ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 9
Ένας άλλος κόσμος;
Τα αρσενικά ανταγωνίζονται το ένα το άλλο για τη θέση τους στην ιεραρχία. Τα πιο πολλά αρσενικά είναι μονογαμικά. Η πολυγαμία εμποδίζεται από τα θηλυκά που δεν τους αρέσει να μοιράζονται τα ταίρια τους και κυρίως τη συνεισφορά των αρσενικών στο μεγάλωμα των παιδιών. Αν και θα μπορούσαν να μεγαλώσουν τα παιδιά μόνες τους, η οικονομική συνεισφορά των αντρών τους είναι πολύτιμη.
Αλλά η απαγόρευση της πολυγαμίας δεν εμποδίζει τα αρσενικά από το να ψάχνουν να ζευγαρώσουν εκτός σχέσης. Η μοιχεία είναι πολύ κοινή. Είναι πιο κοινή ανάμεσα σε υψηλής κυριαρχίας αρσενικά και θηλυκά όλων των τάξεων. Για να την εμποδίσουν, τα αρσενικά προσπαθούν να περιφρουρούν τις γυναίκες τους, είναι πολύ βίαια προς τους εραστές των συζύγων τους και κάνουν σεξ με τις συζύγους τους συχνά, όχι μόνο όταν είναι γόνιμες.
Αυτή είναι η ζωή των χελιδονιών με ανθρωπομορφική περιγραφή. Εύκολα όμως θα μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι ίσως να αφορούσε τους ανθρώπους.

Τα θηλυκά δεν είναι παθητικά
Γιατί λοιπόν υπάρχει ο γάμος, όταν οι άντρες είναι πολυγαμικοί κατά βάση; Ο λόγος είναι πως οι γυναίκες δεν είναι παθητικές παίκτριες στην σκακιέρα του ζευγαρώματος και έχουν και εκείνες τους δικούς τους σκοπούς που προωθούν.
Μέχρι πρότεινος νομίζαμε πως τα θηλυκά δεν είχαν λόγο στο σεξ στο ζωικό βασίλειο και τα αρσενικά επέλεγαν πώς να ζευγαρώνουν. Αυτό συνέβαινε επειδή οι επιστήμονες, οι οποίοι μελετούσαν τα ζώα ήταν άντρες και προέβαλαν τα δικά τους πιστεύω πάνω στα ζώα… Μόλις άρχισαν γυναίκες επιστήμονες να παρατηρούν τα ζώα, μια νέα εικόνα προέκυψε, όπως περιγράφω στο νέο μου βιβλίο.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 10

Τα θηλυκά ζητούσαν και προκαλούσαν το σεξ ενεργά, όπως και τα αρσενικά, δημιουργώντας τις δικές τους περιπέτειες.
Πώς όμως επιλέγουν τα θηλυκά τους εραστές τους;
Σε πληθυσμούς πουλιών τα θηλυκά δε θα έχουν μια περιπέτεια με έναν εργένη, γιατί τα άλλα θηλυκά τον έχουν απορρίψει, άρα δεν είναι γενετικά τόσο καλός, αλλά θα έχουν μια περιπέτεια με έναν παντρεμένο. Γιατί τα γονίδιά του είναι ήδη εγκεκριμένα από μια άλλη θηλυκιά. Με την περιπέτεια μπορεί να προκύψουν νόθα παιδιά που θα τα μεγαλώσει το ταίρι του θηλυκού.
Παρόμοια πράγματα φαίνεται να ισχύουν και με τους ανθρώπους. Σε μια έρευνα σε ένα μπλοκ διαμερισμάτων στο Liverpool βρήκαν ότι 4 στα 5 παιδιά ανήκε στον πατέρα της σχέσης. Το άλλο παιδί όμως ανήκε σε κάποιον άλλον. Έρευνες σε άλλα σημεία της Νότιας Αγγλίας έφεραν παρόμοια αποτελέσματα. Φαίνεται πως οι γυναίκες το έπαιζαν διπλό ταμπλό. Έκαναν παιδιά με γενετικά ανώτερους άντρες, ενώ δεν εγκατέλειπαν τους συζύγους τους.
Σε μια έρευνα σε γυναίκες που είχαν εξωσυζυγικές σχέσεις, είδαν ότι οι «άπιστες» γυναίκες έκαναν σεξ με τον εραστή τους (εσκεμμένα ή όχι) τις γόνιμες μέρες τους. Οπότε ενώ έκαναν διπλάσιο σεξ με τον σύζυγό τους, ήταν ελαφρώς πιο πιθανό να κάνουν το παιδί του εραστή παρά του συζύγου.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 11

Και πάλι το ίδιο μοτίβο. Σύζυγος πάροχος, αλλά εραστής για τα γονίδια.
Σαν αποτέλεσμα αυτού του φαινομένου, η νομοθεσία σε κάθε κράτος ορίζει την μοιχεία σε σχέση με το αν είναι παντρεμένη ή όχι η γυναίκα. Αν ο μοίχος άντρας είναι και εκείνος παντρεμένος δεν έχει σημασία. Ο λόγος γι αυτό είναι η πιθανότητα να υπάρξουν «ξένα» παιδιά σε μια οικογένεια και η αβεβαιότητα που δημιουργείται σε σχέση με αυτό.
Η απιστία είναι μια γενετικά ασύμμετρη κατάσταση. Η γυναίκα δε χάνει κάτι γενετικά από την απιστία του άντρα. Ο άντρας μεγαλώνει ένα άθελά του ένα ξένο παιδί.

Γιατί υπάρχει η απιστία;
Τα δεδομένα είναι πως η απιστία είναι ευρύτατα διαδεδομένη στο ζωικό βασίλειο σε πολλά μονογαμικά είδη. Ο λόγος που η απιστία υπάρχει είναι γιατί επιτρέπει στα αρσενικά να έχουν περισσότερα παιδιά και στα θηλυκά να έχουν καλύτερα παιδιά.
Οι πιο πρωτόγονες τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες ήταν πολύ σπάνιο να είναι πολυγαμικές, αλλά όταν οι ερευνητές εξετάζανε τη μοιχεία, έβλεπαν ότι ήταν πολύ κοινή.
Στις φυλές των Πυγμαίων, έγινε μια έρευνα για το κουτσομπολιό και είδαν ότι ήταν πολύ έντονο. Ο καλύτερος τρόπος για να αποφεύγουν οι άντρες να έχει εξωσυζυγική σχέση η γυναίκα τους, είναι να τους δείχνουν ότι ήξεραν τι συνέβαινε στο χωριό.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 12

Το ζευγάρωμα είναι ένας διαρκής αγώνας ανάμεσα στα αρσενικά και στα θηλυκά όπου το κάθε φύλο προσπαθεί να βρει την καλύτερη ευκαιρία για να βεβαιώσει ότι τα γονίδιά του θα περάσουν στην επόμενη γενιά.
Ένα αποτέλεσμα αυτού είναι ότι σε κοινωνίες που η κοινωνική κατάταξη είναι πιο έντονη (πχ στην Ινδία με τις κάστες) οι φτωχές οικογένειες προτιμούν τα κορίτσια από τα αγόρια, αφού είναι πιο πιθανό να ζευγαρώσει μια φτωχή κοπέλα από έναν φτωχό άντρα, ενώ οι πλούσιες κάστες προτιμούν τα αγόρια από τα κορίτσια, αφού ένα αγόρι μπορεί να έχει πιο πολλούς απογόνους (με πολλές εξωσυζυγικές σχέσεις) από ό,τι ένα κορίτσι (ας θυμηθούμε ότι η μοιχεία ήταν πιο πιθανή ανάμεσα σε υψηλής ιεραρχίας αρσενικά και θηλυκά όλων των τάξεων στα χελιδόνια).

Στο σήμερα
Τέλος, τόσο η μοιχεία όσο και η αποδοκιμασία της είναι φυσικά. Είναι μέρος της φύσης μας. Είναι ο αέναος αγώνας ανάμεσα στα αρσενικά και τα θηλυκά για την καλύτερη μετάδοση των γονιδίων τους στην επόμενη γενιά. Η ερωτική ζήλεια φαίνεται να είναι ένα αναπόφευκτο κομμάτι του να είσαι άνθρωπος. Μάλιστα έρευνες έχουν δείξει ότι ζευγάρια στα οποία δεν υπήρχαν στιγμές ζήλειας έμεναν μαζί λιγότερο κατά μέσο όρο από ό,τι ζευγάρια όπου υπήρχε ζήλεια.
Στο μυαλό του μοντέρνου άντρα υπάρχει ένας απλός κανόνας από το τροφοσυλλεκτικό του παρελθόν. Ο πλούτος και η δύναμη είναι ο τρόπος για να έχεις γυναίκες. Οι γυναίκες είναι ο δρόμος προς την γονιδιακή αιωνιότητα.
Στο μυαλό της μοντέρνας γυναίκας υπάρχει ο ίδιος τροφοσυλλεκτικός υπολογιστής. Προσπάθησε να βρεις ένα καλό σύζυγο που θα προσφέρει τροφή και φροντίδα για τα παιδιά σου. Προσπάθησε να βρεις έναν εραστή που θα δώσει στα παιδιά σου πρώτης τάξης γονίδια. Οι άντρες είναι για να τους εκμεταλλεύεσαι ως παρόχους πατρικής φροντίδας, πλούτου και γονιδίων.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 13

Οι άντρες θέλουν την ποσότητα και οι γυναίκες την ποιότητα. Ο γάμος υπάρχει γιατί είναι ο αμοιβαίος αναγκαστικός συμβιβασμός που εξυπηρετεί και τα δυο φύλα.
Ίσως ακούγεται κυνικό και καθόλου ρομαντικό. Αλλά αν εξετάσουμε με ειλικρινές τρόπο την ιστορία μας, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι διαχρονικά το ανθρώπινο είδος δεν έχει φερθεί με τον ευγενέστερο και ρομαντικότερο τρόπο.

Συμπέρασμα
Η εικόνα που σχηματίζει το βιβλίο Τhe Red Queen με όλα τα δεδομένα για τον άνθρωπο δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτική για εμάς. Είναι αρκετά αντίθετη με την μοντέρνα ηθική που εκφράζει ισχυρή προτίμηση για τη μονογαμία, την πιστότητα, την ισότητα, την δικαιοσύνη και την ελευθερία από τη βία.
Ο στόχος του βιβλίου (και αυτού το άρθρου) όμως είναι η επιστημονική περιγραφή της ανθρώπινης φύσης. Οποιοσδήποτε ρίξει μια έντιμη ματιά στο ανθρώπινο είδος, θα συνειδητοποιήσει πόσες καταστάσεις εξηγεί η ανάλυση που έγινε εδώ. Το βιβλίο είναι περίπου 400 σελίδες και σαφώς έχω αφήσει πολλά στοιχεία έξω, οπότε είναι πιθανό να μην μεταφέρω με ακρίβεια πολλά από όσα λέει.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 14

Η περιγραφή όμως της φύσης μας δεν είναι και προτροπή να φερόμαστε αντίστοιχα. Δεν υπάρχει τίποτα το αναπόφευκτο και αναπόδραστο όσον αφορά στην ανθρώπινη φύση. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να ακολουθούμε τα ένστικτά μας. Το φυσικό δεν είναι και το ιδανικό. Το φυσικό δεν είναι το ηθικό. Η φύση δεν έχει ηθική. Την ενδιαφέρει μόνο να επιβιώσουμε τόσο ώστε να φροντίσουμε η επόμενη γενιά να μεταφέρει τα γονίδιά μας στην επόμενή της γενιά.
Αν ακολουθούσαμε τη φύση μας, θα ήμασταν συνέχεια επιθετικοί και θα σκοτώναμε αυτούς που δε συμπαθούσαμε. Η φύση μας δεν είναι το πεπρωμένο μας. Δεν είμαστε μόνο τα ένστικτά μας. Δεν είμαστε (μόνο) άγριοι…
Η γενικότερη φιλοσοφία μου είναι να ενημερώνω τους ανθρώπους για τη πραγματική φύση του ανθρώπου, σε διάφορους τομείς (ευτυχίας, σχέσεων, θετικής σκέψης, κλπ) ώστε να γνωρίζουμε τον αγώνα που έχουμε μπροστά μας αν θέλουμε να φερθούμε με διαφορετικό τρόπο.
Όλοι καλούμαστε να ξεπεράσουμε τη φύση μας, για το καλό του πολιτισμού μας, αλλά στην πορεία μας αυτή, είναι καλό να γνωρίζουμε την γενετική αφετηρία μας, ώστε να κατανοούμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους και τα γενετικά μας εμπόδια.

ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 15

Όπως είπε η Katherine Hepburn στην ταινία Africa Queen στον Humphrey Bogart: «Η φύση μας κύριε Allnutt, είναι αυτό το οποίο ερχόμαστε σε αυτόν τον κόσμο να φανούμε ανώτεροί του».

 ΠΟΛΥΓΑΜΙΚΟΙ 16

 

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ


Ακούμε διαρκώς γύρω μας πώς να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι. Ψυχολόγοι Coaches και γκουρού μας δημιουργούν το αίσθημα της ελπίδας με καλές (ελπίζω) προθέσεις.
Κι όμως. Αν όλα όσα έλεγαν ήταν εφαρμόσιμα, τότε όλοι θα ήμασταν ευτυχισμένοι. Αλλά στην πράξη δεν είμαστε.
Μήπως το φάρμακο είναι το δηλητήριο; Μήπως η ελπίδα μας απελπίζει;
Υπάρχει και μια άλλη οπτική… Πιο σκοτεινή αλλά και πολύ πιο ανακουφιστική. Δες 10+1 σκοτεινά tips ευτυχίας που δουλεύουν στην πράξη.

1. Μην ανησυχείς. Δε νοιάζεται κανείς.
Προσπαθούμε να αρέσουμε στους άλλους και να είμαστε αποδεκτοί γιατί νομίζουμε ότι ασχολούνται με εμάς και με το τι κάνουμε. Αλλά στην πραγματικότητα τους άλλους δεν τους νοιάζει τι κάνουμε εμείς. Είναι και εκείνοι φοβισμένοι και απασχολημένοι να αρέσουν σε εμάς. Είμαστε και εμείς «οι άλλοι» ενός άλλου. Ίσως σου ακούγεται μοναχικό. Η ανθρώπινη ύπαρξη εμπεριέχει πολλή μοναξιά. Ταυτόχρονα είναι και ανακουφιστικό. Μην ανησυχείς. Δε νοιάζεται κανείς.

2. Ό,τι και να κάνεις από μια οπτική είναι ασήμαντο
Μέσα στον μικρόκοσμό μας κάθε πράγμα μας φαίνεται σημαντικό και μας αγχώνει. Από τα μικρότερα πράγματα (τι θα φορέσω, πώς θα είναι το τραπέζι που ετοιμάζω, πώς θα μιλήσω στον συνάδελφο) μέχρι τα μεγαλύτερα (τι δουλειά θα κάνω, αν θα κάνω οικογένεια, το βιβλίο που γράφω, τι θα αφήσω στα παιδιά μου). Παίρνουμε την ύπαρξή μας πολύ στα σοβαρά. Κι όμως ό,τι και να κάνουμε κάποια στιγμή θα χαθεί. Ακόμα και όσα έχουν κάνει τα μεγάλα μυαλά, όπως ο Αϊνστάιν, ο Νεύτωνας και ο Αριστοτέλης κάποια στιγμή θα χαθούν μαζί με τη Γη. Ζούμε σε ένα μικροσκοπικό πλανήτη σε μια γωνιά του σύμπαντος.
Τίποτα από όσα κάνουμε δεν είναι σημαντικό σε μια μεγαλύτερη κλίμακα. Ας χαλαρώσουμε με την πάρτι μας. Δεν είμαστε τόσο σημαντικοί όσο νομίζουμε. Κανείς δεν είναι. Μπορούμε να ανακουφιστούμε, λοιπόν από την γενική «ασημαντότητά» μας και να εστιάσουμε σε όσα είναι πραγματικά σημαντικά για εμάς.

3. Όλα κάποια στιγμή θα τελειώσουν
Κάποια στιγμή θα πεθάνεις. Όλοι μας. Ο φόβος του θανάτου υπάρχει συνήθως επειδή κάποιος φοβάται ότι δε ζει όπως θα ήθελε. Ποτέ δεν είναι αργά για να κάνεις μια νέα αρχή. Αν έχεις πάει εκδρομή στη Βαρκελώνη για επτά μέρες και τις πέντε μέρες βρέχει και είσαι κλεισμένος στο ξενοδοχείο, αλλά την έκτη βγάλει ήλιο, τι θα πεις; «Τώρα τι νόημα έχει;» και θα μείνεις μέσα; Ή θα βγεις να ζήσεις τη Βαρκελώνη όσο περισσότερο μπορείς για όσο χρόνο έχεις; Το τέλος ας είναι κινητοποίηση. Όχι απελπισία.

4. Δεν μπορείς να κάνεις τα πάντα
Κάνουμε προγράμματα και κανονίζουμε χίλια πράγματα. Η κοινωνία έχει ανάγει την παραγωγικότητα σε βασική αρετή. Δυστυχώς. Δεν μπορείς να κάνεις τα πάντα. Παραδέξου την ήττα σου. Πάψε να ελπίζεις. Αν το συνειδητοποιήσεις αυτό, θα μπορέσεις να συμφιλιωθείς με την ιδέα να κάνεις λιγότερα. Και τότε θα κάνεις μόνο όσα είναι πραγματικά σημαντικά για σένα. Χωρίς τύψεις που αφήνεις κάποια πράγματα έξω. Θα συνειδητοποιείς πως όλα μαζί δε γίνονται. Κάνε λιγότερα και δώσε προτεραιότητα στα σημαντικά. Χωρίς τύψεις.

5. Έχεις πολλά κουσούρια
Έχεις πολλά θέματα. Συχνά δε θα ξέρεις τι σου γίνεται. Δεν πειράζει. Όλοι έτσι είναι. Αυτό σε κάνει άνθρωπο. Μη σε μαλώνεις. Είναι οκ.

6. Σταμάτα να προσπαθείς να αγαπήσεις τον εαυτό σου
Ακούς πως πρέπει να αγαπήσεις τον εαυτό σου. Το προσπαθείς αλλά ζορίζεσαι. Η συμβουλή δεν λειτουργεί στην πράξη. Αντί γι αυτό προσπάθησε να καταλάβεις τον εαυτό σου (όπως έχω γράψει επανειλημμένως). Δεν είσαι κακός άνθρωπος. Πονεμένος είσαι. Κάποτε σε πόνεσαν και τώρα κι εσύ πονάς εσένα και τους άλλους. Κατανόησε τι σου γίνεται (θα χρειαστείς σίγουρα βοήθεια από ειδικό) και δείξε συμπόνοια προς τον εαυτό σου. Χωρίς να το καταλάβεις θα αρχίσεις να σε αγαπάς. Και το ίδιο και τους άλλους ανθρώπους.

7. Οι καλές σχέσεις έχουν πάρα πολλές δυσκολίες
Είναι αλήθεια πως ο σημαντικότερος παράγοντας ευτυχίας είναι οι καλές ανθρώπινες σχέσεις. Όπως όμως ο χρυσός είναι ακριβός επειδή είναι σπάνιος, έτσι και οι καλές συντροφικές σχέσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες… Τόσοι Coaches και βιβλία σου λένε πώς να έχεις όμορφες σχέσεις όμως και εσύ νομίζεις πως αποτυγχάνεις σε κάτι εύκολο. Δεν είναι έτσι. Στις σπάνιες καλές σχέσεις οι σύντροφοι μαλώνουν συχνά. Προσάρμοσε τις προσδοκίες της δικής σου σχέσης. Εννοείται πως θα ζορίζεσαι.

8. Δε γίνεται να μην αγχώνεσαι
Σου λένε ότι το άγχος κάνει κακό. Σου δίνουν εκατοντάδες μεθόδους για να μην αγχώνεσαι και να είσαι ήρεμος. Πηγαίνεις σε σεμινάρια, σε retreats και αγοράζεις βιβλία για το πώς να βγάλεις το άγχος από τη ζωή σου και να είσαι ζεν. Αλλά αποτυγχάνεις. Γιατί απλά δε γίνεται να το πετύχεις αυτό. Το άγχος είναι η φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σου όταν κάτι που έχει αξία για εσένα, διακυβεύεται. Οι ίδιες εμπειρίες που σε αγχώνουν, οι ίδιες εμπειρίες δίνουν και νόημα στη ζωή σου. Αλλά πρέπει να επιλέξεις να τις δεις ως τέτοιες. Στο βιβλίο μου περιγράφω το πώς. Αν δεν αγχωνόσουν θα σήμαινε πως η ζωή σου θα ήταν άδεια. Δε θέλεις να μην αχώνεσαι. Βρες νόημα μέσα από το φυσιολογικό άγχος σου.

9. Δεν είναι φυσιολογικό να ξέρεις τι θέλεις
Όπως είπε ο Αbraham Maslow «Δεν είναι φυσιολογικό να ξέρεις τι θέλεις. Είναι ένα σπάνιο και δύσκολο ψυχολογικό επίτευγμα». Όλοι είμαστε λίγο χαμένοι. Προχωράμε στα τυφλά. Αν δεν ξέρεις τι σου γίνεται είναι φυσιολογικό. Αλλά με τόσους Coaches και γκουρού να σου λένε να πετύχεις τα όνειρά σου και τους στόχους σου, εσύ θεωρείς πως θα έπρεπε να έχεις στόχους και όνειρα. Οι κοινωνικά «επιτυχημένοι» που είχαν όνειρα και στόχους, ορίζουν τη νόρμα της «επιτυχίας». Έτσι οι υπόλοιποι τρώμε bullying από εκείνους. Οι περισσότεροι δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Και δεν πειράζει. Μπορούμε και εμείς να ζήσουμε όμορφα. Στο βιβλίο μου περιγράφω το πώς.

10. Δεν είναι φυσιολογικό να είσαι ευτυχισμένος
Είσαι φτιαγμένος για να επιβιώνεις. Όχι για να είσαι ευτυχισμένος. Γι αυτό πάει πρώτα ο νους σου στο κακό. Γι αυτό βαριέσαι τα όμορφα πράγματα (και τους ανθρώπους) της ζωής σου. Γι αυτό σου αρέσουν τα γλυκά. Η ευτυχία είναι μια πολύ πρόσφατη ασχολία για τους ανθρώπους. Δεν είναι η φυσική σου κατάσταση, αντίθετα με όσα σου λένε. Είναι όπως οι γραμμωμένοι κοιλιακοί. Μπορείς να τους αποκτήσεις, αλλά θέλει πολλή προσπάθεια. Δεν είναι το φυσικό σου. Μην απογοητεύεσαι αν δεν είσαι ευτυχισμένος. Είσαι φυσιολογικός άνθρωπος.

10+1. Η ζωή δεν είναι δίκαιη
Σε όλους μας αρέσει η αίσθηση του δικαίου. Στις ταινίες πάντα κερδίζει ο καλός στο τέλος. Αλλά η ζωή δεν είναι έτσι. Υπάρχει πολλή αδικία. Πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει. Απλά κοίτα γύρω σου. Δεν είναι όμορφο, το ξέρω. Όμως αυτό είναι. Πάρ’το σαν αφετηρία και δούλεψε με αυτό αν θέλεις να το αλλάξεις. Είναι σαν να ζεις στη Νορβηγία το χειμώνα. Θα ήταν πολύ ωραία να είχε περισσότερο ήλιο, αλλά δεν έχει. Μόνο 6-7 ώρες την ημέρα.
Αυτό δε σημαίνει ότι εσύ θα ζεις στο σκοτάδι. Θα βάλεις φως και θα μπορείς να φωτίσεις και τους άλλους. Αλλά γενικώς θα είναι σκοτεινά. Δε θα απογοητεύεσαι, όμως, ακόμα και αν δε σου αρέσει. Αλλά δε σημαίνει ότι θα μένεις και άπραγος.

Συμπέρασμα
Όλοι ζορίζονται. Δεν είσαι μόνος. Απλά όλοι το κρύβουν, όπως το κρύβεις και εσύ. Δεν είσαι προβληματικός.
Σου πουλάνε ελπίδα και η ελπίδα πουλάει. Αλλά η ελπίδα που αγοράζεις σε κάνει να νιώθεις όμορφα την ώρα που την αγοράζεις, αλλά όλο και πιο ανεπαρκής μετά από λίγο. Είναι σαν να παίζεις ρουλέτα. Νιώθεις ενθουσιασμό και ελπίδα την ώρα που ποντάρεις. Αλλά συνήθως καταλήγεις απογοητευμένος.
Σταμάτα να ελπίζεις. Απελπίσου. Για λίγο. Η ζωή ξεκινάει στην άλλη άκρη της απελπισίας, λένε οι υπαρξιστές. Δες την πραγματικότητα, όπως είναι. Όχι όπως θα ήθελες να είναι.
Ίσως να σου φαίνεται βαρύ, αλλά είναι ακριβώς το αντίθετο. Είναι τόσο ανακουφιστικό να πετάξεις το βάρος των ανέφικτων προσδοκιών που η κοινωνία μας σου δημιουργεί. Οι υπερβολικές προσδοκίες και ελπίδες που σου πουλάνε φταίνε που δεν απολαμβάνεις τη ζωή σου. Όχι η δική σου ζωή. Το φάρμακο είναιτο δηλητήριο.
Αν σε κατηγορείς που δεν είσαι ευτυχισμένος είναι σαν να σε κατηγορείς που δεν κέρδισες το λαχείο. Οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος σου. Δείξε συμπόνια στον εαυτό σου.
Δεν αρμενίζεις στραβά.
Στραβός είναι ο γιαλός. Και δεν πειράζει

Όλοι θέλουμε να επικοινωνούμε καλύτερα. Να μας καταλαβαίνουν και να καταλαβαίνουμε τους άλλους. Θέλουμε να μπορούμε πείσουμε τους άλλους με τα επιχειρήματά μας και να τους μεταδώσουμε τις απόψεις μας.
Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να αυξήσουμε τις πιθανότητες να το πετύχουμε αυτό μέσα σε 3”.

Φανταζόμαστε ότι…
Όλοι μας διαπραγματευόμαστε όλη την ώρα. Από το τι θα φάμε, που θα πάμε, τι είναι καλύτερο για το παιδί, ποια κίνηση επιχειρηματικά βγάζει νόημα να κάνουμε για την εταιρεία, να πείσουμε τον υφιστάμενο ή τον προϊστάμενο για την άποψή μας, να κάνουμε το παιδί μας να μας ακούσει για το τι να φορέσει στο σχολείο και να συζητήσουμε με τον σύντροφό μας για το τι κουρτίνες να βάλουμε στο μπάνιο.
Ουσιαστικά, διαπραγματευόμαστε όλη την ώρα.
Συχνά θέλουμε να «κερδίσουμε» τη λογομαχία ή το επιχείρημα. Δυστυχώς.
Συνεπώς, όταν θέλουμε να πείσουμε κάποιον για κάτι νομίζουμε πως θέλουμε να έχουμε μια πολύ σίγουρη στάση, να δείχνουμε ότι έχουμε εμπιστοσύνη σε όσα λέμε, ίσως να μπλοφάρουμε καμιά φορά. Ακόμα και να φωνάξουμε λίγο παραπάνω αν χρειαστεί.
Αυτό φανταζόμαστε.

Μια άλλη οπτική
Αυτό που δε φανταζόμαστε είναι ότι αντί να είμαστε επιθετικοί, ετοιμοπόλεμοι και ετοιμόλογοι, ίσως αυτό που θα βοηθούσε τη συζήτηση είναι το να είμαστε σιωπηλοί.
Και σύμφωνα με νέα ευρήματα της ψυχολογίας, σε καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε ένα δύσκολο θέμα προς επίλυση, αυτό ακριβώς θα έπρεπε να κάνουμε.
Σύμφωνα με μια έρευνα1 που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Psychology το να κάθεσαι σιωπηλός για τουλάχιστον τρία δευτερόλεπτα κατά τη διάρκεια μιας δύσκολης στιγμής σε μια συζήτηση, κάνει και τα δυο μέλη πιο συνδιαλλακτικά και οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα.
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, «μια παρατεταμένη σιωπή δημιουργεί αξία στη συζήτηση, καθώς διακόπτει το σταθερό και συνήθη τρόπο σκέψης μας». Βγαίνουμε από τα κουτάκια μας. «Το να δίνουμε οδηγίες σε διαπραγματευτές να χρησιμοποιούν τη σιωπή αντί να βρίσκουν λύση στο πρόβλημα είναι πιο αποτελεσματικό για τη δημιουργία αξίας».
Δηλαδή, και οι δυο συζητητές βρήκαν τη συζήτηση ενδιαφέρουσα και εποικοδομητική.

Δοκιμάστε το στο σπίτι (και εκτός)
Κάποιες φορές το να μη μιλάμε νομίζουμε ότι θα εκληφθεί εκφοβιστικά. Ότι προσπαθούμε να επιβληθούμε στον άλλον με τη σιωπή μας. Αντίθετα με αυτό, οι άνθρωποι νομίζουμε ότι σκεφτόμαστε. Ότι αναστοχαζόμαστε σε όσα συζητούνται.
Δεν αντιδράμε απλώς. Δεν προσπαθούμε να περάσουμε το δικό μας. Προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο που να δουλεύει ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΜΑΣ.
Δοκίμασέ το κι εσύ. Την επόμενη φορά που θα διαπραγματευτείς κάτι, ή που θα συζητήσεις κάτι και θέλεις να πείσεις κάποιον, δες τη σιωπή σαν φίλη σου. Όσο πιο γρήγορα απαντάς τόσο λιγότερο συνδιαλλακτικός φαίνεσαι. Τόσο λιγότερο κατανοητικός και συμπονετικές θα φανείς. Τόσο περισσότερο αμετακίνητος και αδιάλλακτος.
Το ελάχιστο που επιτυγχάνει μια παύση είναι να δείξει στον άλλον ότι τον ακούς. Ότι προσπαθείς να καταλάβεις τις ανάγκες του και την άποψή του.
Δεν ακούς μόνο για να του απαντήσεις. Ακούς για να τον καταλάβεις.
Και όπως περιγράφω λεπτομερώς στο Κεφάλαιο Αποτελεσματική Συναισθηματική Επικοινωνία στο νέο μου βιβλίο, η απαραίτητη προϋπόθεση για να σε ακούσει κάποιος είναι να νιώσει ότι τον καταλαβαίνεις.

Συμπέρασμα
Η αποτελεσματική επικοινωνία δεν είναι μια διαδικασία που κάποιος κερδίζει και κάποιος χάνει. Είναι μια διαδικασία που και οι δυο άνθρωποι νιώθουν ότι κάτι παίρνουν, ότι εξελίσσονται μέσα από αυτή, ότι νιώθουν ότι τους καταλαβαίνουν.
Το ζητούμενο δεν είναι να νιώσεις ότι συμφώνησες σε κάτι επειδή κάποιος σε έσπρωξε προς τα εκεί ή επειδή δεν μπορούσες να αντικρούσεις τα επιχειρήματα και αναγκάστηκες να συμφωνήσεις.
Το ζητούμενο είναι να καταφέρουν οι δυο άνθρωποι να νιώσουν πως δημιουργήθηκε μια κοινή πορεία, την οποία από κοινού συμφώνησαν. Ότι συνεννοήθηκαν και έγιναν αντιληπτοί.
Πάρε το χρόνο σου, λοιπόν.
Αυτά τα τρία δευτερόλεπτα σιωπής, μπορούν να κάνουν τη διαφορά!
1. Curhan, J.R., et al (2021) Silence is Golden: Extended Silence Deliberative Mindset and Value Creation in Negotiation, Journal pf Applied Psychology, No5671-18

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ 

Όλοι θέλουμε να προχωρήσουμε στη ζωή και να εξελιχθούμε (θεωρητικά). Όμως στην πράξη δυσκολευόμαστε πολύ να αφήσουμε τα βαρίδια που μας κρατάνε από το να προχωρήσουμε.

Το κουτάκι με το αναψυκτικό
Σε ένα επεισόδιο Simpsons, o Ηomer νομίζει ότι μπορεί να βάλει το χέρι του μέσα σε έναν αυτόματο πωλητή αναψυκτικών και να κλέψει μια Buzz Cola (ένα αναψυκτικό) .
Στην προσπάθεια όμως νιώθει ότι το χέρι του παγιδεύεται και έτσι καλεί την πυροσβεστική για να τον απελευθερώσει. Όταν καταφθάνει η βοήθεια, ο τεχνικός με το πριόνι αφού ρίξει μια ματιά στο τι συμβαίνει, ρωτάει τον Ηomer: «Μήπως δεν αφήνεις το κουτάκι του αναψυκτικού γι αυτό δεν βγαίνει το χέρι σου από τον αυτόματο πωλητή;»

Στο περιστατικό αυτό, το μόνο που χρειαζόταν για να βγάλει το χέρι του ήταν να αφήσει το κουτάκι του αναψυκτικού, αλλά ο Ηomer αρνούνταν. Αν μόνο παραδεχόταν ότι θα χάσει το πολύτιμο για εκείνον αναψυκτικό, θα μπορούσε να βγάλει το χέρι του από το μηχάνημα, αλλά εκείνος επέμεινε πεισματικά να κρατάει το κουτάκι. Έτσι το να καλέσει την πυροσβεστική ήταν η μοναδική λύση για το πρόβλημά του…

Η παγίδα της μαϊμούς
Στην ίδια φιλοσοφία φημολογείται ότι έχουν βασιστεί παγίδες που χρησιμοποιούνταν για να πιάσουν μια μαϊμού παλιότερα. Η ιστορία λέει ότι θα χρησιμοποιούσαν ένα δοχείο που μέσα είχε μια μπανάνα. Το δοχείο είχε μια αρκετά μεγάλη τρύπα για να βάλει η μαϊμού το χέρι της μέσα και να πιάσει τη μπανάνα, αλλά δεν ήταν αρκετά μεγάλη για να βγει το χέρι της με τη γροθιά κλειστή καθώς κρατάει τη μπανάνα.
Ενώ το μόνο που έχει να κάνει είναι να αφήσει την μπανάνα και να φύγει, η μαϊμού δε θέλει να αφήσει την πολύτιμη μπανάνα. Έτσι κρατάει το χέρι της μέσα στο δοχείο, το οποίο είναι αρκετά βαρύ ώστε να μπορεί να το μετακινήσει. Συνεπώς, πιάνεται στην παγίδα.

Έτσι και εμείς
Κάπως έτσι είμαστε όλοι μας. Θέλουμε να εξελιχθούμε, να προχωρήσουμε και να απελευθερωθούμε, αλλά ταυτόχρονα κρατάμε παλιές πεποιθήσεις και συνήθειες τις οποίες για κάποιο λόγο θεωρούμε πολύτιμες αλλά μας κρατάνε καρφωμένους στο ίδιο μέρος.
Ίσως δεν θέλουμε να αφήσουμε την ανάγκη μας να γίνουμε κοινωνικά πετυχημένοι (δηλαδή να μας θαυμάζουν οι άλλοι) καθώς μας παρέχει πολύτιμη συναισθηματική ασφάλεια και μένουμε φυλακισμένοι σε μια δουλειά και πορεία ζωής που δε μας γεμίζει και δε μας εκφράζει, και το μόνο που κάνουμε είναι να παραπονιόμαστε γι αυτή.
Ίσως δε θέλουμε να θυμώσουμε με τους γονείς μας για κάτι που μας έκαναν και αμφιταλαντευόμαστε ανάμεσα στις ενοχές (τη δυσφορίας μας προς εκείνους) και στο θυμό που τους έχουμε. (Σημείωση οι ενοχές είναι θυμός όπως έχω γράψει στο παρελθόν).
Ίσως δεν τολμάμε να αφήσουμε την πολύτιμη ασφάλεια που μας προσφέρει το να είμαστε “καλά παιδιά”, να μην είμαστε δυσάρεστοι και έτσι παραμένουμε σε βαλτωμένες σχέσεις που μας ταλαιπωρούν, μόνο για να μη στεναχωρήσουμε τον άλλον.
Ίσως κρατάμε την μπανάνα του πολύτιμου θυμού μας και αρνούμαστε να συγχωρήσουμε κάποιον που μας πλήγωσε και έτσι επιμένουμε να φθείρουμε τη δική του ζωή αλλά κυρίως τη δική μας.
Ίσως δυσκολευόμαστε να βάλουμε πίσω τον πολύτιμο εγωισμό μας και τον φόβο μας και δεν μιλάμε πρώτοι σε κάποιον που μας αρέσει ή δεν κάνουμε μια επαγγελματική κίνηση από φόβο να μην αποτύχουμε και μένουμε κολλημένοι στα ίδια και τα ίδια.
Ίσως κρατάμε την πολύτιμη για εμάς “αγάπη” για μια παλιά σχέση (γιατί σίγουρα δεν είναι αγάπη, αφού αγαπάμε μια ιδέα και όχι έναν άνθρωπο με σάρκα και οστά, καθώς δεν τον έχουμε μπροστά μας) και έτσι μένουμε μόνοι (αλλά και προστατευμένοι από το να αγαπήσουμε ξανά) και δεν ανοιγόμαστε να ξανασυνδεθούμε.
Ίσως κρατάμε σφιχτά στο χέρι την πολύτιμη υπερηφάνεια μας και δεν αποδεχόμαστε ότι η κατάστασή μας έχει αλλάξει τώρα προς το δυσμενέστερο (πχ οικονομικά, από άποψη υγείας, ή απλά ότι ο χρόνος περνάει) και έτσι μένουμε κολλημένοι στο να υπηρετούμε μια εικόνα με κάθε κόστος, αντί να απελευθερωθούμε και να αποδεχθούμε το παρόν μας.
Ίσως κρατάμε βαθιά κλειδωμένη την πολύτιμη πεποίθηση ότι οι άνθρωποι είναι απειλητικοί και θα μας πληγώσουν (πολύτιμη καθώς σε αυτή έχουμε βασίσει τη μέχρι τώρα ζωή μας) και έτσι παραμένουμε σε μια κατάσταση εσωτερικής μοναξιάς, ενώ τόσο πολύ έχουμε ανάγκη τη σύνδεση και την επικοινωνία.
Όλοι κάπως κάτι κάνουμε και θυσιάζουμε την πραγματική ελευθερία μας. Είναι τόσο ανθρώπινο. Η πραγματική ελευθερία είναι η γνώση των περιορισμών μας, έλεγε ο Σπινόζα. Ας δείξουμε συμπόνοια στον εαυτό μας. Δεν είναι εύκολο να είσαι άνθρωπος όπως περιγράφω λεπτομερώς στο νέο μου βιβλίο.

ΦΛΜΟΥΡΗΣ 3 ΒΙΒΛΙΟ

 

Κανείς δεν ζει χωρίς βαρίδια. Κανείς δεν υπάρχει χωρίς τις δικές του πολύτιμες φυλακές.
Έτσι κι εσύ…
Αξίζει να το σκεφτείς όμως.
Εσύ τι πολύτιμο κρατάς σφιχτά και δεν απελευθερώνεσαι;

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

 

Κάθεσαι και κοιτιέσαι στον καθρέπτη (ή κοιτάζεις έναν παγετώνα όπως στη φωτό). «Ποιος είμαι;» σκέφτεσαι. Η απάντηση δεν έρχεται από την άλλη μεριά. Και εκεί γεννιέται η αγωνία. «Πρέπει να βρω ποιος είμαι. Αλλιώς δε θα μπορώ να ηρεμήσω».
Η αυτογνωσία είναι η σημαντικότερη ενασχόληση στην οποία αξίζει να αφιερώσεις την ενέργειά σου.
Αλλά τι να κάνεις εσύ;

Μια φορά κι έναν καιρό…
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Παλιότερα όλα ήταν πιο απλά. Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι δεν είχαν και πολλές επιλογές. Ήταν εύκολο να γνωρίζεις ποιος είσαι. Ήσουν ο σιδεράς, ο βοσκός, η μαμή, η υπηρέτρια, ο πρίγκιπας, η κόμμησα, ο σκλάβος. Υπήρχαν ξεκάθαροι ρόλοι μέσα στην κοινωνία και συνήθως δεν τους επέλεγες. Απλά γεννιόσουν μέσα σε ένα ρόλο και τον διεκπεραίωνες μέχρι να πεθάνεις.

Δεν υπήρχε χώρος (και πιθανώς χρόνος) για υπαρξιακές αναζητήσεις. Από υπαρξιακής άποψης ήταν μια πιο απλή εποχή.
Κυρίως για τρεις λόγους:
1. Είχες μόνο έναν ρόλο.
2. Τον είχες για όλη σου τη ζωή.
3. Δεν τον επέλεγες εσύ (το σημαντικότερο).

Επιστροφή στο παρόν
Το σημερινό τοπίο είναι πολύ διαφορετικό σε όλα τα μέτωπα.
Το Αμερικάνικό όνειρο έχει συνεπάρει τον δυτικό κόσμο και σταδιακά και σταθερά και όλο τον υπόλοιπο. Ζούμε πλέον στον κόσμο που θεωρητικά μπορείς να γίνεις όποιος θελήσεις. Αρκεί να το προσπαθήσεις ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ (σε κάποιες περιπτώσεις) και να είσαι και πολύ τυχερός. Δυστυχώς η απαραίτητη έμφαση στην απαιτούμενη προσπάθεια, αλλά και στην τύχη, συνήθως ανεύθυνα παραλείπεται από τους «γκουρού» που διαλαλούν ότι μπορείς να πετύχεις τα πάντα, έτσι απλά…
Όλες οι επιλογές, λοιπόν, θεωρητικά είναι διαθέσιμες.
Και είναι ερευνητικά γνωστό ότι η ύπαρξη πολλών επιλογών μας κάνει πιο δυστυχισμένους. Το βάρος της απόφασης τώρα, πέφτει σε εμάς. Και είναι ένα βάρος συχνά ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΟ για να το σηκώσουμε. Ο Νίτσε πίστευε πως οι άνθρωποι δεν έχουν τα ψυχολογικά εφόδια να διαχειριστούν τις υπαρξιακές τους ανησυχίες. Και εγώ συμφωνώ απόλυτα.
Έχουμε πλέον πάρα πολλές επιλογές και είναι αδύνατον να τις κατανοήσουμε επαρκώς ώστε να δράσουμε με σοφία. Η ψυχική μας υγεία δεν τις αντέχει…

Έχω ένα φίλο στην Αμερική και σε μια συζήτησή με τις κόρες του, μου έλεγαν ότι μια αλυσίδα πολυκαταστημάτων έτρεχε το σύνθημα “Find Your Own Gender”. Δηλαδή βρες το φύλο σου. Τα έφηβα κορίτσια και αγόρια πρέπει ξαφνικά να αποφασίσουν ΚΑΙ τι φύλο είναι. Όταν έχεις μόλις βγει από το να είσαι παιδί, το να βρεις τι φύλο είσαι, δεν είναι κάτι το οποίο είσαι ψυχολογικά έτοιμος να αποφασίσεις. Τα κορίτσια ήταν πελαγωμένα. Όχι επειδή δεν ήξεραν τι φύλο ήταν, αλλά επειδή ξαφνικά κάτι που θεωρούσαν δεδομένο ετίθετο σε αμφισβήτηση.
Ο καημένος εφηβικός εγκέφαλός τους ήταν σε πλήρη σύγχιση. Μπορεί να ακούγεται προχωρημένο σαν στάση, αλλά οι κίνδυνοι που εμπεριέχει είναι τεράστιοι. Δεν υπάρχει πλέον καμία σταθερά. Από που να πιαστείς??
Η κρίση της μέσης ηλικίας προκύπτει όταν συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να συνεχίσεις να στηρίζεις τις επιλογές που έκανες νεότερος. Όταν πέτυχες όλα όσα υποτίθεται ότι έπρεπε να πετύχεις και συνεχίζεις να μην είσαι ευτυχισμένος. Συνειδητοποιείς πως είσαι πιο ελεύθερος από όσο νόμιζες και δεν ξέρεις τι να την κάνεις την τόση ελευθερία. Κάτι που παλαιότερα απλώς δεν ίσχυε.

Δεν είσαι ένα πράγμα
Ίσως η απαίτηση για μια μοναδική απάντηση στην ερώτηση «ποιος είμαι» να μην αρμόζει στην σημερινή κοινωνία. Ενώ παλιότερα είχαμε ένα ρόλο, σήμερα έχουμε πολλαπλούς. Κάποιος μπορεί να είναι στέλεχος εταιρείας, γονιός, λάτρης της φύσης, να του αρέσει η συγγραφή, να του αρέσει να δημιουργεί πράγματα με τα χέρια του και να ταξιδεύει.

Στην πράξη, σαν άνθρωπος θα μπορούσε να αντλήσει αίσθηση ταυτότητας και από τα ΕΞΙ αυτά χαρακτηριστικά του. Όταν όμως θέλει να δώσει ΜΙΑ απάντηση στο ερώτημα «ποιος είμαι» τότε αναπόφευκτα δημιουργείται σύγχυση. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να έχουμε ξεκάθαρες απαντήσεις για τα πράγματα. Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Να τα βάζουμε σε κουτάκια. Κατά προτίμηση σε ΕΝΑ κουτάκι, όμως. Όχι σε ΕΞΙ.
Η πληθώρα των ενασχολήσεών μας, αλλά και των διαθέσιμων επιλογών, μάς έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της προσωπικότητάς μας. Δυσκολευόμαστε να βρούμε ένα σημείο αναφοράς για να ορίσουμε το ποιοι είμαστε.
Ένα κομμάτι της ψυχολογίας αμφισβητεί ακόμα και την ύπαρξη του χαρακτήρα, επιχειρηματολογώντας ότι η έννοια του χαρακτήρα έχει το νόημα να μπορεί να προβλέψει τη συμπεριφορά ενός ατόμου. Κι όμως παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι ενεργούν διαφορετικά σε διαφορετικές συνθήκες.
Κάποιες φορές είμαστε πιο ντροπαλοί ενώ άλλες φορές πιο κοινωνικοί. Κάποιες φορές πιο ενεργητικοί ενώ άλλες πιο νωχελικοί. Δεν μπορούμε να ορίσουμε μονοσήμαντα τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, λένε οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν αυτή την άποψη. Μου αρέσει κι εμένα αυτή η προσέγγιση.

Αυτό που είσαι αλλάζει
Ένα επιπλέον ιδίωμα της σύγχρονης εποχής είναι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, η οποία αναστατώνει το status quo δημιουργώντας διαρκώς νέους και συχνά εφήμερους ρόλους για τους ανθρώπους (πχ blogger, influencer, start-up επιχειρηματίας, κλπ).
Ενώ παλιότερα ήταν αναμενόμενο να κάνεις ένα επάγγελμα σε όλη σου τη ζωή ή και για περισσότερες από μια ζωές (βλέπε οικογενειακές επιχειρήσεις) τώρα γίνεται ολοένα πιο πιθανό να αλλάξεις πορεία (και ίσως περισσότερες από μια φορές) μέσα σε μια ζωή.
Πχ, εγώ ξεκίνησα μαθηματικός, έγινα χρηματιστής και τώρα είμαι συγγραφέας, εισηγητής σεμιναρίων, ομιλητής, blogger, θεραπευτής και γενικώς ασχολούμαι με την ψυχολογία. Άντε να βρεις ταυτότητα τώρα…
Οι ολοένα αυξανόμενοι ρυθμοί αλλαγής των καταστάσεων έχουν μετατρέψει την κρίση της μέσης ηλικίας στην κρίση του ενός τετάρτου της ηλικίας (quarter life crisis) όπως οι νέοι της εποχής μας επώδυνα ανακαλύπτουν.
Η μόνη αλήθεια είναι η αλλαγή. «Τα πάντα ρει» όπως είπε ο Ηράκλειτος αλλά εμείς ψυχολογικά έχουμε πολλή ανάγκη από σταθερότητα και ασφάλεια στη ζωή μας. Έτσι απεγνωσμένα ζητάμε το «για πάντα» σε ένα κόσμο όπου το «για πάντα» είναι αδύνατον να υπάρξει.

Δεν είσαι κι εσύ ποτέ ο ίδιος
Όλα τα κύτταρά σου θα έχουν αντικατασταθεί αρκετές φορές μέχρι τα γεράματά. Νέες αναμνήσεις θα προκύπτουν και θα σχηματίζεις διαρκώς μια πολύ διαφορετική εικόνα του παλιού σου εαυτού. Τίποτα δε μένει ίδιο.
Κι όμως εμείς ψάχνουμε να βρούμε ποιος είμαι εγώ που παραμένω σταθερός πίσω από όλα αυτά.
Αν το σκεφτείς λίγο πιο φιλοσοφικά θα συνειδητοποιήσεις πως στην πράξη (γιατί στη θεωρία ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει) δεν υπάρχει ο σταθερός εαυτός σου τον οποίο προσπαθείς να ορίσεις με την ερώτηση «ποιος είμαι».
Δεν υπάρχει ο πραγματικός σου εαυτός όπως έγραψα στο παρελθόν. Τον εαυτό σου τον δημιουργείς. Δεν τον ανακαλύπτεις.
Αυτό μπορεί να ακούγεται αρχικά τρομακτικό. Αν το επεξεργαστείς λίγο παραπάνω όμως, ίσως και να είναι βαθιά ανακουφιστικό. Γιατί μπορείς να παραιτηθείς από την απαίτηση να βρεις τον πραγματικό εαυτό σου και να επικεντρωθείς στην ενασχόληση του να δημιουργήσεις τον εαυτό σου.

Αν δυσκολεύεσαι, δεν είσαι μόνος
Αν δεν ξέρεις ποιος είσαι να γνωρίζεις πως είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθεις μπερδεμένος και ανήμπορος πολλές στιγμές της ζωής σου. Να έχεις παραλύσει από την αίσθηση ελευθερίας και των πολλών επιλογών. Δεν πάει κάτι στραβά με σένα. Είσαι απλά άνθρωπος. Αυτό υποστήριζαν οι υπαρξιστές φιλόσοφοι, όπως ο Νίτσε, ο Καμύ, ο Σαρτρ.
Η ευτυχία δεν είναι φυσιολογική κατάσταση για τον άνθρωπο. Είμαστε φτιαγμένοι για να επιβιώνουμε, όχι για να κάνουμε ζωάρα. Θέλει πολύ κόπο για να αποκτήσεις ευτυχία και ίσως να μην είναι καν εφικτό. Δεν υπάρχει ζωή όπου δε θα μετανιώσεις κάποια στιγμή για τις επιλογές σου. Ποτέ δε θα μπορείς να είσαι απολύτως σίγουρος γι αυτές. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Όπως έλεγε ο υπαρξιστής φιλόσοφος Soren Kierkegaard, «ο μόνος τρόπος να κατανοήσεις τη ζωή είναι κοιτάζοντας προς τα πίσω, αλλά πρέπει να τη ζήσεις προς τα μπροστά».

Συμπέρασμα
Το νέο μου βιβλίο: Το Παράδοξο Μονοπάτι προς το Νόημα της Ζωής είναι το υπαρξιακό ταξίδι του ήρωα που αρχίζει στο πρώτο κεφάλαιο με το ερώτημα “Ποιος είμαι;” και μέσα από το βιβλίο βιώνει ένα ταξίδι μέχρι το νόημα της ζωής.
Αν και εσύ δυσκολεύεσαι να ορίσεις το ποιος είσαι, μπορείς να βρεις παρηγοριά στο γεγονός ότι όλοι ζορίζονται. Το να μη νιώθεις ευτυχισμένος είναι φυσιολογικό. Είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό του να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς άγχος.
Αν όμως, όπως συχνά αναφέρω, ακούς τις φωνές γύρω σου που σου λένε να σκέφτεσαι θετικά και να επιλέγεις την ευτυχία, τότε είναι πολύ εύκολο να νιώσεις προβληματικός τις φορές που φυσιολογικά δεν το καταφέρνεις.
Δείξε συμπόνοια στον εαυτό σου. Κατανόησέ την αναπόφευκτη δυσκολία του να είσαι άνθρωπος.
Αυτό είναι το σημαντικότερο βήμα για να καταλάβεις το ποιος στ’ αλήθεια είσαι.

Γράφει ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας www.dimitrisflamouris.com

Σε όλους μας αρέσουν τα απλά ξεκάθαρα πράγματα. Θέλουμε να μας τα κάνουν λιανά όταν μας μιλάνε και η λογική «ένα κι ένα κάνει δυο», μας είναι ιδιαίτερα ελκυστική.
Και αυτό μπορεί να γίνει μεγάλο πρόβλημα…
Η απλότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο αρεσκόμαστε να αντιμετωπίζουμε και τη ζωή μας. Κάποιος είναι καλός ή κακός. Κάτι είναι σωστό ή λάθος. Άσπρο ή μαύρο. Δεν μας αρέσει το γκρι. Η αβεβαιότητα. Ο εγκέφαλός ζορίζεται όπως πολλές έρευνες έχουν δείξει όταν δεν μπορεί να κατατάξει κάτι με ευκρίνεια σε μια κατηγορία.
Αλλά η ζωή δεν είναι έτσι…

Το Μικρολίμανο
Ήρθα Σάββατο πρωί στο Μικρολίμανο να γράψω το σημερινό άρθρο. Είχα σκοπό να γράψω κάτι για το ότι δεν υπάρχει ο πραγματικός μας εαυτός (όπως πολλοί στον τομέα της ψυχολογίας υποστηρίζουν), αλλά ότι δημιουργούμε διαρκώς τον εαυτό μας κάθε στιγμή.
Και στον αυτοκίνητο άρχισα να ακούω τις ειδήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία και ψυχοπλακώθηκα. «Ποιος νοιάζεται τώρα για τον πραγματικό μας εαυτό», σκέφτηκα. «Εδώ γίνεται χαμός και υπάρχει πόλεμος».
Μου ήρθε η σκέψη να μην γράψω τίποτα και να σας ζητήσω συγνώμη, γιατί απλά δεν είχα καμία διάθεση να το κάνω. Μου φάνηκε εντελώς μάταιο. Άνθρωπος είμαι κι εγώ.
Η δική μου διάθεση ήταν στο πάτωμα από τα νέα του πολέμου. Σκέφτομαι ότι η ανθρωπότητα δεν έχει κανένα μέλλον, ο πλανήτης καταστρέφεται από το φαινόμενο του θερμοκηπίου, κάτι που κάθε χρόνο μπαίνει όλο και παραπάνω στη ζωή μας.
Σε μια -δυο δεκαετίες ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε θα έχει αλλάξει σημαντικά προς το χειρότερο, πιστεύω. Εδώ στην Αθήνα, στην Ευρώπη. Όχι μόνο στην Αφρική.
Κι εμείς όχι μόνο δεν φροντίζουμε να μειώσουμε τις εκπομπές ρύπων εφαρμόζοντας νέες τεχνολογίες άμεσα λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης, αλλά κάνουμε και πολέμους από πάνω λόγω πολιτικής.
Βαθιά απογοήτευση για το είδος μας. Αγαπάω πολύ τους ανθρώπους, αλλά δεν μας έχω σε ιδιαίτερη εκτίμηση. Δεν είμαστε καλοί ή κακοί. Είμαστε γκρι. Είμαστε απ’ όλα. Πολυπλοκότητα παντού.
Η σκέψη στο μυαλό μου επιμένει: «Εγώ γιατί να γράψω το άρθρο; Τι νόημα έχει όταν όλα πάνε κατά διαόλου;»
Και μετά άρχισα να ακούω μια παρέα τεσσάρων ψαράδων δίπλα μου που έπιναν καφέ μπροστά στις βάρκες τους και μιλούσαν για το μπάσκετ με ένταση αλλά και φιλικό ύφος. Είναι η συζήτηση όπου το «ρε μαλάκα» έχει την ίδια συναισθηματική χροιά όπως το «ρε μωρό μου» σε μια ζευγαροσυζήτηση.
Πίσω μου δυο φίλοι εξηντάρηδες συζητάνε για τον Ολυμπιακό και μετά ο ένας εκφράζει τον θυμό του για έναν τρίτο της παρέας που δεν τον βοήθησε όταν τον είχε ανάγκη. (Ίσως κάποιοι τώρα να σκέφτεστε πως είμαι κουτσομπόλης…)
«Πώς μπορούν αυτοί οι άνθρωποι να είναι σε τόση μεγάλη άρνηση με όσα συμβαίνουν στον κόσμο. Είναι δυνατόν να ασχολούνται με αυτά τα θέματα;» Αναρωτιέμαι.
Η κριτική μου σκέψη επεμβαίνει όμως και δε με αφήνει ήσυχο. «Και οι δικές μου σκέψεις πως όλα είναι μάταια, τι νόημα έχουν; Πώς με βοηθάνε; Γιατί να είναι οι δικές μου σκέψεις «καλύτερες» ή «πιο ταιριαστές» από τις δικές τους; Γιατί να ξέρω εγώ παραπάνω από αυτούς; Στην τελική ποιος περνάει καλύτερα; Εκείνοι ή εγώ;»
Το ντέρμπι των σκέψεών μου παίρνει νέα τροπή:
«Ναι, αλλά ποιο είναι το ζητούμενο; Να περνάμε πάντα καλά ανεξάρτητα από ό,τι συμβαίνει γύρω μας; Δεν είναι γαϊδουριά και αναισθησία αυτό;»
Ο πιο ανθρώπινος εαυτός μου που θέλει την απλότητα και τη «σωστή» απάντηση ταλαιπωρείται από όλες αυτές τις σκέψεις. Ο πιο ψύχραιμος εαυτός μου πίνει μια γουλιά καφέ και κατανοεί τη ματαιότητα του να ψάχνεις για τη «σωστή» απάντηση. Όλα είναι πιο εύκολα με μια γουλιά καφέ.
Στην τελική γνωρίζω ότι δεν υπάρχει ζητούμενο. Ούτε πρέπει να περνάς καλά ό,τι και να γίνεται, ούτε πρέπει να μην περνάς καλά και να ψυχοπλακώνεσαι. Αυτή είναι η δυσκολία στο να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχουν οδηγίες χρήσης. Ο καθένας καλείται να βρει τις δικές του απαντήσεις μέσα σε μια θάλασσα αβεβαιότητας (η παρομοίωση λόγω Μικρολίμανου).
Για έξτρα περιπέτεια (και αβεβαιότητα), αυτές οι απαντήσεις μπορεί και να αλλάζουν ανάλογα με τη φάση που βρισκόμαστε (και για μερικούς πιο δύστυχους από εμάς ακόμα και μέσα στην ημέρα).
Δύσκολα τα πράγματα για τους αγαπημένους μου ανθρώπους…

Ο Τιτανικός
Υπάρχει μια έκφραση στα αγγλικά όταν κάνεις κάτι το οποίο είναι μάταιο. It is like rearranging the deck chairs on the Titanic. ( Είναι σαν να αλλάζεις θέση στις καρέκλες του καταστρώματος του Τιτανικού την ώρα που βυθίζεται). Το πλοίο σε δυο ώρες θα είναι στον βυθό της παγωμένης θάλασσας, αλλά εσύ θέλεις να κάτσεις σε καλύτερο σημείο, ώστε να βλέπεις το παγόβουνο καλύτερα.
Ακούγεται γελοίο σε πρώτο άκουσμα. Κι όμως αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα άραγε τι θα κάναμε εμείς σε ένα υποθετικό σενάριο όπου θα ήμασταν στον Τιτανικό και μας έλεγε ο καπετάνιος ότι σε ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ το πλοίο θα βυθιστεί και δεν υπάρχουν σωστικές λέμβοι;
Θα βάζαμε τα καλά μας το βράδυ για να χορέψουμε στη μεγάλη αίθουσα καθώς ακούγονταν τρομακτικοί θόρυβοι από το μηχανοστάσιο; Θα μαθαίναμε να παίζουμε ένα όργανο καθώς το νερό μέσα στο πλοίο είχε φτάσει στους αστραγάλους; Θα καθόμασταν να θαυμάσουμε το ηλιοβασίλεμα, ενώ το κατάστρωμα θα είχε πάρει μια περίεργη κλίση;
Ή θα περνούσαμε δέκα χρόνια θρηνώντας ότι έρχεται το τέλος;
Και πάλι δεν έχω τη «σωστή» απάντηση. Δεν υπάρχει η Αλή8εια όσο και αν μερικοί θέλουν να την πουλάνε. Ξέρω ποια επιλογή ακούγεται καλύτερη, ξέρω με ποια επιλογή θα περνούσα καλύτερα. Δεν ξέρω ποια επιλογή θα είχα τη δύναμη να εφαρμόσω. Ή αν θα είχα τη δύναμη να την εφαρμόζω όλες τις στιγμές και αν θα ξεχνιόμουν που και που και θα με έπαιρνε από κάτω. Τι να κάνουμε τώρα…
Είναι σημαντικό όμως και μόνο να αναγνωρίζουμε πως υπάρχουν και άλλες επιλογές.
Δεν υπάρχουν ξεκάθαρες απαντήσεις σε πολλά από τα σημαντικά ερωτήματα που μας απασχολούν, όσο και αν τις έχουμε ανάγκη. Οι άνθρωποι έχουμε την τάση να επινοούμε τη δικιά μας υποκειμενική βεβαιότητα και να τη βαφτίζουμε αντικειμενική για να νιώθουμε μια επίπλαστη σιγουριά. Επίπλαστη, αλλά ταυτόχρονα απαραίτητη για την ψυχολογική μας επιβίωση, καθώς το γκρίζο μας ζορίζει. Θέλουμε το δικό μας άσπρο-μαύρο.

Δυστυχώς η αβεβαιότητα και η πολυπλοκότητα είναι αναπόσπαστο κομμάτι του να είσαι άνθρωπος. Το μονοπάτι προς το νόημα της ζωής είναι παράδοξο. (Το πιάσατε το υπονοούμενο…)
Όσο έγραφα το άρθρο πέρασε ένα αυτοκίνητο Smart, από το οποίο ακουγόταν μουσική στη διαπασών σαν μίνι παράρτημα νυχτερινού club.
Μια μαμά με την 7χρονη κόρης της έβγαλαν σέλφι duck-face.
Κάποια στιγμή μύρισε «χόρτο» η ατμόσφαιρα.
Μια κοπέλα προσπάθησε με μανία να βγάλει κοντινή φωτογραφία ένα γατάκι που ξεκουραζόταν σε μια σκιά, ελέγχοντας κάθε φωτογραφία αφού την έβγαζε.
Κι η γη γυρίζει… κι η γη γυρίζει…
Κάπως νιώθω καλύτερα που τα είπαμε. Ευχαριστώ για την παρέα.

Page 1 of 3
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr