Κάτω από τη «γυάλινη οροφή»: μερικές σκέψεις για την Ημέρα της Γυναίκας

Written by

της Δήμητρας Πατρωνίδου

Στις 8 Μαρτίου γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα της Γυναίκας και τη Διεθνή Ειρήνη, μια ημέρα τιμής και μνήμης για εκείνες τις γυναίκες που το 1908 στη Νέα Υόρκη ξεσηκώθηκαν, για να διεκδικήσουν δίκαιες απολαβές και ανθρώπινες συνθήκες εργασίας. Ωστόσο, παρά τις προόδους στα ζητήματα της ισότητας, εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να υπάρχει ανισότητα στα διαφορετικά επίπεδα της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ζωής. Ειδικότερα, οι νομοθετικές προβλέψεις για την επαγγελματική ισότητα που ψηφίστηκαν στις αναπτυγμένες χώρες βρίσκονται σε εμφανή αναντιστοιχία με την πραγματική επαγγελματική κατάσταση.
Συγκεκριμένα, οι γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη εξακολουθούν να αμείβονται μέχρι σήμερα με ακαθάριστο μέσο ωρομίσθιο χαμηλότερο από τους άνδρες για την ίδια εργασία, ενώ χάσμα ανάμεσά τους παρατηρείται και στα επιδόματα και τις συντάξεις (Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισότητα ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 2017). Ιδιαίτερα στον χώρο της μηχανολογίας, της τεχνολογίας και των θετικών επιστημών οι γυναίκες εγκαταλείπουν την εργασία τους σε δυσανάλογα μεγάλους αριθμούς. Η έξοδος αρχίζει από την ηλικία των 35-40 χρόνων. Συχνά εγκαταλείπουν θέσεις ανώτερες, καθώς δεν μπορούν να αντιπαλέψουν τη δομική ανισότητα. (Παρατηρητήριο για την Ισότητα και την Εκπαίδευση, «Οδηγός Εισαγωγής Αρχών Ισότητας των Φύλων στην Εκπαίδευση).
Στις ηγετικές θέσεις των επιχειρήσεων οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται. Σύμφωνα με Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2012 για την ισόρροπη εκπροσώπηση των δύο φύλων στην ηγεσία των επιχειρήσεων σε όλη την ΕΕ, τα διοικητικά συμβούλια των εταιρειών κυριαρχούνται από ένα φύλο: 86,3% των μελών των διοικητικών συμβουλίων είναι άνδρες, ενώ οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 13,7%. Ειδικότερα στις θέσεις των Προέδρων το 96,08% είναι άνδρες και μόλις το 3,2% είναι γυναίκες.
Στις Διοικητικές Επιτροπές των Επιμελητηρίων της Ελλάδας οι γυναίκες εκπροσωπούν το 3,74 %. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε 11 γυναίκες έναντι 283 ανδρών σε σύνολο 294 μελών και Προέδρων (12ο Ενημερωτικό Σημείωμα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των φύλων, Υπουργείο Εσωτερικών, Νοέμβριος 2017). Στην ίδια έρευνα φαίνεται πως η συμμετοχή των γυναικών στο ελληνικό κοινοβούλιο φτάνει το 18,33 %. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι από τις/τους 300 γυναίκες και άνδρες βουλευτές, οι 55 είναι γυναίκες. Ειδικότερα για τις υπουργικές θέσεις στο ελληνικό κοινοβούλιο, οι γυναίκες τις καταλαμβάνουν σε ποσοστό 21,10 %, ενώ το ποσοστό ανέρχεται σε 78,90 % για τους άνδρες.
Παράλληλα, τα ΜΜΕ συστηματικά διαιωνίζουν τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και πρακτικές εις βάρος των γυναικών (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, «Η ισότητα των φύλων στον τομέα των Μέσων Ενημέρωσης», 2018).

Τα εμπόδια για την επαγγελματική ανέλιξη των γυναικών σε ηγετικές θέσεις είναι πολλά και συσσωρεύονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας. Καταρχάς μεγάλες διαφορές εξακολουθούν να παραμένουν στο είδος της εκπαίδευσης που ακολουθείται από γυναίκες και άνδρες. Οι γυναίκες εξακολουθούν να επιλέγουν σε μικρότερα ποσοστά τις θετικές επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά. Ωστόσο, οι παραπάνω κλάδοι είναι αυτοί που οδηγούν σε επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη ζήτηση στην αγορά εργασίας. Παράλληλα, από την είσοδό τους στην αγορά εργασίας οι γυναίκες τείνουν να επικεντρώνονται σε μικρό αριθμό επαγγελμάτων, τα οποία συχνά αμείβονται λιγότερο και έχουν μικρότερη αξία. Επιπλέον, οι μητρικές και γενικά οι οικογενειακές υποχρεώσεις και το νοικοκυριό σε συνδυασμό με την έλλειψη κρατικής βρεφονηπιακής μέριμνας των παιδιών ηλικίας κάτω των τριών ετών οδηγούν σε διακοπή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας ή σε μερική απασχόληση, γεγονός που έχει αρνητικό αντίκτυπο στις αμοιβές και τις συντάξεις τους. Επίσης, η έλλειψη εξισορρόπησης στις οικογενειακές υποχρεώσεις ανάμεσα στα δύο φύλα αφήνει ελάχιστο χρόνο στη γυναίκα να δικτυωθεί επαγγελματικά, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να προωθηθεί σε ανώτερες θέσεις.
Ακόμη, όμως, και οι γυναίκες που ξεπερνούν με επιτυχία τις παραπάνω δυσκολίες και είναι έτοιμες να γίνουν ανώτερα στελέχη τελικά αντιμετωπίζουν συνεχή εμπόδια για την άνοδό τους προς τα υψηλότερα επίπεδα λήψης αποφάσεων. Αυτά τα υψηλότερα επίπεδα λήψης αποφάσεων συχνά αναφέρονται ως «γυάλινη οροφή». Η σύγχρονη γυναίκα, λοιπόν, παραμένει συχνά κάτω από αυτήν την αρραγή «γυάλινη οροφή», ανεξάρτητα από την επιθυμία της για προσωπική πρόοδο, από τα πανεπιστημιακά και τα επαγγελματικά της προσόντα. (Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισόρροπη εκπροσώπηση των δύο φύλων στην ηγεσία των επιχειρήσεων σε όλη την ΕΕ, 2012).

Είναι πλέον καιρός να διαρραγεί αυτή η «γυάλινη οροφή» που κρατά σε απόσταση τις γυναίκες από ανώτερες διοικητικές θέσεις. Η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων του Υπουργείου Εσωτερικών έχει θέσει τέσσερις βασικούς στόχους, σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων 2016-2020 : α) την επιτάχυνση της ισότιμης συμμετοχής των γυναικών σε όλα τα πεδία της δημόσιας και επαγγελματικής ζωής και ιδιαιτέρως σε θέσεις λήψης αποφάσεων, στο κοινοβούλιο και στην τοπική/περιφερειακή αυτοδιοίκηση, β) την άρση των διακρίσεων κατά των γυναικών και διασφάλιση της ισότητας των φύλων στην πολιτική και δημόσια ζωή, γ) τις πολιτικές για την ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών στις εκλογές, και δ) την ενδυνάμωση και ανάπτυξη της ικανότητας και των δεξιοτήτων των γυναικών προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά σε διαδικασίες και κέντρα λήψης αποφάσεων και σε ηγετικές θέσεις (12ο Ενημερωτικό Σημείωμα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των φύλων, Υπουργείο Εσωτερικών, Νοέμβριος 2017).
Αυτή είναι σε γενικές γραμμές η κρατική πολιτική για την προώθηση της ισότητας στην Ελλάδα «από τα πάνω προς τα κάτω», από την κορυφή δηλαδή της διοίκησης προς το σώμα των πολιτών. Το ζήτημα, όμως, είναι πως οι κρίσιμες κοινωνικές αλλαγές συμβαίνουν, όταν αποκτήσουν δυναμική «από κάτω προς τα πάνω» και όχι το αντίθετο. Και στο πλαίσιο «από τα κάτω», η διαχείριση του ζητήματος της ισότητας λαμβάνει χώρα κυρίως στο «μαύρο κουτί» της οικογένειας και της νηπιακής/σχολικής τάξης. Σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισότητα ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση του 2017, η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών στην Ελλάδα με άριστα το 100 βαθμολογείται με 50 (όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος διαμορφώνεται στο 66,2), με τις γυναίκες να εξακολουθούν να αναλαμβάνουν τα περισσότερα καθήκοντα φροντίδας εντός των οικογενειών και το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων να παραμένει στάσιμο. Και όσο γονείς, εκπαιδευτικοί και εκπαιδευόμενοι μένουν χωρίς ενημέρωση, επιμόρφωση και ενεργοποίηση, οι πρακτικές και οι θεσμοί που γεννούν αυτήν την ανισότιμη ιεραρχία εξουσίας ανάμεσα στα δύο φύλα δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου αρκετά συχνά ευδοκιμεί η έμφυλη βία, η οποία με τη σειρά της λειτουργεί ως μηχανισμός διατήρησης αυτής της ιεραρχίας.

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ
Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισότητα ανάμεσα στους άντρες και τις γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 2017
file:///C:/Users/User/Downloads/2017ReportonequalitybetweenwomenandmenintheEU%20(1).pdf
Παρατηρητήριο για την Ισότητα και την Εκπαίδευση, «Οδηγός Εισαγωγής Αρχών Ισότητας των Φύλων στην Εκπαίδευση
https://kethi.gr/2008-12-18-09-46-05/
Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ισόρροπη εκπροσώπηση των δύο φύλων στην ηγεσία των επιχειρήσεων σε όλη την Ε.Ε., 2012
http://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/1/2012/EL/1-2012-615-EL-F1-1.Pdf
12ο Ενημερωτικό Σημείωμα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των φύλων, Υπουργείο Εσωτερικών, Νοέμβριος 2017
http://www.isotita.gr/wp-content/uploads/2017/11/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B7%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF-%CE%93%CE%93%CE%99%CE%A6-12o-%CE%95%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CE%93%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CF%83%CE%B5-%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%B5%CF%85%CE%B8%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82.pdf
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, «Η ισότητα των φύλων στον τομέα των Μέσων Ενημέρωσης», Ιανουάριος 2018
http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2018/596839/IPOL_STU(2018)596839_EN.pdf

ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

sxoli odigon georgiadis

georgiadis banner

revoil banner

dunamis asfalistiki

olive n flower banner

vasilis anthopoulos banner

parxarides triantafillos banner

dimitris kyriazidis kalo pasxa

koutsiana banner

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr