Καλή Βρύση Προσοτσάνης, μια ιστορία χαμένη στα βάθη των αιώνων

Written by

Σε πολλές περιοχές της ελληνικής επικράτειας υπάρχουν πολλά ήθη και έθιμα που αναβιώνουν ως τις ημέρες μας. Η αναβίωση της ιστορίας μας αποτελεί καθήκον όχι μόνο για τους πολιτιστικούς φορείς, αλλά και για τον καθέναν από εμάς. Γιατί η ιστορία μας είναι αναμφισβήτητη, δεν αντιγράφεται από ξένους επιβουλείς και αποτελεί “φάρο” για την γενιά μας, αλλά και για τις επόμενες γενιές.
Ας περιηγηθούμε λοιπόν σε μια τέτοια περιοχή του Νομού Δράμας, που είναι το χωρίο Καλή Βρύση. Έχει παράδοση και πολιτισμό και συνεχίζει να διατηρεί όλα τα πολιτιστικά του στοιχεία με κάποιους βέβαια νεωτερισμούς. Είναι ένα δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Προσοτσάνης, με όλες τις ξεχωριστές ομορφιές που έχει ο τόπος αυτός και με ανθρώπους ιδιαίτερα φιλόξενους. Η Καλή Βρύση πήρε το όνομά της από τα πολλά νερά που πήγαζαν από τις πολυάριθμες πηγές της. Είναι ένα ημιορεινό χωριό στους πρόποδες του Μενοικίου όρους και σε υψόμετρο 270μ.
Μισή ώρα με αυτοκίνητο από το κέντρο της Δράμας και περνώντας από την Προσοτσάνη και από τον ποταμό Αγγίτη οδηγείσαι στην Καλή Βρύση έχοντας διανύσει 23 χλμ, Β.Δ. από την έδρα του νομού.

KALH BRYSH 1
Οι κάτοικοι φθάνουν γύρω στους 750 (1064 απογραφή 2001). Άνθρωποι ευδιάθετοι και καλοπροαίρετοι. Οι περισσότεροι ντόπιοι στην καταγωγή και κάποιοι άλλοι καταγόμενοι από τον Πόντο, την Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Γεωργοί κυρίως στο επάγγελμα καλλιεργούν καπνό, σιτηρά, καλαμπόκι, βαμβάκι και τελευταία αμπέλια. Υπάρχουν επίσης και αρκετοί κτηνοτρόφοι, λατόμοι και οικοδόμοι.
Η ιστορία του χωριού χάνεται στα βάθη των αιώνων. Οι πρώτοι κάτοικοι λάτρευαν τον Θεό της αμπέλου και της ηδονής, τον Θεό Διόνυσο, έναν Θεό που η λατρεία του ήταν διαδεδομένη σε όλη την περιοχή. Η απόλυτη μαρτυρία της λατρείας αυτής είναι ο ναός αφιερωμένος στον Θεό αυτόν, που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη το 1992, λίγο έξω από το χωριό και ανήκει στον 4ο-3ο αιώνα π.Χ. Μαρτυρία αποτελεί και το δρώμενο του Μπαμπούγερου που αναβιώνει ως τις μέρες μας και έχει τις ρίζες του στην διονυσιακή λατρεία. Σε αυτό το δρώμενο θα αναφερθούμε λίγο παρακάτω.

KALH BRYSH 2
Αργότερα όταν επικράτησε ο χριστιανισμός, οι κάτοικοι ασπάσθηκαν την ορθοδοξία και επικράτησε έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα. Αυτό μαρτυρείται από τα πολυάριθμα εκκλησάκια που είναι χτισμένα σε όλη την εδαφική επικράτεια του χωριού. Σε κάθε άγιο υπάρχει αφιερωμένο μικρό ή μεγάλο προσκυνητάρι και ξωκκλήσι.
Πολλές είναι οι γιορτές κατά τη διάρκεια του έτους που οι κάτοικοι τιμούν με ιδιαίτερη ευλάβεια. Πολλά τα ήθη και έθιμα. Πολλές και οι πολιτιστικές εκδηλώσεις στο χωριό που φημίζεται για το γλέντι και την διασκέδαση. Άλλοτε σε καθορισμένο χρόνο και τόπο, και άλλοτε όπου υπάρχει όρεξη και καλή παρέα.
Καθορισμένες γιορτές υπάρχουν κάθε εποχή του έτους. Η μεγάλη τεσσαρακοστή του Πάσχα, ξεκινάει με το άναμμα της κούπας το βράδυ της Κυριακής των Απόκρεων. Μια μεγάλη φωτιά από κέδρα στήνεται στο κέντρο του χωριού με σκοπό να εξαγνίσει τις ψυχές των ανθρώπων από τις αμαρτίες για να υποδεχθούν καθαροί το Πάσχα των χριστιανών.
Την Μεγάλη Εβδομάδα, όπως σε όλη την Ελλάδα η Εκκλησία γεμίζει πιστούς. Την κατανυκτική ατμόσφαιρα της Μεγάλης Παρασκευής ενισχύουν οι νεανικές φωνές που ψάλλουν τα εγκώμια του επιτάφιου θρήνου.

KALH BRYSH 5
Μετά την Ανάσταση, το Φως της Αναστάσεως μεταφέρεται σε ξωκκλήσια που βρίσκονται στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, με σκοπό το φως να φυλάει τους ανθρώπους του χωριού.
Την Πέμπτη μετά το Πάσχα την αφιερώνουν στον Θεό. Νωρίς το πρωί γίνεται Θεία Λειτουργία στο ξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία και στην συνέχεια σχηματίζεται πομπή υπό μορφή λιτανείας. Όλοι οι συμμετέχοντες στην λιτανεία, άλλοι με τα πόδια και άλλοι με τα άλογα, με πρωτοστάτη την εικόνα της Αναστάσεως, γυρίζουν τα γεωγραφικά όρια του χωριού, σχηματίζοντας έναν κύκλο και ικετέουν τον Θεό για καλή υγεία και καλή καρποφορία της γης τους. Η πορεία καταλήγει στα ξωκκλήσια του Αγίου Γεωργίου και Αγίου Βλασίου όπου στήνεται μεγάλο γλέντι.
Μέσα στο καλοκαίρι και συγκεκριμένα στις 16-17 Ιουλίου τιμάται η Αγία Μαρίνα, στην οποία είναι αφιερωμένος ο ναός, όπου κάποτε λειτουργούσε και ως Ιερά Μονή. Πλήθος ευλαβών προσκυνητών συρρέουν κάθε χρόνο για να προσκυνήσουν την θαυματουργή εικόνα της Αγίας. Μεγάλη επίσης εμποροπανήγυρη στήνεται στο προαύλιο χώρο της εκκλησίας και συνεχίζεται με πλούσιες πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Το πρώτο Σάββατο του Νοεμβρίου, τα τελευταία χρόνια καθιερώθηκε η γιορτή τσίπουρου, στα δύο αποστακτήρια που υπάρχουν εκεί. Στο χωριό που η αμπελοκαλλιέργεια ήταν γνωστή από παλαιότερα χρόνια, η παραγωγή τσίπουρου στα παραδοσιακά καζάνια, θεωρείται από όλους "ιεροτελεστία". Άφθονο τσίπουρο προσφέρεται στους παρευρισκόμενους στην γιορτή αυτήν.
Στις 6 Δεκεμβρίου τιμάται ο Άγιος Νικόλαος, "πολιούχος" του χωριού. Εκεί μετά την Θεία Λειτουργία στον ομώνυμο ναό, πλούσια τοπικά εδέσματα από νοικοκυρές του χωριού, μοιράζονται στους πιστούς.

KALH BRYSH 6
Την Πρωτοχρονιά, η υποδοχή του χρόνου, γίνεται με το ρίξιμο αλατιού στην φωτιά γιατί "όπως σκάει το αλάτι, έτσι να σκάσουν και οι εχθροί" και με το ρίξιμο νερού στις γωνίες του σπιτιού γιατί "όπως τρέχει το νερό, έτσι να τρέχουν και τα αγαθά στο σπίτι όλο τον χρόνο".
Στα πλαίσια του Δωδεκαημέρου όμως, κορυφαία εκδήλωση θεωρείται η αναβίωση του δρώμενου Μπαμπούγερου, στις 6, 7 και 8 Ιανουαρίου. Ένα έθιμο με διονυσιακές ρίζες που κρατάει από τα αρχαία χρόνια. Η τραγόμορφη όψη του Μπαμπούγερου και ο ήχος των κουδουνιών που φορούν στην μέση έχουν ως σκοπό να ξυπνήσουν την φύση για να βλαστήσει. Έτσι μετά τον αγιασμό των υδάτων, οι Μπαμπούγεροι ξεχύνονται στους δρόμους, πειράζοντας τους περαστικούς, και χτυπώντας τους με ένα σακίδιο γεμάτο στάχτη που κρατούν στο χέρι, προσπαθούν να διώξουν τα κακά δαιμόνια. Τρεις ημέρες και τρεις νύχτες διαρκεί το έθιμο με πολύ γλέντι και χορό, κάτω από τους ήχους των παραδοσιακών οργάνων, της γκάιντας, του νταχάρε, και όχι μόνον. Άφθονος ρέει και ο "μελίφρων οίνος", το κρασί που τρέχει ασταμάτητα τρία μερόνυχτα από την βρύση στην κεντρική πλατεία του χωριού. Αποκορύφωση των τριήμερων εκδηλώσεων η τρίτη ημέρα (8 Ιανουαρίου) με την αναπαράσταση σατυρικού διονυσιακού γάμου το μεσημέρι στην πλατεία του χωριού και στη συνέχεια την προσφορά δωρεάν ντόπιου λουκάνικου σε όλο τον κόσμο και φυσικά με ατελείωτο γλέντι σε κάθε σημείο του χωριού.
Στην Καλή Βρύση λοιπόν η ζεστή φιλοξενία περισσεύει για κάθε επισκέπτη που περνάει από αυτό το ξεχωριστό χωριό. Μοναδική εμπειρία θα ζήσει όποιος περάσει από τον τόπο αυτόν, ιδιαίτερα τις ημέρες των Θεοφανείων. Η συμμετοχή στο γλέντι σε κάθε χώρο και χρόνο είναι καθολική και δεν εξαιρείται ούτε ένας "ξένος". Έτσι η πρόσκληση είναι για όλους ανεξαιρέτως και αποτελεί πρόκληση για να διαπιστωθούν τα προαναφερόμενα.
Η παρουσία σας τις ημέρες των Θεοφανείων (6-8 Ιανουαρίου) στον τόπο που λατρεύτηκε ο Θεός της αμπέλου και του κρασιού, θα είναι μια αφορμή για διέξοδο από την καθημερινότητα και θα δώσει αφορμή για τρικούβερτο γλέντι. Όλα τα άλλα αφήστε τα στους Καληβρυσιώτες. Αυτοί ξέρουν...
Μπαμπούγερα
Η περιοχή της Δράμας και ιδιαίτερα τα χωριά του Μενοίκιου και του Φαλακρού όρους, έχουν να παρουσιάσουν ένα πλούσιο υλικό διονυσιακού χαρακτήρα με πληθώρα εθιμικών πανηγυρισμών και άλλων εκδηλώσεων, που συνδέονται ιδιαίτερα με τις περιόδους του Δωδεκαημέρου και της Αποκριάς, σε περιόδους δηλαδή που αντιστοιχούν σε εποχές κατά τις οποίες τελούνται οι πιο γνωστές Διονυσιακές γιορτές: τα Ανθεστήρια (τέλη Φεβρουαρίου), τα Λήναια (τέλη Ιανουαρίου), τα κατά Αγρούς Διονύσια (αρχές Ιανουαρίου), τα Μεγάλα ή εν άστει Διονύσια (τέλη Μαρτίου).
Πρόκειται για εκδηλώσεις που τελούνται όχι με αναπαραστατική ή αναβιωτική φολκλορική μορφή, αλλά με μορφή δρώμενου και με συνειδητή συμμετοχή όλων, ως εκπλήρωση χρέους προς την κοινότητα, αφού οι περισσότερες από αυτές αποβλέπουν στην εξασφάλιση της "καλής χρονιάς" στην ευρύτερη διάσταση της καλής υγείας και της πλούσιας καρποφορίας.
Στις εκδηλώσεις αυτές κυριαρχούν ζωόμορφες μεταμφιέσεις, με προβιές ή υποκατάστατά τους και μαζί με αυτές κουδούνια, με την πρωτογενή εδώ σημασία που έχουν ως ηχητικά αντικείμενα για το διώξιμο του κακού, τραγούδια, χοροί, αλληλοπειράγματα, σάτιρα, ευρηματικές παραστάσεις και αναπαραστάσεις ποικίλες με συνοδεία τοπικής λύρας, γκάιντας και νταχαρέ, στοιχεία όλα με έντονο διονυσιασμό, που μεταφέρει σε αρχέγονες τελετές καλοχρονιάς.

KALH BRYSH 7
Στην Καλή Βρύση πρωταγωνιστούν τα "Μπαμπούγερα", άντρες μεταμφιεσμένοι ζωόμορφα, ζωσμένοι βαριά κουδούνια. Με το πέρας της τελετής του αγιασμού τα Μπαμπούγερα έχουν ήδη συγκεντρωθεί έξω από την εκκλησία και με την εντυπωσιακή και θορυβώδη παρουσία τους κυριαρχούν σ' όλο το χωριό την ημέρα των Θεοφανίων και τις δύο επόμενες (6-8 Ιανουαρίου). Η αμφίεση των Μπαμπούγερων αποτελείται από άσπρη περισκελίδα, γυναικείο μαύρο επενδύτη αμανίκωτο, φλοκωτό στην εσωτερική μεριά, άσπρο πουκάμισο και πέντε μεγάλα κουδούνια που ζώνονται στη μέση. Η κεφαλή καλύπτεται με προσωπίδα από μάλλινο λευκό ύφασμα του αργαλειού. Στο μέτωπο ράβεται ένα στρογγυλό καθρεπτάκι, ενώ με ρούχα σχηματίζουν μεγάλη καμπούρα στη ράχη του μεταμφιεσμένου.
Αποκορύφωμα και λήξη του γιορτασμού αποτελεί η σατιρική αναπαράσταση γάμου στις 8 Ιανουαρίου, με συμμετοχή στη χαρά και το γλέντι όλου του χωριού και των πολλών επισκεπτών, που τη μέρα αυτή συρρέουν στην Καλή Βρύση όχι μόνο από την περιοχή της Δράμας αλλά και από μακρινά μέρη. Η αναπαράσταση μιμείται το τοπικό εθιμικό τυπικό, με κάποιους νεωτερισμούς ή ευρηματικές προσαρμογές στην πραγματικότητα. Εντυπωσιακό στοιχείο αποτελεί η ξαφνική αρπαγή της νύφης από τα Μπαμπούγερα η οποία όμως αμέσως απελευθερώνεται. Παρότι το στοιχείο αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως υστερογενές, αποτελεί παραδοσιακό μοτίβο. Την τρίτη μέρα, 8 Ιανουαρίου της Αγίας Δομνίκης, τιμούσαν τη μαμή, της οποίας η παρουσία ήταν τόσο πολύτιμη στην παραδοσιακή κοινότητα και κοινωνία.
Μπαμπούγερα ντύνονται και παιδιά, στοιχείο της συνέχισης του εθίμου το οποίο στην Καλή Βρύση βιώνεται ως έκφραση ψυχικής ανάγκης και λειτουργεί ως συνειδητό χρέος στην προγονική κληρονομιά. Τα αναβιωμένα εθιμικά δρώμενα συνοδεύουν τα παραδοσιακά όργανα της περιοχής, η γκάιντα (είδος ασκού, μουσικού οργάνου γνωστού και στην αρχαιότητα), η λύρα και ο νταχαρές ή νταϊρές (ντέφι). Εκτός από αυτά όμως, ως μέσα μουσικής έκφρασης χρησιμοποιούνται και αντικείμενα της καθημερινής ζωής (κουδούνια και σήμαντρα). Το ανθρώπινο δε σώμα ως ηχοποιητικό μέσο με τα πόδια που χτυπούν στο έδαφος καθώς και ο τρόπος που κινείται φανερώνουν το πρωταρχικό στοιχείο της μουσικής, το ρυθμό.
Πολιτιστικός Σύλλογος Καλής Βρύσης
Ο Σύλλογός μας ιδρύθηκε το 1983, με σκοπό την διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς (η οποία είναι πάρα πολύ μεγάλη) την συνέχιση της και εμπλουτισμού της με ότι καινούρια στοιχεία έρχονται στο φως.
Λειτουργούν στον Σύλλογο 4 χορευτικά τμήματα, στα οποία διδάσκονται οι παραδοσιακοί χοροί του χωριού και όλοι οι Ελληνικοί χοροί. Επίσης λειτουργεί μουσικό τμήμα για την εκμάθηση των παραδοσιακών μουσικών οργάνων (Γκάιντα και Νταχαρές), όπου συμμετέχουν πολλά μικρά παιδιά του χωριού, όπως επίσης και εκμάθηση των τραγουδιών του τόπου μας.
Διοργανώνουμε διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις με την συμμετοχή και συνεργασία άλλων συλλόγων και φορέων του χωριού και του νομού μας. Συμμετέχουμε σε εκδηλώσεις σε όλοι την Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η κορυφαία εκδήλωση είναι το τριήμερο των Θεοφανίων, 6-7 και 8 Ιανουαρίου κατά το οποίο λαμβάνει χώρα το δρώμενο "ΜΠΑΜΠΟΥΓΕΡΑ" το οποίο είναι γνωστό όχι μόνον στο πανελλήνιο αλλά και παγκόσμια. Είναι ένα δρώμενο το οποίο σχετίζετε με την Διονυσιακή λατρεία. Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα και μετά την ανασκαφή του Ιερού του Διονύσου το 1993 ένα χιλιόμετρο έξω από το χωριό και μέσα στους απέραντους αμπελώνες που δεσπόζουν στον χώρο της μικρής τούμπας. - See more at: http://www.destanea.com/touristiki-provoli-

 

ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr