αρθρα

"Το χάος της ενημέρωσης στο διαδίκτυο, οι ψευδείς ειδήσεις και οι δυσκολίες του δημοσιογράφου της περιφέρειας."

Written by

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια και η εξάπλωση του διαδικτύου έχει φέρει και συνεχίζει να φέρνει αλλαγές στην καθημερινότητα μας. Δεν θα μπορούσε να μην επηρεάσει και τον τομέα της ενημέρωσης. Πολλοί είναι αυτοί που πλέον έχουν αφήσει τους παραδοσιακούς τρόπους ενημέρωσης όπως είναι οι εφημερίδες και έχουν στραφεί στα μέσα μαζικής ενημέρωσης μέσω διαδικτύου.
Τα ηλεκτρονικά μέσα έχουν μειώσει τον χρόνο μετάδοσης της είδησης, η ενημέρωση είναι πιο άμεση, ωστόσο δεν παύουν να υπάρχουν προβλήματα. Τα σημαντικότερα εντοπίζονται στην αξιοπιστία της είδησης. Καθώς ο καθένας, πλέον, μπορεί να έχει ένα ενημερωτικό blog και η ανίχνευση κλικ (clickbait) είναι ο κύριος στόχος για επίτευξη οικονομικού οφέλους, πολλές φορές οι ειδήσεις που μεταδίδονται περιέχουν ανακρίβειες ή, ακόμη, είναι τελείως ψευδείς.
Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες από διάφορες πλατφόρμες  ώστε να εντοπίζονται οι ψευδείς ειδήσεις. Ωστόσο, το πρόβλημα εξακολουθεί να είναι αρκετά μεγάλο. Θα επιχειρηθεί μία σύντομη έρευνα στα προβλήματα που εντοπίζονται λόγω των ψευδών ειδήσεων αλλά και αναζήτηση επίλυσης των προβλημάτων.

Το πρόβλημα
Το πρόβλημα με την αναπαραγωγή ψευδών ειδήσεων εντοπίζεται στην ανάγκη των διάφορων site και ενημερωτικών blog να προλάβουν να μεταδώσουν πρώτοι την είδηση χωρίς να μπαίνουν στη διαδικασία να ελέγξουν την προέλευση και αξιοπιστία της. Επιπλέον, αμφιβόλου ποιότητας σελίδες στοχεύουν στα πολλά κλικ (clickbait), καθώς με αυτό τον τρόπο κερδίζουν από προβολή διαφημίσεων. Έτσι, διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις, που προκαλούν όμως το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού, οι ενημερωτικές σελίδες “πέφτουν στην παγίδα” και έτσι η ψευδής είδηση αναπαράγεται.
Στην παγίδα της κακής αναπαραγωγής έχουν πέσει και μεγάλα μέσα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δελτίο ειδήσεων του Epsilon TV στις 20/4/17, με το Νίκο Ευαγγελάτο, όπου προβλήθηκε ως αληθινό βίντεο από κωμική ταινία που απεικονίζει ένα μικρό κορίτσι από τη Β. Κορέα να απαγγέλλει αντιαμερικανικό τραγούδι. Το ίδιο βίντεο έπαιξε και στο δελτίο ειδήσεων του Alpha. Τα κανάλια μιλούσαν για προπαγάνδα εκ μέρους της Βόρειας Κορέας, παρόλα αυτά η σκηνή με το κοριτσάκι που τραγουδά προέρχεται από τη κωμωδία «The Interview» που προβλήθηκε στους κινηματογράφους το 2014 και δεν είναι αληθινό περιστατικό όπως ισχυρίστηκε το δελτίο ειδήσεων. Ήταν μια σατυρική, κατασκοπευτική ταινία, οι πρωταγωνιστές της οποίας, αναλαμβάνουν άθελά τους να δολοφονήσουν τον βορειοκορεάτη ηγέτη, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Επιπλέον, οι χρήστες του διαδικτύου είναι αρκετά επιφυλακτικοί απέναντι σε όσα διαβάζουν σε αυτό. Έρευνα που διεξήγαγε η Globescan για το  BBC World Service σε 18 χώρες και δημοσιεύτηκε στην σελίδα του BBC στις 22 Σεπτεμβρίου, έδειξε πως σε ένα ποσοστό περίπου 79% οι πολίτες ανησυχούν για το αν ο, τι διαβάζουν στο διαδίκτυο είναι αληθές ή όχι.

Νέα εικόνα 5

Επίσης, από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι το 58% των ερωτηθέντων δεν συμφωνεί με την εφαρμογή ελέγχων στο Διαδίκτυο από τις κυβερνήσεις, σε σύγκριση με το 51% που απάντησαν στην ίδια ερώτηση 7 χρόνια πριν. Εξαιρέσεις η Κίνα και η Βρετανία: Στην Κίνα το 67% απάντησε ότι είναι υπέρ στην ιδέα παρεμβάσεων από την πλευρά των κυβερνήσεων, ενώ στην Βρετανία το ποσοστό αυτό ήταν ελαφρώς χαμηλότερο, στο 53%.
Στο ίδιο σκέλος της δημοσκόπησης, η Ελλάδα ήταν η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό (84%) των πολιτών που αντιτίθενται σθεναρά στην εφαρμογή ελέγχων στο Διαδίκτυο από τις κυβερνήσεις, ενώ ακολουθεί η Νιγηρία με ποσοστό 82%. Ποσοστό που αποδεικνύει ότι περισσότερο και από τις ψευδείς ειδήσεις, οι πολίτες δεν επιθυμούν τον έλεγχο και τον περιορισμό.
Οι Βραζιλιάνοι πολίτες είναι αυτοί που εξέφρασαν τις μεγαλύτερες ανησυχίες, με ποσοστό 92%, ενώ ακολουθούν η Ινδονησία με 90%, η Νιγηρία με 88% και η Κένυα με 85%. Στη Γερμανία το ποσοστό αυτό ήταν πολύ μικρότερο, 51%, αφού κατά την προετοιμασία για τις εκλογές είχαν γίνει μεγάλες προσπάθειες για την εξάλειψη των ψεύτικων ειδήσεων.

Νέα εικόνα
Ο πρόεδρος της Globeascan, Νταγκ Μίλερ δήλωσε: «τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η εποχή των ψευδών ειδήσεων μπορεί να διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποβάθμιση της αξιοπιστίας των ηλεκτρονικών πληροφοριών» (Πηγή: BBC World).

Άλλη έρευνα του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ έδειξε πως πολλές φορές έφηβοι πέφτουν θύματα ψευδών ειδήσεων, καθώς 82% των συμμετεχόντων στην έρευνα δεν μπορούν να διαπιστώσουν κατά πόσο αυτό που διαβάζουν στο ίντερνετ είναι αληθές ή όχι.
Η έρευνα καταλήγει ότι είναι επιτακτική ανάγκη να μάθουν οι νέοι να έχουν κριτική σκέψη γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την καλύτερη εκπαίδευση στο σπίτι και στο σχολείο. Ωστόσο, αν λάβουμε υπόψη την μέση ελληνική οικογένεια διαπιστώνουμε πως καθώς ένα μεγάλο ποσοστό των γονέων έχει ακόμη άγνοια σε ο, τι αφορά την τεχνολογία και το διαδίκτυο, είναι πολύ δύσκολο να εκπαιδεύσουν σωστά τα παιδιά τους προς αυτή την κατεύθυνση (Πηγή: The Wall Street Journal).

Η Google και το Facebook έχουν ανακοινώσει την προσπάθεια από πλευράς τους εντοπισμού και περιορισμού των ψευδών ειδήσεων, χωρίς αποτέλεσμα ακόμη. Κατά καιρούς εμφανίζονται, συγκεκριμένα στο Facebook ψευδείς διαγωνισμοί που υπόσχονται ακριβά δώρα, ωστόσο πρόκειται για παγίδες από κακόβουλες σελίδες που υποκλέπτουν ποσά από όποιον κάνει εγγραφή στον διαγωνισμό, αυτό είναι κάτι για παράδειγμα που δεν έχει καταφέρει ακόμη το  Facebook να περιορίσει.

Εργαλεία επαλήθευσης πληροφοριών

Ένα από εργαλεία που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προκειμένου να διαπιστώσουμε κατά πόσο η είδηση που διαβάζουμε είναι αληθής είναι η αντίστροφη αναζήτηση φωτογραφίας.  
Στις σελίδες Google Images (https://www.google.com/imghp) και TinEye (https://tineye.com/), μπορούμε να ανεβάσουμε μία φωτογραφία (ή το λινκ όπου αυτή βρίσκεται) και να μάθουμε τον χρόνο λήψης και άρα αν συμφωνεί με αυτό που διαβάζουμε.
Άλλο εργαλείο είναι το Youtube Data Viewer (https://citizenevidence.amnestyusa.org/)  με το οποίο ελέγχουμε την αυθεντικότητα ενός βίντεο που βρίσκεται στο youtube.
Με το Jeffrey’s Exif Viewer  (http://exif.regex.info/exif.cgi) μπορούμε να ελέγξουμε φωτογραφίες, βίντεο αλλά και ηχητικά δεδομένα. Μας εμφανίζει έναν πλήρη κατάλογο με τις πληροφορίες του στοιχείου που έχουμε δώσει.
Επόμενη εφαρμογή είναι το FotoForenscis (http://fotoforensics.com/), όπου και πάλι ανεβάζουμε φωτογραφία ή λινκ και μας δίνει πληροφορίες.
Επίσης, το Wolfram Alpha, (https://www.wolframalpha.com/) είναι μια εφαρμογή που μας δίνει μία γκάμα πληροφοριών, πχ για τον καιρό σε ένα σημείο μία δεδομένη στιγμή, για να κάνουμε ταυτοποίηση.
Ακόμη, μέσω του Google maps, Street View κλπ μπορούμε να διαπιστώσουμε αν μία φωτογραφία που υποτίθεται έχει τραβηχτεί σε συγκεκριμένη περιοχή ανταποκρίνεται στην περιοχή.
Τέλος, έχουμε την εφαρμογή που έχει δημιουργήσει ένας Έλληνας φοιτητής από την Λάρισα, ο Βαλεντίνος Τζέκας. Ο Βαλεντίνος σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και έχει δημιουργήσει έναν αλγόριθμο ανάλυσης το FightHoax (http://fighthoax.com/), που εντοπίζει σε δευτερόλεπτα αν μία είδηση είναι αληθής ή όχι με ακρίβεια 89%. Πρόσφατα, βραβεύτηκε από το Internet Society στο Λος Αντζελες ως ένας από τους σημαντικότερους 25 ανθρώπους κάτω των 25 ετών (25Under25), που λαμβάνουν δράση ανά τον Κόσμο χρησιμοποιώντας το Internet ως δύναμη που κάνει καλό. Ο τρόπος που δουλεύει ο αλγόριθμος είναι να αναλύει το κάθε άρθρο σε επίπεδο γλώσσας. Δηλαδή, καταλαβαίνει και κατανοεί τι διαβάζει όπως κάνουν και οι άνθρωποι. Ελέγχει το μέσο, τον αρθρογράφο και την γλώσσα που χρησιμοποιεί.
Ο ίδιος δηλώνει πως «Το FightHoax είναι ειδικά σχεδιασμένο ώστε να βοηθάει τους δημοσιογράφους και τους απλούς αναγνώστες, ώστε να εξοικονομούν χρόνο στις έρευνές τους και να παράγουν πιο ποιοτικά αποτελέσματα, να έχουν πιο ‘πραγματική’ ενημέρωση», ενώ όποιος ενδιαφέρεται να χρησιμοποιήει το FightHoax, μπορεί να στείλει email στο This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it..

Σοφία Σιδηροπούλου, Ικαριακή Ραδιοφωνία
Μέλος Ε.Σ.Ε.Τ.