EKKLHSIA XVRISTH

Επιμέλεια κειμένων Ρένα Τριανταφυλλίδου

Οι κάτοικοι της Χωριστής κληρονόμησαν από τους προγόνους τους έναν ανεκτίμητης αξίας λατρευτικό και πολιτιστικό πλούτο, τον Ιερό Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου. Έργο του οραματιστή Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και Δράμας. Ενός ιεράρχη που πέρα από το πολύπλευρο κοινωνικό του έργο, προστάτευσε το ποίμνιο του, απέναντι στον κίνδυνο του πανσλαβισμού και των Οθωμανών, δίνοντας παράλληλα στους κατοίκους της περιοχής, το όραμα να αγωνιστούν για την Πατρίδα και την Ορθοδοξία.
Ο περικαλλής ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου ανεγέρθη στη θέση ενός παλαιότερου ναού, με σχέδια του Βιεννέζου μηχανικού, Konrad von Vilas. Τα θηρανοίξια του λαμπρότατου και επιβλητικού ναού πραγματοποιήθηκαν στις 27 Απριλίου του 1907.
Η ανέγερση του έγινε σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο ιστορική περίοδο της περιοχής μας, λόγω της δράσης της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Μέσα στο ταραγμένο αυτό κλίμα, η κοινότητα της Χωριστής, η οποία αποτέλεσε προπύργιο αντίστασης και συσπείρωσης του γηγενούς ορθόδοξου ελληνικού στοιχείου, με εμπνευστή τον τότε μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομο, αναθέτει τον σχεδιασμό του ναού στον Αυστριακό μηχανικό Konrad von Vilas, ο οποίος ήταν γαμπρός του Δραμινού καπνέμπορα Β. Γεωργιάδη. Την εποπτεία του έργου την είχε ο Αρχιτέκτονας Μιχαήλ Πανταλέων, ομογενής από τη Σμύρνη, ενώ υπεύθυνος για τις μαρμαρικές εργασίες, ήταν ο Βασίλειος Σκούταρης, από το χωριό Υστέρνια της Τήνου.
Η συνεργασία όλων ήταν εξαιρετική, όπως φαίνεται από τις λεπτομέρειες στην κατασκευή, την επεξεργασία των υλικών, την τοποθέτηση των μαρμάρων, τον εσωτερικό διάκοσμο, τον χρωματισμό κ.ά.

IMGP4412

Η αρχιτεκτονική του ναού
Ως προς το ναοδομικό, ο Konrad von Vilas δεν θέλησε να διαφοροποιηθεί από τα καθιερωμένα. Επέλεξε να εφαρμόσει τον αποδεκτό τύπο της Τρίκλιτης Βασιλικής με αμφικλινή κεραμοσκεπή. Στο συνθετικό όμως επίπεδο, εφάρμοσε αντιλήψεις, που σχετίζονται με τη βαθειά γνώση των σύγχρονων τάσεων της αρχιτεκτονικής της περιόδου εκείνης.
Η διαμόρφωση της κύριας όψης είναι απλή με κυρίαρχο στοιχείο σύνθεσης τον πύργο του κωδωνοστασίου, που τοποθετείται πάνω στον κεντρικό κατακόρυφο άξονα συμμετρίας, όπου και η προεξέχουσα είσοδος του ναού. Όλη η κατασκευή, παρά το μεγάλο της μέγεθος δημιουργεί ένα αρμονικό σύνολο.
Εσωτερικά, τα κλίτη του ναού ορίζονται από επτά ζεύγη πεσσών, διαστάσεων 0,83 επί 0,83 εκ. Οι πεσσοί, γεφυρώνονται κατά την εγκάρσια έννοια με σφενδόνια, που ενισχύουν την καμάρα του κεντρικού κλίτους. Σφενδόνια επίσης βγαίνουν, μεταξύ των πεσσών και παραστάδων, που διαρθρώνουν τον Βόρειο και Νότιο τοίχο, αλλά μόνο στο τμήμα που ορίζεται ανάμεσα στο δάπεδο του εξώστη και την οροφή. Στα πλάγια κλίτη η στέγαση γίνεται με σταυροθόλια. Ο εξώστης, έχει σχήμα Π και απολήγει προς ανατολάς, στο δεύτερο ζεύγος των πεσσών, δηλαδή προ του τέμπλου.

IMGP4414

Ο εσωτερικός διάκοσμος
Ιδιαίτερα αξιόλογος, σύμφωνα με τις αντιλήψεις που επικρατούσαν την εποχή εκείνη, είναι ο εσωτερικός ζωγραφικός διάκοσμος του ναού, ο οποίος είχε κατά βάσει ανεικονικό χαρακτήρα.
Οι οροφές είναι βαμμένες στο γαλανό του ουρανού, με χρυσά αστεράκια, ενώ ανθέμια και φυτικά μοτίβα, που περιβάλλουν σταυρούς, αναπτύσσονται στα τόξα και τις κορνίζες. Λίγες παραστάσεις και μορφές εντάσσονται στο εσωτερικό διάκοσμο, ως ένθετες εικόνες: Στο κλειδί της καμάρας του κεντρικού κλίτους, στο κέντρο του ναού, μετάλλιο με τον Παντοκράτορα, στον Δυτικό τοίχο σε μικρά ορθογώνια πλαίσια, η Κοίμηση της Θεοτόκου και μετάλλια με ευαγγελιστές και Προφήτες, στο στηθαίο του εξώστη, πάνω από τους πεσσούς.

IMGP4420

Το τέμπλο
Το τέμπλο αποτελεί ένα αξιόλογο δείγμα της εκκλησιαστικής ξυλογλυπτικής του 19ου αιώνα, το οποίο προφανώς προήλθε από προγενέστερο ναό, ο οποίος κατεδαφίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, προκειμένου να αναγερθεί ο νέος ναός. Σύμφωνα με στοιχεία του Κώδικα της Κοινότητας Τσατάλτζας, κατασκευάστηκε κατά τα έτη 1842-1844, από τον ταλιαδώρο μάστορα Βελένη.
Στο επιστύλιο αναπτύσσονται δυο ζεύγη εικόνων, μικρού μεγέθους, οι οποίες δεν αποτελούν ενιαίο σύνολο, αλλά προέρχονται από δυο διαφορετικά καλλιτεχνικά εργαστήρια. Στο πρώτο, που περιλαμβάνει εικόνες του λεγόμενου δωδεκαώρτου, καθώς και εικόνες με ζεύγη ολόσωμων Αγίων, για τα οποία δεν υπάρχει καμιά χρονολογική ένδειξη. Αντίθετα, το δεύτερο σύνολο, που προεκτείνει την θεματολογία του πρώτου, χωρίς να την επικαλύπτει, χρονολογείται βάσει επιγραφών στα έτη, 1864-1866. Είναι λοιπόν σαφές, ότι το 1864, έγινε κάποια υπερύψωση του τέμπλου προκειμένου να συμπεριληφθεί μια ακόμα πρόσθετη ζώνη εικόνων επιστυλίου.
Ο διάκοσμος του τέμπλου κορυφώνεται στα τρία αετώματα που αντιστοιχούν στα κλίτη, με έμφαση στο κεντρικό, το οποίο είναι ψηλότερο. Ενσωματώνει την εικόνα του Μυστικού Δείπνου και επιστρέφεται από τον Σταυρό και τα λυπηρά, με τους καθιερωμένους δράκοντες. Γενικά, παρατηρούμε ότι, ο διάκοσμος του δεν είναι τυποποιημένος και παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, ιδιαίτερα στα θωράκια, όπου τα θέματα προσαρμόζονται στην υπερκείμενη εικόνα.
Κάτω από τις δεσποτικές εικόνες, υπάρχουν παραστάσεις από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, αλλά και από τα απόκρυφα Ευαγγέλια, που αποδίδονται με βαθύ σκάλισμα, όπως και οι ποικίλες διακοσμήσεις, εμπνευσμένες από το ζωικό και το φυτικό βασίλειο, αλλά και την μυθολογία.

VRAIA PYLH XVRISTH

Οι δεσποτικές εικόνες
Ιδιαίτερη αξία έχουν στο ναό, οι μεγάλες δεσποτικές εικόνες, που είναι αναρτημένες στο τέμπλο, αλλά και στους πεσσούς και τα προσκυνητάρια. Συγκεκριμένα υπάρχουν στο ναό εικόνες:
1.Από ανώνυμο ζωγράφο του Β’ μισού του 18ου αιώνα. Πρόκειται για δύο εικόνες με θέμα τον Ιησού Χριστό Παντοκράτορα και τη Θεοτόκο Βρεφοκρατούσα, οι οποίες διατηρούνται σε εξαιρετική κατάσταση. Είναι τοποθετημένες στο πρώτο δυτικό ζεύγος των πεσσών. Οι δύο αυτές εικόνες, δεν φέρουν ενεπίγραφα χρονολογικά στοιχεία. Ανήκουν σ’ ένα εικαστικό ρεύμα, που διαμορφώθηκε στον Άθωνα, την Ήπειρο, την Θεσσαλία και την Μακεδονία, από εργαστήρια που διαδέχθηκαν το καλλιτεχνικό κίνημα επιστροφής στα παλαιολογικά πρότυπα, κάτω από την καθοδήγηση του Διονυσίου του εκ Φουρνά.

2.Εικόνες του ζωγράφου Κυριαζή εξ Αίνου, 1822. Οι τέσσερις από τις πέντε εικόνες του Κυριαζή, είναι τοποθετημένες στο τέμπλο. Φιλοτεχνήθηκαν το καλοκαίρι του 1822. Οι εικόνες αυτές θεματολογικά αναφέρονται:
-Στη σύναξη των Αρχαγγέλων.
-Στον Άγιο Χαράλαμπο, με δώδεκα σκηνές του βίου του.
-Στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη.
-Στην πυρφόρος ανάβαση του Προφήτου Ηλιού και σκηνές του βίου του. Πρόκειται για μια σύνθετη εικόνα της οποίας το κεντρικό θέμα, αποτελείται από τρεις διαφορετικές σκηνές. Όλες οι εικόνες χρονολογούνται το 1822.

3.Εικόνες του ζωγράφου Ιακώβου Γιακουμή εκ Μελενίκου, 1855. Ο ζωγράφος Γιακουμής από το Μελένικο, ακολουθεί το καθιερωμένο στα μέσα του 19ου αιώνα λαϊκότροπο ιδίωμα, με εμφανείς Δυτικές επιρροές, χωρίς να εξαιρείται και το Άγιο Όρος. Έργα του είναι:
-Οι τεσσαράκοντες μάρτυρες (1855).
-Ο Άγιος Νικόλαος (1855).

4.Εικόνες του ζωγράφου Δημητρίου εξ Αίνου (1850-1870). Πρόκειται για την απεικόνιση της Θεοτόκου, ένθρονης, να πλαισιώνεται με μετάλλια στα οποία εντάσσονται οι δώδεκα Απόστολοι.

5.Εικόνες του ζωγράφου Στεργίου Γεωργιάδη εκ Νευροκοπίου (1864-1866). Έργα του πρωτοποριακού ζωγράφου,, για τα δεδομένα της εκκλησιαστικής ζωγραφικής, καθώς προσπαθεί να αποδώσει τα συναισθήματα των προσώπων, με εκφράσεις και κινήσεις είναι:
-Το Άγιον Μανδήλιον.
-Η Αγία Τριάς.
-Η Κυριακή των Μυροφόρων.
-Η Κυριακή του Παραλυτικού.
-Η Κυριακή της Σαμαρείτιδος.
-Η Μετάστασις της Θεοτόκου.
-Η Ζωοδόχος Πηγή.
-Η Γέννηση του Προδρόμου.
-Η Αποτομή του Προδρόμου.
-Η Σύναξις των Δώδεκα Αποστόλων.
-Οι Τρείς Ιεράρχες.
-Η Κυριακή των Αγίων Πατέρων, (η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος).
-Η Κυριακή της Ορθοδοξίας, (η Αναστήλωση των εικόνων).
-Η Οσία Μαρία και ο Αββάς Ζωσιμάς.
-Οι Άγιοι Θεόδωροι.
-Οι Άγιοι, Αικατερίνη και Μερκούριος.
-Οι Άγιοι, Δημήτριος και Νέστωρ.
-Οι Άγιοι, Βλάσιος και Θεοδόσιος ο κοινοβιάρχης.
-Οι Άγιοι, Μόδεστος και Μάμας.
-Οι Αγίες, Κυριακή και Μαρίνα.
-Ο Άγιος Συμεών ο Στυλίτης.
-Ο Άγιος Στέφανος ο Πρωτομάρτυς.
-Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς.
-Ο Άγιος Στυλιανός.
-Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος.
-Ο Άγιος Δημήτριος.
-Ο Άγιος Σπυρίδων.

6.Εικόνες του Κωνσταντίνου Παρθένη (1905-1906). Πρόκειται για μια σειρά από εικόνες μεγάλου μεγέθους που βρίσκονται οι περισσότερες στο τέμπλο του ναού. Οι εικόνες παραγγέλθηκαν στον νεαρό τότε ζωγράφο Παρθένη, ο οποίος αργότερα εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο σημαντικούς Έλληνες ζωγράφους του 20ου αιώνα. Ο Παρθένης επιχειρεί στις εικόνες του, να αποδώσει εικονογραφικά σχήματα της παραδοσιακής ζωγραφικής, με έναν φυσιοκρατικό τρόπο. Η εικαστική του αντίληψη χαρακτηρίζεται από ένα απλό και «επίσημο» ιερατικό ύφος, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν ενδιαφέρεται να ενσωματώσει τις παραδοσιακές τεχνικές και το ύφος της Βυζαντινής και μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Έργα του είναι:
-Ο Ιησούς Χρηστός ο Παντοκράτορας.
-Η Θεοτόκος.
-Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος.
-Τα Εισόδια της Θεοτόκου.
-Οι Άγιοι Απόστολοι Παύλος και Σίλας.
-Ο Προφήτης Ηλίας.

7.Εικόνες του Παύλου Ζωγραφόπουλου εκ Θεσσαλονίκης (1906). Ο Ζωγραφόπουλος υπογράφει δύο μακρόστενες εικόνες, οι οποίες «ακολουθούν» το ύφος του Παρθένη. Πρόκειται για τον Άγιο Συμεών τον Στυλίτη και τον Άγιο Στυλιανό. Και οι δύο εικόνες χρονολογούνται το 1906.

8.Τέλος, υπάρχει και μια εικόνα του ζωγράφου Ιωασαφαίου, η οποία χρονολογείται το 1905.

IMGP4423

Εκκλησιαστικά κειμήλια.
Ο Ιερός ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου Χωριστής Δράμας, πέρα από το γεγονός ότι αποτελεί σημαντικό ιστορικό μνημείο (ανακήρυξη από την 12η Εφορία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων), με ιδιάζοντα για την εποχή του αρχιτεκτονικά στοιχεία, φιλοξενεί έναν μεγάλο αριθμό εικόνων και εκκλησιαστικών κειμηλίων, που την καθιστούν πραγματική κιβωτό νεώτερης εκκλησιαστικής τέχνης.
Το προνόμιο του ναού της Χωριστής είναι ότι διατηρεί τεκμήρια της ιστορίας των τελευταίων δυο εκατονταετιών. Είναι ευτύχημα ότι τόσο το κτήριο του ναού, όσο και ο κειμηλιακός του πλούτος, σώζονται χωρίς επεμβάσεις και αλλοιώσεις ανακαινιστικού χαρακτήρα, δίνοντας τη δυνατότητα στις νεώτερες γενιές να έχουν ένα πραγματικό μουσείο εκκλησιαστικής τέχνης, σ’ έναν χώρο που συνεχίζει να ζει με τις ίδιες πολιτιστικές και πνευματικές αξίες, πάνω στις οποίες δημιουργήθηκε.

Οι πληροφορίες για τα ιστορικά και καλλιτεχνικά στοιχεία του ναού των Εισοδίων της Θεοτόκου Χωριστής, προέρχονται από τη Πτυχιακή εργασία του π Μαυρουδή Κυριαζάκη Α.Γ.Μ 240, της Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων καθηγητής του κ. Π. Μαυρουδή Κυριαζάκη, ήταν ο Γεώργιος Φουστέρης.

 

IMGP4433

Published in ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

47 4290

Το κτίριο που δεσπόζει στο χωριό και επιβάλλει έντονα την παρουσία του είναι η εκκλησία με το περίφημο πετρόχτιστο καμπαναριό της. Είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου και έχει σκαλισμένο στον τοίχο της την ημερομηνία 1835.
Οι καμπάνες και το καμπαναριό είναι παλαιότερα. Η ημερομηνία 1832 αναγράφεται στις καμπάνες.
Η εκκλησία ήταν εξ ολοκλήρου πετρόχτιστη, όπως ακριβώς και όλος ο οικισμός. Αυτό όμως που διατηρεί αλώβητη την παλιά αίγλη και ομορφιά της πέτρας είναι το καμπαναριό που στέκεται υπερυψωμένο και περίβλεπτο από κάθε πλευρά προσέγγισης του χωριού.
Μέσα στην εκκλησία ο επισκέπτης θα μπορέσει να θαυμάσει ιδιότυπες τοιχογραφίες, όσες βέβαια μπόρεσαν να σωθούν από τις νεότερες επεμβάσεις και τα επιχρίσματα.
Παλαιότατες εικόνες μεγάλης ιστορικής αξίας βρίσκονται σε λειτουργική χρήση στον ναό και κουβαλάνε πάνω τους την πίστη και τη θρησκευτικότητα των κατοίκων, καθώς είναι φορτωμένες τάματα, κυρίως η εικόνα της Παναγίας.
Αν ανασηκώσεις το κεφάλι σου θα δεις τον μεγάλο γυναικωνίτη, χώρο όπου εκκλησιάζονταν οι γυναίκες του χωριού, για να μην έρχονταν σε επαφή με τους άνδρες. Απομεινάρι μιας παλαιότερης αντίληψης και βέβαια έκφραση μιας άλλης μορφής ζωής.

IMG 0852
Εξαίρετο όμως δείγμα αρχιτεκτονικής και λαϊκής θρησκευτικότητας. Στο καμπαναριό εκτός από τις μεγάλες καμπάνες, θαυμάσια κατασκευή, διατηρείται σε άριστη κατάσταση και ένας μεγάλος μηχανισμός εκκρεμούς ρολογιού που κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και λειτουργεί μέχρι και σήμερα.
Αν κοιτάξει κανείς κάτω από το στενόμακρο ξύλινο κουβούκλιο που προστατεύει εσωτερικά το καμπαναριό, θα δει να κρέμονται τα κύλιντρα, δύο τεράστιες πέτρες που ανεβοκατεβαίνουν κάθε φορά που ο παπάς κουρδίζει το ρολόι.
Η εκκλησία γιορτάζει το Δεκαπενταύγουστο και γίνεται μέχρι και σήμερα ένα μεγάλο λαϊκό και αυθεντικό πανηγύρι.

ΠΗΓΗ: Ιερά Μητρόπολη Ζιχνών και Νευροκοπίου

IMG 0862

IMG 0871

47 4289

47 4291

47 4292

IMG 0856

 

Το Εξωκλήσι Αγίας Τριάδας στο Παγονέρι
Άλλο δείγμα της Ελληνοχριστιανοσύνης του Παγονερίου-Τσερεσόβου είναι τα πολλά εκκλησάκια που, στημένα γύρω γύρω από το χωριό, θυμίζουνε αρχαίες φρυκτωρίες, μοιάζουνε με φανοστάτες, φρουροί-στρατιωτάκια, προστατεύουν το χωριό από απειλές λογής. Αυτά τα εκκλησάκια κτίσθηκαν με την ευλογία της Εκκλησίας από ιδιώτες Παγονερίτες και είναι αφιερωμένα σε Αγίους, στην Παναγία και στον Χριστό.

 αγιασ τριαδας

Published in ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr