ΑΡΘΡΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΛΑΜΟΥΡΗ

Κάθεσαι και κοιτιέσαι στον καθρέπτη.
«Ποιος είμαι;» σκέφτεσαι.
Η απάντηση δεν έρχεται από την άλλη μεριά.
Και εκεί γεννιέται η αγωνία. «Πρέπει να βρω ποιος είμαι. Αλλιώς δε θα μπορώ να ηρεμήσω».
Τι μπορείς να κάνεις σε αυτήν την περίπτωση;

Μια φορά κι έναν καιρό…
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Παλιότερα όλα ήταν πιο απλά. Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι δεν είχαν και πολλές επιλογές. Ήταν εύκολο να γνωρίζεις ποιος είσαι. Ήσουν ο σιδεράς, ο βοσκός, η μαμή, η υπηρέτρια, ο πρίγκιπας, η κόμισα, ο σκλάβος. Υπήρχαν ξεκάθαροι ρόλοι μέσα στην κοινωνία και συνήθως δεν τους επέλεγες. Απλά γεννιόσουν μέσα σε ένα ρόλο και τον διεκπεραίωνες μέχρι να πεθάνεις.

Δεν υπήρχε χώρος (και πιθανώς χρόνος) για υπαρξιακές αναζητήσεις. Από υπαρξιακής άποψης ήταν μια πιο απλή εποχή.
Κυρίως για τρεις λόγους:
1. Είχες μόνο έναν ρόλο.
2. Τον είχες για όλη σου τη ζωή.
3. Δεν τον επέλεγες εσύ (το σημαντικότερο).

Επιστροφή στο παρόν
Το σημερινό τοπίο είναι πολύ διαφορετικό σε όλα τα μέτωπα. Το Αμερικάνικό όνειρο έχει συνεπάρει τον δυτικό κόσμο και σταδιακά και σταθερά και όλο τον υπόλοιπο. Ζούμε πλέον στον κόσμο που μπορείς να γίνεις όποιος θελήσεις. Αρκεί να το προσπαθήσεις πολύ (αν και η απαραίτητη έμφαση στην απαιτούμενη προσπάθεια συνήθως ανεύθυνα παραλείπεται από τους «γκουρού» που διαλαλούν ότι μπορείς να πετύχεις τα πάντα).
Όλες οι επιλογές, λοιπόν, είναι διαθέσιμες. Και είναι ερευνητικά γνωστό ότι η ύπαρξη πολλών επιλογών μας κάνει πιο δυστυχισμένους. Το βάρος της απόφασης τώρα, πέφτει σε εμάς. Και είναι ένα βάρος μεγάλο για να το σηκώσουμε. Έχουμε πλέον πάρα πολλές επιλογές και είναι αδύνατον να τις κατανοήσουμε επαρκώς ώστε να δράσουμε με σοφία.
Η κρίση της μέσης ηλικίας προκύπτει όταν συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να συνεχίσεις να στηρίζεις τις επιλογές που έκανες νεότερος. Είσαι πιο ελεύθερος από όσο νόμιζες. Κάτι που παλαιότερα απλώς δεν ίσχυε.

Δεν είσαι ένα πράγμα
Ίσως η απαίτηση για μια μοναδική απάντηση στην ερώτηση «ποιος είμαι» να μην αρμόζει στην σημερινή κοινωνία. Ενώ παλιότερα είχαμε ένα ρόλο, σήμερα έχουμε πολλαπλούς. Κάποιος μπορεί να είναι στέλεχος εταιρείας, γονιός, λάτρης της φύσης, να του αρέσει η συγγραφή, να του αρέσει να δημιουργεί πράγματα με τα χέρια του και να ταξιδεύει.
Στην πράξη, σαν άνθρωπος θα μπορούσε να αντλήσει αίσθηση ταυτότητας και από τα 6 αυτά χαρακτηριστικά του. Όταν όμως θέλει να δώσει 1 απάντηση στο ερώτημα «ποιος είμαι» τότε αναπόφευκτα δημιουργείται σύγχυση. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να έχουμε ξεκάθαρες απαντήσεις για τα πράγματα. Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Να τα βάζουμε σε κουτάκια. Κατά προτίμηση σε 1 κουτάκι, όμως. Όχι σε 6.
Η πληθώρα των ενασχολήσεών μάς έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της προσωπικότητάς μας. Δυσκολευόμαστε να βρούμε ένα σημείο αναφοράς για να ορίσουμε το ποιοι είμαστε.
Ένα κομμάτι της ψυχολογίας αμφισβητεί ακόμα και την ύπαρξη του χαρακτήρα, επιχειρηματολογώντας ότι η έννοια του χαρακτήρα έχει το νόημα να μπορεί να προβλέψει τη συμπεριφορά ενός ατόμου. Κι όμως παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι ενεργούν διαφορετικά σε διαφορετικές συνθήκες.
Μπορεί κάποιες φορές να είναι πιο ντροπαλοί ενώ άλλες φορές πιο κοινωνικοί. Κάποιες φορές πιο ενεργητικοί ενώ άλλες πιο νωχελικοί. Δεν μπορούμε να ορίσουμε μονοσήμαντα τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, λένε οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν αυτή την άποψη.

Αυτό που είσαι αλλάζει
Ένα επιπλέον ιδίωμα της σύγχρονης εποχής είναι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, η οποία αναστατώνει το status quo δημιουργώντας διαρκώς νέους και συχνά εφήμερους ρόλους για τους ανθρώπους (πχ blogger, influencer, start-up επιχειρηματίας, κλπ).
Ενώ παλιότερα ήταν αναμενόμενο να κάνεις ένα επάγγελμα σε όλη σου τη ζωή ή και για περισσότερες από μια ζωές (βλέπε οικογενειακές επιχειρήσεις) τώρα γίνεται ολοένα πιο πιθανό να αλλάξεις πορεία (και ίσως περισσότερες από μια φορές) μέσα σε μια ζωή.
Πχ, εγώ ξεκίνησα μαθηματικός, έγινα χρηματιστής και τώρα είμαι συγγραφέας, εισηγητής σεμιναρίων, ομιλητής, blogger και γενικώς ασχολούμαι με την ψυχολογία. Άντε να βρεις ταυτότητα τώρα…
Οι ολοένα αυξανόμενοι ρυθμοί αλλαγής των καταστάσεων έχουν μετατρέψει την κρίση της μέσης ηλικίας στην κρίση του ενός τετάρτου της ηλικίας (quarter life crisis) όπως οι νέοι της εποχής μας επώδυνα ανακαλύπτουν.
Η μόνη αλήθεια είναι η αλλαγή. «Τα πάντα ρει» όπως είπε ο Ηράκλειτος, αλλά εμείς ψυχολογικά έχουμε πολλή ανάγκη από σταθερότητα και ασφάλεια στη ζωή μας. Έτσι απεγνωσμένα ζητάμε το «για πάντα» σε ένα κόσμο όπου το «για πάντα» είναι αδύνατον να υπάρξει.
Όλα τα κύτταρά σου θα έχουν αντικατασταθεί αρκετές φορές μέχρι τα γεράματά. Νέες αναμνήσεις θα προκύπτουν και θα σχηματίζεις διαρκώς μια πολύ διαφορετική εικόνα του παλιού σου εαυτού. Τίποτα δε μένει ίδιο.
Κι όμως εμείς ψάχνουμε να βρούμε ποιος είμαι εγώ που παραμένω σταθερός πίσω από όλα αυτά.
Αν το σκεφτείς λίγο πιο φιλοσοφικά θα συνειδητοποιήσεις πως στην πράξη (γιατί στη θεωρία ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει) δεν υπάρχει ο σταθερός εαυτός σου τον οποίο προσπαθείς να ορίσεις με την ερώτηση «ποιος είμαι;».
Αυτό μπορεί να ακούγεται τρομακτικό αρχικά. Αν το επεξεργαστείς λίγο παραπάνω όμως, ίσως και να είναι βαθιά ανακουφιστικό.

Δεν είσαι μόνος
Είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθεις μπερδεμένος και ανήμπορος πολλές στιγμές της ζωής σου. Να έχεις παραλύσει από την αίσθηση ελευθερίας και των πολλών επιλογών. Δεν πάει κάτι στραβά με σένα. Είσαι απλά άνθρωπος. Αυτό υποστήριζαν οι υπαρξιστές φιλόσοφοι, όπως ο Νίτσε, ο Καμύ, ο Σαρτρ.
Η ευτυχία δεν είναι φυσιολογική κατάσταση για τον άνθρωπο. Θέλει πολύ κόπο για να την αποκτήσεις. Δεν υπάρχει ζωή όπου δε θα μετανιώσεις για τις επιλογές σου. Ποτέ δε θα μπορείς να είσαι απολύτως σίγουρος γι αυτές. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Όπως έλεγε ο υπαρξιστής φιλόσοφος Soren Kierkegaard, «ο μόνος τρόπος να κατανοήσεις τη ζωή είναι κοιτάζοντας προς τα πίσω, αλλά πρέπει να τη ζήσεις προς τα μπροστά».

Συμπέρασμα
Αν δυσκολεύεσαι να ορίσεις το ποιος είσαι, μπορείς να βρεις παρηγοριά στο γεγονός ότι όλοι ζορίζονται. Το να μη νιώθεις ευτυχισμένος είναι φυσιολογικό. Είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό του να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς άγχος.
Αν όμως, όπως συχνά αναφέρω, ακούς τις φωνές γύρω σου που σου λένε να σκέφτεσαι θετικά και να επιλέγεις την ευτυχία, τότε είναι πολύ εύκολο να νιώσεις προβληματικός τις φορές που φυσιολογικά δεν το καταφέρνεις.
Δείξε συμπόνοια στον εαυτό σου. Κατανόησέ την αναπόφευκτη δυσκολία του να είσαι άνθρωπος.
Αυτό είναι το σημαντικότερο βήμα για να καταλάβεις το ποιος στ’ αλήθεια είσαι.

Πώς να αγαπήσω τον εαυτό μου στην πράξη;
Πώς μπορώ να γνωρίσω τον εαυτό μου πραγματικά;
Είναι εύκολο να είμαι ευτυχισμένος;
Αυτά και πολλά παρόμοια θέματα συζητήθηκαν στην παρουσίαση του 2ου βιβλίου του Δραμινού Μαθηματικού, συγγραφέα και Coach Θετικής Ψυχολογίας Δημήτρη Φλαμούρη.
Οι συμπολίτες μας γέμισαν από νωρίς το αμφιθέατρο του Δημοτικού Ωδείου για να παρακολουθήσουν την παρουσίαση. Ίσως κάτι να γνώριζαν, καθώς σύντομα όλες οι θέσεις του Ωδείου είχαν γεμίσει και κόσμος καθόταν ακόμα και στα σκαλοπάτια.

IMG 1543


Συνδιοργανωτές της εκδήλωσης ήταν η Ένωση Κυριών, το Κοινωνικό Πανεπιστήμιο Ενεργών Πολιτών, η Λέσχη Lions και ο Σύλλογος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και οι εκπρόσωποι τους προλόγισαν την εκδήλωση και ευχαρίστησαν τον συγγραφέα για την παρουσία του στην πόλη μας.
Στη συνέχεια η Κατερίνα Χατζηδημητρίου, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, παρουσίασε με λίγα λόγια τον συγγραφέα και σημείωσε για ποιο λόγο θεωρεί ότι το βιβλίο θα είναι ένα πολύ καλό βοήθημα προς όλους που θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους.
Ο συγγραφέας εμφανώς συγκινημένος ευχαρίστησε το κοινό για την αμέριστη συμπαράσταση και την αγάπη προς το πρόσωπο του, απευθύνθηκε στο κοινό και απάντησε σε ερωτήσεις όπως: Τι φταίει και δε μιλάνε οι άντρες; Είναι εύκολο να κάνουμε μια πετυχημένη σχέση; Πώς μπορούμε να αποδεχτούμε τον εαυτό μας και …τη φαλάκρα μας; Τι συμβαίνει όταν αποτύχουμε κάπου; Μεγάλα ερωτηματικά και σύγχρονα. Ο συγγραφέας έδωσε τροφή για σκέψη στο κοινό το οποίο τον αντάμειψε με ένα πολύ θερμό χειροκρότημα.
Ο κόσμος είχε την αίσθηση ότι παρευρέθηκε σε ένα σεμινάριο ψυχολογίας και έφυγε ικανοποιημένος και με μεγάλη ανυπομονησία για να ανακαλύψει τα «ψυχο-λογικά μυστικά» μέσα από τις σελίδες του νέου βιβλίου του Δημήτρη Φλαμούρη…

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΘΕΜΑΤΟΣ
Την Δευτέρα 21 Οκτωβρίου οι φορείς της πόλης μας:
1. ΕΝΩΣΗ ΚΥΡΙΩΝ ΔΡΑΜΑΣ
2. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
3. ΛΕΣΧΗ LIONS - ΛΑΪΟΝΣ
4. ΣΥΛΛΟΓΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΤΕΧΝΩΝ
διοργανώνουν εκδήλωση στο Δημοτικό Ωδείο Δράμας όπου θα παρουσιαστεί το καινούργιο βιβλίο του Δραμινού Μαθηματικού, Συγγραφέα και Coach Θετικής Ψυχολογίας
Δημήτρη Φλαμούρη Ph.D.
Μετά την παρουσίαση του βιβλίου θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό πάνω σε ευρύ φάσμα ψυχολογικών θεμάτων.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΘΕΜΑΤΟΣ

Prsoklisi Drama 2ο ΔΡΑΜΑ 21.10.2019

 Δράμα 21.10.2019

Published in ΑΤΖΕΝΤΑ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Ήρθε ο Αύγουστος και όλοι πιάνουμε θέση σε μια παραλία. Ή κάπου εκτός σπιτιού τέλος πάντων…
Τι χρειάζεται για να εκμεταλλευτούμε ψυχικά στο έπακρο τον χρόνο μας;
Πώς μπορούμε να μεγιστοποιήσουμε την απόλαυση της πολυπόθητης αυτής περιόδου της χρονιάς;

Κουίζ
Ας αρχίσουμε με μια ερώτηση.
Ποια πιστεύετε ότι είναι η πιο απολαυστική περίοδος των διακοπών;
Πριν τις διακοπές; Κατά τη διάρκειά τους; Μετά τις διακοπές;
Σύμφωνα με τις έρευνες η περίοδος που είμαστε πιο ευτυχισμένοι αναφορικά με τις διακοπές μας είναι πριν καν αυτές αρχίσουν. Όταν τις περιμένουμε με ανυπομονησία και τις σχεδιάζουμε. Όταν τις προσμένουμε και τις πλάθουμε στο μυαλό μας σύμφωνα με τις προσδοκίες μας.
Η δεύτερη καλύτερη περίοδος των διακοπών είναι αφού έχουμε επιστρέψει από τον προορισμό μας. Όταν καθόμαστε στο σπίτι ή με φίλους και διηγούμαστε σε εκείνους (ή σε εμάς) το πώς τα περάσαμε.
Είναι τότε που ξεχνάμε τις ατυχίες, τα στραβά και τα ευτράπελα και θυμόμαστε μόνο τις όμορφες στιγμές. Όταν εξωραΐζουμε και απωθούμε τις δυσκολίες που συναντήσαμε. Όσο περνάει ο καιρός μάλιστα τόσο καλύτερες μας φαίνονται οι διακοπές μας. Είναι όπως το κρασί. Ωριμάζουν με τον χρόνο…
Τελευταία από άποψη απόλαυσης είναι η περίοδος που όντως είμαστε σε διακοπές! Όταν είμαστε στον προορισμό που ονειρευτήκαμε και κάνουμε, ή προσπαθούμε να κάνουμε, όσα φανταστήκαμε ότι θέλαμε να γίνουν.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Γιατί ο χρόνος που είμαστε στις διακοπές μας είναι ο χειρότερος από τη σκοπιά της ευτυχίας;
Πώς μπορούμε να αντλήσουμε μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εμπειρία μας;

Οι προσδοκίες
Συχνά πριν πάμε στον προορισμό μας έχουμε στο μυαλό μας συγκεκριμένες προσδοκίες για το πώς θέλουμε να περάσουμε. Που θέλουμε να πάμε, που να φάμε, μέχρι τι ώρα να κάτσουμε στην παραλία, ποια είναι η ώρα του ποτού, του μπάνιου. Έχουμε ονειρευτεί τη θάλασσα, την αμμουδιά το ηλιοβασίλεμα.
Η εμπειρία μας όμως υπόκειται σε όλους τους περιορισμούς της πραγματικότητας. Κάποιος θα αργήσει να ξυπνήσει. Κάπου θα έχει κίνηση. Θα έχει σίγουρα κόσμο στην παραλία, τον οποίο θα βρίσκουμε και ενοχλητικό. Δε θα έχει το φαγητό που θέλουμε. Δε θα βρούμε θέση να φάμε ή τραπέζι για το ποτό μας ή ξαπλώστρα μπροστά στην παραλία.
Ενώ όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικό να συμβούν, δεν τα περιλαμβάνουμε στον «σχεδιασμό» των διακοπών μας και έτσι η σύγκριση των αισιόδοξων προσδοκιών μας με την ρεαλιστική εξέλιξη της εμπειρίας μας προκαλεί ένα βαθμό δυσφορίας.
Αντίδοτο: Εστίασε στο θετικό βίωμα, όχι στο πρόβλημα.
Ένας βαθμός ανεκτικότητας είναι απαραίτητος στις διακοπές μας. Έχουμε το αίσθημα πως επειδή είναι η μοναδική στιγμή μέσα στο χρόνο που ξεκουραζόμαστε, όλα πρέπει να δουλεύουν ρολόι. Όλα πρέπει να γίνονται σύμφωνα με τις επιθυμίες μας. Αυτή η έντονη ανάγκη είναι που μας προκαλεί τη δυσφορία όμως και όχι οι εκάστοτε συνθήκες. Προσαρμόζοντας τις προσδοκίες μας αυξάνουμε την απόλαυση.
Εστίασε στο θετικό βίωμα.
 Δεν πειράζει αν έχει κόσμο η παραλία. Είναι καλύτερα από το να έχει κόσμο και να είσαι μέσα στο μετρό.
 Δεν πειράζει αν έχει κίνηση ο δρόμος. Τουλάχιστον φοράς μαγιώ.
 Δεν πειράζει αν δε βρίσκεις ξαπλώστρα μπροστά στη θάλασσα. Πέρνα περισσότερο χρόνο μέσα στη θάλασσα!

Το πρόγραμμα
Πηγαίνουμε διακοπές και θέλουμε συχνά να κάνουμε πολλά πράγματα.
Να δούμε όλες τις παραλίες (τι όλο στην ίδια θα καθόμαστε; βαριέμαι), να επισκεφθούμε όλα τα αξιοθέατα, να φάμε σε όσο πιο πολλές ταβέρνες γίνεται. Ειδικά αν πρόκειται για μέρη του εξωτερικού όπου έχουμε την αίσθηση ότι μια φορά μόνο θα πάμε σε αυτό το μέρος.
Μας πιάνει μια μανία να τα κάνουμε όλα, να τα ζήσουμε όλα, που ξεχνάμε να ζήσουμε και αυτά τα οποία τελικά επιλέγουμε.
Είμαστε με το βλέμμα στο ρολόι για την επόμενη δραστηριότητα ώστε να χωρέσουν όλα στο πρόγραμμά μας. Να μη μείνει τίποτα απ’ έξω. Είτε πρόκειται για ένα μουσείο ακόμα, είτε για φαγητό στο συγκεκριμένο μαγαζί είτε για απογευματινό κοκτέιλ στο κατάλληλο μπαρ. Έτσι η εμπειρία των διακοπών γεμίζει με άγχος.
Αντίδοτο: Άκου το σώμα σου, όχι το πρόγραμμά σου.
Ενώ ακούγεται θεμιτό να θέλω να κάνω όσο πιο πολλά πράγματα μπορώ, εν τούτοις εμπεριέχει και μια μεγάλη παγίδα.
Ας αναρρωτηθώ. Τι έχει μεγαλύτερη αξία τελικά; Να βιάσω τον εαυτό μου να σηκωθώ και να αλλάξω παραλία για να τις δω όλες ή να κάτσω εδώ που περνάω καλά και να απολαύσω; Γιατί να δω όλες τις παραλίες του νησιού; Τι κι αν αφήσω την καλύτερη απ’έξω (άσε που μάλλον θα είναι τίγκα στον κόσμο αφού είναι η καλύτερη), αν αυτή στην οποία είμαι με ικανοποιεί;
Όταν έχουμε πολλές επιλογές γινόμαστε πιο δυστυχισμένοι. Από τις πιο ξεκούραστες διακοπές που έχω κάνει ήταν στην Ανάφη όπου για πέντε ημέρες πηγαίναμε στην ίδια παραλία. Τίποτα να διαλέξεις. Απόλυτη χαλάρωση.
Μια οικογένεια Δανών έρχονται εδώ και τέσσερα χρόνια στην Τήνο και μένουν για δυο βδομάδες. Περνούν όλο το διάστημα στην ίδια παραλία. Χωρίς αυτοκίνητο. Κάθε φορά.
Η μεγιστοποίηση της απόλαυσης μιας εμπειρίας έρχεται από το πόσο εστιασμένοι και αφοσιωμένοι είμαστε κατά την πραγματοποίησή της και όχι από το γεγονός ότι την πραγματοποιήσαμε. Πόσο δοθήκαμε στην εμπειρία; Πόσο διασπασμένη ήταν η προσοχή μας; Πόσο σκεφτόμασταν την επόμενη δραστηριότητα; Μήπως είσαι πάντα με το ρολόι στο χέρι;
Ακούς το πρόγραμμα ή ακούς τι σου λέει το σώμα σου και η διάθεσή σου;
Έχω ταξιδέψει πάρα πολύ και γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο διαφορά κάνει στην ευχαρίστηση ενός ταξιδιού το να τα κάνεις όλα, από το να κάνεις μερικά αλλά να τους δίνεις τη σημασία που τους αρμόζει.

Τα social media
Πώς περνάς τις διακοπές σου; Σου αρέσει να βγάζεις φωτογραφίες;
Ενώ οι διακοπές υποτίθεται πως είναι μια διακοπή από την καθημερινότητα, στον τομέα της κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Κάτι μας πιάνει στις διακοπές μας. Πρέπει να ανεβάσουμε οπωσδήποτε φωτό. Να απαθανατίσουμε το χταποδάκι με το ούζο, την ξαπλώστρα με το freddo και τη θάλασσα με το ηλιοβασίλεμα. Αλλιώς είναι σαν να μην πήγαμε…
“You are what you share” έγραφε μια αφίσα στο Σύδνεϋ μιας μάρκας φωτογραφικής μηχανή. Σοκαρίστηκα όταν την είδα. Δυστυχώς όμως, για πολλούς αυτή η φράση αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Περνάμε το χρόνο μας πάνω από το κινητό και περνάει η μέρα δίχως να τη ζήσουμε. Ανησυχούμε αν αυτή είναι η τέλεια στιγμή για να μοιραστούμε και χάνουμε τη στιγμή την ίδια.
Τσεκάρουμε συνέχεια τι αναρτούν οι άλλοι κι έτσι μπαίνουμε αυτόματα στη διαδικασία να συγκρίνουμε το βίωμά μας με το “φιλτραρισμένο”, εξιδανικευμένο δικό τους. Δύσκολα να βγούμε ψυχικά νικητές από τέτοιες συγκρίσεις…
Αντίδοτο: Βάλε το κινητό στο αθόρυβο στον πάτο της τσάντας. Πιάσε ένα βιβλίο
Είσαι διακοπές για να χαλαρώσεις και να γεμίσεις μπαταρίες. Για πολλούς ανθρώπους το να χαλαρώσουν είναι ιδιαίτερα κουραστικό, καθώς ο εγκέφαλός τους έχει συνηθίσει στα διαρκή ερεθίσματα τα οποία προσφέρει η τεχνολογία και τα social media. Οποιαδήποτε αλλαγή από το σύνηθες (ακόμα και αν είναι ευχάριστη) μας ταλαιπωρεί λίγο.
Αν θέλεις όντως να κάνεις διακοπές όμως, τότε προσπάθησέ το. Δώσε το χρόνο στον εαυτό σου. Μια νέα χρονιά αρχίζει το Σεπτέμβρη. Γέμισε με εμπειρίες, όχι με αναρτήσεις στο Instagram.

Συμπέρασμα
“Διακοπές είναι οι άνθρωποι”, είπε μια φίλη.
Είναι ακριβώς έτσι. Εστίασε στους ανθρώπους που έχεις γύρω σου. Όχι στους διαδυκτιακούς.
Εστίασε στο θετικό, κάψε το πρόγραμμα και κλείσε το κινητό.
Ακόμα και αν δεν έχεις μοιραστεί κάτι που έχεις ζήσει θα έχεις ζήσει κάτι άξιο να μοιραστείς!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

(Το άρθρο αυτό βασίζεται σε άρθρο του Benjamin Hardy PhD στον ιστότοπο www.medium.com)
Οι εξελίξεις της τεχνολογίας έχουν επιφέρει δραματικές αλλαγές στον τρόπο που ζούμε, σκεφτόμαστε και συνδεόμαστε. Άραγε είμαστε ικανοί να τις διαχειριστούμε;
Ο διάσημος σύμβουλος επιχειρήσεων και συγγραφέας Peter Drucker είχε πει «πως όταν σε μερικές εκατοντάδες χρόνια γραφτεί η ιστορία της εποχής μας, μάλλον το πιο σημαντικό γεγονός, που οι ιστορικοί θα δουν, δε θα είναι ούτε η τεχνολογία, ούτε το ίντερνετ, ούτε το ηλεκτρονικό εμπόριο. Για πρώτη φορά –πραγματικά- μεγάλος και ολοένα αυξανόμενος αριθμός ατόμων έχουν επιλογές. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρωπίνου γένους οι άνθρωποι πρέπει να διαχειριστούν τον εαυτό τους. Και η κοινωνία είναι εντελώς απροετοίμαστη γι αυτό.»

Είσαι ντοπαρισμένος;
Οι τεχνολογίες που παρέχουν στους ανθρώπους αυξημένες επιλογές είναι οι ίδιες τεχνολογίες που μειώνουν την ανθρώπινη επιλογή.
Κάθε περιβάλλον είναι βελτιστοποιημένα σχεδιασμένο για κάτι. Κάποια περιβάλλοντα είναι σχεδιασμένα για τη μάθηση, για τη σύνδεση, για την ανάπτυξη.
Τα περισσότερα περιβάλλοντα στα οποία βρίσκουμε τους εαυτούς μας, όμως, είναι βέλτιστα σχεδιασμένα για την ντοπαμίνη.
Την βραχυπρόθεσμη αίσθηση ευχαρίστησης.
Επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούν να διαχειριστούν όλους τους πειρασμούς που συνοδεύουν την «πρόοδο» της κοινωνίας, αναπτύσσουν ανθυγιεινές συνήθειες γύρω από την χρήση της τεχνολογίας (κινητά τηλέφωνα, τάμπλετ), της πληροφορίας (κοινωνική δικτύωση), γύρω από το φαγητό και τη δουλειά. Σχεδόν όλοι είμαστε εθισμένοι στην εποχή μας. Και οι βασικότεροι εθισμοί τρέφουν ο ένας τον άλλον.
Επειδή είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι στην τεχνολογία δεν μπορούμε να κοιμηθούμε καλά. Επειδή δεν μπορούμε να κοιμηθούμε καλά, εξαρτόμαστε από υπερδιεγερτικά φαγητά (καφές, ζάχαρη, άλλες ουσίες, κλπ) για να βγάζουμε τη μέρα μας.
Επειδή περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς μας με αποσπασμένη την προσοχή, νιώθουμε κενοί, απογοητευμένοι και μια αίσθηση ότι θα ανακαλύψουν τα αφεντικά ότι τους εξαπατούμε (impostor syndrome).
Επειδή είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι δεν έχουμε ποτέ αρκετό χρόνο «εκτός» για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα στο μυαλό μας. Επειδή μας λείπει η καθαρότητα του νου, εστιάζουμε στα λάθος πράγματα διαρκώς, προσπαθώντας να μη μείνουμε πίσω. Nα μη μείνουμε απ’ έξω. Να μη χάσουμε χρόνο. Μήπως και δε ζούμε τη στιγμή…
Ο συγγραφέας και φιλόσοφος Alex Epstein είπε «Είσαι η συνέπεια της απουσίας καθαρότητας». Αν δε δίνεις αρκετό χρόνο στον εαυτό σου να αποσυνδεθείς και να επανέλθεις στα ίσα σου, τότε κατά πάσα πιθανότητα δεν ελέγχεις τη ζωή σου. Δεν ζεις συνειδητά.

Quo vandis?
Εσύ πηγαίνεις προς τα εκεί που θα ήθελες να πας; Πώς θα το ήξερες αν πήγαινες; Έχεις αναπτύξει εθιστικές τάσεις ή συμπεριφορές; Πόσο συνδεδεμένη/ος νιώθεις πραγματικά με τον εαυτό σου; Πόσο συνειδητός είσαι;

Ελεύθερη βούληση. Μια αυταπάτη;
Πιστεύεις ότι εσύ είσαι υπεύθυνος για τις αποφάσεις που παίρνεις, όμως στη σημερινή εποχή τα περιβάλλοντα που κινείσαι είναι ολοένα και περισσότερο γεμάτα με πειρασμούς, ειδικά σχεδιασμένους να πολιορκούν την προσοχή σου.
Οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν κάνουν τις δικές τους επιλογές. Δε λειτουργούν συνειδητά. Λειτουργούν αντιδρώντας ανακλαστικά, με ασυνείδητο τρόπο, μέσα ένα κόσμο που φτιάχτηκε για αυτούς αντί από αυτούς.
Όλο αυτό δε σχετίζεται με τη δύναμη της θέλησης. Συχνά όσοι το προσπαθούν περισσότερο αποτυγχάνουν και χειρότερα. Γι αυτόν και για πολλούς άλλους λόγους η δύναμη της θέλησης δεν είναι αποτελεσματική στρατηγική για την επιτυχία (και την ευτυχία). Το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε και κινούμαστε είναι απλώς πάρα πολύ εθιστικό και ερεθιστικό. Ακατάπαυστα.
Δεν μπορείς να νικήσεις το περιβάλλον σου.
Συχνά είναι ισχυρότερο από σένα.
Όσοι έχουν κάνει τρεις ώρες να τελειώσουν μια δουλειά είκοσι λεπτών, επειδή «χάθηκαν» σε βίντεο στο YouTube ή σε άρθρα του Facebook (όπως μου συμβαίνει κι εμένα συχνά) καταλαβαίνουν τι λέω…
Είμαστε στα πρόθυρα άλλου ενός κβαντικού άλματος στην τεχνολογία και οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν προσαρμόζονται με κβαντικούς ρυθμούς.
Οι πιο πολλοί άνθρωποι δε θα καταλάβουμε τι μας βρήκε.
Οι πιο πολλοί άνθρωποι θα είμαστε θύματα της νέας πραγματικότητας που έρχεται αλλά και της ήδη υπάρχουσας.
Οι πιο πολλοί ασυνείδητα χάνουμε την ελεύθερή μας βούληση. Κι όμως δεν έχει υπάρξει άλλη εποχή στην ανθρώπινη ιστορία όπου θα μπορούσαμε να βρούμε ευημερία και ελευθερία όπως η εποχή που διανύουμε.

Σχεδίασε το περιβάλλον σου
Ο Dr. Marshall Godlsmith (American Leadership Coach) είπε: «Αν δεν δημιουργήσουμε και δεν ελέγξουμε το περιβάλλον μας, τότε το περιβάλλον μας θα δημιουργεί και θα ελέγχει εμάς.»
Ο μόνος τρόπος να μη χάσουμε εντελώς την ελεύθερή μας βούληση είναι να σχεδιάσουμε συνειδητά το περιβάλλον μας.
Ο άλλος τρόπος είναι να προσπαθήσουμε να νικήσουμε το περιβάλλον μας με ισχυρή θέληση και πείσμα. Οι πιθανότητες είναι ξεκάθαρα εναντίον μας στον άνισο αυτόν αγώνα.
Έχεις μια ψηφιακή υπογραφή που ξέρει τις προτιμήσεις σου, τις συμπεριφορές σου και τις συνήθειές σου καλύτερα από εσένα. Κάθε φορά που θα μπεις στο Facebook, στο YouTube, στο Instagram, θα δεις προτεινόμενα posts και videos ειδικά επιλεγμένα για να σε κάνουν να κολλήσεις λίγη ώρα παραπάνω στην οθόνη.
Η σημερινή τεχνολογία επιτρέπει στις επιχειρήσεις και στους διαφημιστές να τοποθετούν μπροστά σου ακριβώς αυτό που θέλεις. Ασταμάτητα! Δε θα αντισταθείς για πολύ.
Θα χρειαστεί να ελέγξεις ΕΣΥ το περιβάλλουν ΣΟΥ. Θα χρειαστεί να μπλοκάρεις τα ερεθίσματα στα οποία δεν μπορείς να αντισταθείς. Θα χρειαστεί να σχεδιάσεις τρόπους ώστε να αποφύγεις τον εθισμό, την απόσπαση προσοχής και το αυτο-σαμποτάζ.
Θα χρειαστεί να κάνεις αλλαγές στο φυσικό σου περιβάλλον και σίγουρα στο ψηφιακό σου. Είναι ο μόνος τρόπος για να έχεις κάποια πιθανότητα να αλλάξεις κάτι.

Όπως ακριβώς έκανε και ο Οδυσσέας όταν δέθηκε στο κατάρτι και έβαλε κερί στα αυτιά των ναυτών του για να καταφέρει να ακούσει το πολύ θελκτικό τραγούδι των Σειρήνων.

Στο κατάλληλο περιβάλλον η επιθυμητή συμπεριφορά είναι αυτόματη
Δε θα είναι εύκολο να αλλάξεις, να το ξέρεις. Όλα τα πράγματα γύρω σου είναι σχεδιασμένα να σε κρατήσουν εκεί ακριβώς που είσαι τώρα.
Σχεδόν όλη η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι ασυνείδητη. Δηλαδή, στην ουσία επηρεάζεται και διαμορφώνεται από το περιβάλλον στο οποίο βρισκόμαστε.
Θυμάμαι όταν πήγα στη Ναμίμπια. Δεν είχε πουθενά σήμα. Ένιωσα τόση μεγάλη ανακούφιση! Ηρέμησα και απόλαυσα δέκα μέρες αποσυνδεδεμένος.
Θυμάμαι και όταν πήγα στην Πολωνία. Ήλπιζα ότι θα έπρεπε να πληρώνω για την περιαγωγή δεδομένων, ώστε να μην χρησιμοποιώ το κινητό μου. Μόλις προσγειώθηκα μου ήρθε μήνυμα όμως, ότι το roaming ήταν δωρεάν. Απογοητεύτηκα τόσο πολύ. Θα ήταν δική μου ευθύνη τώρα να κλείσω το ίντερνετ και να αποσυνδεθώ… Δεν τα κατάφερα. Το περιβάλλον και οι πειρασμοί αποδείχθηκαν πιο δυνατοί από τη θέλησή μου. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι να διαμορφώσεις το περιβάλλον έτσι ώστε να υποστηρίζει με φυσικό τρόπο τις επιθυμητές συμπεριφορές, στόχους και αξίες σου. Απενεργοποίησε τις ειδοποιήσεις από συγκεκριμένες εφαρμογές. Μην έχεις τροφές στο σπίτι που θα μπορούν να σου χαλάσουν τη δίαιτα. Μη βγαίνεις με φίλους που καπνίζουν αν θέλεις να το κόψεις. Κάνε παρέα με κάποιον που γυμνάζεται αν θέλεις να γυμναστείς κι εσύ. Δημιούργησε ένα περιβάλλον που να σε ενδυναμώνει να αναλάβεις δράση.

Εσύ έχεις σκεφτεί…;
Είναι τεράστια η φιλοσοφική και επιστημονική διαμάχη για την ύπαρξη ελεύθερης βούλησης. Πολλοί νευροεπιστήμονες (π.χ. Sam Harris) αλλά και βιολόγοι (π.χ. Richard Dawkins) υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση. Σίγουρα όμως υπάρχει η ικανότητά μας να αντιδρούμε με επιθυμητό τρόπο μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο. Υπάρχει λόγος που μια εταιρεία πρέπει να πληρώσει περισσότερο για να εκθέσει ένα προϊόν της στο ράφι σου Super Market που είναι στο ύψος του ματιού του ανθρώπου, ενώ τα παιδικά προϊόντα είναι σε χαμηλότερα ράφια. Δεν είναι τυχαίο που η Coca Cola και το χαρτί υγείας είναι στο βάθος του Super Market, γιατί ξέρουν ότι θα πας ως εκεί για να τα αγοράσεις. Δε χρειάζεται να σου τα πουλήσουν εκθέτοντάς τα σε προνομιακή θέση. Και πηγαίνοντας ως εκεί θα δεις και τα υπόλοιπα προϊόντα του μαγαζιού. Το Super Market δημιουργεί το περιβάλλον έτσι ώστε να ο καταναλωτής να ψωνίσει όσο γίνεται περισσότερο.
Εσύ έχεις σκεφτεί ποιος δημιουργεί το δικό σου περιβάλλον;

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D.
Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας

Σου έχει τύχει να αρχίζει μια κουβέντα ο σύντροφός σου, να σου μιλάει με ένταση και εσύ ήρεμα να του λες ότι δε θέλεις να μαλώσετε; Τι συμβαίνει συνήθως μετά;
Αν ήταν να στοιχηματίσω θα έλεγα ότι ο άλλος συνήθως επιμένει με ολοένα και πιο αυξανόμενη ένταση μέχρι που εσύ δεν αντέχεις πια και κάνεις το μπαμ! Και τότε ίσως γίνεται ένας μικρός χαμός, ίσως και όχι, και στο τέλος η κατάσταση κοπάζει.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Γιατί δεν μπορεί να ηρεμήσει από την αρχή αφού εσύ του μιλάς ήρεμα και ωραία;
Η απάντηση είναι ότι δεν μπορεί να ηρεμήσει ΕΠΕΙΔΗ του μιλάς ήρεμα και ωραία!

Το παράδειγμα
Ας το δούμε με ένα παράδειγμα. Ο Σπύρος και η Ελένη γύρισαν σπίτι μετά από επίσκεψη στους γονείς της κοπέλας. Ο Σπύρος εκνευρίστηκε γιατί ένιωσε ότι ο πεθερός του τον υποτιμούσε. Στο αυτοκίνητο αρχίζει να μιλάει στην Ελένη.
«Δε μου άρεσε καθόλου το πώς μου μίλησε ο πατέρας σου σήμερα.»
«Αγάπη μου, μην το πιάσουμε το θέμα σε παρακαλώ. Δεν έχω καμία όρεξη να εκνευριστούμε» απαντάει η Ελένη που το βλέπει να έρχεται…
«Μα, να μου λέει τι να κάνω εγώ στη δουλειά μου; Δηλαδή, τι εκείνος ξέρει καλύτερα από μένα;» λέει εντονότερα ο Σπύρος.
«Μια γνώμη είπε μόνο. Δεν είναι ανάγκη να το πάρεις τις μετρητοίς» προσπαθεί να καλμάρει τα νερά η Ελένη.
«Άσε με ρε Ελένη. Από που κι ως που να μου μιλάει έτσι. Σε ρωτάω» συνεχίζει με ολοένα αυξανόμενη ένταση ο Σπύρος και το κάνει πιο προσωπικό.
«Είπε αυτό που νόμιζε. Μεγάλος άνθρωπος είναι. Έτσι έχει συνηθίσει. Μη του δίνεις σημασία. Δεν χρειάζεται εσύ να αντιδράς έτσι.»
«Δε θα μου πεις πώς θα αντιδράω. Θα αντιδράω όπως θέλω!» φωνάζει σχεδόν έξαλλος ο Σπύρος.
«Γιατί φωνάζεις τώρα σε μένα; Εγώ τι έκανα; Προσπαθώ να είμαι ήρεμη και εσύ θέλεις να χαλάσεις το κλίμα ανάμεσά μας» λέει κάπως εκνευρισμένη πλέον η Ελένη, αλλά προσπαθώντας με νύχια και με δόντια να διατηρήσει ένα σχετικά ήρεμο ύφος.
«Εγώ δε θέλω να χαλάσω το κλίμα. Ο μπαμπάκας σου θέλει να χαλάσει το κλίμα ανάμεσά μας γιατί νομίζει ότι δεν είμαι καλός για σένα. Κι εσύ μάλιστα τον υποστηρίζεις». Πλέον ουρλιάζει κανονικά ο Σπύρος και κατηγορεί την Ελένη.
«Άκου να σου πω. Αν έχεις θέμα με τον πατέρα μου να μιλήσεις μαζί του. Εγώ δε σου φταίω σε τίποτα. Αρκετά με αυτή την ιστορία» λέει φωνάζοντας δυνατά η Ελένη φανερά εκνευρισμένη.
«Καλά, τέλος πάντων. Θα δω» απαντάει ο Σπύρος αρκετά πιο ήρεμος.

Το «παράδοξο»
Τι έγινε και άλλαξε διάθεση στο τέλος ο Σπύρος; Γιατί το ήρεμο ύφος της Ελένης δεν μπορούσε να του μειώσει την ένταση;
Ο λόγος είναι πως όταν η Ελένη ήταν τόσο ήρεμη στην αρχή ο Σπύρος ένιωθε πως δεν τον καταλαβαίνει.
Δεν του πήγαινε κόντρα με τα λόγια η Ελένη. Δεν έδινε δίκιο στον πατέρα της. Σε άλλο επίπεδο ήταν η ασυμφωνία. Στο συναισθηματικό.
Ο Σπύρος, όπως και όλοι οι άνθρωποι, όταν νιώθουμε εκνευρισμό αυτό που θα ας ηρεμήσει είναι να νιώσουμε πως ο άλλος μοιράζεται το συναίσθημά μας. Το ήρεμο ύφος της όμως έδινε σήμα στο υποσυνείδητο του Σπύρου: «η Ελένη δεν καταλαβαίνει». Τα λόγια της ήταν λογικά και ήρεμα. Ο Σπύρος όμως έβραζε. Ένιωθε έλλειψη κατανόησης στο συναισθηματικό επίπεδο.
Έτσι, σχεδόν αυτόματα ανέβαζε την ένταση της φωνής του και άρχισε να στρέφει τις επιθέσεις του προς την Ελένη του, όχι γιατί είχε νεύρα μαζί της, αλλά επειδή υποσυνείδητα ήθελε να εκνευρίσει την Ελένη για να την κάνει να νιώσει κι εκείνη το θυμό του. Μόλις η Ελένη φώναξε στο τέλος, φανερά εκνευρισμένη, ο θυμός του Σπύρου καταλάγιασε. Επιτέλους η Ελένη του καθρέπτισε το συναίσθημά του. Ο θυμός του έγινε και δικός της. Τώρα μπορούσε να ηρεμήσει.
Δεν είναι «περίεργος» ή «κακός» ο Σπύρος. Αυτή είναι η συνηθισμένη λειτουργεία της ανθρώπινης κατασκευής. Άλλωστε, σίγουρα όλοι μας έχουμε βρεθεί και στο ρόλο της Ελένης αλλά και στου Σπύρου.

Στην πράξη
Ενώ μπορεί να νιώθουμε πως η σωστή διαχείριση προκειμένου να γλυτώσουμε έναν καβγά είναι να παραμείνουμε ήρεμοι, αυτό που πετυχαίνουμε είναι να εξασφαλίσουμε σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια ένα ξέσπασμα και ένα θερμό επεισόδιο.
Αμέτρητες έρευνες έχουν δείξει ότι μας αρέσουν οι άνθρωποι που είναι όμοιοι με εμάς. Νιώθουμε πιο ασφαλείς. Ηρεμούμε.
Σε έναν εκκολαπτόμενο καβγά (με κοντινά πρόσωπα, όχι με άγνωστους απρόβλεπτους ανθρώπους) αυτό σημαίνει πως αν θέλεις να γλυτώσεις τον καβγά, δοκίμασε αυτό που φοβάσαι. Πήγαινε κόντρα στη λογική και ύψωσε τον τόνο της φωνής σου ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ. Όχι με κατηγορίες και προσβλητικά λόγια, αλλά με την ίδια ένταση και χρωματισμό φωνής όπως ο άλλος.
Κατά πάσα πιθανότητα θα εκτονωθεί η ένταση πολύ γρήγορα έως και άμεσα. Δεν είναι λογικό είναι όμως ψυχο-λογικό. Θα σώσεις τη σχέση από έναν τσακωμό.

Η πρόταση
Αν νιώθεις ότι αυτό πηγαίνει κόντρα στην προσωπικότητά σου, επειδή εσύ είσαι ένας πράος άνθρωπος, μπορείς να το δεις ως μια στρατηγική, σαν ένα συνειδητό έξυπνο ελιγμό, ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα.
Στο παράδειγμα αυτό η προτεινόμενη συμπεριφορά θα ήταν μια παραλλαγή του παρακάτω διαλόγου:
«Δε μου άρεσε καθόλου το πώς μου μίλησε ο πατέρας σου σήμερα» λέει ο Σπύρος με ένταση στη φωνή του.
«Αν έχεις θέμα με τον πατέρα μου να μιλήσεις μαζί του» καθρεπτίζει την ένταση η Ελένη.
«Καλά θα το σκεφτώ. Πάντως δε μου άρεσε καθόλου» συνεχίζει ήρεμα ο Σπύρος.
Στο σημείο αυτό η Ελένη μπορεί να πει πλέον ό,τι είχε πει και πιο πριν. Ότι ο πατέρας της είναι μεγάλος και να μην το παίρνει προσωπικά ο Σπύρος. Τώρα που η ένταση του συναισθήματός του εκτονώθηκε σε μεγάλο βαθμό, θα είναι πολύ πιο έτοιμος να ακούσει και να συζητήσει. Σε παρόμοιες αρχές στηρίζεται εξάλλου και ο νευρο-γλωσσικός προγραμματισμός.
Δοκίμασέ το στην πράξη και θα με θυμηθείς.

Συμπέρασμα
Συνήθως όταν ένα σύντροφος, γονιός, φίλος, συνάδελφος μας μιλάει με ένταση προσπαθούμε να κρατήσουμε τους τόνους χαμηλούς γιατί φοβόμαστε τι θα γίνει αν μιλήσουμε κι εμείς όπως αυτός. Το αποτέλεσμα είναι ο άλλος να εκνευρίζεται ακόμα περισσότερο.
Την επόμενη φορά ανέβασε συνειδητά την ένταση και παρακολούθησε την κατάσταση να επανέρχεται. Αν δεν το κάνεις μάλλον θα υπάρξει ένταση ούτως ή άλλως και μάλιστα, πολύ πιθανώς, πολύ μεγαλύτερη από την αρχική.
Μην το επιτρέψεις. Φέρσου έξυπνα. Φέρσου ψυχο-λογικά και εξασφάλισε την ηρεμία σου!

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Λίγο πολύ όλοι μας δυσκολευόμαστε στη λήψη κάποιων αποφάσεων. Σε καθημερνή βάση. Οι αποφάσεις οι οποίες μας δυσκολεύουν είναι οι αποφάσεις στις οποίες εμπλέκεται το συναίσθημα συνήθως, και όχι αυτές που κρίνουμε ως καθαρά λογικές. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Δουλεύει το GPS σου;

Αν πρέπει να αποφασίσουμε από ποιο δρόμο θα πάμε σε κάποιο προορισμό τότε βάζουμε το GPS και επιλέγουμε τη διαδρομή που θέλουμε. Η πιο σωστή (με κριτήριο ορθότητας το ποια είναι η συντομότερη διαδρομή) απάντηση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι συνήθως ξεκάθαρη. Αν όμως πρέπει να αποφασίσουμε τι να γίνουμε όταν (και αν) μεγαλώσουμε, για παράδειγμα, (ή ποια παπούτσια να αγοράσουμε, ή ποιο φαγητό να παραγγείλουμε, ή που να πάμε διακοπές, κλπ) τότε δεν υπάρχει «σωστή» και «λάθος» απάντηση. Δεν υπάρχει χάρτης που να μας δείξει το δρόμο που «πρέπει» να ακολουθήσουμε. Ο τρόπος για να πάρουμε τέτοιου είδους αποφάσεις είναι να φτιάξουμε το δικό μας χάρτη ακολουθώντας την εσωτερική μας πυξίδα η οποία θα μας οδηγήσει προς το μέρος το οποίο θέλουμε. Δηλαδή το ποια απόφαση θα πάρουμε.
Δυστυχώς οι πυξίδες μας πολλές φορές, δε μας δείχνουν το προς τα που να πάμε αλλά μας δείχνουν το τι να αποφύγουμε μόνο.
«Ξέρω τι δε μου αρέσει να κάνω αλλά δεν είμαι σίγουρος τι θα ήθελα να κάνω», σκεφτόμαστε.
Κατ΄ αυτόν τον τρόπο η επιλογή προορισμού (δηλαδή η λήψη της απόφασης) γίνεται πολύ δύσκολη αφού ουσιαστικά ξέρουμε προς τα που να μην πάμε και όχι προς τα που να πάμε.
Η έλλειψη εσωτερικής κατεύθυνσης οδηγεί στην αναποφασιστικότητα, στην αδυναμία λήψης της απόφασης και τελικά στην ακινησία.

Η δυσκολία του να ξέρεις τι θέλεις

Για πολλούς από εμάς το δυσκολότερο ερώτημα που μπορεί κάποιος να μας θέσει είναι: «Τι θέλεις;» Οι πυξίδες μας, δηλαδή οι πεποιθήσεις μας, τα βαθυθέλω μας, σε κάποιες καταστάσεις δε μας επιτρέπουν να απαντήσουμε στο ερώτημα αυτό με καταφατικό τρόπο. Μπλοκάρουμε επειδή μας λείπει η οδηγία για να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση. Κολλάμε. Αυτό συμβαίνει επειδή οι περισσότεροι έχουμε μεγαλώσει σε περιβάλλοντα όπου το ζητούμενο ήταν να κάνουμε το «καλό», το «σωστό», το «άξιο» και όχι αυτό που πραγματικά τότε θέλαμε. Ανατραφήκαμε σε περιβάλλοντα όπου το να είσαι «καλός», «σωστός», «άξιος» είχαν πιο μεγάλη αξία από το να είσαι ο εαυτός σου…
Ως παιδιά τότε δεν είχαμε την ικανότητα να πούμε, «όχι, εγώ θα κάνω αυτό που μου αρέσει» αφού τότε μαθαίναμε το τι μας αρέσει, τότε διαμορφώναμε τις προτιμήσεις μας. Έτσι μάθαμε να μας αρέσει να είμαστε «καλοί», «σωστοί», «άξιοι».
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς μας επιβράβευαν έχει συνεισφέρει, με κρυφούς τρόπους, στο να κυνηγάμε το μπράβο και όχι στο να απολαμβάνουμε αυτό που κάνουμε.

Το καλό και το κακό
Οι έννοιες αυτές είναι όμως σχετικές, όχι απόλυτες. Οι κοινωνικές συνθήκες κάθε εποχής και κάθε περιοχής καθορίζουν συνήθως τις έννοιες αυτές σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Η ευρεία συμμετοχή του κράτους στην οικονομική ζωή της χώρας είναι «καλό» σε ένα κομουνιστικό κράτος αλλά «κακό» σε ένα καπιταλιστικό. Το δικαίωμα ψήφου των γυναικών είναι «καλό» τώρα ενώ περίπου 100 χρόνια πιο πριν ήταν «κακό». Το σεξ πριν το γάμο είναι «καλό» σε κάποιες κοινωνίες ενώ είναι «κακό» σε άλλες. Ο γάμος μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών είναι «σωστό» για κάποιους ενώ «λάθος» για κάποιους άλλους. Επίσης η πράξη η ίδια δεν είναι αυτή η οποία είναι καθεαυτή «καλή» ή «κακή» αλλά το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνεται. Για παράδειγμα είσαι «κακός» όταν σκοτώνεις κάποιον, αλλά είσαι «άξιος» όταν σκοτώνεις κάποιον στον πόλεμο ή ακόμα και όντας σε αυτοάμυνα, όπως τόσες ταινίες μας μαθαίνουν. Είναι «κακό» να κλέβεις αλλά αν είσαι ο Ρομπέν των Δασών είσαι «άξιος». Είναι «καλό» μέσα σε μια παρέα να βάζει γκολ ο Ολυμπιακός ενώ είναι «κακό» σε μια άλλη παρέα να συμβαίνει το ίδιο.

Όλα είναι σχετικά… Ποιες είναι οι συνέπειες αυτού;

Από όλα αυτά τα παραδείγματα προκύπτει το εύλογο συμπέρασμα ότι το να είσαι «καλός», «σωστός», «άξιος» είναι έννοιες σχετικές και θα μπορούσαμε να ορίσουμε το «καλό» ως κάτι το οποίο συμφωνεί με κάποιους εξωτερικά θεσμοθετημένους κανόνες που θέτει η εκάστοτε κοινωνία, η οικογένεια, η θρησκεία, η παρέα. Όταν, λοιπόν, από μικρά παιδιά μαθαίνουμε να είμαστε «καλοί», «σωστοί», «άξιοι» αυτό έχει σαν λογικό επακόλουθο το να έχουμε συνηθίσει να ψάχνουμε για εξωτερικά θεσμοθετημένους κανόνες να εφαρμόσουμε. Έχουμε συνηθίσει να ψάχνουμε για οδηγίες να ακολουθήσουμε. Ποια είναι όμως τα «σωστά» παπούτσια να πάρουμε άραγε; Ποια είναι η «σωστή» δουλειά για μας; Το σύστημα μπλοκάρει!

Ας δείξουμε συμπόνια
Για να καταφέρουμε να παίρνουμε τις καλύτερες για εμάς αποφάσεις θα χρειαστεί να γνωρίσουμε τον εαυτό μας όσο καλύτερα γίνεται. Πολλοί από εμάς δεν έχουμε μάθει τι μας αρέσει; Δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε. Δεν είναι καθόλου σπάνιο αυτό. Ίσως μάλιστα, να είναι και ο κανόνας.
Ας δείξουμε συμπόνοια στον εαυτό μας. Μεγαλώνοντας εκπαιδευτήκαμε να μας αρέσει σχεδόν αποκλειστικά το να είμαστε αρεστοί. Να είμαστε καλά παιδιά. Είναι δύσκολο ξαφνικά να γνωρίζουμε τι αρέσει σε εμάς τους ίδιους. Μέχρι τώρα δεν ήταν προτεραιότητά μας οι δικές μας ανάγκες. Είχαμε μάθει κυρίως να συμμορφωνόμαστε. Πώς να ξέρουμε τι θέλουμε; Φυσιολογικό είναι. Θέλει χρόνο για να καταφέρουμε να μάθουμε να το αναγνωρίζουμε. Χρόνο και διάθεση για εσωτερική αναζήτηση.

Δοκίμασέ το στο σπίτι (και όχι μόνο)
Ένα απλό κόλπο για προσπαθήσεις να προσπεράσεις τον αυτόματο μηχανισμό συμμόρφωσης είναι να ρωτήσεις τον εαυτό σου κάτι διαφορετικό όταν βρεθείς ξανά σε δίλημμα. Αντί για «Τι είναι σωστό να κάνω τώρα», ή «Τι θα ήθελα να κάνω τώρα», αναρωτήσου: «Τι θα μου άρεσε να κάνω τώρα;». Οι λέξεις «σωστό» και «θέλω» σε παραπέμπουν στο να εφαρμόσεις ένα κανόνα. Οι λέξεις «μου αρέσει» σου επιτρέπουν να σκεφτείς πιο ελεύθερα και δημιουργικά και να προσεγγίσεις ευκολότερα τον εσωτερικό σου εαυτό.
Δε θα δουλέψει πάντα, αλλά είναι πιο πιθανό να κάνεις μια επιλογή που θα αντακλά τις προσωπικές προτιμήσεις σου αντί για τη συμμόρφωση σε έναν εξωτερικό θεσμοθετημένο κανόνα.

Συμπέρασμα

Για πολλούς από εμάς το εσωτερικό μας GPS συχνά δεν έχει καλό σήμα… Δεν ξέρουμε τι θέλουμε. Είναι φυσιολογικό όσο κι αν μας τρομάζει. Είναι ευθύ αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο ανατραφήκαμε, καθώς έχουμε γαλουχηθεί να είμαστε υπάκουοι και αρεστοί. Δεν είναι δικό μας σφάλμα. Αν θέλουμε να αλλάξουμε την κατάσταση θα χρειαστεί δουλειά με τον εαυτό μας ώστε να ανακαλύψουμε (ή και να δημιουργήσουμε για πρώτη φορά) τις δικές μας προτιμήσεις. Ένα απλό και συχνά αποτελεσματικό κόλπο είναι να αναρωτηθούμε «Τι θα μου άρεσε να κάνω τώρα;» την επόμενη φορά που θα βρεθούμε σε δίλημμα. Κάνοντας αυτή την ερώτηση είναι πιο πιθανό να αποκτήσουμε πρόσβαση στον εσωτερικό μας κόσμο και στις δικές μας προτιμήσεις, όταν αυτές υπάρχουν.
Ρώτα τον εαυτό σου τι θα σου άρεσε να κάνεις και ζήσε μια ζωή πιο κοντά στη ζωή που θα σου άρεσε να ζήσεις…

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com
Μπορεί ένα τραγούδι να αλλάξει τη ζωή σου;

Αν ναι, σκέψου πώς επτά τραγούδια μπορούν να την αλλάξουν ακόμα περισσότερο…
Πώς ζεις τη ζωή σου;
Οι πιο πολλοί από εμάς θα συμφωνούσαμε με τους στίχους του τραγουδιού «Εφ’ άπαξ» του Γιάννη Κότσιρα.
Όλη μου τη ζωή, κρυβόμουνα γιατί
το ‘θελα μα φοβόμουνα να φύγω.
Όλη μου τη ζωή μού ‘βγαινε η ψυχή
κάτι να θυμηθώ, κάτι ν’ αρχίσω.
Να ‘ναι καλοί οι φίλοι κι οι λογαριασμοί
και να μη χρειαστεί να τα σκαλίσω,

Δε τα σκαλίζουμε πολύ. Κάπως διεκπεραιώνουμε τη ζωή μας. Αναγκαστικά μια αγωνία μας διακατέχει. Το βράδυ. Τότε συμβαίνουν όλα. Το μυαλό μας επεξεργάζεται όσα έγιναν μέσα στην ημέρα και παράγει ανησυχητικές σκέψεις ανεξέλεγκτο. Κι όμως εμείς συνεχίζουμε. Όπως συνεχίζει και ο Κότσιρας:

Να σφίγγω τα λουριά,

με τόση μαστοριά,

να βρίσκω μία λύση στο ποδάρι,

να κλείνω τα παντζούρια και μόνη συντροφιά,

να σφίγγω πιο πολύ το μαξιλάρι…


Συνεχίζει και η ζωή μας. Η κοινωνία, οι γύρω μας, οι φίλοι μας, οι δάσκαλοί μας, όλοι ενεργούν θεωρητικά για το καλό μας. Αλλάζει το τοπίο και οι γειτονιές που μεγαλώσαμε. Για το καλό μας. Όπως λέει και στο τραγούδι «Για το Καλό μου» του Γιάννη Μηλιώκα:
Είδα ένα κόσμο να γκρεμίζεται μπροστά μου
είδα να γίνεται γιαπί η γειτονιά μου
για το καλό μου…
Κι έτσι οι αλλαγές που βιώνουμε καθημερινά μπορεί να επηρεάσουν πολύ τον ευαίσθητο ψυχισμό μας:
Για το καλό μου για το καλό μου
ώσπου δεν άντεξε στο τέλος το μυαλό μου
πήρε ανάποδες στροφές για το καλό μου
και είμαι στο θάλαμο εννιά για το καλό μου
Ίσως δε βρεθούμε απαραίτητα στο θάλαμο εννιά, όμως είναι πολύ πιθανό να βιώσουμε ένα πολύ μεγάλο σοκ. Κρίση της μέσης ηλικίας; Κρίση γενικά. Κάποια στιγμή. Κάποια στιγμή θα διερωτηθούμε: Τι κάνω; Που πάω; Και τότε πολλοί από εμάς θα πούμε φτάνει. Ως εδώ. Τα αλλάζω όλα. Θα ακολουθήσουμε τα βήματα που μας τραγουδάει η Ελευθερία Αρβανιτάκη:
Τη ζωή μου μηδενίζω,
Πάει να πει πως ξαναρχίζω,
Τη ζωή μου μηδενίζω,
Πίσω δεν ξαναγυρίζω..
Πώς όμως να φτιάξουμε τη νέα μας ζωή; Είναι απλό να καταστρέφεις (αν και πάρα πολύ δύσκολο συναισθηματικά) αλλά πόσο πολύπλοκο είναι να δημιουργήσεις κάτι καινούριο; Τι χρειάζεται να γνωρίζουμε για να μην βρεθούμε και πάλι στο μέλλον στο ίδιο σημείο;
Ας αρχίσουμε από τα βασικά.
Μια είναι η ουσία. Το έχει πει και η Χαρούλα
Μια είναι η ουσία
Δεν υπάρχει αθανασία
Πολλοί έχουν μιλήσει για το φόβο του θανάτου. H ψυχαναλύτρια Melanie Klein υποστήριξε πως ο φόβος αυτός είναι ο βασικός φόβος στον ψυχισμό των ανθρώπων. Ο Φρόυντ διαφωνούσε. Δεν έχει σημασία αν κάποιος από τους δυο είχε δίκιο.
Σημασία έχει ότι ίσως να υπάρχει ένας άλλος τρόπος να αντιμετωπίσουμε το θάνατο. Ένας τρόπος που μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο ευτυχισμένη ζωή. Memento mori έλεγαν στα Μεσαιωνικά χρόνια. Να θυμάσαι ότι θα πεθάνεις. Είχαν μάλιστα ένα κρανίο σαν στάνταρντ αξεσουάρ γραφείου, ώστε να θυμούνται τη θνητότητά τους και να μην επαναπαύονται.


Είναι αυτό που λέμε στην ποπ κουλτούρα του σήμερα «Ζήσε κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία σου» Ενώ διαφωνώ με την ποπ κουλτούρα, καθώς δεν είναι πρακτικό ούτε θεμιτό να ζει κανείς με αυτόν τον τρόπο στα πλαίσια μιας οργανωμένης κοινωνίας, το να θυμόμαστε ότι είμαστε θνητοί μπορεί να αποτελέσει κινητήριο δύναμη ώστε να αναλάβουμε δράση. Μπορεί να αφοπλίσει τους φόβους και τους δισταγμούς μας και να μας απελευθερώσει!
Δράση λοιπόν θα χρειαστεί στη νέα μας ζωή. Δράση και γνώση. Η γνώση είναι δύναμη όπως λέω συνέχεια στο βιβλίο μου. Και μια πολύ σημαντική γνώση προέρχεται από το τραγούδι των Πυξ Λαξ, «Οι παλιές αγάπες πάνε στον παράδεισο».
Ό,τι αξίζει πονάει και είναι δύσκολο

Οι σχέσεις, η δουλειά, τα παιδιά, η οικογένεια. Όλα είναι τόσο απίστευτα δύσκολα. Και όλα τόσο πολύ σημαντικά για εμάς. Δεν είναι πρόβλημα αυτό. Απλά έτσι είναι η ζωή. Το πρόβλημα αν πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να είναι εύκολα. Να ρέουν…
Τότε θα απογοητευόμαστε και θα τα παρατάμε. Θα αλλάζουμε συντρόφους καθώς θα θεωρούμε ότι μας φταίει ο συγκεκριμένος και δεν είμαστε καλά. Με έναν άλλον, θα φαντασιωνόμαστε, θα υπήρχε καλύτερη συνεννόηση. Περισσότερη αγάπη. Και μετά θα ξαναζούμε την ίδια ιστορία από την αρχή.
Αν όμως κατανοούμε την πολύπλοκη φύση της ζωής, τότε θα πολεμάμε γι αυτά. Θα τα διεκδικούμε και θα τα προστατεύουμε και θα τα εκτιμούμε όταν τα έχουμε. Θα περιμένουμε ότι θα ζοριστούμε. Είναι φυσιολογικό. Θα αποτύχουμε πολλές φορές. Και δεν πειράζει. Προβλέπεται.
Ό,τι και να θελήσεις να αλλάξεις στην ζωή σου, η αλλαγή στη διάθεσή σου είναι πιθανό να μην έχει διάρκεια. Θα είναι για λίγο. Εξάλου η ευτυχία μας εξαρτάται πολύ περισσότερο από τον τρόπο σκέψης μας από ό,τι από τις εξωτερικές συνθήκες. Θα χρειαστεί, λοιπόν, να στρέψεις την προσοχή στον εαυτό σου. Άκουσε τα λόγια του Αλκίνοου στο τραγούδι

«Ο δρόμος σου είσαι εσύ».
Όλα είναι αλλού κι όλα για λίγο
όταν δεν ξέρεις πως ο δρόμος σου είσαι εσύ.
Στο δια ταύτα, αν θέλεις να δημιουργήσεις μια όσο το δυνατόν πιο ευτυχισμένη ζωή σου προτείνω να ακολουθήσεις το παράδειγμα της Μαίρης στο τραγούδι της Μαρινέλλας: «Είμαι η Μαίρη».
Δεν είμαι όμορφη, δεν είμαι καλλονή,
δεν έχω αρχαία ελληνική κατατομή.
Ούτε πολλά βιβλία διάβασα ποτές,
τον Παλαμά γνωρίζω μόνο απ’ τους ποιητές.

Από φτωχούτσικη κρατάω φαμελιά,
δημοτικό πήγα και ύστερα δουλειά.
Από φρονήματα τι είμαι μη ρωτάς,
ψηφίζω πάντα ό,τι ψηφίζει κι ο μπαμπάς.

Πηγαίνω πάντα σινεμά τις Κυριακές
κι από ταινίες προτιμώ ελληνικές.
Πήγα και είδα και του Μπέργκμαν τη «Σιωπή»,
μα δεν κατάλαβα τι ήθελε να πει.
Είμαι η Μαίρη, η Μαιρούλα, το Μαιράκι σου,
βάλ’ ένα έψιλον να γίνω το μεράκι σου,
βάλ’ ένα «λη» και θα γενώ το λημεράκι σου.
Είμαι η Μαίρη, η Μαιρούλα, το Μαιράκι σου.

Η Μαίρη στο τραγούδι αυτό δεν είναι τίποτα το σπέσιαλ το καταπληκτικό, δεν είναι ένα ζώο όμως κανονικό (όπως λέει για τον εαυτό της η Μαίρη Παναγιωταρά). Νιώθει καλά με τον εαυτό της. Γουστάρει την πάρτι της. Δεν το παίζει κουλτουριάρα, ούτε καμπόση, ούτε έχει ανάγκη να το κάνει. Είναι η Μαίρη η Μαιρούλα, το Μαιράκι. Κι αυτό της αρκεί.
Δεν προτείνω να κάνουμε ό,τι και η Μαιρούλα και να ψηφίζουμε ό,τι και ο μπαμπάς. Πιστεύω όμως ακράδαντα ότι η Μαιρούλα είναι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Όχι επειδή δεν ξέρει πολλά αλλά επειδή είναι εντάξει με όσα ξέρει. Μπορεί να μάθει και να κάνει τα πάντα. Αλλά όχι επειδή θα πρέπει. Επειδή θα το θέλει.
Η Μαιρούλα είναι ένας άνθρωπος που είναι σε αρμονία με τον εαυτό της. Είναι ακομπλεξάριστη. Αυτό έχει να μας διδάξει. Ένα πολύτιμο μάθημα για πολλούς ανθρώπους που πετυχαίνουν τα πάντα (επειδή πρέπει να πετύχουν) και μετά δεν ξέρουν τι να κάνουν με τον εαυτό τους.
Σ’ευχαριστούμε Μαιρούλα!
Κάποιοι ίσως διαφωνήσουν και παρεξηγήσουν όσα λέω. Αλλά όπως έχει πει και η Δήμητρα Γαλάνη:
«Σ’όποιον αρέσουμε για τους άλλους δε θα μπορέσουμε!»

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D.
Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

«Είμαι άχρηστος», «Δε θα τα καταφέρω, θα αποτύχω», «Σαν ηλίθιος κάνω, αμάν πια», «Μα πόσο φοβιτσιάρης είμαι επιτέλους» Πολλοί άνθρωποι τυραννιόμαστε από μια εσωτερική φωνή που μας μαλώνει και μας ταλαιπωρεί. Τι ακριβώς είναι αυτή η φωνή;
Θα πάμε κατευθείαν στο ψητό.

Η εσωτερική μας φωνή είναι μια πρώην εξωτερική φωνή την οποία έχουμε κάνει πλέον δική μας.
Ίσως είναι η φωνή ενός επικριτικού γονέα ο οποίος δεν έχανε την ευκαιρία να μας πει πόσο τον απογοητεύαμε. Ίσως ένας αδερφός ή μια αδερφή που μας μείωναν διαρκώς. Ίσως να είναι η φωνή ενός δασκάλου, ο οποίος μας φερόταν άσχημα στο σχολείο.
Είναι μια φωνή την οποία ακούγαμε συχνά όταν ήμασταν μικροί και με την επανάληψη την πιστέψαμε και την εσωτερικεύσαμε. Την κάναμε δική μας.
Μπορεί ακόμα να είναι και η φωνή που ακούσαμε μια φορά μόνο αλλά μας προκάλεσε πολύ έντονο συναίσθημα. Ίσως κάποιος συμμαθητής στο σχολείο ή ένας συγγενής σε μια οικογενειακή συγκέντρωση μας είπε κάτι το οποίο πλήγωσε βαθιά τον παιδικό ευαίσθητο ψυχισμό μας.
Όποια και να είναι η προέλευσή της, το σημαντικό χαρακτηριστικό της είναι ότι είναι μια φωνή, η οποία προήλθε από έξω. Ήταν η γνώμη κάποιου άλλου για εμάς. Δεν αντιπροσωπεύει την αξία μας. Αντιπροσωπεύει αυτό που κάποιο άτομο σε μια στιγμή ή σε μια περίοδο της ζωής μας εξέφρασε σε μας.

Τα φίλτρα
Όταν ήμασταν μικροί δεν είχαμε τα φίλτρα να κατανοήσουμε τι είναι αλήθεια και τι όχι. Σαν σφουγγάρια απορροφούσαμε όλες τα ερεθίσματα από το περιβάλλον μας. Τα καταπίναμε αμάσητα.
Κατά τη διάρκεια της τρυφερής παιδικής μας ηλικίας διαμορφώναμε την άποψη που ακόμα και σήμερα έχουμε λίγο πολύ για τον εαυτό μας (εκτός αν έχουμε κάνει θεραπεία). Χτίζαμε την αυτοεικόνα μας μέσα από τα μάτια των άλλων.
Αν ήμασταν αρκετά άτυχοι ώστε να έχουμε μεγαλώσει ακούγοντας διαρκώς από τον περίγυρό μας λόγια όπως:
«Ποτέ σου δε θα γίνεις τίποτα αξιόλογο εσύ»
«Πρέπει να είσαι πολύ χαζή, τίποτα δεν καταλαβαίνεις»
«Πόσο τεμπέλα, Θέε μου. Άντε κουνήσου λίγο»
«Σε μισώ, μου έχεις διαλύσει τη ζωή»
Αυτές οι εξωτερικές φωνές με την επανάληψη έγιναν αυτό που ονομάζεται ο εσωτερικός μας κριτής. Έγιναν ο παγιωμένος τρόπος με τον οποίο έχουμε μάθει να βλέπουμε τον εαυτό μας.
Τονίζω ότι η εσωτερική μας φωνή δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα αλλά την άποψη κάποιου άλλου για εμάς. Η ισχυρή θέση του ατόμου αυτού στη ζωή μας (πχ ένας γονιός) ή το πολύ έντονο συναίσθημα που η κριτική προκάλεσε σε μας, δεν άφησε κανένα περιθώριο από το να υιοθετήσουμε ασυνείδητα την άποψη αυτή για τον εαυτό μας.
Πλέον άκριτα κι εμείς επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας τα λόγια του άλλου και έτσι όταν πάμε να δώσουμε εξετάσεις θα πούμε:
«Δε θα περάσω. Θα κοπώ»
Όταν είναι να μιλήσουμε σε έναν άντρα ή μια κοπέλα θα πούμε:
«Βλακεία θα πω, δεν ξέρω να μιλάω»
Και άλλα πολλά που φαντάζεστε και ζείτε καθημερινά…

Πώς μπορείς να αλλάξεις την εσωτερική σου φωνή στην πράξη;
Χρειάζεται να συνειδητοποιήσεις πως η εσωτερική σου φωνή χτίστηκε μετά από επανάληψη των ίδιων φράσεων για πολλά χρόνια. Δε θα αλλάξει μόνο και μόνο επειδή εσύ αποφασίζεις να αλλάξει. Θα χρειαστούν συνειδητές στρατηγικές από μέρους σου.
Παρακάτω θα βρεις δυο από τις πιο αποτελεσματικές.

1. Τι θα έλεγε τώρα μια εξωτερική φωνή που σε νοιάζεται;
Αν υπάρχει τώρα κάποιος άνθρωπος στη ζωή σου που νιώθεις ότι σε αγαπάει και στηρίζει όπως είσαι, μια γιαγιά, μια αγαπημένη θεία, ένας ξάδερφος ή ένας καλό φίλος, σκέψου πώς θα μιλούσε αυτό το άτομο σε σένα σε αυτή την κατάσταση που είσαι; Πώς θα σε αντιμετώπιζε; Τι λόγια θα σου έλεγε; Φαντάσου τα και πες τα ίδια λόγια σε σένα. Χρησιμοποίησε συνειδητά αυτή τη φωνή για να αντικαταστήσει την επικριτική φωνή.

2. Γίνε φίλος του εαυτού σου
Σκέψου αν ένας φίλος σου περνούσε αυτό που περνάς ή έκανε την γκάφα που έκανες, τι θα του έλεγες; Πώς θα του μιλούσες;
Θυμήσου πως ένας καλός φίλος σε συμπαθεί όπως είσαι. Δε χρειάζεται να του αποδεικνύεις ότι είσαι ο καλύτερος. Ξέρει τα στραβά σου και τα αποδέχεται.
Θα σου πει: «Μην τρελαίνεσαι. Εγώ είμαι εδώ για σένα. Θα το βρούμε.»
Ένας καλός φίλος σου υπενθυμίζει τις δυνάμεις σου. Ξέρει πώς να σε εμψυχώσει.
Θα σου πει: «Θα τα καταφέρεις. Έχεις τον τρόπο σου εσύ. Και την άλλη φορά αγχώθηκες αλλά τα κατάφερες.»
Ένας καλός φίλος είναι συμπονετικός.
Θα σου πει: «Ρε φίλε, πρέπει να είναι πολύ αγχωτικό αυτό που περνάς. Καταλαβαίνω. Κι εγώ θα τρελαινόμουν.»
Ένας καλός φίλος ξέρει ότι οι δυσκολίες και το να κάνεις λάθη είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης. Απλά δε γίνεται αλλιώς.
Θα σου πει: «Έκανες βλακεία όντως. Δεν πειράζει. Όλοι κάνουμε. Εγώ να δεις πόσες έχω κάνει. Άνθρωπος είσαι φίλε μου. Αυτή είναι φύση σου. Ας μάθουμε από αυτό.»
Το καλό είναι πως όλοι ξέρουμε πώς να είμαστε καλοί φίλοι. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι συνειδητά να χρησιμοποιήσουμε τη δεξιότητα αυτή και στον εαυτό μας!

Συμπέρασμα
Πολλοί από εμάς έχουμε μια φωνή μέσα στο κεφάλι μας που την ακούμε συχνά να τονίζει τα λάθη μας, Είναι εκεί όλες τις στιγμές που πελαγώνουμε και μας υπενθυμίζει πόσο ανάξιοι και λίγοι είμαστε.
Η εσωτερική σου φωνή είναι μια παλιότερη εξωτερική φωνή, η οποία σου μιλούσε με ακριβώς τον ίδιο τρόπο σε μια ηλικία όπου ο χαρακτήρας σου διαμορφωνόταν μέσα από τα μάτια των άλλων.
Καλείσαι να κατανοήσεις ότι αυτή η φωνή δεν αντιπροσωπεύει την αλήθεια για σένα αλλά τη γνώμη των τότε σημαντικών ανθρώπων της ζωής σου, οι οποίοι κουβαλούσαν τον δικό τους σταυρό, είχαν τα δικά τους μαρτύρια και σου φέρθηκαν όπως σου φέρθηκαν.
Είναι στο χέρι σου να αλλάξεις τη φωνή αυτή στο κεφάλι σου. Να την κάνεις πιο κατανοητική. Θα χρειαστεί όμως επιμονή γιατί είσαι μπροστά σε μια παγιωμένη πρακτική χρόνων.
Κάθε φορά που την ακούς να σε επικρίνει θυμήσου μια υπάρχουσα φιλική φωνή της ζωής σου. Γίνε εσύ ο ίδιος φίλος του εαυτού σου. Θα είναι δύσκολο. Θα ξεχαστείς δέκα φορές και θα το θυμηθείς μια. Δεν πειράζει. Σιγά σιγά. Θα το καταφέρεις.
Έτσι θα κατορθώσεις να εισπράξεις επιτέλους τη συμπόνια που τόσο λαχταράς και αδιαμφισβήτητα αξίζεις!
v

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Άλλαξε τη ζωή σου! Μάθε να λες όχι! Ζήσε το πάθος σου! Ζήσε τη στιγμή! Σκέψου θετικά!
Υπάρχουν τόσα ερεθίσματα γύρω μας που μας προτρέπουν να πραγματοποιήσουμε αλλαγές στην καθημερινότητά μας, στην προσωπικότητά μας, στο χαρακτήρα μας. Είναι πολλοί οι άνθρωποι οι οποίοι βρίσκουν έμπνευση και στήριγμα διαβάζοντας τις πολύ χρήσιμες συμβουλές, και προτροπές που στόχο έχουν να τους ωθήσουν σε δράση για μια «καλύτερη» ζωή.
Μήπως, όμως, πίσω από αυτές τις συμβουλές υπάρχουν και κρυφές παγίδες;
Τι κρύβεται πίσω από τον όρο «καλύτερη»; Κρύβεται η σιωπηλή παραδοχή πως η ζωή σου τώρα δεν είναι αρκετά καλή.
Και θα μου πεις «Σιγά το νέο!»
Και θα σου πω: «Μήπως ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος βρίσκεται ακριβώς εκεί; Μήπως το ίδιο το γεγονός ότι πιστεύεις ότι η ζωή σου δεν είναι αρκετά καλή, την καθιστά μη ικανοποιητική; Από μόνο του, σαν ένα είδος αυτοεκπληρούμενης προφητείας;».
Εδώ θα διαμαρτυρηθείς λέγοντας ότι: «Δεν το βγάζω από το μυαλό μου. Υπάρχει πόνος στη ζωή μου. Υπάρχει στενοχώρια. Έντονη μάλιστα. Υπάρχει άγχος και στρες. Αντιμετωπίζω προβλήματα στις σχέσεις μου. Είμαι μόνος/η. Θέλω πραγματικά να βελτιώσω τη ζωή μου».
Εγώ δε θα το βάλω κάτω, να ξέρεις. Και ποιος σου είπε ότι η αληθινή ζωή δεν έχει πόνο και στεναχώρια και άγχος και στρες. Ποιος σου είπε ότι η αληθινή ζωή εμπεριέχει σχέσεις χωρίς προβλήματα. Ποιος σου είπε ότι στην αληθινή ζωή δε θα βρεθείς και μόνος; Στην αληθινή ζωή (και όχι στη ζωή των ταινιών που όλοι ζουν καλά στο τέλος) οι άνθρωποι πονάνε και στεναχωριούνται. Και λένε πολλά ‘ναι’ πριν πουν ‘όχι’. Και δε σκέφτονται μόνο θετικά. Και οι σχέσεις είναι δύσκολες. ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΕΙΡΑΖΕΙ.
Αυτή είναι η φύση της ζωής. Αυτή είναι η φύση του ανθρώπου. Όσο παλεύεις μέσα σου και προσδοκάς μια άλλη ζωή, μια φανταστική ζωή, μια ζωή ενάντια στην ανθρώπινη φύση, αυτή η πάλη είναι ο κύριος παράγοντας που σου προκαλεί τη δυσφορία την οποία αναμφισβήτητα βιώνεις.
Είναι ακριβώς η ίδια αίσθηση ανεπάρκειας που μπορεί να νιώθεις για το σώμα σου μπροστά σε μια αφίσα γυμναστηρίου. Μπορεί να πας να γυμναστείς για να φτιάξεις κι εσύ το σώμα της αφίσας, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν θα πετύχεις το ίδιο αποτέλεσμα. Και αυτό μπορεί εύκολα να σε κάνει να παρατήσεις την προσπάθεια και να νιώσεις ακόμα πιο άσχημα για τον εαυτό σου.
Είναι η ίδια αίσθηση ανεπάρκειας που θα νιώσεις όταν δεν καταφέρεις να ακολουθήσεις μια αυστηρή δίαιτα και παραιτηθείς αφού «τίποτα δε δουλεύει για σένα…»
«Μα τι μου λες τώρα;» θα με ρωτήσεις απορημένος. «Ότι πρέπει να αποδεχθώ ότι η ζωή μου θα είναι έτσι χάλια; Να μην κάνω τίποτα και να δεχθώ παθητικά ό,τι μου συμβαίνει; Δε μου βγάζουν νόημα αυτά που ακούω»
Η απάντησή μου είναι ένα μεγάλο ΟΧΙ. Θεωρώ ότι θα σε βοηθούσε να δεις τη ζωή σου όπως ακριβώς είναι. Σαν μια φυσιολογική ζωή, η οποία σε δυσκολεύει σε αυτή τη φάση. Όπως όλες οι ζωές, όλους τους ανθρώπους. Δεν είναι χάλια η ζωή σου. Είναι μια ζωή όπως όλων μας. Αν καταφέρεις να το κάνεις αυτό, τότε θα μπορέσεις να απελευθερώσεις συναισθηματικούς πόρους ώστε να προσπαθήσεις να την αλλάξεις προς ένα τρόπο που θα σου αρέσει ακόμα περισσότερο.
Αντί να ασχολείσαι με το γιατί να είσαι έτσι θα βρεις το σθένος να ασχοληθείς με το πώς θα ήθελες να είσαι.
Όσο το πολεμάς όμως τόσο βουλιάζεις μέσα σε αυτό. Σαν να βρίσκεσαι σε κινούμενη άμμο. Στην κινούμενη άμμο αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να μείνεις ακίνητος. Μόνο τότε θα μπορέσεις να δεις ψύχραιμα πώς θα μπορέσεις να ξεφύγεις. Ίσως κάποια ρίζα εκεί κοντά, ή ένα κλαδί να μπορούν να σε βοηθήσουν για να βγεις έξω. Αν παλεύεις με το γεγονός ότι είσαι στην κινούμενη άμμο, όμως, το μόνο που θα καταφέρεις είναι να μπεις ακόμα πιο μέσα.
Απαραίτητη προϋπόθεση για να αναλάβεις δράση για να αλλάξεις τη ζωή σου είναι να προσπαθήσεις να δώσεις χώρο σε αυτό που σου συμβαίνει, να το συν-χωρήσεις. Όχι να σε κατηγορείς για όσα τραβάς. Όχι να δημιουργείς προσδοκίες ότι όλα θα έπρεπε να είναι αλλιώς και να συγκρίνεσαι με αυτές τις προσδοκίες. Οι προσδοκίες έχουν πολύ σοβαρές αρνητικές συνέπειες στην ευτυχία μας. Η σύγκριση που κάνεις είναι η βασική αιτία που χαλιέσαι.
Στο παράδειγμα του γυμναστηρίου, αν συμφιλιωθείς με το σώμα σου, τότε μπορείς να επιλέξεις να γυμναστείς όχι από ανεπάρκεια αλλά από αγάπη για κάτι που θα σου αρέσει ακόμα παραπάνω. Και τότε αφενός θα σταματήσεις να νιώθεις τόσο άσχημα αλλά και είναι πολύ λιγότερο πιθανό να παρατήσεις την προσπάθεια σου.
Κι αν επιλέξεις να μη γυμναστείς, δεν πειράζει. Καθώς θα έχεις συμφιλιωθεί με το σώμα σου, δε θα νιώθεις τη δυσφορία που ένιωθες τόσο καιρό.
Ένα αγαπημένο μου τραγούδι (Everybody is free to wear sunscreen, Baz Luhrmann) λέει: Do not read beauty magazines, they will only make you feel ugly. Μη διαβάζεις περιοδικά ομορφιάς, θα σε κάνουν μόνο να αισθανθείς άσχημος.
Ίσως να υπάρχει και μια αντιστοιχία με τα άρθρα αυτοβοήθειας. Προσοχή όταν διαβάζεις άρθρα αυτοβοήθειας: μπορεί να σε κάνουν να νιώσεις αβοήθητος και να απελπιστείς.
Να απελπιστείς διότι τα άρθρα ίσως εμφανίζουν τις συμβουλές που προτείνουν σαν εύκολες και εφαρμόσιμες. Όμως, η αλήθεια ίσως δεν είναι τόσο ωραία όσο φαίνεται. Όπως και τα photoshopped μοντέλα στα περιοδικά ομορφιάς, δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο όμορφα όσο στις φωτογραφίες. Η ανθρώπινη φύση είναι πιο πολύπλοκη. Πιο σκοτεινή αλλά και πιο ενδιαφέρουσα.
Γι αυτό αν δε σου βγαίνει η αυτο-βελτίωση, δεν πειράζει. Κάνε δώρο την αυτο-αποδοχή στον εαυτό σου αυτό το καλοκαίρι.
Κατανόησε ότι η λέξη άνθρωπος εμπεριέχει όλη την γκάμα των συναισθημάτων και των χαρακτηριστικών. Όχι μόνο τα θετικά.
Ολόκληρη η ζωή είναι μπροστά σου! Ολόκληρη. Όχι μόνο η χαρούμενη…
Κατανόησε, κάνε χώρο και είσαι έτοιμος να προχωρήσεις!

 

Page 1 of 4
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr