Saturday, 16 December 2017 00:08

Ιστορική εξέλιξη της Μακεδονίας

Written by

Ιστορία Σμιλευμένη σε Μάρμαρο

Ρένα Τριανταφυλλίδου

Α΄ ΕΚΔΟΣΗ

Δράμα 2009

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δράμας

 

Πρόλογος

Τα αγάλματα και τα μνημεία, πέρα από έργα τέχνης, αποτελούν ιστορικές μαρτυρίες λαμπρών και ένδοξων σελίδων του Ελληνικού έθνους. Σημείο εναπόθεσης δάφνινων στεφανιών, από τις νεότερες γενιές, ως ένδειξη φόρου τιμής στους μάρτυρες, ήρωες, αγωνιστές και υπερασπιστές των ιδανικών της φυλής μας. Ξυπνούν μνήμες, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της μαρτυρικής ελληνικής γης. Μας υπενθυμίζουν το ιερό μας χρέος να είμαστε θεματοφύλακες της Ελευθερίας, που με τόσους κόπους και θυσίες αποκτήθηκε, στο πέρασμα των αιώνων. Τα αγάλματα και τα μνημεία αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες και τεκμήρια του πολιτισμού των λαών σε κάθε ιστορική περίοδο.
Μέσα από το λεύκωμα αυτό επιχειρείται μια καταγραφή των σημαντικότερων ιστορικών περιόδων της περιοχής μας, λαμβάνοντας ερεθίσματα από τα ιστορικά αγάλματα και μνημεία, που φιλοτεχνήθηκαν από καταξιωμένους γλύπτες και κοσμούν τους κήπους και τα πάρκα της πόλης μας.
Αναλύονται οι ιστορικές εξελίξεις κάθε χρονικής περιόδου και παρουσιάζεται το έργο και η προσωπικότητα κορυφαίων αγωνιστών που προσέφεραν τα μέγιστα στον τόπο μας.
Από την καταγραφή αυτή δε θα μπορούσαν να απουσιάζουν και τα καλλιτεχνικά αγάλματα που κοσμούν την πόλη και το νομό μας. Τα περισσότερα απ’ αυτά βρίσκονται στον «Κήπο των αγαλμάτων» στη Νομαρχία Δράμας και αποτελούν καλλιτεχνική κληρονομιά του θεσμού «Καλλιτεχνικός Μάιος» που διοργανώνει η Ν.Α. Δράμας.
Ευχαριστώ θερμά όλους όσοι βοήθησαν στην ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας. Τον καταξιωμένο Δραμινό, εκπαιδευτικό και συγγραφέα, κ. Χατζηθεοδωρίδη Βασίλη, και την καθηγήτρια Φιλόλογο κ. Σταυρίδου Θάλεια, για τη διόρθωση των κειμένων. Το Δραμινό καλλιτέχνη, κ. Αθανασίου Στέλιο, που φιλοτέχνησε το οπισθόφυλλο του Λευκώματος.  Τους γιούς μου, αλλά και τους φίλους μου, για την ηθική τους υποστήριξη.
Τέλος, ευχαριστώ θερμά το Νομάρχη Δράμας κ. Κώστα Ευμοιρίδη, και το Νομαρχιακό Συμβούλιο, που στήριξε την προσπάθεια προχωρώντας στην έκδοση του Λευκώματος.

 

Ρένα Τριανταφυλλίδου
Δημοσιογράφος

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Ιστορική εξέλιξη της Μακεδονίας

Η προσφορά της Μακεδονίας στην Ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού και στην εξάπλωση του ελληνικού πνεύματος είναι αξιοσημείωτη. Στη μακρόχρονη ιστορική διαδρομή της Μακεδονίας, συναντάμε λαμπρές σελίδες αγώνων, ηρωισμού, πολιτισμού, δράσης, καταστροφών, νικών και δόξας. Μια πολύπαθη διαδρομή από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας.
Ο μακεδονικός χώρος είναι γεμάτος από αρχαιολογικά ευρήματα αλλά και μνημεία, όλων των εποχών, που μαρτυρούν το πλούσιο ιστορικό και πνευματικό παρελθόν του. Υπάρχουν ενδείξεις που μας βεβαιώνουν για την ανθρώπινη παρουσία στο χώρο της Μακεδονίας, από την παλαιολιθική και τη νεολιθική εποχή, ακόμη. Υποστηρίζεται ότι η Μακεδονία είναι η κατοικία των πρώτων ανθρώπων που έζησαν στον ελλαδικό χώρο, καθώς και των Πρωτοελλήνων..
Η αρχαιολογία, η ιστορία, η γλωσσολογία και άλλες πηγές βεβαιώνουν ότι η ευρύτερη Δυτική και Άνω Μακεδονία είναι η αρχαία κοινή κατοικία των Πρωτοελλήνων.
Το 2000 - 1900 π.Χ. στη διάρκεια του μεγάλου μεταναστευτικού κύματος των ελληνικών φύλων, οι Ίωνες, οι Αιολείς, οι Αχαιοί κ.ά. κινήθηκαν προς τα νότια, ενώ στη Μακεδονία παρέμειναν οι Μακεδνοί.
Κατά τη μυθολογία, ο γενάρχης των Μακεδόνων ήταν γιος του Δία. Μητέρα του ήταν η Θυία, κόρη του Δευκαλίωνα, αδελφή του Έλληνα. Κύριος θεός των Μακεδόνων ήταν ο Ζευς Ύψιστος, μυθικός ήρωάς τους ο Ηρακλής, στους οποίους ήταν αφιερωμένες πολλές μακεδονικές πόλεις και ιερά.

Οι βασιλείς των Μακεδόνων

Ως ιδρυτής του κράτους των Μακεδόνων αναφέρεται ο Περδίκας Α΄. Αυτός στο πρώτο μισό του 7ου αι. π.Χ. εγκατέστησε την πρωτεύουσά του στις Αιγές, τη σημερινή Βεργίνα. Από εκεί οι Μακεδόνες άρχισαν να απλώνονται στην Εορδαία, έπειτα προς τη Βοττιαία, την Πιερία και την Αλμωπία.
Ο γιος του Περδίκα Α΄, ο Αργαίος, (7ος π.Χ.) καθώς και οι διάδοχοί του, Φίλιππος Α΄ (640–602 π.Χ.) και Αέροπος (602–576 π.Χ), απέκρουσαν συχνές επιδρομές Ιλλυριών και άλλων βαρβάρων.
Στη συνέχεια βασίλευσαν ο Αλκέτας (6ος αι. π.Χ.) και ο Αμύντας Α΄ (6ος- 5ος αι. π.Χ.). Τότε οι Μακεδόνες περνώντας τον Αξιό έφθασαν ως τα όρια της Χαλκιδικής.
Οι κατακτήσεις του Αλεξάνδρου Α΄ στις πρώτες δεκαετίες του 5ου αι. π.Χ. διεύρυναν περισσότερο τη Μακεδονία.  Ο Αλέξανδρος Α΄ ήταν εκείνος που πληροφόρησε στις Πλαταιές τους Έλληνες του Νότου για τα σχέδια του Ξέρξη, παρόλο που αναγκάστηκε να τον ακολουθήσει στην εκστρατεία του κατά των Ελλήνων.  Για το λόγο αυτό, οι τελευταίοι τού έστησαν και ανδριάντα στους Δελφούς.  Ο ίδιος έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Ο Περδίκας Β΄ (5ος αι. π.Χ.) συμμάχησε με τους Αθηναίους κατά της Αμφίπολης. Γενικά, η βασιλεία του Περδίκα Β΄ ήταν γεμάτη ταραχές. Από τη μια οι δυσχέρειες που του δημιούργησαν οι διάφοροι άρχοντες της Μακεδονίας, μεταξύ των οποίων και ο αδελφός του Φίλιππος, σχετικά με τον προσδιορισμό της εξουσίας, και από την άλλη ο ανταγωνισμός μεταξύ Μακεδονίας και Αθηνών για τον έλεγχο της περιοχής του κάτω Στρυμόνα έφεραν στο κράτος μια γενική αναταραχή, που αποδεικνύεται και από την ελάττωση της κοπής νομισμάτων.
Ο νόθος γιος και διάδοχος του Περδίκα Β΄, ο Αρχέλαος Α΄, (τέλη 5ου- αρχές 4ου αι. π.Χ.) δε συνάντησε τις δυσκολίες του πατέρα του, τουλάχιστον ως προς τις σχέσεις του με τους Αθηναίους, έπειτα από την καταστροφή των τελευταίων στις Συρακούσες. Στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του αντιμετώπισε μια αποστασία της Πύδνας, εύκολα όμως κατάφερε να την καταπνίξει.
Ο Αρχέλαος προχώρησε σε μια πλατιά μεταρρύθμιση: χώρισε τη χώρα σε περιφέρειες πόλεων. Μετέφερε την πρωτεύουσα στην Πέλλα, που τότε επικοινωνούσε με τη θάλασσα, και τη διακόσμησε με μεγαλόπρεπα οικοδομήματα. Επίσης οργάνωσε στρατιωτικά το κράτος του περισσότερο από κάθε άλλον προκάτοχό του. Γενικά, ο Αρχέλαος έδωσε στο Μακεδονικό βασίλειο μια εκπληκτική για την εποχή εκείνη λάμψη. Μετά τη δολοφονία του άρχισε μια περίοδος όλο ταραχές που κράτησε ως τα χρόνια της βασιλείας του Φιλίππου Β΄ που οδήγησε τη Μακεδονία στο μεγαλείο της.
Ο Φίλιππος Β΄ τον 4ο αι. π.Χ., και συγκεκριμένα το 358-336 π.Χ., δημιούργησε ενιαίο Μακεδονικό κράτος και ανέπτυξε θαυμαστή στρατιωτική οικονομική και διπλωματική δραστηριότητα. Ταυτόχρονα έβαλε σκοπό της ζωής του να ενώσει όλες τις ελληνικές πόλεις και έπειτα να εκστρατεύσει εναντίον των Περσών. Κυρίευσε χωρίς μάχη τη Θεσσαλία και τη Φωκίδα. Η Αθήνα και η Θήβα, που αντιστάθηκαν, νικήθηκαν στη Χαιρώνεια το 338 π.Χ.  Το 337 π.Χ. ο Φίλιππος ίδρυσε στην Κόρινθο  το «Κοινό των Ελλήνων». Ενώ όμως ονειρευόταν να γίνει αρχιστράτηγος όλων των Ελλήνων, δολοφονήθηκε το 336 π.Χ..
Στο θρόνο τον διαδέχθηκε ο γιος του Αλέξανδρος Γ΄, που μέσα σε 13 χρόνια, έφθασε αήττητος στα βάθη της Ασίας. Ίδρυσε πόλεις, διέδωσε τον ελληνικό πολιτισμό, άλλαξε την πορεία της Ιστορίας και ονομάστηκε Μέγας από όλους τους λαούς της γης.
Ο πρόωρος θάνατός του ανέκοψε το έργο του. Οι εμφύλιοι πόλεμοι ανάμεσα στους διαδόχους του εξασθένησαν το Μακεδονικό κράτος,  με αποτέλεσμα να γίνει εύκολη λεία στις ρωμαϊκές λεγεώνες.
Οι Ρωμαίοι, μετά τη νίκη τους επί των Καρχηδονίων, άρχισαν την κατάκτηση της ελληνικής χερσονήσου. Την εποχή εκείνη βασίλευε στη Μακεδονία ο Φίλιππος Ε΄ (221–179 π.Χ.) που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει μόνος του τους Ρωμαίους, αφού πολλοί νότιοι Έλληνες είχαν συμμαχήσει μαζί τους. Μετά τη μακεδονική ήττα στις Κυνός Κεφαλές (197 π.Χ.), και ενώ ετοιμαζόταν για το νέο αγώνα του κατά των Ρωμαίων, πέθανε. Τον διαδέχθηκε στο θρόνο ο γιος του Περσέας (179-168 π.Χ.) που συνέχισε τις ετοιμασίες του για το πόλεμο κατά των Ρωμαίων. Επειδή όμως δεν είχε ικανότητες και οι άλλοι Έλληνες δε βοήθησαν, απέτυχε. Έπειτα από τη μάχη της Πύδνας στην οποία νικήθηκε (168 π.Χ.) οι Ρωμαίοι έγιναν κύριοι της Μακεδονίας που χωρίστηκε σε τέσσερις επαρχίες (μερίδες) ανεξάρτητες μεταξύ τους. Οι περισσότεροι θησαυροί μεταφέρθηκαν στη Ρώμη, όπως και οι πιο ονομαστοί πολίτες της.
Η προσπάθεια του Ανδρίσκου από το Αδραμύτιο, που ισχυρίστηκε ότι ήταν γιος και διάδοχος του Περσέα, να καταλάβει τη Μακεδονία απέτυχε (148 π.Χ.) και τότε ο Ρωμαίος στρατηγός Μέτελλος μετέτρεψε τη χώρα σε ρωμαϊκή συγκλητική επαρχία, που αποτέλεσε μάλιστα το ορμητήριο των Ρωμαίων για τις επόμενες κατακτητικές επιχειρήσεις τους.
Οι Ρωμαίοι εκμεταλλεύτηκαν τη Μακεδονία τόσο από οικονομική άποψη όσο και με τη χρησιμοποίηση των κατοίκων της στο στρατό.


Η Μακεδονία τη βυζαντινή εποχή

Στα βυζαντινά χρόνια ο όρος Μακεδονία διευρύνεται, για να περιλάβει στα όριά του συχνά και ολόκληρη τη Δυτική και Βόρεια Θράκη (μαζί Ανατολική Ρωμυλία) στη σημερινή Βουλγαρία, τη Βόρεια Ήπειρο και την Αλβανία.
Αν και ο Ιουστινιανός φρόντισε να προστατεύσει την περιοχή με μια σειρά από αμυντικά φρούρια, που επεκτείνονταν από την Ήπειρο ως την Κωνσταντινούπολη, οι ασταμάτητες επιδρομές των βαρβαρικών λαών, δημιουργούσαν συνεχώς προβλήματα. Ιδιαίτερα επικίνδυνοι ήταν οι Βούλγαροι (10ος- 11ος αι.).
Στο τέλος του 11ου αι. οι Νορμανδοί κυρίευσαν ένα σημαντικό μέρος της περιοχής. Διώχθηκαν σύντομα από τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό (1182-1222), για να επιστρέψουν, όμως, έναν αιώνα αργότερα και να προχωρήσουν έως τη Θεσσαλονίκη, την οποία και κυρίευσαν για λίγο, έπειτα από επίθεση από ξηρά και θάλασσα.
Μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους (1204) η Μακεδονία δόθηκε στο Βονιφάτιο το Μομφερατικό, που έκανε πρωτεύουσά του τη Θεσσαλονίκη. Εσωτερικές θρησκευτικές διενέξεις των Φράγκων και συχνές επιδρομές Βουλγάρων και Σέρβων έφεραν το κράτος σε χαώδη κατάσταση.
Εκμεταλλευόμενος τις καταστάσεις αυτές ο δεσπότης της Ηπείρου, Θεόδωρος Άγγελος Κομνηνός, κυρίευσε ένα τμήμα της Δυτικής Μακεδονίας στην αρχή (1215) και έπειτα ολόκληρη τη Μακεδονία, και την προσάρτησε στο βασίλειο της Ηπείρου (1222).  Ακολούθησε μια σειρά από αγώνες για την κατοχή της Μακεδονίας, με την αυτοκρατορία της Νίκαιας που έληξε το 1246 με την επικράτηση του Ιωάννη Βατάτζη (1222-1254), αυτοκράτορα της Νίκαιας, ο οποίος έκανε την Μακεδονία επαρχία του κράτους του.
Μετά την ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης από το Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, η Μακεδονία προσαρτήθηκε στη Βυζαντινή αυτοκρατορία (1261), αλλά η ταλαιπωρία της συνεχίστηκε με τις επιδρομές των γειτόνων εναντίον της.


Η Μακεδονία επί τουρκοκρατίας

Ως το 1430 που η Μακεδονία κατακτήθηκε από τους Τούρκους, διάφορες περιοχές της λεηλατήθηκαν, κατά καιρούς, από Καταλανούς, Σέρβους και Βουλγάρους.
Η Τουρκοκρατία άρχισε με τη σταδιακή κατάληψη των διαφόρων περιοχών της Μακεδονίας. Η αρχή έγινε με την κατάληψη της Αδριανούπολης (1361) και έπειτα της Φιλιππούπολης (1363), για να ολοκληρωθεί το 1430 με την κατάληψη της Θεσσαλονίκης.
Οι εξεγέρσεις των Ελλήνων της περιοχής ανάγκασαν στη συνέχεια τους Τούρκους να διαιρέσουν τη Μακεδονία σε αρματολίκια, για ν’ αντιμετωπίσουν τη δράση των κλεφτών.  Γνωστοί αρματολοί και κλέφτες της περιόδου είναι ο Ζήδρος και ο γιος του, Φώτης, ο Τότσκας, ο Γιάννης Φαρμάκης, ο Νίκος Τσάρας, ο Ρομφέης, ο Γιάννης Τσακνάκης, ο Ζιάκας, ο Καρατάσιος κ.ά.
Οι αρματολοί και κλέφτες του Ολύμπου αργότερα εμπόδισαν τον Αλή Πασά να επεκταθεί και προς τη Μακεδονία, εκτός από την περίπτωση του 1804, όταν τα στρατεύματά του κατόρθωσαν να κυριεύσουν τη Νάουσα και τη Βέροια.
Η περιοχή της Δράμας κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς περί το 1383.

 

ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr