Displaying items by tag: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Η κατάσταστη είναι αδιαμφισβήτητα πρωτόγνωρη. Πώς μπορείτε να δείτε τα πράγματα λίγο διαφορετικά ώστε να ηρεμήσει κάπως η ψυχή σας;
Παραθέτω την ελεύθερη μετάφραση ενός πολύ ενδιαφέροντος άρθρου που διάβασα από το School of Life.
ΑΠΟΔΕΧΤΕΙΤΕ: Είμαστε ένα θαυμαστό και πολύ απίθανο εύθραυστο είδος σε έναν μοναδικό μπλε πλανήτη, σε μια άκρη ενός μυστηριώδους σύμπαντος. Ποτέ δεν θα καταφέρουμε να ελέγξουμε επαρκώς τις συνθήκες της ζωής μας και πάντα θα παραμένουμε στο έλεος δυνάμεων πολύ μεγαλύτερων από εμάς.

ΠΑΡΑΔΕΧΤΕΙΤΕ: Την ανικανότητά μας μπροστά σε ορισμένα γεγονότα, Την αδυναμία του πανίσχυρου μυαλού μας, την τεράστια δύναμη της φύσης και την ευαλωτότητά μας στην τυχαιότητα της μικροβιακής ζωής.

ΆΦΗΣΤΕ ΠΙΣΩ ΣΑΣ: Ιδανικά τελειότητας, μιας ζωής χωρίς ελαττώματα, μιας ζωής υπό έλεγχο. Θα πρέπει να περιμένουμε να βρισκόμαστε συχνά προ εκπλήξεων. Μεγάλων εκπλήξεων.

ΜΗ ΔΙΩΚΕΤΕ: Τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε προσωπικά εναντίον μας. Είμαστε τα θύματα, αλλά δεν είμαστε οι στόχοι. Κανείς δεν μας κυνηγά. Μην το παίρνετε προσωπικά.

ΑΓΑΠΗΣΤΕ: Τους συνανθρώπους σας. Στηρίξτε τους εξίσου ταλαιπωρημένους και συγχυσμένους γείτονές σας, χτίστε φιλίες γύρω από την, πάντα εκπληκτική και θεραπευτική, δύναμη της ανακάλυψης της κοινής μας ευαλωτότητας.

ΒΟΗΘΕΙΣΤΕ: Βρείτε ανακούφιση από το πόσο πιο πλούσιο είναι το να αγαπάς από το να αγαπιέσαι. Πόσο πιο ικανοποιητικό είναι το να βοηθάς από το να βοηθιέσαι. Κάντε ένα διάλειμμα από το εξουθενωτικό κυνήγι της αυτο-εκπλήρωσης, και προτιμήστε κάτι πολύ ευκολότερο: Την ανακούφιση του πόνου κάποιου άλλου.

ΑΠΑΙΣΙΟΔΟΞΙΑ: Βρείτε την ηρεμία σας, όχι περιμένοντας το καλύτερο, αλλά σκεπτόμενοι το απόλυτα χειρότερο και κάνοντας ειρήνη με τις όποιες συνέπειές του. Σκεφθείτε στοϊκά. Αποστραγγίξτε τον τρόμο από τις ανεξέταστες πλευρές του. Ό,τι και να γίνει θα το διαχειριστείτε.
ΕΚΤΙΜΗΣΤΕ: Το κελάηδισμα των πουλιών, τα λουλούδια στο μπαλκόνι (ή στο πάρκο) τις ζωγραφιές των επτάχρονων, τις ιστορίες των παππούδων, τις αναμνήσεις παλιότερων διακοπών.

ΣΥΓΧΩΡΗΣΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ: Για την ανικανότητά σας να είστε όπως θα το επιθυμούσατε και τόσο ψύχραιμοι και ευφυείς όσο ελπίζατε. Είναι φυσιολογικό (και ίσως συνετό) να είμαστε λίγο τρελοί τον περισσότερο καιρό.
ΧΙΟΥΜΟΡ: Ακόμα και αυτές τις δύσκολες ώρες, ίσως ειδικά αυτές τις ώρες, το χιούμορ είναι σωτήριο για τη διατήρηση της ψυχικής μας υγείας.

ΜΙΚΡΕΣ ΧΑΡΕΣ: Πάρτε το μια μέρα τη φορά. Δώστε σημασία στις μέτριες χαρές της ζωής. Ένα μπάνιο. Ο ήλιος. Η όψη των λουλουδιών. Μια σοκολάτα. Σκοτεινά αστεία, με κατανοητικούς φίλους. Τα χειροκροτήματα στις εννιά το βράδυ.
Είμαστε ένα είδος που σε λίγες εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια κατάφερε και ανέπτυξε θεωρίες για την ύπαρξη, έφτιαξε καταπληκτικές μηχανές και έμαθε να πιστεύει ότι κάνει κουμάντο. Ίσως τις ύστατες αυτές στιγμές, να χρειαστεί να αποδεχτούμε την ανάγκη να νιώσουμε λίγο φοβισμένοι και για ένα χρονικό διάστημα πολύ πολύ μικροί…
Ελεύθερη μετάφραση άρθρου από το School of Life.

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Τρίτη μέρα καραντίνας στο σπίτι με την οικογένειά μου. Καλοί άνθρωποι φαίνονται. To διάβασα στο Facebook. Μου φάνηκε πολύ έξυπνο. Ταυτόχρονα αναδεικνύει ένα πολύ σοβαρό θέμα, που αναπόφευκτα προκύπτει στα περισσότερα σπίτια αυτόν τον καιρό. Πώς θα τα καταφέρουμε όλοι μαζί; Σε κανέναν δεν αρέσουν οι αλλαγές. Έχεις συνηθίσει μια ρουτίνα. Οποιαδήποτε διατάραξή της αναπόφευκτα προκαλεί εκνευρισμό. Ειδικά μια αλλαγή η οποία σου επιβλήθηκε. Δεν επέλεξες να περνάς τόσο χρόνο με το σύντροφό σου. Δεν επέλεξες να περνάς τόσο χρόνο με τα παιδιά σου. Και τώρα αναγκάζεσαι να το κάνεις. Είναι δύσκολο. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το δεις. Υπάρχει όμως άλλος τρόπος να το διαχειριστείς. Θυμήσου ότι:

1) Δεν είσαι μόνος στη δυσκολία σου
Και ο σύντροφός σου και τα παιδιά σου ζορίζονται αυτόν τον καιρό. Οι εντάσεις είναι αναμενόμενες. Οι άνθρωποι ξεσπάμε συχνά στους κοντινούς μας ανθρώπους. Όχι επειδή δεν τους αγαπάμε. Ξεσπάμε επειδή τους αγαπάμε πολύ. Αυξημένες αντοχές θα χρειαστούν ακριβώς όταν κανείς δεν τις έχει. Τι μπορείς να κάνεις;
Το αντίδοτο στην ένταση είναι η κατανόηση.
Κάνε μια συζήτηση με τον/την σύντροφό σου ή με την οικογένεια. Όταν θα είστε καλά μεταξύ σας. Αποδεχτείτε ότι θα υπάρξουν στιγμές που δε θα είστε καλά. Πολλές. Είναι φυσιολογικό. Και με τη βοήθεια όλων θα τις διαχειριστείτε. Θα θυμάστε ότι δε μου φταίει απαραίτητα ο άλλος. Και εκείνος θα το παίρνει λιγότερο προσωπικά. Είναι οι συνθήκες δύσκολες. Όσο άβολα και περίεργα νιώθεις εσύ, άλλο τόσο άβολα και περίεργα νιώθει και ο/η σύντροφός σου και τα άλλα μέλη της οικογένειάς σου.
Κι εγώ τι φταίω; θα πεις. Δε φταις. Κανείς (από το σπίτι σου) δε φταίει.
Εντάξει αυτά, αλλά αν ο άλλος δε συνεργάζεται; θα πεις. Αυτό λένε όλοι. Έκανες εσύ ό,τι μπορούσες; Έκανες ό,τι περνάει από το χέρι σου; Διαβάσατε μαζί το άρθρο;
Αγάπη είναι η γενναιοδωρία στην ερμηνεία της συμπεριφοράς του άλλου. Ας είμαστε έξτρα γενναιόδωροι αυτές τις μέρες. Δε θα είναι εύκολο. Τίποτα δεν είναι εύκολο τώρα. Δε θα σας βγει. Θέλει συνειδητή προσπάθεια.

2) Δεν είσαι ο μοναδικός υπεύθυνος για τη διάθεση του σπιτιού
Είναι ΟΚ να μην υπάρχει καλή διάθεση. Δώσε φωνή σε όλα τα συναισθήματα μέσα στο σπίτι. Άκου τη γκρίνια των παιδιών σου και του συντρόφου σου. Ας ακούσουν και εκείνοι τη δική σου.
Στην κοινωνία μας προσπαθούμε να αποφύγουμε τα αρνητικά συναισθήματα και αυτό είναι μια μάχη ενάντια στον εαυτό μας. Οι συνθήκες είναι δύσκολες. Θα εκνευριστούμε, θα θυμώσουμε, θα απελπιστούμε, θα γκρινιάξουμε, θα φοβηθούμε, θα ανησυχήσουμε. Προβλέπεται. Δείξε κατανόηση τόσο στον εαυτό σου όσο και στους υπόλοιπους.
Αν δεν έχεις όρεξη είναι ΟΚ. Αν δεν έχουν όρεξη είναι ΟΚ. Θα το διαχειριστείτε. Σκεφτείτε μαζί: Πώς μπορούμε να κάνουμε αυτή τη φάση όσο πιο ανώδυνη γίνεται;

3) Είναι εντάξει να βαριέσαι
Δεν είναι ευχάριστο. Αλλά είναι εντάξει. Είναι μάλιστα πάρα πολύ χρήσιμο. Υπάρχει λόγος που οι καλύτερες ιδέες έρχονται στο ντουζ. Είναι η στιγμή που το μυαλό μας δεν «πρέπει» να δουλεύει. Είναι ξέγνοιαστο. Είναι η στιγμή που ο βαθύτερος εαυτός σου βρίσκει μια χαραμάδα για να επικοινωνήσει μαζί σου. Άκου τον. Εκείνη τη στιγμή βρίσκουν την ευκαιρία να αναδυθούν στην επιφάνεια, οι ιδέες που είναι κρυμμένες λίγο πιο κάτω και να ανακοινώσουν την παρουσία τους. Όλες οι σκέψεις που παραμελείς επειδή είσαι διαρκώς απασχολημένος. Επίτρεψε στον εαυτό σου να βαρεθεί. Μόνο καλό θα σου κάνει. Ο Ralph Waldo Emerson είπε: Στα μυαλά των ιδιοφυιών βρίσκουμε τις δικές μας παραμελημένες σκέψεις.

4) Είναι εντάξει να βαριούνται τα παιδιά σου
Πολλοί γονείς έχουν το άγχος να κρατούν τα παιδιά τους διαρκώς απασχολημένα. Και αυτό είναι ένα τεράστιο βάρος. Κι όμως, όπως στους μεγάλους, έτσι και στα παιδιά η βαρεμάρα είναι πολύ επωφελής. Όταν τα παιδιά βαριούνται, αναπτύσσουν τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους, τις ικανότητες επίλυσης προβλημάτων αλλά και την αυτοπεποίθησή τους, όταν καταφέρνουν και διαχειριστούν το χρόνο τους επιτυχώς. Επίσης, το να παίζουν χωρίς δομή με άλλα παιδιά (αν έχουν αδέρφια), τα βοηθάει να δημιουργήσουν καλύτερες σχέσεις, καθώς θα χρειαστεί να διαπραγματευτούν και να συνεργαστούν μεταξύ τους.

5) Πάρε χρόνο μόνος σου
Η δουλειά πέρα από χρήματα, μας δίνει και χρόνο μακριά από την οικογένειά μας. Πολύτιμο χρόνο. Όσο και να αγαπάμε τους δικούς μας ανθρώπους, είναι μεγάλη η ένταση των συναισθηματικών δεσμών και μας εξαντλεί. Συνεννοηθείτε μέσα στην οικογένεια ώστε κάποιες ώρες την ημέρα να μπορεί ο κάθε σύντροφος να απομονώνεται. Κάτσε μόνος σου σε ένα δωμάτιο και κάνε κάτι για σένα. Χωρίς ενοχές. Έτσι επωφελείται όλη η οικογένεια. Θυμήσου, είναι εντάξει να βαριέται και ο σύντροφός σου και τα παιδιά σου.

5+1) Αντιμετώπισε την κατάσταση σαν να είναι εδώ για να μείνει!
Πάρ’το απόφαση. Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα.
Όσο ανυπομονείς να γυρίσεις στην «κανονική» ζωή, τόσο αυτή η ανυπομονησία θα ευθύνεται για τη δυσφορία που νιώθεις. Είναι σαν να είσαι καπνιστής και έχεις μια δωδεκάωρη πτήση για Νέα Υόρκη. Δε θα είναι ευχάριστο, αλλά το αποδέχεσαι. Αν όμως πιστεύεις ότι η πτήση είναι μόνο τρεις ώρες και διαρκώς νομίζεις ότι όπου να ‘ναι προσγειώνεσαι και τελικά προσγειωθείς μετά από πέντε ώρες, τα νεύρα σου θα είναι σπασμένα ακόμα και αν έμεινες λιγότερο χρόνο άκαπνος. Γιατί η προσδοκία είναι που σε διαλύει. Όχι το χρονικό διάστημα. Πάρ’το απόφαση. Αυτή είναι η νέα πραγματικότητα. Σε μια έρευνα ρώτησαν ασθενείς που έκαναν αιμοκάθαρση πόσο ευτυχισμένοι νιώθουν. Οι μισοί ασθενείς έκαναν αυτή την πολύ επίπονη διαδικασία μόνο για έξι μήνες και οι άλλοι μισοί για όλη τους τη ζωή. Πιο ευτυχισμένοι αναδείχθηκαν οι δεύτεροι. Γιατί οι πρώτοι περίμεναν να τελειώσει αυτή η ταλαιπωρία να ξαναγυρίσουν στην «κανονική» ζωή τους. Οι δεύτεροι είχαν εντάξει την επίπονη διαδικασία στην καθημερινότητά τους. Το είχαν πάρει απόφαση… Κάνε το ίδιο. Η ζωή σου για το επόμενο διάστημα θα είναι διαφορετική από αυτό που έχεις συνηθίσει. Όσο πιο γρήγορα το αποδεχτείς, τόσο λιγότερο θα υποφέρεις. Μην εστιάζεις στο πόσο γρήγορα θα επανέλθει η παλιά ισορροπία. Εστίασε στο πώς θα κάνεις την τωρινή συνθήκη καλύτερη για σένα. Τήρησε τους κανόνες υγιεινής και ασφαλείας και μείνε σπίτι.
Και αυτό θα περάσει…
Και ποιος ξέρει; Ίσως να φέρει μαζί του μια άλλη οπτική ζωής. Μια οπτική απλότητας και ουσίας. Δώσε την ευκαιρία στον ιό να σε μεταμορφώσει και να σε επαναφέρει στο κέντρο σου

 

 FLAMOYRHS ME BIBLIO

Γράφει ο Δημήτρης Φλαμούρης
Μαθηματικός-Συγγραφέας- Coach Θετικής Ψυχολογίας
www.dimitrisflamouris.com

Πανικός. Ουρές στα σούπερ μάρκετ. Άσχημα νέα παντού. Χαρτί υγείας είδος υπό εξαφάνιση! Τι ακριβώς συμβαίνει; Πώς μπορούμε να προστατέψουμε την ψυχολογική μας υγεία;

Τι να κάνεις για την ψυχολογική σου υγεία;
Έρευνες έχουν δείξει ότι το να βλέπεις τα νέα επηρεάζει σημαντικά τα επίπεδα άγχους του ατόμου.

1) ΚΑΤΑΝΟΗΣΕ ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ ΓΙΝΕΤΑΙ ΧΑΜΟΣ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Hint: Δεν είναι αυτό που νομίζεις.
Ο λόγος που γίνεται χαμός σε ολόκληρο τον κόσμο είναι καθαρά θέμα αριθμών. Η Μέρκελ είπε ότι 60%-70% του Γερμανικού πληθυσμού μπορεί να προσβληθεί από τον ιό. Περίπου 54 εκατομμύρια άνθρωποι. Από αυτούς το 80% θα έχουν ήπια συμπτώματα. Ένα 14% θα έχουν σοβαρή ασθένεια που θα προκαλέσει πνευμονία. Ένα 5% θα βρεθούν σε κρίσιμη κατάσταση και ένα 2% θα πεθάνουν. Δηλαδή, 1 εκατομμύριο άνθρωποι θα πεθάνουν και ίσως μέχρι και 10 εκατομμύρια άνθρωποι να χρειαστούν νοσοκομειακή περίθαλψη. Και η Γερμανία απλώς δεν έχει τόσες κλίνες.
Συμπέρασμα: Η ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ. Τα μέτρα υπάρχουν επειδή τα συστήματα υγείας κάθε χώρας δεν μπορούν να στηρίξουν τους λίγους (ποσοστιαία) άτυχους που θα χρειαστούν στήριξη. Και σε αυτό χρειάζεται η χώρα την ψύχραιμη στήριξή μας.

2) Απέφυγε να διαβάζεις, να ακούς ή να βλέπεις άρθρα που σου προκαλούν ψυχική δυσφορία.
Είναι δύσκολο το ξέρω. Το αρνητικό μας έλκει σαν μαγνήτης!

3) Ενημερώσου κυρίως για το πώς μπορείς να πάρεις πρακτικά βήματα για να προστατευθείς εσύ και οι δικοί σου άνθρωποι.
Όχι για το τι συμβαίνει στην Ιταλία και στον Τομ Χανκς.

4) Ενημερώσου για τα νέα μια ή δυο φορές την ημέρα.
Συνεχόμενη ενημέρωση για τον ιό θα τάραζε ακόμα και τον Προκόπη Παυλόπουλο.

5) Συγκέντρωσε στοιχεία από έγκυρες πηγές.
Μη διαβάζεις το κάθε blog και ακούς τον κάθε δημοσιογράφο. Στοχεύουν κυρίως στο συναίσθημα. Όχι στην ενημέρωση.

6) Συνδέσου με άλλους ανθρώπους. (Όχι αυτοπροσώπως!)
Σε περιόδους αυξημένου στρες η σύνδεση με άλλους ανθρώπους παρέχει ευκαιρίες για συναισθηματική αποφόρτιση.
Βρες ανθρώπους να μιλήσεις. Πες τα να ξεσκάσεις. Βοηθάει.

Ζούμε μια πρωτοφανή κατάσταση για την ιστορία της ανθρωπότητας. Μέσα τον πανικό των μέσων ενημέρωσης, υπάρχουν και πάρα πολλοί λόγοι για να είμαστε περισσότερο αισιόδοξοι από όσο πραγματικά είμαστε.

1) Η κορυφή της πανδημίας πέρασε για την Κίνα
Η αύξηση των νέων κρούσματα στην Κίνα μειώνεται.
Συμπέρασμα: Μπορούμε να περιορίσουμε τον ιό.
Είναι ασφαλές επίσης να τρώμε Κινέζικο (ίσως όχι νυχτερίδες…)

2) Η Νότια Κορέα σήμερα (13/3/2020) ανέφερε περισσότερα άτομα υπό ανάρρωση από ό,τι νέα κρούσματα.
Η Νότια Κορέα είχε το μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων εκτός Κίνας.
Συμπέρασμα: Μπορούμε να περιορίσουμε τον ιό.

3) Η παγκόσμια κοινότητα κινήθηκε αστραπιαία
Μέσα σε μια βδομάδα από την πρώτη βαριά πνευμονία στην Κίνα, ο ιός είχε αναγνωριστεί. Συγκριτικά χρειάστηκε δυο χρόνια για να αναγνωρίσουμε τον ιό του AIDS. Μέσα σε δυο εβδομάδες υπήρχε τεστ για να τον ταυτοποιούμε.
Ταχύτητες πολλών MBps!

4) Οι επιστήμονες παγκοσμίως ασχολούνται με τον ιό
Ζούμε στην εποχή της παγκόσμιας επιστημονικής συνεργασίας. Μέσα σε μόλις ένα μήνα 164 άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά δημοσιεύτηκαν από συνολικά 700 επιστήμονες. Το 2003 με την επιδημία του SARS πήρε περισσότερο από ένα χρόνο για να γραφτούν τα μισά άρθρα!
Όλοι μια γροθιά.

5) Περισσότερα από 80 φάρμακα τεστάρονται για τον ιό
Εργαστηριακες έρευνες δείχνουν ότι τα αντισώματα που καταπολεμούν τον ιό που προκαλεί το SARS μπορούν να μειώσουν την ικανότητα του κορονοϊού να προσβάλει τα ανθρώπινα κύτταρα. Αυτή γνώση μπορεί να οδηγήσει στην κατασκευή φαρμάκων που θα βοηθήσουν σημαντικά στον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού.
Και πολλές άλλες εξελίξεις.

6) Υπάρχουν περισσότερες από 8 προσπάθειες παγκοσμίως για την παραγωγή ενός εμβολίου
Κάποιες χρησιμοποιούν πολλά υποσχόμενες καινοτόμες τεχνολογίες.
Δεν καταλαβαίνω πως λειτουργούν αλλά ευτυχώς δε χρειάζεται…

7) Ένα 80% των ανθρώπων θα έχουν μόνο ήπια συμπτώματα
Αν δεν ανήκεις στις ευπαθείς ομάδες, οι λόγοι για την ανησυχία σου είναι περισσότερο ψυχολογικοί. Αν ανήκεις στις ευπαθείς ομάδες ή αν έχεις επαφή με άτομα αυτών των ομάδων, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι να προστατευθείς και να προστατέψεις. Όπου και αν ανήκεις, η ευθύνη σου απέναντι στο γενικότερο καλό, είναι μεγάλη.
Ο πρόεδρος του Π.Ο.Υ. είπε πως ο χειρότερος εχθρός μας αυτή τη στιγμή είναι το στίγμα. Όχι, η ασθένεια. Στη Νέα Υόρκη έριξαν νερό σε άτομο Ασιατικής καταγωγής, επειδή, είπαν, είχε τον κορονοϊό…

Δε χρειάζεται να αποφεύγεις τα Ιταλικά προϊόντα.

Κάθισε σπίτι όσο μπορείς και βρες ένα καλό βιβλίο.

Θυμήσου πως είσαι πολύ πιο δυνατός από όσο νομίζεις. Έχεις περάσει δύσκολα και στο παρελθόν. Και κάπως το έχεις διαχειριστεί. Επανάλαβε τώρα μαζί μου:
Ό,τι και να γίνει μπορώ να το διαχειριστώ!
Και αυτό θα περάσει…

Πηγές:
Reuters, www.medicalnewstoday.com παραπομπή από τον ΠΟΥ, World Economic Forum, World Health Organisation, American Psychological Society

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Ποια είναι η χειρότερη ευχή που μπορείς να πεις σε κάποιον; Είναι μια ευχή που όλοι δίνουμε ο ένας στον άλλον αυτόματα. Χωρίς να το σκεφτούμε. Αυτή την ευχή προβλέπεται να λέμε. Έτσι μάθαμε.
Εγώ την άκουγα συνέχεια μόλις κυκλοφόρησε το πρώτο μου βιβλίο. Οι περισσότεροι φίλοι και γνωστοί μόλις το έπιαναν στα χέρια τους μου έλεγαν:
«Άντε και εις ανώτερα!»
«Άντε και στο επόμενο!»
Δεν ήθελα ούτε να τους ακούω, πρέπει να ομολογήσω.
«Αφήστε με να απολαύσω τη στιγμή» σκεφτόμουν. «Γιατί να πρέπει πάντα να υπάρχει και κάτι άλλο. Γιατί να μη μας είναι ποτέ αρκετό αυτό που έχουμε; Πάντα εις ανώτερα. Δηλαδή, τώρα που είμαι; Στα κατώτερα;»
Το βλέπουμε συνεχώς γύρω μας.
Είσαι σε σχέση; Άντε να μείνετε μαζί.
Μένετε μαζί; Άντε να παντρευτείτε.
Παντρευτήκατε; Άντε να κάνετε ένα παιδί.
Κάνατε ένα παιδί; Άντε να κάνετε και ένα αδερφάκι.
Κάνατε αδερφάκι; Διάλειμμα για λίγο και μετά άντε να τα παντρέψετε. Και πάμε από την αρχή…
Οι ευχές μας αντικατοπτρίζουν ένα μόνιμο άγχος της κοινωνίας να μη μείνουμε στάσιμοι. Ένα μόνιμο άγχος να πάμε στο επόμενο. Όταν ευχηθούμε σε κάποιον, μόνιμα ψάχνουμε να του προτείνουμε τον επόμενο στόχο. Να κάνει κι άλλα. Περισσότερα.
Πότε θα απολαύσουμε άραγε; Πότε θα ευχαριστηθούμε όσα έχουμε πετύχει; Αν ακούσουμε την κοινωνία… ποτέ!
Λες και είναι κακό να απολαμβάνεις. Η κοινωνία όμως μάς θέλει παραγωγικούς. Όχι ευτυχισμένους.
Να μην τρως ποτέ από τα έτοιμα. Άραγε για πότε τα ετοιμάζεις;
Κι άλλο, κι άλλο
Την αίσθηση του ανικανοποίητου την έχω ζήσει πολλά χρόνια στο πετσί μου. Παλιότερα περνούσα ατελείωτες ώρες της ημέρας μπροστά στους υπολογιστές των επενδυτικών τραπεζών στο Λονδίνο. Πληρωνόμασταν τα μπόνους στο τέλος του χρόνου και την επόμενη μέρα σχεδιάζαμε πώς θα παίρναμε μεγαλύτερο μπόνους τον επόμενο χρόνο. Αλλιώς θα ήμασταν αποτυχημένοι.
Ο Michael Jackson, όταν έβγαλε το άλμπουμ Thriller, το άλμπουμ το οποίο ήταν μέχρι πρόσφατα αυτό με τις περισσότερες πωλήσεις όλων των εποχών, είχε πει ότι ο επόμενος δίσκος του θα έπρεπε να κάνει τουλάχιστον διπλάσιες πωλήσεις, αλλιώς θα είχε αποτύχει. Όσοι γνωρίζουν την ιστορία του, ξέρουν ότι ο Michael ήταν ένας βαθιά δυστυχισμένος άνθρωπος.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον πώς μπορείς ποτέ να είσαι ικανοποιημένος; Δεν μπορείς.
Η στιγμή που περνάει…
Ξέρω την παγίδα της διαρκούς ανάγκης για βελτίωση. Γνωρίζω πως αν θέλεις να γίνεσαι ολοένα και καλύτερος τότε αυτή τη στιγμή ουσιαστικά νιώθεις πως δεν είσαι αρκετά καλός. Και αυτή η στιγμή κρατάει για πάντα.
Γιατί και την επόμενη στιγμή που θα είσαι καλύτερος από την προηγούμενη, θα εστιάζεις στο ότι είσαι χειρότερος από την επόμενη. Δεν έχεις ελπίδα. Θα κυνηγάς συνέχεια τη σκιά σου.
Και όλο αυτό θα το καθαγιάζεις στο όνομα του ότι πρέπει να βελτιώνεσαι συνέχεια αλλιώς θα είσαι στάσιμος. Ε, και;
Ο άλλος δρόμος
Υπάρχει και η άλλη οδός, όμως. Η οδός η οποία προτείνει να βελτιώνεσαι, αλλά μόνο αν θέλεις. Θα βελτιώνεσαι επειδή σου αρέσει η διαδικασία της βελτίωσης. Όχι επειδή «πρέπει» να βελτιώνεσαι. Κάνε αυτό που θέλεις επειδή σου αρέσει αυτό που κάνεις. Όχι για να πετύχεις κάτι.
Δε χρειάζεται να πετύχεις τίποτα για να αξίζεις. Είσαι άνθρωπος. Αρκεί. Και σου αξίζει και να απολαμβάνεις.
Ταξίδεψε για τη χαρά του ταξιδεύειν. Όχι για να φτάσεις κάπου. Αναγκαστικά θα πετύχεις πολλά με αυτόν τον τρόπο, όπως και θα φτάσεις σε πολλούς προορισμούς όταν ταξιδεύεις. Πόσο πιο απολαυστικό θα είναι όμως το ταξίδι αν απολαμβάνεις τη διαδικασία; Πόσο ομορφότερη και γεμάτη νόημα θα είναι η ζωή σου αν αντλείς ευχαρίστηση από ό,τι κάνεις και δεν το κάνεις μόνο για να πετύχεις κάτι άλλο;
Είναι οκ και να απολαμβάνεις. Το δικαιούσαι. Η ευτυχία δεν είναι στο περισσότερο, γιατί το περισσότερο δεν έχει σταματημό. Δε χρειάζεται να φτάσεις στα όριά σου. Αν θέλεις μπορείς να τα φτάσεις. Αλλά δεν πρέπει. Μην ακούς τον Καζαντζάκη που έλεγε «φτάσε όπου δεν μπορείς». Ήταν και αυτός ένα βαθιά δυστυχισμένος άνθρωπος.

Αν θέλεις να φτάσεις όπου δεν μπορείς, τότε φτάσε. Μια χαρά. Αλλά δεν χρειάζεται να το κάνεις. Δεν πρέπει να ξεπεράσεις τον εαυτό σου για να αξίζει η ζωή σου.
Η ευτυχία είναι στον τρόπο που αντιμετωπίζεις τη ζωή. Όχι στο που θα φτάσεις και στο τι θα πετύχεις.
Ας αλλάξουμε τις ευχές μας λοιπόν. Την επόμενη φορά που κάποιος θα σου πει ότι πέτυχε κάτι μην πεις “Εις ανώτερα“. Πες: “Μπράβο! Να το απολαύσεις!” “Να το χαρείς!” “Το προσπάθησες πολύ, σου αξίζει!”.
Προσπάθησε και δες τη ζωή σαν ένα χορό. Το νόημα του χορού δεν είναι να φτάσεις κάπου, αλλά να χορέψεις.
Ας χορέψουμε λοιπόν!
(Από το βιβλίο Ψυχο-λογικά Μυστικά που μακάρι να γνώριζα νωρίτερα) του συγγραφέα του άρθρου Δημήτρη Φλαμούρη…

Wednesday, 05 February 2020 20:02

Η κατάρα της εποχής μας

FLAMOYRHS ME BIBLIO

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας www.dimitrisflamouris.com

Παρακολούθησα πρόσφατα ένα σεμινάριο ψυχολογίας για την Οικογένεια. Μετά από λίγα λεπτά απελπίστηκα!
Η ομιλήτρια ρώτησε το κοινό ποια είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν μια λειτουργική οικογένεια. Οι απαντήσεις άρχισαν να έρχονται από τους συμμετέχοντες.
Επικοινωνία, αγάπη, κατανόηση, σεβασμός, χιούμορ, αποδοχή, αυτονομία, ομαδικότητα, εξερεύνηση , κλπ. Όσο ο κόσμος συνέχιζε να αραδιάζει όλα αυτά τα όμορφα χαρακτηριστικά μιας λειτουργικής οικογένειας, άρχισα να απελπίζομαι.
Σήκωσα το χέρι μου.
Θυμός, είπα.
Η εισηγήτρια δέχθηκε με χαρά την παρέμβασή μου. Υπάρχει ελπίδα σκέφτηκα.
Οι υπόλοιποι συνέχισαν ακάθεκτοι: Παιχνίδι, περιέργεια, αλληλοστήριξη, φροντίδα, ζεστασιά, συντροφικότητα…
Ξανασήκωσα το χέρι μου.
Βαρεμάρα. Απογοήτευση. Στεναχώρια, προσέθεσα.
Και πάλι η εισηγήτρια συμφώνησε μαζί μου, ο κόσμος παραξενεύτηκε αλλά συνέχισε να ψάχνει και να ανακοινώνει θετικά χαρακτηριστικά με περισσή φαντασία.
Στεναχωρήθηκα πραγματικά. Σκέφτηκα πόσο κρίμα είναι να έχουμε τέτοια άρνηση να δεχτούμε αυτά τα τόσο φυσιολογικά αλλά δυσάρεστα συναισθήματα, τα οποία αναπόφευκτα θα δημιουργηθούν σε μια οικογένεια. Πρέπει να δημιουργηθούν σε μια οικογένεια. Και όχι μόνο σε μια οικογένεια. Γενικά στη ζωή μας.
Όλοι αυτοί οι άνθρωποι (και η κοινωνία γενικώς) θα παν μετά σπίτια τους και θα βιώσουν κάποιες από τις “θετικές” καταστάσεις αλλά και κάποιες από τις “αρνητικές”. Όμως στο δικό τους μυαλό οι “αρνητικές” δεν ανήκουν στο πλαίσιο μιας λειτουργικής οικογένειας (ή μιας λειτουργικής ζωής).
Πρέπει να ζούμε στην οικογένεια του Βιτάμ για να είμαστε ευτυχισμένοι
Όμως η πραγματικότητα συχνά είναι πολύ διαφορετική.

Το συμπέρασμα είναι ένα και είναι αδιαμφισβήτητο. Η ζωή μας έχει πρόβλημα. Δεν είναι λειτουργική. Γιατί στο κριτήριο λειτουργικότητάς μας υπάρχουν μόνο “θετικές” ποιότητες και η ζωή που ζούμε, αναγκαστικά υστερεί ως προς την τελειότητα. Γιατί η τελειότητα δεν είναι φυσιολογική. Υπάρχουν πολλές αρνητικές καταστάσεις στη ζωή μας.
Και δεν πειράζει. Δεν υπάρχουν αρνητικά συναισθήματα. Υπάρχουν μόνο συναισθήματα που είναι μεν δυσάρεστα, αλλά έχουμε πολύ καλό λόγο που τα νιώθουμε.
Η κατάρα της εποχής μας, όμως είναι η δαιμονοποίηση των αρνητικών συναισθημάτων και καταστάσεων.
Μια τεράστια βιομηχανία ελπίδας, η οποία πουλάει τελειότητα (μου έρχεται μια διαφήμιση που λέει: «τώρα το τέλειο έγινε ακόμα τελειότερο») μας κάνει να νιώθουμε διαρκώς λειψοί, ανεπαρκείς, ένοχοι και προβληματικοί. Τόσο σε προϊόντα φροντίδας και ομορφιάς όσο και σε υπηρεσίες αυτοβοήθειας, βιβλίων, σεμιναρίων κλπ.
Ο μόνος τρόπος να νιώσουμε μια σχετική ηρεμία είναι να κατανοήσουμε και να απενοχοποιήσουμε την ανθρώπινη φύση μας, (όπως αναφέρω στο βιβλίο μου “Ψυχο-λογικά Μυστικά που μακάρι να γνώριζα νωρίτερα”).

Μια φυσιολογική λειτουργική ζωή θα έχει και μοναξιά, θλίψη, απογοήτευση, θυμό, βαρεμάρα, αγωνία, άγχος. Και όλα αυτά θα τα διαχειριζόμαστε λειτουργικά. Όσο μπορούμε. Και κάποιες φορές δε θα μπορούμε. Τι να κάνουμε τώρα.
Αρκετά με τη θετικότητα και με τη συνεχή αναζήτησή μας για μια ρομαντική ζωή διαφήμισης. Πολεμώντας τα “αρνητικά” συναισθήματα, στην ουσία πολεμάμε τον ίδιο μας τον εαυτό.
Οπότε, ακόμα και αν κερδίσουμε, εμείς θα έχουμε χάσει.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Ph.D. Μαθηματικός – Συγγραφέας – Coach Θετικής Ψυχολογίας

www.dimitrisflamouris.com

Υπάρχουν στιγμές που είσαι αυστηρός με τον εαυτό σου; Στιγμές που σε απογοητεύει; Ίσως όταν φέρεσαι άσχημα σε ένα αγαπημένο σου πρόσωπο. Ίσως όταν παρατάς και πάλι τη δίαιτα. Ίσως όταν δειλιάζεις να προχωρήσεις και παραμένεις κολλημένος στα ίδια και τα ίδια.

«Γιατί το κάνω αυτό;» αναρωτιέσαι. «Μα πόσο βλάκας πια;» «Είμαι απαράδεκτος και δε μου αξίζει να με αγαπούν;» ίσως σκεφτείς.
Γιατί δεν μπορείς να εφαρμόσεις αυτή την τόσο κοινή συμβουλή: «Αγάπησε τον εαυτό σου»
Ο λόγος είναι ότι αυτή η συμβουλή είναι τόσο χρήσιμη, όσο η συμβουλή «μην αγχώνεσαι». Δηλαδή, εντελώς άχρηστη.
Δεν μπορείς να αγαπήσεις τον εαυτό σου. Ξέχασέ το. Μην ακούς όσους σου το λένε έτσι αβίαστα. Μόνο ανίκανος θα νιώσεις στο τέλος.
Υπάρχει ένα βασικό ενδιάμεσο βήμα που πρέπει πρώτα να κάνεις. Να κατανοήσεις τον εαυτό σου. Να καταλάβεις για ποιο λόγο αντιδράς έτσι.
Το γατάκι Σκέψου το ακόλουθο παράδειγμα. Περπατάς στο δρόμο και βλέπεις στα σκουπίδια ένα μικρό γατάκι. Θέλεις να το χαϊδέψεις. Πλησιάζεις και μόλις απλώνεις το χέρι σου, αυτό βγάζει νύχια και σε γρατζουνάει. Πονάς.

Εκεί έχεις δυο επιλογές.
1. Σκέφτεσαι: «Α, το παλιόγατο. Να με πληγώσει θέλει» Ίσως του δώσεις και μια (ελπίζω πως δε θα το κάνεις). Και σηκώνεσαι και φεύγεις.
2. Σκέφτεσαι: «Α, το καημένο. Φοβισμένο είναι. Ποιος ξέρει πώς του έχουν φερθεί.» Και αποφασίζεις να το πλησιάσεις.
Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τον εαυτό σου. Όταν σε δυσκολεύουν οι αντιδράσεις σου, όταν πληγώνεις τους άλλους ανθρώπους αλλά και εσένα, δεν είναι επειδή είσαι κακός, απαράδεκτος και τζαναμπέτης. Φοβισμένος είσαι. Σου έχουν φερθεί κι εσένα άσχημα στο παρελθόν. Έχεις και εσύ ταλαιπωρηθεί πολύ και η τωρινή σου συμπεριφορά είναι ευθεία συνέπεια του δικού σου δράματος.

Τι μπορείς να κάνεις στην πράξη;

Για να πλησιάσεις ένα φοβισμένο γατάκι δεν γίνεται να πας και να το πάρεις αγκαλιά. Θα θελήσει να φύγει, να κρυφτεί και να σε πληγώσει. Είναι φυσιολογικό Χρειάζεται χρόνος.
Θα του πας λίγο γαλατάκι και θα κάτσεις στα δέκα μέτρα να περιμένεις.
Την επόμενη μέρα θα του ξαναπάς ακόμα λίγο και θα κάτσεις στα επτά μέτρα.
Την επόμενη μέρα λίγο πιο κοντά.
Μετά από λίγο καιρό το γατάκι θα σε εμπιστευτεί και θα σε αφήσει να το έχεις πλησιάσει αρκετά. Μετά θα μπορέσεις να το χαϊδέψεις. Προσοχή όμως. Μια απότομη κίνηση, τον αρχικό καιρό, και θα ξαναφύγει. Θα αγριέψει και πάλι. Και θα ξαναρχίσεις σχεδόν από την αρχή. Χρειάζεται υπομονή. Έτσι και με τον εαυτό σου. ΟΛΕΣ οι δύσκολες συμπεριφορές σου έχουν εξήγηση (όπως λέω στο νέο μου βιβλίο)
H εξήγηση είναι πως κάποτε κάποιος δε σου φέρθηκε όπως είχες ανάγκη. Αν το κατανοήσεις, τότε θα μπορέσεις κάπως να αρχίσεις να σε φροντίζεις. Λίγο - λίγο. Γιατί θα πάψεις να σε κατηγορείς. Θα καταλαβαίνεις. Δε θα έχεις την απαίτηση να σταματήσεις αμέσως να φωνάζεις και να μιλάς άσχημα. Δε θα έχεις την απαίτηση να αρχίσεις να γυμνάζεσαι με τη μια. Δε θα έχεις την απαίτηση να σταματήσεις τις βλακείες. Σιγά - σιγά. Με κατανόηση. Με υπομονή και τρυφερότητα. Όπως θα φερόσουν στο φοβισμένο γατάκι για να πας κοντά του.
Έτσι θα φερθείς στο φοβισμένο παιδάκι που έχεις μέσα σου. Το παιδάκι που τα σπάει όλα όταν το προκαλέσουν.
Και αν καμιά φορά πισωγυρίσεις και βρίσεις ή φωνάξεις ή υιοθετήσεις αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές και τα κάνεις όλα μαντάρα, δείξε συμπόνια. Δεν πειράζει. Παίρνει χρόνο η επούλωση των φόβων. Και τον έχεις τον χρόνο. Θα κάνεις παρέα με τον εαυτό σου, όλη σου τη ζωή!

 

Όλοι γνωρίζουμε ότι το άγχος μπορεί να έχει καταστροφικές επιδράσεις στη ζωή μας. Τα μηνύματα που ακούμε από παντού έχουν ανακηρύξει το στρες στη μάστιγα της εποχής μας.
Τι θα γινόταν όμως αν μαθαίναμε ότι όλα όσα ξέραμε μέχρι τώρα δεν ήταν ακριβώς όπως πιστεύαμε;

Σε επηρεάζει το τι πιστεύεις για το στρες, όχι το ίδιο το στρες
Έρευνες της τελευταίας δεκαετίας έδειξαν ότι τελικά δεν είναι το στρες το ίδιο που μας προκαλεί όλες τις άσχημες αντιδράσεις τις οποίες βιώνουμε, αλλά ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε για το στρες. Το στρες θα σου κάνει κακό μόνο αν πιστεύεις ότι το στρες κάνει κακό.
Σε μια μελέτη παρακολουθήθηκαν 30,000 ενήλικες για 8 χρόνια. Tους ανθρώπους αυτούς τους ρώτησαν δυο ερωτήσεις:
«Πόσο άγχος/στρες βιώσατε τον τελευταίο χρόνο;»
«Πιστεύετε ότι το άγχος είναι επιβλαβές για την υγεία σaς;»
Μετέπειτα παρακολούθησαν τους θανάτους των ατόμων αυτών, συγκεντρώνοντας τα δημόσια αρχεία της στατιστικής υπηρεσίας του κράτους.
Τα αποτελέσματα κατέπληξαν τους ερευνητές. Όσοι είχαν βιώσει υψηλά επίπεδα στρες τον προηγούμενο χρόνο βρέθηκαν να έχουν 43% υψηλότερο ρίσκο να πεθάνουν τα επόμενα χρόνια από το μέσο όρο, όπως ήταν αναμενόμενο. Όμως αυτό ίσχυε μόνο για όσους πίστευαν ότι το στρες είναι επιβλαβές για την υγεία τους.
Όσοι βίωσαν υψηλά επίπεδα άγχους αλλά πίστευαν ότι το στρες είναι καλό για την υγεία τους είχαν πολύ χαμηλό ρίσκο να πεθάνουν. Χαμηλότερο ρίσκο, ακόμα από όσους δεν είχαν βιώσει σχεδόν καθόλου στρες!
Έρευνα: Keller, Abiola, Kristen Litzelman, Lauren E. Wisk, et al. (2011) ” Does the perception that stress affects health matter? The association with health and mortality” Health Psychology. 31. No5:677-84
Συμπέρασμα: Το πώς αντιμετωπίζουμε το στρες είναι αυτό το οποίο προκαλεί τα αρνητικά αποτελέσματα επάνω μας. Όχι το ίδιο στρες.
Αλλάζοντας άποψη για το στρες, αλλάζει και η υγεία μας!
Το συμπέρασμα αυτό δεν είναι αντίθετο με τις επικρατούσες θεωρίες περί στρες. Καθώς η κοινωνία μας έχει ανακηρύξει το στρες ως το Νο1 εχθρό της υγείας μας, είναι απόλυτα φυσιολογικό να βιώνουμε τις αρνητικές του συνέπειες, αφού όλοι πιστεύουμε ότι μας βλάπτει.

Θα σου άρεσε μια ζωή χωρίς άγχος;
Στην προσπάθειά μας να το αποφύγουμε ψάχνουμε αγωνιωδώς τρόπους να διώξουμε το άγχος από τη ζωή μας. Καταφεύγουμε σε πολύ χρήσιμες πρακτικές όπως ο διαλογισμός, οι αναπνοές, πηγαίνουμε σε Detox retreats και θέλουμε να χαλαρώσουμε. Θέλουμε να εξαλείψουμε το στρες από τη ζωή μας.
Είναι όμως αυτό ρεαλιστικό;
Αν μπορούσαμε να το πετύχουμε, θα ήμασταν ευτυχισμένοι;
Η απαντήσεις φαίνεται να είναι Όχι και Όχι.
Σε μια παγκόσμια έρευνα με περισσότερους από 125000 συμμετέχοντες από 121 χώρες, οι ερευνητές ρώτησαν τους ανθρώπους (ανάμεσα σε άλλες ερωτήσεις) πόσο ικανοποιημένοι είναι από τη ζωή τους και πόσο στρες βιώνουν.
Τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα. Οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι δεν ήταν αυτοί που βίωναν το χαμηλότερο επίπεδο στρες. Ήταν αυτοί που βίωναν υψηλά επίπεδα άγχους αλλά δεν ήταν καταθλιπτικοί. Αυτά τα άτομα ήταν τα πιο πιθανό να θεωρούν τη ζωή τους σχεδόν ιδανική.
Ταυτόχρονα οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ανάμεσα στα άτομα τα οποία φαινόντουσαν πιο δυστυχισμένα, ήταν άτομα τα οποία βίωναν υψηλά επίπεδα ντροπής και θυμού και χαμηλά επίπεδα χαράς και υπήρχε και μεγάλη έλλειψη άγχους. Αυτό έχει ονομαστεί από κάποιους ως το «παράδοξο του στρες».
Έρευνα: Holmqvist, Goran, Luisa Natali, «Exploring the late impact of the great recession using gallup world poll data» Innocenti Working Paper no,2015-14, UNICEF Office of Research, Florence
Έρευνα: Νg, Weiting, Ed Diener, Raksha Aurora, & James Harter “Affluence, Feelings of stress and Well-being” Social Indicators Research, 94, no2 (2009): 257-71
Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν το στρες ως κάτι επιβλαβές, φαίνεται ότι μια ευτυχισμένη ζωή δεν είναι μια ζωή χωρίς στρες και επίσης η απουσία άγχους δεν εξασφαλίζει την ευτυχία.

Ζωή με νόημα = Ζωή με άγχος
Το στρες συνδέεται με όλα τα πράγματα που εκτιμούμε στη ζωή μας. Το στρες είναι ένα ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΟ αποτέλεσμα ρόλων και καταστάσεων στη ζωή μας, οι οποίοι μας γεμίζουν με νόημα.
-Αν αγαπάμε πολύ κάποιον, θα μας αγχώνει.
-Αν εκτιμάμε την παρέα κάποιου, θα αγχωνόμαστε να μην τη χάσουμε.
-Αγαπάμε τα παιδιά μας και γι αυτό αγχωνόμαστε γι αυτά.
-Μας αρέσει η δουλειά μας, ή αυτό που μας εξασφαλίζει, γι αυτό αγχωνόμαστε.
-Μας είναι σημαντική η υγεία μας και αυτό μας αγχώνει.
Δεν αγχωνόμαστε για το που πάρκαρε ο γείτονας και αν θα του τρακάρουν το αυτοκίνητο. Δεν μας είναι αρκετά σημαντικό. Αγχωνόμαστε για το δικό μας αυτοκίνητο.
Οι έρευνες δείχνουν ξεκάθαρα ότι μια ζωή γεμάτη νόημα είναι μια ζωή η οποία θα εμπεριέχει αναγκαστικά το άγχος. Δε θα αντέχαμε μια ζωή χωρίς άγχος. Το άγχος είναι κομμάτι όλων των ρόλων που κάνουν τη ζωή μας να αξίζει.
Αν όμως εμείς λανθασμένα πιστεύουμε ότι δε θα έπρεπε να υπάρχει στρες στη ζωή μας, τότε η σύγκριση με την αναπόφευκτα αγχωτική πραγματικότητα, θα μας δημιουργεί την αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά με μας ή με την κατάσταση που μας δημιουργεί το στρες.
Θα νομίζουμε ότι φταίμε εμείς ή τα παιδιά μας, ή η δουλειά μας, ή η σχέση μας.
Ενώ αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι όλα αυτά είναι πολύ σημαντικά για εμάς και είναι απόλυτα φυσιολογικό να μας αγχώνουν. Η σύγκριση με το λανθασμένο, μη ρεαλιστικό πρότυπο που η κοινωνία προβάλει, είναι υπεύθυνη σε μεγάλο βαθμό για τη δυσφορία που νιώθουμε.

Θυμήσου:
Δε σε επηρεάζει το στρες αλλά το τι σκέφτεσαι για το στρες.
Δεν γίνεται να ζήσεις μια ζωή χωρίς στρες.
Αν προσπαθείς διαρκώς να χαλαρώσεις, θα νιώθεις προβληματικός όταν φυσιολογικά δεν το καταφέρνεις.
Καλωσόρισε το στρες και θα ζήσεις μια ζωή με υγεία και νόημα.
Μια πραγματικά ευτυχισμένη ζωή…
Το άρθρο στηρίζεται στο βιβλίο της Health Psychology lecturer του Stanford Univesristy Kelly McGonigal: The upside of stress.

Sunday, 15 December 2019 18:47

Ό,τι σε ενοχλεί…το έχεις

Ό,τι σε ενοχλεί…το έχεις
Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΦΛΑΜΟΥΡΗΣ

Τι γίνεται όταν κάποιος μας σπάει τα νεύρα; Συνήθως θέλουμε να τον αποφύγουμε ή να τον κάνουμε να αλλάξει.
Ίσως να υπάρχει και μια άλλη οπτική, που θα μπορούσε να αλλάξει εμάς .
Είμαι και μαθηματικός και οι μαθηματικοί δουλεύουμε με αξιώματα. Ένα αξίωμα που θεωρώ ότι ισχύει στις ανθρώπινες συμπεριφορές είναι πως ό,τι σε ενοχλεί το έχεις (ή υποσυνείδητα θα ήθελες να το έχεις). Είναι αυτό που λένε ότι οι άλλοι είναι καθρέπτης μας.
Ας το δούμε στην πράξη μέσα από παραδείγματα.

Ο πολυλογάς

Αν είσαι σε μια παρέα και έρθει ένας πολυλογάς, τότε αν σε ενοχλήσει πολύ, είναι πολύ πιθανό να είσαι κι εσύ άνθρωπος που μιλάς πολύ και ο άλλος σου παίρνει το χώρο. Ή μπορεί να έχεις μάθει από μικρός πως δεν είναι σωστό να μιλάμε πολύ σε μια παρέα και ενώ θέλεις να μιλήσεις καταπιέζεσαι. Θα σκεφτείς «πώς τολμάει αυτός και φέρεται έτσι». Αν δεν είσαι πολυλογάς και δεν πιστεύεις ότι ο άλλος δεν πρέπει να μιλάει πολύ, τότε η συμπεριφορά του άλλου μπορεί να σου φανεί είτε ελαφρώς ενοχλητική, είτε αδιάφορη, είτε και ανακουφιστική που σε βγάζει από τη δύσκολη θέση να μιλάς εσύ.

Ο τακτικός

Αν είσαι πολύ τακτικός και σου τη σπάει όταν βλέπεις κάποιον ακατάστατο, τότε αυτό ίσως είναι μια πολύ ασφαλής ένδειξη ότι κάπως σου έχει επιβληθεί να είσαι τακτικός. Ίσως μέσα σου να ήθελες να μπορείς καμιά φορά να αφήσεις και καμιά κάλτσα στο πάτωμα. Αλλά το έχεις απαγορέψει από τον εαυτό σου. Έτσι το απαγορεύεις και σε κάποιον τρίτο και εκνευρίζεσαι. Αν ήσουν τακτικός από δικιά σου επιλογή, θα έλεγες «εμένα μου αρέσει η καθαριότητα, εσύ είσαι πιο τσαπατσούλης, τι να γίνει τώρα. Δε μου αρέσει η ακαταστασία σου αλλά δεν εκνευρίζομαι κιόλας». Σου αναγνωρίζω το δικαίωμα να είσαι ακατάστατος.

Ο αναποφάσιστος
Αν σε εκνευρίζει όταν κάποιος δεν παίρνει πρωτοβουλίες και δεν μπορεί να πάρει μια απόφαση, τότε μάλλον είσαι κι εσύ αναποφάσιστος και διστάζεις να προχωρήσεις. Σε δυσκολεύει αυτό το χαρακτηριστικό σου και έτσι το καταδικάζεις και στους άλλους. Αν δεν ήσουν αναποφάσιστος τότε πιθανώς δε θα σε ενοχλούσε τόσο το χαρακτηριστικό του άλλου.

Ο αχάριστος

Αν σε εκνευρίζει απίστευτα η αχαριστία στους ανθρώπους γιατί εσύ είσαι πολύ δοτικός και «σωστός», τότε κάπως σου έχει επιβληθεί να είσαι «σωστός» και πιστεύεις ότι έτσι πρέπει να είναι οι άνθρωποι. Έτσι έχτισες την αυτοεικόνα σου. Πιθανώς κατά βάθος να ήθελες να είσαι κι εσύ καμιά φορά πιο «παρτάκιας» αλλά σου το έχεις απαγορέψει. Οπότε το απαγορεύεις και στους άλλους, διαμορφώνοντας την πεποίθηση ότι οποιαδήποτε τέτοια πράξη τους κάνει κακούς ανθρώπους. Αν είσαι «σωστός» επειδή σου αρέσει, τότε όταν δεις έναν παρτάκια, θα πεις «εμένα δε μου αρέσει, αλλά εσύ κάνε ό,τι νομίζεις».

Ο ημιμαθής

Εμένα με εκνευρίζει πολύ όταν κάποιος λέει κάτι χωρίς να το καταλαβαίνει 100%. Λόγια του αέρα, όπως πολλοί γκουρού εκεί έξω αραδιάζουν. Πχ «για όλα φταίει το Εγώ», «Διώξε τους τοξικούς ανθώπους», «Ψάξε την Αλήθεια και το Φως» και άλλα τέτοια. Αυτό συμβαίνει επειδή μου έχω επιβάλει να ψάχνω όσο μπορώ ό,τι λέω και δεν δίνω στον εαυτό μου το δικαίωμα να κάνει λάθος. Πρέπει να είμαι «σωστός» (επίσης μου τη σπάνε και οι ξερόλες! Χμμμ). Ζηλεύω πραγματικά καμιά φορά τους ανθρώπους που δίνουν το δικαίωμα στον εαυτό τους να πει κάτι χωρίς πολλή σκέψη. Είναι εξαντλητικό να ψάχνεις ό,τι λες και να μαλώνεις τον εαυτό σου αν δεν κάνει κάτι καλά. Αν δεν είχα αυτό το κόλλημα θα ήμουν πιο χαλαρός με τον εαυτό μου και με τους άλλους. Όποτε το θυμάμαι χαλαρώνω και λέω καμιά κουβέντα παραπάνω. Αλλά φυσικά ξεχνιέμαι πολλές φορές. Μια φίλη μου πήγε σε ένα σεμινάριο αυτογνωσίας. Τους είπαν: Δείτε ποιο άτομο σας εκνευρίζει εδώ μέσα. Έτσι είστε κι εσείς. Το δοκίμασα κι εγώ. Ισχύει…

Μεταμόρφωση

Κατανοώντας αυτή τη βασική αρχή της ανθρώπινης συμπεριφοράς, μπορούμε να μεταμορφώσουμε την εμπειρία που βιώνουμε όταν κάποιος μας σπάει τα νεύρα. Αντί να εστιάσουμε στο ενοχλητικό χαρακτηριστικό του άλλου, μπορούμε να εστιάσουμε στον εαυτό μας. Γιατί με ενοχλεί τόσο αυτή η συμπεριφορά; Ποιο δικό μου συναίσθημα αγγίζει; Πώς φέρομαι κι εγώ έτσι ή πώς μου έχω απαγορέψει να φέρομαι έτσι; Αν πχ σε εκνευρίζει αυτό το άρθρο και σε κάνει να νιώθεις πως φταις σε κάτι, τότε πιθανώς μέσα σου να πιστεύεις πως φταις σε κάτι. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν ενοχλητικές συμπεριφορές από μόνες τους, πιθανώς. Όπως λέω στο νέο μου βιβλίο όμως, ό,τι μας γεννάει πολύ έντονο συναίσθημα, υπακούει στο δεύτερο μαθηματικό αξίωμα των ανθρώπινων σχέσεων.
Έντονο συναίσθημα = παιδικό ερέθισμα.
Για να μας δημιουργείται έντονη δυσαρέσκεια από μια κατάσταση, τότε κάτι πυρηνικό ενεργοποιείται μέσα μας. Δεν έχει να κάνει με το εδώ και τώρα. Δύσκολο αλλά αξίζει Δεν είναι εύκολο να κάνουμε αυτή τη στροφή. Προτιμάμε να μείνουμε στο στάδιο του να κατηγορήσουμε τον άλλον γι αυτό που κάνει. Είναι πιο βολικό να φταίνε οι άλλοι. Απόλυτα κατανοητό. Κι εγώ το κάνω πολλές φορές. Κι όμως, αν κάνουμε αυτόν τον πολύ απλό συλλογισμό, θα καταφέρουμε να δείξουμε περισσότερη συμπόνια και κατανόηση τόσο σε εμάς όσο και στους άλλους. Θα αντιληφθούμε ότι όλοι από τα ίδια πράγματα ταλαιπωρούμαστε. Δεν είμαστε μόνοι μας στον αγώνα μας. Δεν είμαστε κι εμείς καλύτεροι. Όλοι μοιραζόμαστε κοινές αγωνίες. Ας χρησιμοποιήσουμε αυτές τις καταπληκτικές ευκαιρίες για να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα τον εαυτό μας. Ας κοιτάξουμε πέρα από το θυμό μας και ας πάρουμε το πολύτιμο δώρο που μας προσφέρουν άθελά τους αυτοί οι εκνευριστικοί άνθρωποι. Δηλαδή:Τη γνώση του εαυτού μας!

ΑΡΘΡΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΛΑΜΟΥΡΗ

Κάθεσαι και κοιτιέσαι στον καθρέπτη.
«Ποιος είμαι;» σκέφτεσαι.
Η απάντηση δεν έρχεται από την άλλη μεριά.
Και εκεί γεννιέται η αγωνία. «Πρέπει να βρω ποιος είμαι. Αλλιώς δε θα μπορώ να ηρεμήσω».
Τι μπορείς να κάνεις σε αυτήν την περίπτωση;

Μια φορά κι έναν καιρό…
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Παλιότερα όλα ήταν πιο απλά. Για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι δεν είχαν και πολλές επιλογές. Ήταν εύκολο να γνωρίζεις ποιος είσαι. Ήσουν ο σιδεράς, ο βοσκός, η μαμή, η υπηρέτρια, ο πρίγκιπας, η κόμισα, ο σκλάβος. Υπήρχαν ξεκάθαροι ρόλοι μέσα στην κοινωνία και συνήθως δεν τους επέλεγες. Απλά γεννιόσουν μέσα σε ένα ρόλο και τον διεκπεραίωνες μέχρι να πεθάνεις.

Δεν υπήρχε χώρος (και πιθανώς χρόνος) για υπαρξιακές αναζητήσεις. Από υπαρξιακής άποψης ήταν μια πιο απλή εποχή.
Κυρίως για τρεις λόγους:
1. Είχες μόνο έναν ρόλο.
2. Τον είχες για όλη σου τη ζωή.
3. Δεν τον επέλεγες εσύ (το σημαντικότερο).

Επιστροφή στο παρόν
Το σημερινό τοπίο είναι πολύ διαφορετικό σε όλα τα μέτωπα. Το Αμερικάνικό όνειρο έχει συνεπάρει τον δυτικό κόσμο και σταδιακά και σταθερά και όλο τον υπόλοιπο. Ζούμε πλέον στον κόσμο που μπορείς να γίνεις όποιος θελήσεις. Αρκεί να το προσπαθήσεις πολύ (αν και η απαραίτητη έμφαση στην απαιτούμενη προσπάθεια συνήθως ανεύθυνα παραλείπεται από τους «γκουρού» που διαλαλούν ότι μπορείς να πετύχεις τα πάντα).
Όλες οι επιλογές, λοιπόν, είναι διαθέσιμες. Και είναι ερευνητικά γνωστό ότι η ύπαρξη πολλών επιλογών μας κάνει πιο δυστυχισμένους. Το βάρος της απόφασης τώρα, πέφτει σε εμάς. Και είναι ένα βάρος μεγάλο για να το σηκώσουμε. Έχουμε πλέον πάρα πολλές επιλογές και είναι αδύνατον να τις κατανοήσουμε επαρκώς ώστε να δράσουμε με σοφία.
Η κρίση της μέσης ηλικίας προκύπτει όταν συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι υποχρεωμένος να συνεχίσεις να στηρίζεις τις επιλογές που έκανες νεότερος. Είσαι πιο ελεύθερος από όσο νόμιζες. Κάτι που παλαιότερα απλώς δεν ίσχυε.

Δεν είσαι ένα πράγμα
Ίσως η απαίτηση για μια μοναδική απάντηση στην ερώτηση «ποιος είμαι» να μην αρμόζει στην σημερινή κοινωνία. Ενώ παλιότερα είχαμε ένα ρόλο, σήμερα έχουμε πολλαπλούς. Κάποιος μπορεί να είναι στέλεχος εταιρείας, γονιός, λάτρης της φύσης, να του αρέσει η συγγραφή, να του αρέσει να δημιουργεί πράγματα με τα χέρια του και να ταξιδεύει.
Στην πράξη, σαν άνθρωπος θα μπορούσε να αντλήσει αίσθηση ταυτότητας και από τα 6 αυτά χαρακτηριστικά του. Όταν όμως θέλει να δώσει 1 απάντηση στο ερώτημα «ποιος είμαι» τότε αναπόφευκτα δημιουργείται σύγχυση. Οι άνθρωποι έχουμε ανάγκη να έχουμε ξεκάθαρες απαντήσεις για τα πράγματα. Έτσι λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Να τα βάζουμε σε κουτάκια. Κατά προτίμηση σε 1 κουτάκι, όμως. Όχι σε 6.
Η πληθώρα των ενασχολήσεών μάς έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της προσωπικότητάς μας. Δυσκολευόμαστε να βρούμε ένα σημείο αναφοράς για να ορίσουμε το ποιοι είμαστε.
Ένα κομμάτι της ψυχολογίας αμφισβητεί ακόμα και την ύπαρξη του χαρακτήρα, επιχειρηματολογώντας ότι η έννοια του χαρακτήρα έχει το νόημα να μπορεί να προβλέψει τη συμπεριφορά ενός ατόμου. Κι όμως παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι ενεργούν διαφορετικά σε διαφορετικές συνθήκες.
Μπορεί κάποιες φορές να είναι πιο ντροπαλοί ενώ άλλες φορές πιο κοινωνικοί. Κάποιες φορές πιο ενεργητικοί ενώ άλλες πιο νωχελικοί. Δεν μπορούμε να ορίσουμε μονοσήμαντα τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου, λένε οι ψυχολόγοι που υποστηρίζουν αυτή την άποψη.

Αυτό που είσαι αλλάζει
Ένα επιπλέον ιδίωμα της σύγχρονης εποχής είναι η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας, η οποία αναστατώνει το status quo δημιουργώντας διαρκώς νέους και συχνά εφήμερους ρόλους για τους ανθρώπους (πχ blogger, influencer, start-up επιχειρηματίας, κλπ).
Ενώ παλιότερα ήταν αναμενόμενο να κάνεις ένα επάγγελμα σε όλη σου τη ζωή ή και για περισσότερες από μια ζωές (βλέπε οικογενειακές επιχειρήσεις) τώρα γίνεται ολοένα πιο πιθανό να αλλάξεις πορεία (και ίσως περισσότερες από μια φορές) μέσα σε μια ζωή.
Πχ, εγώ ξεκίνησα μαθηματικός, έγινα χρηματιστής και τώρα είμαι συγγραφέας, εισηγητής σεμιναρίων, ομιλητής, blogger και γενικώς ασχολούμαι με την ψυχολογία. Άντε να βρεις ταυτότητα τώρα…
Οι ολοένα αυξανόμενοι ρυθμοί αλλαγής των καταστάσεων έχουν μετατρέψει την κρίση της μέσης ηλικίας στην κρίση του ενός τετάρτου της ηλικίας (quarter life crisis) όπως οι νέοι της εποχής μας επώδυνα ανακαλύπτουν.
Η μόνη αλήθεια είναι η αλλαγή. «Τα πάντα ρει» όπως είπε ο Ηράκλειτος, αλλά εμείς ψυχολογικά έχουμε πολλή ανάγκη από σταθερότητα και ασφάλεια στη ζωή μας. Έτσι απεγνωσμένα ζητάμε το «για πάντα» σε ένα κόσμο όπου το «για πάντα» είναι αδύνατον να υπάρξει.
Όλα τα κύτταρά σου θα έχουν αντικατασταθεί αρκετές φορές μέχρι τα γεράματά. Νέες αναμνήσεις θα προκύπτουν και θα σχηματίζεις διαρκώς μια πολύ διαφορετική εικόνα του παλιού σου εαυτού. Τίποτα δε μένει ίδιο.
Κι όμως εμείς ψάχνουμε να βρούμε ποιος είμαι εγώ που παραμένω σταθερός πίσω από όλα αυτά.
Αν το σκεφτείς λίγο πιο φιλοσοφικά θα συνειδητοποιήσεις πως στην πράξη (γιατί στη θεωρία ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει) δεν υπάρχει ο σταθερός εαυτός σου τον οποίο προσπαθείς να ορίσεις με την ερώτηση «ποιος είμαι;».
Αυτό μπορεί να ακούγεται τρομακτικό αρχικά. Αν το επεξεργαστείς λίγο παραπάνω όμως, ίσως και να είναι βαθιά ανακουφιστικό.

Δεν είσαι μόνος
Είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθεις μπερδεμένος και ανήμπορος πολλές στιγμές της ζωής σου. Να έχεις παραλύσει από την αίσθηση ελευθερίας και των πολλών επιλογών. Δεν πάει κάτι στραβά με σένα. Είσαι απλά άνθρωπος. Αυτό υποστήριζαν οι υπαρξιστές φιλόσοφοι, όπως ο Νίτσε, ο Καμύ, ο Σαρτρ.
Η ευτυχία δεν είναι φυσιολογική κατάσταση για τον άνθρωπο. Θέλει πολύ κόπο για να την αποκτήσεις. Δεν υπάρχει ζωή όπου δε θα μετανιώσεις για τις επιλογές σου. Ποτέ δε θα μπορείς να είσαι απολύτως σίγουρος γι αυτές. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.
Όπως έλεγε ο υπαρξιστής φιλόσοφος Soren Kierkegaard, «ο μόνος τρόπος να κατανοήσεις τη ζωή είναι κοιτάζοντας προς τα πίσω, αλλά πρέπει να τη ζήσεις προς τα μπροστά».

Συμπέρασμα
Αν δυσκολεύεσαι να ορίσεις το ποιος είσαι, μπορείς να βρεις παρηγοριά στο γεγονός ότι όλοι ζορίζονται. Το να μη νιώθεις ευτυχισμένος είναι φυσιολογικό. Είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό του να είσαι άνθρωπος. Δεν υπάρχει ζωή χωρίς άγχος.
Αν όμως, όπως συχνά αναφέρω, ακούς τις φωνές γύρω σου που σου λένε να σκέφτεσαι θετικά και να επιλέγεις την ευτυχία, τότε είναι πολύ εύκολο να νιώσεις προβληματικός τις φορές που φυσιολογικά δεν το καταφέρνεις.
Δείξε συμπόνοια στον εαυτό σου. Κατανόησέ την αναπόφευκτη δυσκολία του να είσαι άνθρωπος.
Αυτό είναι το σημαντικότερο βήμα για να καταλάβεις το ποιος στ’ αλήθεια είσαι.

Πώς να αγαπήσω τον εαυτό μου στην πράξη;
Πώς μπορώ να γνωρίσω τον εαυτό μου πραγματικά;
Είναι εύκολο να είμαι ευτυχισμένος;
Αυτά και πολλά παρόμοια θέματα συζητήθηκαν στην παρουσίαση του 2ου βιβλίου του Δραμινού Μαθηματικού, συγγραφέα και Coach Θετικής Ψυχολογίας Δημήτρη Φλαμούρη.
Οι συμπολίτες μας γέμισαν από νωρίς το αμφιθέατρο του Δημοτικού Ωδείου για να παρακολουθήσουν την παρουσίαση. Ίσως κάτι να γνώριζαν, καθώς σύντομα όλες οι θέσεις του Ωδείου είχαν γεμίσει και κόσμος καθόταν ακόμα και στα σκαλοπάτια.

IMG 1543


Συνδιοργανωτές της εκδήλωσης ήταν η Ένωση Κυριών, το Κοινωνικό Πανεπιστήμιο Ενεργών Πολιτών, η Λέσχη Lions και ο Σύλλογος Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και οι εκπρόσωποι τους προλόγισαν την εκδήλωση και ευχαρίστησαν τον συγγραφέα για την παρουσία του στην πόλη μας.
Στη συνέχεια η Κατερίνα Χατζηδημητρίου, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, παρουσίασε με λίγα λόγια τον συγγραφέα και σημείωσε για ποιο λόγο θεωρεί ότι το βιβλίο θα είναι ένα πολύ καλό βοήθημα προς όλους που θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους.
Ο συγγραφέας εμφανώς συγκινημένος ευχαρίστησε το κοινό για την αμέριστη συμπαράσταση και την αγάπη προς το πρόσωπο του, απευθύνθηκε στο κοινό και απάντησε σε ερωτήσεις όπως: Τι φταίει και δε μιλάνε οι άντρες; Είναι εύκολο να κάνουμε μια πετυχημένη σχέση; Πώς μπορούμε να αποδεχτούμε τον εαυτό μας και …τη φαλάκρα μας; Τι συμβαίνει όταν αποτύχουμε κάπου; Μεγάλα ερωτηματικά και σύγχρονα. Ο συγγραφέας έδωσε τροφή για σκέψη στο κοινό το οποίο τον αντάμειψε με ένα πολύ θερμό χειροκρότημα.
Ο κόσμος είχε την αίσθηση ότι παρευρέθηκε σε ένα σεμινάριο ψυχολογίας και έφυγε ικανοποιημένος και με μεγάλη ανυπομονησία για να ανακαλύψει τα «ψυχο-λογικά μυστικά» μέσα από τις σελίδες του νέου βιβλίου του Δημήτρη Φλαμούρη…

Page 1 of 5
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

Kyriazidis Banner 2

sxoli odigon georgiadis

parxarides triantafillos banner

koutsiana banner

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr