Καθώς το Δοξάτο αναπτύσσονταν οικονομικά και πνευματικά, η Δημογεροντία θεώρησε ότι χρειάζονταν αλλά και άξιζε στην κώμη ένα μεγαλύτερο και μεγαλοπρεπές κτίριο για τη στέγαση των σχολείων του.

Κλήθηκε λοιπόν το δεξί χέρι του Μητροπολίτη Χρυσοστόμου, ο Αρχιδιάκονος Θεμιστοκλής Χατζησταύρου, μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος, για να ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις. (Μαργαρίτης Χ., 1980) Όπως ο ίδιος αφηγείται, τις σχετικές διαδικασίες ανέλαβε η οργάνωση «Ιερά Πηγή», της οποίας φανερός αρχηγός ήταν ο Μητροπολίτης. (Ατακτίδου Μαρία, 1980)

Αποφασίστηκε τα απαιτούμενα χρήματα να συγκεντρωθούν με ειδική φορολογία στον καπνό, κάτι που προκάλεσε την αντίδραση των τούρκων, που θεώρησαν ότι φορολογία επιβάλλεται μόνο με σουλτανικό διάταγμα.

Τελικά αποδείχτηκε ότι ο Μητροπολίτης είχε το δικαίωμα επιβολής φορολογίας των χριστιανών «…προς συντέλεσιν έργων Θρησκευτικών, Εκπαιδευτικών και Φιλανθρωπικών» σύμφωνα με τις διατάξεις σχετικού φιρμανίου. Εκτός της φορολογίας φαίνεται ότι η κοινότητα πήρε και κάποιο δάνειο από το υποκατάστημα της Τράπεζας Αθηνών της Καβάλας.

DIMOTIKO

(Μαργαρίτης Χ., 1980)

Για το τελικό κόστος της κατασκευής του διδακτηρίου διίστανται. Το ποσό των 12.000 χρυσών λιρών τουρκίας, που αναφέρεται από κάποιους ερευνητές, θεωρούμε ότι είναι εξωπραγματικό για την εποχή, ακόμη και αν συνυπολογίσουμε την αξία του οικοπέδου. Θεωρούμε ότι ισχύει το ποσό που αναφέρει η υπάλληλος της ελληνικής κυβέρνησης Μαρία Χατζηκαλού, που επισκέφτηκε το Δοξάτο.

Στο βιβλίο της «Εντυπώσεις εκ της Ιεράς Μακεδονίας και Θράκης», που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1909, μεταξύ άλλων γράφει για τα εκπαιδευτήρια Δοξάτου: «… Τα εκπαιδευτήρια είναι νεόδμητα, εδαπανήθηκαν άνω

των 5.000 λιρών προς ανέγερσιν, υπό την αυστηράν επίβλεψιν των ιθυνόντων, τα πράγματα της Κοινότητος» (Μαργαρίτης Χ., 1980). Το οικόπεδο, σύμφωνα με προφορική μαρτυρία, φέρεται ότι ήταν δωρεά, του πλούσιου Δοξατινού μεγαλοκτηματία της εποχής Ξανθόπουλου Παναγιώτη, του οποίου τα ίχνη χάθηκαν στη σφαγή του 1913, μαζί με την περιουσία του.

Το κτίριο κτίστηκε στη διετία 1908-1909 και το 1910 ήταν έτοιμο για χρήση. Σχεδιάστηκε και κτίστηκε από τον έμπειρο και ταλαντούχο αυστριακό αρχιτέκτονα Konrad von Vilas, που την εποχή αυτή διέμενε στη Δράμα και έχει κατασκευάσει σημαντικά κτίρια, μεταξύ των οποίων η εκκλησία και το αναγνωστήριο της Χωριστής, το Ορφανοτροφείο Αρρένων Δράμας και τότε Δημόσια Οθωμανική Σχολή (Idadie), τη μεγάλη καπναποθήκη της Αυστροελληνικής στις πηγές της Αγία Βαρβάρας στη Δράμα, καθώς και το κτίριο των γραφείων της εταιρείας Seidel «Παλατάκι», στο ύψωμα της μιας μεριάς του λιμανιού των Λιμεναρίων Θάσου. Το συνολικό του έργο ήταν τόσο σημαντικό και πρωτοπόρο, που μπορούμε να μιλάμε για αρχιτεκτονικό στυλ Konrad von Vilas.

DIMOTIKO2

Στο κτίριο των εκπαιδευτηρίων Δοξάτου «…ο αρχιτέκτονας κάνει χρήση κιόνων για να διαμορφώσει τις όψεις του κτιρίου στο 2ο όροφο. Το κεντρικό τμήμα προβάλλει ελαφρά προς τα έξω και στέφεται με ημικυκλικό αέτωμα.

Με τον τρόπο αυτό τονίζεται ο κατακόρυφος άξονας συμμετρίας, βάσει του οποίου οργανώνονται οι όψεις. Αξιόλογο στοιχείο της ογκοπλασίας του κτιρίου είναι η επιστέγασή του, μέσω τριών ανεξάρτητων μεταξύ τους χώρων (υπερώα) 5 που καλύπτονταν με σκαφοειδή φολιδωτή στέγη».

(Τρακοσοπούλου – Τζήμου Κ., 1998)

Το κτίριο στην αρχική του μορφή περιλαμβάνει ημιυπόγειο, που χρησιμοποιείται αρχικά ως αποθήκη, δύο ορόφους με δεκατρείς αίθουσες, δύο γραφεία και δύο βοηθητικούς χώρους.

Καλύπτει έκταση 1024 τ.μ., σε δύο ορόφους και σε οικόπεδο 5893 τ.μ. Η κάτοψή του έχει σχήμα Ε, κάτι που σε συνδυασμό με τα γαλανόλευκα χρώματα που ήταν ντυμένο αρχικά, δημιούργησε, όχι άδικα, την εντύπωση ότι αποτελούσε συμβολισμό της λέξης Ελλάδα ή Ελευθερία, κατ’ αναλογία με τις κατόψεις σχήματος Π, άλλων σύγχρονών του εκπαιδευτηρίων, που θεωρήθηκαν από πολλούς ως συμβολισμός των λέξεων Πατρίς ή Παύλος (Μελάς). Αν και η κάτοψη σχήματος Π είναι πολύ συνηθισμένη την εποχή αυτή και αποτελεί στοιχείο της αρχιτεκτονικής τουρκικών και ελληνικών κτιρίων και συνεπώς φαίνεται ότι δεν υποκρύπτεται κάποια μορφή συμβολισμού, η κάτοψη σχήματος Ε συναντάται σπανιότερα. Είναι ενδεχόμενο η μεσαία προεξοχή της κάτοψης να αποτέλεσε αναγκαίο στοιχείο του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, για τη δημιουργία κλιμακοστασίου, ώστε να προκύψει ανεξάρτητη είσοδος στις κατοικίες των δασκάλων, που βρίσκονταν στα υπερώα (τουμπέδες), στο τελευταίο επίπεδο του κτιρίου.6 Τυπικό δείγμα εκπαιδευτηρίου με κάτοψη Ε είναι και το Μαράσλειο Διδασκαλείο της Αθήνας που κατασκευάστηκε την ίδια περίπου εποχή (1905), στο ελεύθερο ελληνικό κράτος.

Το αντίστοιχο διδακτήριο της Δράμας που τελείωσε το 1908 κόστισε 3000 χρυσές λίρες Τουρκίας. Η μελέτη και τα σχέδια ανεργέρσεως έγιναν με την επίβλεψη του Έλληνα μηχανικού από την Αθήνα Γ. Χατζημιχαήλ. Τα εγκαίνια του νέου κτιρίου των διδακτηρίων του Δοξάτου έγιναν με κάθε επισημότητα το Σεπτέμβριο του 1910. Στον πρώτο όροφο λειτουργούσε το Παρθεναγωγείο και στο δεύτερο το Αρρεναγωγείο.

Αναπαράσταση του Δημοτικού Σχολείου, όπως ήταν το Σεπτέμβριο του 1910 (από το Στράτο Κυριαζίδη)

Δυστυχώς το μεγαλοπρεπές κτίριο ακολούθησε την τύχη του Δοξάτου και κάηκε ολοσχερώς στις 30 Ιουνίου του 1913.

363 012

Η ανακατασκευή των εκπαιδευτηρίων Δοξάτου έγινε το διάστημα 1922-1924, υπό την επίβλεψη των νομομηχανικών της Δράμας Θεοδωρόπουλου και Κομνιανού. «Κατά τη φάση εκείνη δεν επαναλήφθηκε η τελευταία στάθμη με την υπερυψωμένη σκαφοειδή στέγη (mansarde),

στην οποία περιλαμβάνονταν τρεις ανεξάρτητοι χώροι, συνδεδεμένοι στη ζώνη που αντιστοιχούσε στο διάδρομο της τυπικής κάτοψης. Έτσι, αφαιρέθηκε από το συνολικό συνθετικό έργο το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του εκλεκτισμού».

(Καμπούρη Ε., 1994) Το κόστος της ανακατασκευής έφθασε το ένα εκατομύριο δραχμές.(Παπάζογλου Χ., 2003)

Κατά την κατοχή του 41-44, με τον εποικισμό και τον εκβουλγαρισμό, που επιχείρησαν οι βουλγαρικές αρχές, τα ελληνικά σχολεία έκλεισαν και αντικαταστάθηκαν με βουλγαρικά. Μόνο παιδιά Βουλγάρων υπηκόων και βουλγαρόφωνοι πρώην Έλληνες υπήκοοι, οι οποίοι δήλωναν βουλγαρική ταυτότητα επιτρεπόταν να παρακολουθούν τα βουλγάρικα σχολεία. (Ξανθίπη Κοτζαγεώργη-Ζυμάρη, 2002).

Το βουλγάρικο σχολείο, που λειτούργησε στο κτίριο του Δημοτικού Σχολείου Δοξάτου, μετά τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του ΄41 και την εκτέλεση αθώων Δοξατινών, όπως προαναφέραμε, έκλεισε, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες Δοξατινών, σχολικής ηλικίας την εποχή εκείνη. Στη συνέχεια το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη, στην οποία αποθηκεύονταν τα σιτηρά, που άρπαζαν οι Βούλγαροι από τους κατοίκους. Ο κάτω όροφος ήταν γεμάτος σιτηρά, όταν οι Βούλγαροι έκλεισαν στο σχολείο τα γυναικόπαιδα, κατά τη διάρκεια των εκτελέσεων, το Σεπτέμβρη του 1941.

Οι ζημιές που υπέστη το σχολείο κατά τη διάρκεια της κατοχής, επιδιορθώθηκαν το 1945, από τον εργολάβο Αναστάσιο Ιωσηφίδη, με κόστος δεκαέξι χιλιάδες δραχμές>

Βελτιώσεις και προσθήκες γίνονταν στο κτίριο του σχολείου κατά καιρούς, αλλά η σημαντικότερη παρέμβαση ήταν η αναπαλαίωσή του. Η σχετική απόφαση της Νομαρχίας λήφθηκε το Σεπτέμβριο του 1991, με προϋπολογισμό ογδόντα τρία εκατομμύρια και χρηματοδότηση από πιστώσεις του ΣΑΝΤ 9129/2. Το έργο αατέθηκε με διαγωνισμό στην κοινοπραξία Τσαρτιλίδη Ν. και Ζαφειρόπουλου Π., με επιβλέποντες τους μηχανικούς Κιπριτσή Δ. και Κυριαζίδη Δ. Οι εργασίες τελείωσαν το Νοέμβριο του 1994 ενώ η οριστική παραλαβή του έργου έγινε τον Ιανουάριο του 1996. Η συνολική δαπάνη έφτασε τα εκατόν τριάντα εφτά εκατομμύρια δραχμές.8 Συγκριτικά, μπορούμε να αναφέρουμε ότι η αναπαλαίωση των Εκπαιδευτηρίων Δράμας, που έγινε στο διάστημα 1989-1991, με τους ίδιους εργολάβους και επιβλέποντες, στοίχισε ογδόντα εκατομμύρια δραχμές.

magazine article 66 main f

Το πλαίσιο λειτουργίας των εκπαιδευτηρίων Δοξάτου μετά το 1913
Όπως ήδη προαναφέραμε, η εκπαίδευση στα ελληνικά εκπαιδευτήρια του Δοξάτου ξεκίνησε από τα ναρθηκοσχολεία ή γραμματοδιδασκαλία, προχώρησε στα κοινά σχολεία και κατάληξε στα αστικά σχολεία. Ήδη πριν την κατασκευή του νέου διδακτηρίου, που λειτούργησε το 1910, υπήρχαν στην κωμόπολη πλήρες εξατάξιο αστικό σχολείο αρρένων, πεντατάξιο παρθεναγωγείο και νηπιαγωγείο. Τα σχολεία αυτά βρισκόταν στη δικαιοδοσία και υπό την επίβλεψη του μητροπολίτη Δράμας.

Μετά την απελευθέρωση το 1913, με την πράξη 12/1915 πράξη του Εποπτικού Συμβουλίου της Εκπαιδευτικής Περιφέρειας Δράμας, τα παραπάνω σχολεία αποτελούν το «Πλήρες Πεντατάξιο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου», το οποίο την ίδια χρονιά διαιρείται σε Τετρατάξιο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων και σε Τετρατάξιο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων. Τα σχολεία υπάγονται στην Εκπαιδευτική Περιφέρεια Δράμας.

Στο διάστημα 1916-18 αναστέλλεται η λειτουργία τους λόγω της Βουλγαρικής κατοχής. Το 1929 το Τετρατάξιο Δημοτικό Σχολείο Αρρένων, που στο μεταξύ έχει προαχθεί σε εξατάξιο, μετονομάζεται σε 1ο Μικτό Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου, και το Τετρατάξιο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων σε 2ο Μικτό Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου (ΠΔ της 7-1-1929). Το 2ο Σχολείο προάγεται σε πεντατάξιο το 1939. Τα παραπάνω σχολεία υπάγονται στην Α΄ Εκπαιδευτική Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Δράμας (ΒΔ 10-12-1936), στην οποία ανήκουν μέχρι σήμερα, σύμφωνα με το διαχωρισμό των περιφερειών ευθύνης των Σχολικών Συμβούλων. Το 1940, με ΒΔ της 26-10-1940, ιδρύεται το 3ο 1/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου, με σκοπό να εξυπηρετήσει τους μαθητές του συνοικισμού της Χειμάρας. Λόγω έλλειψης διδακτηρίου συστεγάζεται με το 1ο και 2ο σχολείο. Αποκτά δικό του διδακτήριο το 1950, στο νοτιοανατολικό άκρο της κωμόπολης, εκεί όπου σήμερα στεγάζεται το 2ο νηπιαγωγείο. Τα σχολεία αναστέλλουν τη λειτουργία τους από το 1941 μέχρι το 1944, λόγω της Βουλγαρικής κατοχής.

Με το ΒΔ 309/1963 το 1ο και 2ο σχολείο συγχωνεύονται και αποτελούν το 11/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου. Το 1/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου συγχωνεύεται με το 11/θέσιο με την ΥΑ 7003/1972 και δημιουργείται το 12/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Δοξάτου. Το σχολείο αυτό υπόκειται σε υποβιβασμούς και προαγωγές όσον αφορά την οργανικότητά του ως εξής: 10/θέσιο το1972,

11/θέσιο το 1974, 9/θέσιο το 1975, 12/θέσιο το 1976, 13/θέσιο το 1977, 12/θέσιο το 1983, 10/θέσιο το 1987. Σήμερα λειτουργεί ως 11/θέσιο, και επιπλέον έχει οργανικές θέσεις εκπαιδευτικού Φ. Αγωγής και Αγγλικών, Ειδικής Τάξης (σήμερα σε αναστολή) και είναι Ολοήμερο Σχολείο (με προσωρινή αναστολή του απογευματινού προγράμματος).

ΠΗΓΗ: http://1epal-doxat.dra.sch.gr

Published in ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΔΗΜΟΣ ΔΡΑΜΑΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΔΟΞΑΤΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ ΠΡΟΣΟΤΣΑΝΗΣ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

ΔΗΜΟΣ Κ. ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ

1. ΙΣΤΟΡΙΑ

2. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3. ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ

© 2018 Destanea. All Rights Reserved. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΡΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΟΥ | ΑΙΓΑΙΟΥ 4 ΔΡΑΜΑ, 66100 | 6932416400 - eirtrian@otenet.gr