Displaying items by tag: ΠΟΝΤΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ, Δράμα: Από την τελετή μνήμης στο Πάρκο των Κομνηνών

Ένα σημαντικό μέρος του Ελληνισμού διαφυλάχθηκε μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στα βόρεια της Μικράς Ασίας, στον Πόντο. Βέβαια η άλωση της Τραπεζούντας από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1461 σήμαινε για τον Ελληνισμό του Πόντου την απώλεια της ανεξαρτησίας του, αλλά όχι και της εθνικής του συνείδησης.
Μέσα στην Οθωμανική αυτοκρατορία οι Πόντιοι αποτελούσαν το πιο αποκομμένο κομμάτι του Ελληνισμού, επειδή ζούσαν σε μια περιοχή φτωχή, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την κεντρική διοίκηση. Επιπλέον αποτελούσαν μειοψηφία μέσα σε ένα πλήθος αλλόθρησκων και αλλόγλωσσων λαών, όπως οι Κούρδοι και οι Αρμένιοι.
Παρόλα αυτά, οι Πόντιοι κατόρθωσαν να διατηρήσουν τη γλώσσα και τη θρησκεία τους, να αποκτήσουν κυρίαρχη οικονομική θέση στα αστικά κέντρα της περιοχής τους, να επιδείξουν έναν αξιόλογο δημογραφικό δυναμισμό που τους επέτρεψε να επεκταθούν και στις περιοχές του Καυκάσου και της Κριμαίας, και, τέλος, να αναπτύξουν μια σημαντική εκπαιδευτική δραστηριότητα.

 

Το σχέδιο εξόντωσης

Το 1915 ήταν μια χρονιά ορόσημο για τον Ποντιακό Ελληνισμό της Μικράς Ασίας. Τη χρονιά εκείνη, και ενώ όλα τα ευρωπαϊκά κράτη είχαν εμπλακεί στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Τούρκοι εκπόνησαν ένα σχέδιο εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας. Τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε η εξορία και στη συνέχεια η σφαγή των Αρμενίων, ενώ άρχισαν οι πρώτες βιαιοπραγίες εναντίον του Ποντιακού στοιχείου.
Το Δεκέμβριο του 1916 εκπονήθηκε από τους Τούρκους στρατηγούς Εμβέρ και Ταλαάτ σχέδιο εξόντωσης του άμαχου ελληνικού πληθυσμού του Πόντου, που προέβλεπε: «Άμεση εξόντωση μόνον των ανδρών των πόλεων από 16-60 ετών και γενική εξορία όλων των ανδρών και γυναικοπαίδων των χωριών στα ενδότερα της Ανατολής με πρόγραμμα σφαγής και εξόντωσης». Το πρόγραμμα ξεκίνησε 15 ημέρες αργότερα και εφαρμόστηκε κυρίως στις περιοχές της Σαμψούντας και της Πάφρας. Η περιοχή της Τραπεζούντας είχε γλιτώσει από τη μανία των Τούρκων, διότι είχε καταληφθεί τον Απρίλιο του 1916 από το ρωσικό στρατό.
Όταν όμως οι Ρώσοι εγκατέλειψαν την πόλη το Φεβρουάριο του 1918, ο μισός περίπου πληθυσμός της περιοχής εγκατέλειψε τις εστίες του και ακολούθησε το ρωσικό στρατό κατά την υποχώρησή του. Οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Καυκάσου και των παραλίων της Γεωργίας.
Οι Πόντιοι πίστευαν ότι το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου θα έφερνε και οριστικό τέρμα στα δεινά τους, αλλά διαψεύστηκαν. Οι εκκλήσεις τους για να συμπεριληφθούν στο ελληνικό κράτος, δεν εισακούστηκαν από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος θεωρούσε ότι ο Πόντος ήταν πολύ απομακρυσμένος από τις υπόλοιπες ελληνικές περιοχές, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η υπεράσπισή του από τις τουρκικές επιδρομές.
Σε αντάλλαγμα πρότεινε να προχωρήσουν οι Πόντιοι στη δημιουργία μιας ομοσπονδίας με τους Αρμένιους, και πράγματι, ο Αρχιεπίσκοπος Τραπεζούντας, Χρύσανθος Φιλιππίδης, και ο Πρόεδρος των Αρμενίων, Αλέξανδρος Χατισιάν, υπέγραψαν τον Ιανουάριο του 1920 συμφωνία για τη δημιουργία Ποντοαρμενικού κράτους. Όμως, το Νοέμβριο του 1920 ο αρμενικός στρατός ηττήθηκε στο Ερζερούμ από τις δυνάμεις του Κεμάλ, με αποτέλεσμα να συνθηκολογήσουν οι Αρμένιοι και να μείνουν οι Πόντιοι μόνοι τους.
Έκτοτε και μέχρι τον Αύγουστο του 1922 ο Κεμάλ, έχοντας εκκαθαρίσει τα δευτερεύοντα μέτωπα στη Μικρά Ασία, προχώρησε ανενόχλητος στη σταδιακή εξόντωση του Ποντιακού Ελληνισμού. Οι πόλεις και τα χωριά κάηκαν, οι χωρικοί σφαγιάστηκαν, ατιμάστηκαν, εξορίστηκαν ή έφευγαν ομαδικά στα δάση και στα βουνά. Όσοι άνδρες συλλαμβάνονταν προωθούνταν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Υπολογίζεται ότι στο διάστημα 1914-1922 εξοντώθηκαν περίπου 253.000 Πόντιοι.
Τον Οκτώβριο του 1922 με μεσολάβηση των συμμαχικών δυνάμεων η Ελληνική Κυβέρνηση και ο Κεμάλ συμφώνησαν να μεταφερθούν οι Έλληνες του Πόντου με τουρκικά καράβια στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί με Ελληνικά στην Ελλάδα. Υπεύθυνος για την ομαλή μετακίνηση των προσφύγων ορίστηκε ο Αλέξανδρος Πάλλης.
Πόντιοι εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα, κυρίως στους Νομούς Δράμας, Κιλκίς, Καβάλας, Ξάνθης, Κοζάνης, Πρέβεζας και στα αστικά κέντρα Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη, εντασσόμενοι στην ελληνική κοινωνία.
Η άφιξη των Ποντίων στις νέες πατρίδες ήταν η απαρχή μιας δύσκολης, αλλά και συνάμα δημιουργικής πορείας για τον Ποντιακό Ελληνισμό. Στην Ελλάδα η μοίρα των Ποντίων συνδέθηκε άρρηκτα με τη μοίρα των υπόλοιπων προσφύγων.


Η Ελλάδα οφείλει πολλά στους πρόσφυγες

Ο κόσμος που ήλθε από την Ανατολή, αν στα πρώτα χρόνια ήταν αβάσταχτο βάρος για τους ώμους της φτωχής και συντριμμένης Ελλάδας, σε λίγο θα γινόταν η εσωτερική του δυναμικότητα, σ’ όλους τους κλάδους της παραγωγής, και σ’ όλους τους τομείς του πνεύματος και της τέχνης.
Όπως ανέφερε εξάλλου και ο Ελευθέριος Βενιζέλος σε ομιλία του στη Βουλή τον Οκτώβριο του 1928 «το υπέροχον ανθρώπινο υλικόν από το οποίο συντίθεται ο πληθυσμός αυτός, δυνάμεθα να είμεθα βέβαιοι ότι η Ελλάς, με την σημερινήν σύνθεση  του λαού της, δύναται να ατενίζει μετ’ εμπιστοσύνης εις το μέλλον…».  
Η άφιξη του 1.300.000 περίπου προσφύγων στην Ελλάδα ωφέλησε διπλά την ελληνική οικονομία: τόσο σαν μια αιφνίδια αύξηση της προσφοράς ειδικευμένης και φθηνής εργατικής δυνάμεως, όσο και κυρίως, σαν μια αιφνίδια σημαντική διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς.
Η στέγαση των προσφύγων, τα αποξηραντικά έργα, η οδοποιία, οι επικοινωνίες, η παραγωγή υφαντουργικών ειδών πρώτης ανάγκης εμφανίστηκαν αφενός σαν επείγοντες και επιτακτικοί στόχοι κοινωνικής πολιτικής και αφετέρου λειτούργησαν σαν προσοδοφόροι τομείς για τις ελληνικές και ξένες επιχειρήσεις.
Η αγροτική μεταρρύθμιση προχώρησε βαθύτατα χάρη στους πρόσφυγες, όπως και ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία. Επίσης, ορισμένοι κλάδοι της οικονομίας, όπως η υφαντουργία, η ταπητουργία, οι οικοδομές κλπ αναπτύχθηκαν πολύ ταχύτερα από τους άλλους.
Δεν είναι ίσως υπερβολή να δεχθούμε ότι οι πρόσφυγες έβγαλαν την ελληνική οικονομία από τον παραδοσιακό λήθαργο και την εξώθησαν σε μια σειρά από κρίσιμες αναδιαρθρώσεις, σε όλους σχεδόν τους τομείς. Με την παραπάνω έννοια, το προσφυγικό ζήτημα που τέθηκε μετά το 1922 δεν ήταν παρά ένα ισοδύναμο (από ποιοτική άποψη) των οδυνηρών, αλλά συνάμα και ευεργετικών, επιπτώσεων  που επρόκειτο να έχει στην Ελλάδα, μερικά χρόνια αργότερα, η διεθνής κρίση.

Η Εκπαίδευση των Ποντίων

Το 1860 υπήρχαν στην περιοχή του Πόντου εκατό ελληνικά σχολεία, ενώ μετά την κατάλυση της οθωμανικής κυριαρχίας το 1919 τα σχολεία υπολογίζονταν σε χίλια τετρακόσια ένα με 86.000 μαθητές, με πιο φημισμένο το Φροντιστήριο της Τραπεζούντας.
Βέβαια, εκτός από τα σχολεία, οι Πόντιοι διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, με τα οποία έκαναν αισθητό τόσο το υψηλό πνευματικό τους επίπεδο όσο και το εθνικό τους φρόνημα.

Στον εθνολογικό τομέα

Το 1913 οι μειονότητες στην Ελλάδα αποτελούσαν περίπου το 13% του συνολικού πληθυσμού. Λίγο αργότερα, μάλιστα, το 1920, το ποσοστό αυτό πλησίασε το 20%. Αυτό σημαίνει ότι το 1920 ο ένας στους πέντε κατοίκους της χώρας δεν ήταν Έλληνας. Μάλιστα στη Μακεδονία του 1920 το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού κυμαινόταν γύρω στο 45%.
Όμως η μαζική εγκατάσταση προσφύγων, κυρίως στη Μακεδονία και τη Θράκη, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη αποχώρηση 300.000 περίπου Μουσουλμάνων και 60.000 περίπου Βουλγάρων, ανέτρεψε τα πληθυσμιακά δεδομένα. Έτσι, το 1926, το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού της Μακεδονίας έφθασε το 88,8%, ενώ το 1928 οι Έλληνες αποτελούσαν το 93,8% του συνολικού πληθυσμού της χώρας.
Αυτό σημαίνει ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1920 η Ελλάδα ήταν το κράτος με τη μεγαλύτερη εθνική ομοιογένεια στη Βαλκανική και ένα από τα πλέον ομοιογενή κράτη στην Ευρώπη. Η άποψη μάλιστα αυτή πιστοποιείται και από τα πλέον επίσημα χείλη, τους Προέδρους της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων (Ε.Α.Π.), Morgentau, Eddy και Howland.


Η 19η Μαΐου Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων

Το Φεβρουάριο του 1994 η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο την περίοδο 1916-1923. Η αναγνώριση αυτή, παρόλη την εβδομηκονταετή καθυστέρηση, δικαίωσε ηθικά τον Ποντιακό Ελληνισμό και συνέθεσε το σύγχρονο Ελληνισμό με την ιστορική του μνήμη.
Η γενοκτονία ως όρος διαμορφώθηκε κυρίως στη δίκη της Νυρεμβέργης το 1945, όπου δικάστηκε η ηγεσία των ναζιστών εγκληματιών του πολέμου. Συγκεκριμένα, ο όρος σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις.  Ο γενοκτόνος δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι.
Στην περίπτωση, λοιπόν, της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και Χριστιανοί.

 

ΣΤΗΛΗ ΤΗΝ ΔΕ ΤΕΚΝΟΙΣ ΠΟΝΤΟΥ ΠΑΝΤΙ ΤΕΘΝΕΩΣΙ
ΟΙ ΚΕΙΝΩΝ ΤΕΥΞΑΝ ΜΝΗΜΟΣΥΝΗΣ ΕΝΕΚΕΝ

ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΟΝΤΙΩΝ

Το μνημείο ανεγέρθηκε το 1972 από το Σύλλογο Ποντίων «Οι Κομνηνοί» στο ιδιόκτητο πάρκο του Συλλόγου στη Ν. Κρώμνη.
Το επίγραμμα της στήλης ανήκει στον εκπαιδευτικό και συγγραφέα, Γεώργιο Χατζόπουλο. Συντάχθηκε ύστερα από παράκληση του τότε Δ.Σ. του Συλλόγου «Οι Κομνηνοί» και είναι δακτυλικό εξάμετρο (ομηρικό μέτρο). Σε μετάφραση: «Για τους Ποντίους που χάθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο, οι απόγονοί τους το ανήγειραν, για να τους θυμούνται»
Κάθε χρόνο στο μνημείο αυτό, την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, τελείται τρισάγιο, παρουσία όλων των Ποντιακών Σωματείων της πόλης, της τοπικής Πολιτικής και Στρατιωτικής ηγεσίας, με την ευλογία της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας.

 

Μνημείο αφιερωμένο στη Γενοκτονία των Ποντίων
στο Δημοτικό Διαμέρισμα Ν. Σεβάστειας

ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΟΝΤΙΩΝ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑ
Σήμερα, 93 χρόνια από την έναρξη της Γενοκτονίας, η Τουρκία: εξακολουθεί να αρνείται την αναγνώριση της Γενοκτονίας, εξακολουθεί να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα και να καταστρέφει τα Ελληνικά Μνημεία στον ιστορικό Πόντο, διαπράττοντας και την πολιτισμική γενοκτονία μιας ιστορίας 3.000 ετών.

 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ

ΡΩΜΑΝΙΑ
 Ρωμανία κι αν πέρασε
ανθεί και φέρει κι άλλα

Να σαν’ την μάναν ποι γεννά
τα τράντα χρόνε μίαν
κι εφτάει υιόν τραντέλληναν
ρωμαίικον παλληκάρην

 

«Ιστορία Σμιλευμένη σε Μάρμαρο»
Ρένα Τριανταφυλλίδου
Έκδοση Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Δράμας
Δράμα 2010

 

 

Published in ΙΣΤΟΡΙΑ
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

koutsiana banner

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr